- RÌn kü n¨ng gi¶i c¸c ph¬ng tr×nh bËc hai theo c«ng thøc nghiÖm vµ c«ng thøc nghiÖm thu gän vËn dông c«ng thøc nghiÖm vµo biÖn luËn sè nghiÖm cña ph¬ng tr×nh bËc hai vµ lµm mét sè[r]
Trang 1Ngày soạn: 22 / 08 /2009 Tiết1 Căn bậc hai
A Mục tiêu :
Qua bài này , học sinh cần
- Nắm đợc định nghĩa , kí hiệu về căn bậc hai số học của số không âm
- Biết đợc liên hệ của phép khai phơng với quan hệ thứ tự và dùng liên hệ này để so sánh các số
B Chuẩn bị của thày và trò :
* Thày : - Soạn bài , đọc kỹ bài soạn trớc khi lên lớp
-Bảng phụ tổng hợp kiến thức về căn bậc hai đã học ở lớp 7
-Bảng phụ ghi 1 , 2 ; 3 ; 4 ; 5 trong SGK
** Trò : - Ôn lại kiến thức về căn bậc hai đã học ở lớp 7
-Đọc trớc bài học chuẩn bị các ra giấy nháp
C-Tiến trình bài giảng
I-Kiểm tra bài cũ:
- Yêu cầu HS thực hiện 1 sgk - 4
Hãy tìm căn bậc hai của các số trên ( HS
- GV lấy ví dụ minh hoạ ( VD : sgk)
- GV nêu chú ý nh sgk cho HS và nhấn mạnh
các điều kiện
- GV treo bảng phụ ghi 2(sgk) sau đó yêu cầu
HS thảo luận nhóm tìm căn bậc hai số học của
các số trên
- GV gọi đại diện của nhóm lên bảng làm bài
+ Nhóm 1 : 2(a) + Nhóm 2 : 2(b)
+ Nhóm 3 : 2(c) + Nhóm 4: 2(d)
Các nhóm nhận xét chéo kết quả , sau đó giáo
viên chữa bài
- GV đa ra khái niệm phép khai phơng và chú ý
Học sinh nêu khái niệm đã học ở lớp 7
II-Bài mới:
1)Căn bậc hai
- Bảng phụ ( ghi ? sgk- 4 )
- 1 ( sgk) a) Căn bậc hai của 9 là 3 và -3 b) Căn bậc hai của
và 3 2
c) Căn bậc hai của 0,25 là 0,5 và - 0,5 d) Căn bậc hai của 2 là 2 và - 2
x
2(sgk) a) 49 7 vì 7 0và 72 = 49 b) 64 8 vì 8 0và 82 = 64 c) 81 9vì 9 0và 92 = 81 d) 1 , 21 1 , 1 vì 1 , 1 0và 1,12 = 1,21
- Phép toán tìm căn bậc hai của số
không âm gọi là phép khai phơng
3 ( sgk) a) Có 64 8
Do đó 64 có căn bậc hai là 8 và - 8 b) 81 9
Do đó 81 có căn bậc hai là 9 và - 9
GV: Gọi học sinh nhận xét bài làm của bạn và cho điểm
10’
Trang 2thực hiện 3(sgk)
- Gọi HS lên bảng làm bài theo mẫu
Căn bậc hai số học của 64 là suy ra căn bậc
- GV gọi HS phát biểu định lý trong SGK
- GV lấy ví dụ minh hoạ và giải mẫu ví dụ cho
HS nắm đợc cách làm
? Hãy áp dụng cách giải của ví dụ trên thực hiện
?4 (sgk)
- GV treo bảng phụ ghi câu hỏi ?4 sau đó cho
học sinh thảo luận nhóm làm bài
- Mỗi nhóm cử một em đại diện lên bảng làm
bài vào bảng phụ
- GV đa tiếp ví dụ 3 hớng dẫn và làm mẫu cho
HS bài toán tìm x
? áp dụng ví dụ 3 hãy thực hiện ?5 ( sgk)
-GV cho HS thảo luận đa ra kết quảvà cách giải
- Gọi 2 HS lên bảng làm bàiSau đó GV chữa bài
c) 1 , 21 1 , 1
Do đó 1,21 có căn bậc hai là 1,1 và - 1,1
2) So sánh các căn bậc hai số học
* Định lý : ( sgk)
a , b0 a b
Ví dụ 2 : So sánh a) 1 và 2
Vì 1 < 2 nên 1 2 Vậy 1 < 2b) 2 và 5
Vì 4 < 5 nên 4 5 Vậy 2 < 5
? 4 ( sgk ) - bảng phụ
Ví dụ 3 : ( sgk)
?5 ( sgk) a) Vì 1 = 1 nên x 1có nghĩa là
1
x Vì x 0 nê n x 1 x 1Vậy x > 1
b) Có 3 = 9nên x 3 có nghĩa là
9
x > Vì x 0 nê n x 9 x 9 Vậy x < 9
III-Củng cố kiến thức-H ớng dẫn về nhà:
- Giải bài tập 1 ( sgk) - 6 : Gọi 2 HS mỗi HS làm 4 phần - GV gợi ý
-Giải bài tập 2 ( sgk ) - 6 : Gọi 2 HS làm phần a và phần b Tơng tự ví dụ 2 ( sgk )
- Học thuộc các khái niệm và định lý
- Xem lại các ví dụ và bài tập đã chữa
- Giải bài tập : 2 ( c ) - Nh ví dụ 2 (sgk)
- Giải bài tập 3 ( sgk ) ( Tìm căn bậc hai số học của các số trên theo máy tính )
Ngày soạn: 24 /8/ 2008
A Mục tiêu :
Qua bài này , học sinh cần :
- Biết cách tìm điều kiện xác định ( hay điều kiện có nghĩa ) của A và có kĩ năng thực hiện điều đó khi biểu thức A không phức tạp ( bậc nhất , phân thức mà tử hoặc mẫu là bậc nhất còn mẫu hay tử còn lại là hằng số hoặc bậc nhất , bậc hai dạng a2+ m hay - ( a2 +
m ) khi m dơng )
- Biết cách chứng minh định lý a2 a và biết vận dụng hằng đẳng thức A2 A
để rút gọn biểu thức
B Chuẩn bị của thày và trò :
* Thày : - Soạn bài , đọc kỹ bài soạn trớc khi lên lớp
I-Kiểm tra bài cũ:
- Phát biểu định nghĩa và định lý về căn bậc hai
số học
- Giải bài tập 2 ( c) , BT 4 ( a,b)
-Học sinh phát biểu định nghĩa căn bậc hai số học theo SGK
-Học sinh giải bài tập 2c,4a,b 7’
Trang 3- GV giới thiệu về căn thức bậc hai
? Hãy nêu khái niệm tổng quát về căn thức bậc
hai
? Căn thức bậc hai xác định khi nào
- GV lấy ví dụ minh hoạ và hớng dẫn HS cách
tìm điều kiện để một căn thức đợc xác định
? Tìm điều kiện để 3x 0 HS đứng tại chỗ trả
lời - - Vậy căn thức bậc hai trên xác định khi
nào ?
- áp dụng tơng tự ví dụ trên hãy thực hiện ?2
(sgk)
- GV cho HS làm sau đó gọi HS lên bảng làm
bài Gọi HS nhận xét bài làm của bạn sau đó
chữa bài và nhấn mạnh cách tìm điều kiện xác
định của một căn thức
2) : Hằng đẳng thức A2 A
- GV treo bảng phụ ghi ?3 (sgk) sau đó yêu cầu
HS thực hiện vào phiếu học tập đã chuẩn bị sẵn
- GV chia lớp theo nhóm sau đó cho các nhóm
thảo luận làm ?3
- Thu phiếu học tập , nhận xét kết quả từng
nhóm , sau đó gọi 1 em đại diện lên bảng điền
kết quả vào bảng phụ
- Tơng tự ví dụ 2 hãy làm ví dụ 3 : chú ý các
giá trị tuyệt đối
- Hãy phát biểu tổng quát định lý trên với A là
A xác định khi A lấy giá trị không âm
Ví dụ 1 : (sgk) x
3 là căn thức bậc hai của 3x xác
định khi 3x 0 x 0
?2(sgk)
Để 5 2x xác định ta phái có : 5- 2x 0 2x 5 x
2
5 x 2,5
Vậy với x 2,5 thì biểu thức trên đợc xác định
b) ( 7 ) 2 7 7
Trang 4biểu thức trên
? Nêu định nghĩa giá trị tuyệt đối rồi suy ra
kết quả của bài toán trên
- Học sinh đợc củng cố lại các khái niệm đã học qua các bài tập
- Rèn kỹ năng tính căn bậc hai của một số , một biểu thức , áp dụng hằng đẳng thức
A
A2 để rút gọn một số biểu thức đơn giản
- Biết áp dụng phép khai phơng để giải bài toán tìm x , tính toán
B Chuẩn bị của thày và trò :
* Thày :
- Soạn bài chu đáo , dọc kỹ bài soạn trớc khi lên lớp
- Giải các bài tập trong SGK và SBT
- Chuẩn bị bảng phụ ghi đầu bài các bài tập trong SGK
** Trò :
- Học thuộc các khái niệm và công thức đã học
- Nắm chắc cách tính khai phơng của một số , một biểu thức
- làm trớc các bài tập trong sgk
C-Tiến trình bài giảng
T
I-Kiểm tra bài cũ:
- Tơng tự em hãy biến đổi chứng minh
(b) ? Ta biến đổi nh thế nào ?
Gợi ý : dùng kết quả phần (a ).
- GV gọi HS lên bảng làm bài sau đó cho
nhận xét và chữa lại Nhấn mạnh lại cách
chứng minh đẳng thức
Học sinh Giải bài tập 8 ( a ; b ).
Học sinh Giải bài tập 9 ( d)
= ( 3 1 ) 2 3 3 1 3
= 3 1 3 1 = VP Vậy VT = VP ( Đcpcm)
Gải bài tập 11 ( sgk -11)
5’
GV: Gọi học sinh nhận xét bài làm của bạn và cho điểm
10’
Trang 5Gải bài tập 11 ( sgk -11)
- GV treo bảng phụ ghi đầu bài bài tập 11
( sgk ) gọi HS đọc đầu bài sau đó nêu
cách làm
? Hãy khai phơng các căn bậc hai trên sau
đó tính kết quả
- GV cho HS làm sau đó gọi lên bảng
chữa bài GV nhận xét sửa lại cho HS
Gợi ý : Khai phơng các căn bậc hai Chú
ý bỏ dấu trị tuyệt đối
- GV gọi HS lên bảng làm bài theo hớng
dẫn Các HS khác nêu nhận xét
a) 16 25 196 : 49
= 4.5 + 14 : 7 = 20 + 2 = 22 b) 36 : 2 3 2 18 169
= 36 : 18 18 13 = 36 : 18 - 13
= 2 - 13 = -11 c) 81 9 3
bài tập 12 ( sgk - 11)
a) Để căn thức 2 x 7 có nghĩa ta phải có :
2x + 7 0 2x - 7 x -
2 7
b) Để căn thức 3 x 4 có nghĩa Ta phái có :
- 3x + 4 0 - 3x - 4 x
3 4
Vậy với x
3
4 thì căn thức trên có nghĩa
bài tập 13 ( sgk - 11 )
a) Ta có : 2 a2 5a
với a < 0
= 2a 5a = - 2a - 5a = - 7a ( vì a < 0 nên a = - a )
c) Ta có : 9a 4 3a2= 3a2 + 3a2
= 3a2 + 3a2 = 6a2 ( vì 3a2 0 với mọi
a )
III-Củng cố kiến thức -H ớng dẫn về nhà:
?- Nêu cách giải bài tập 14 ( sgk ) ( áp dụng hằng đẳng thức đã học ở lớp 8 )
?- Xem lại các ví dụ và bài tập đã chữa
-học sinh nắm đợc quy tắc khai phơng một tích ,quy tắc nhân các căn bậc hai
-Biết vận dụng quy tắc để rút gọn các biểu thức phức tạp
-Rèn luyện kĩ năng biến đổi biểu thức chứa căn thức
B-Chuẩn bị:
*Thầy:
-Bảng phụ của một số bàì tập mở rộng
5’
Trang 6-Phiếu hoạt động theo nhóm
**Trò
-KháI niệm căn bậc hai,tính căn thức của một số
-Một số tài liệu tham khảo
C-Tiến trình bài giảng T
Chứng minh Vì a,b 0 nên a, b xác định và không âm Nên
a) 49.1, 44.25 49 1, 44 25 7.1, 2.5 42
?2 Tính : a) 0,16.0,64.225 0,16 0, 64 225 0, 4.0,8.15 4,8
b)Quy tắc nhân các căn bậc hai
(SGK/13) VD2: tính
GV: Gọi học sinh nhận xét bài làm của bạn và cho điểm
7’
13’
Trang 7b) 2 32a ab2 64a b2 2 (8 )ab 2 8ab
III-Cñng cè kiÕn thøc-H íng dÉn vÒ nhµ:
?- Nªu quy t¾c khai ph¬ng mét tÝch
?- Ph¸t biÓu quy t¾c nh©n hai c¨n thøc bËc hai
LuyÖn tËp
A-Môc tiªu :
-Häc sinh n¾m v÷ng thªm vÒ quy t¾c khai ph¬ng mét tÝch, quy t¾c nh©n hai c¨n thøc bËc hai
-RÌn luyÖn kÜ n¨ng rót gän c¸c biÓu thøc chøa c¨n thøc bËc hai
VËn dông tèt c«ng thøc ab a. bthµnh th¹o theo hai chiÒu.
B-ChuÈn bÞ:
-Quy t¾c khai ph¬ng mét tÝch, quy t¾c nh©n hai c¨n thøc bËc hai
-M¸y tÝnh fx500.
-Mét sè bµi to¸n trong s¸ch tham kh¶o
C-TiÕn tr×nh bµi gi¶ng
T
I-KiÓm tra bµi cò:
Trang 8?-Nêu dấu hiệu nhận biết
hai số là nghịch đảo của
khỏi dấu căn KQ=?
-Thay số vào =>KQ=?
b)
?-Nêu cách giải bài toán
-?Nêu cách đa ra khỏi dấu
Trang 9?-Nêu cách làm của bài
?-Tại sao phải lấy dấu trị
tuyệt đối =>có mấy giá trị
x
x x
?- Nêu quy tắc khai phơng một tích
?- Phát biểu quy tắc nhân hai căn thức bậc hai
*Học thuộc lí thuyết theo SGK làm bài tập 26,27/16
*Hớng dẫn bài 27
a)Ta đa hai số cần so sánh vào trong căn 4 16 2 3 4 3 12
Vậy4 > 2 3 b) Tơng tự câu a
Liên hệ giữa phép chia và phép khai phơng
I-Kiểm tra bài cũ:
-Học sinh phát biểu quy tắc theo SGK tìm x theo đề bài x=?
Học sinh phát biểu quy tắc nhân hai căn thức
Trang 10cách tính
Học sinh từ ví dụ =>định lí
b
a b
25
thực hiện phép tính nào trớc
b)Nêu cách làm của bài
?2
a)Học sinh nhận xét cách làm của
bài =>KQ=?
b)=>KQ=?
b)quy tắc chia hai căn bậc hai
Học sinh nêu quy tắc theo SGK
*Định lí: Với a 0 b > 0 ta có a a
b b
*Chứng minh <SGK/16>
2) áp dụng a)quy tắc khai phơng một thơng
VD2:
16 45
b)<SGK/17>
?3: Tính a) 999 999
9 3111
*Chú ý :<SGK/17>
VD3: Rút gọn các biểu thức sau a)
Trang 11bài 28 -Vận dụng quy tắc khai phơng một thơng để giải
*Học thuộc lí thuyết theo SGK làm bài tập 28,29 31
*Thầy -Giáo án SGK,một số sách tham khảo
-Bảng phụ chuẩn bị một số bài tập cơ bản
*Trò -Quy tắc khai phơng một thơng ,quy tắc chia hai căn bậc hai
-Máy tính bỏ túi
C-Tiến trình bài giảng
T
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
Trang 12x x
.3
3
ab ab
a
a a
Hoạt động3: Củng cố kiến thức-Hớng dẫn về nhà :
?- Phát biểu quy tắc khai phơng
?-Phát biểu quy tắc chia hai căn bậc hai
Trang 13Tiết 8 Ngày soạn: 3/15/9/2009
Bảng căn bậc hai
A-Mục tiêu :
-Hiểu đợc cấu tạo của bảng căn bậc hai
- Có kỹ năng tra bảng để tìm căn bậc hai của một số không âm
B-Chuẩn bị: Thày :
- Soạn bài chu đáo , đọc kỹ bài soạn
- Chuẩn bị bảng số với 4 chữ số thập phân , bảng phụ vẽ hình mẫu1 và mẫu 2
Trò :
- Chuẩn bị quyển bảng số với 4 chữ số thập phân
- Đọc trớc nội dung bài
- Làm các bài tập giao về nhà
C-Tiến trình bài giảng
T
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
Học sinh 1
-Giải bài tập 35 (b) Giải phơng trình
6 1 4
x x
Hoạt động2 : 1) Giới thiệu bảng
- giới thiệu vị trí của bảng căn bậc
sinh dùng bảng căn bậc hai tra tìm
kết quả căn bậc hai của một số
-Treo bảng phụ hớng dẫn hàng , cột ,
hiệu chính VD1: Tìm 1 , 68
? Để tìm căn bậc hai của 1,68 ta phải
tra hàng nào , cột nào
Học sinh Giải bài tập 43(b t)
1) Giới thiệu bảng
- Nằm ở quyển bảng số với 4 chữ số thập phân
- Là bảng IV trong quyển bảng số -Gồm có : dòng – cột
Ví dụ 2 : Tìm 39 , 18 Tìm giao của hàng 39 và cột 1 ta có số 6,253 Vậy 39 , 1 6 , 253
Tìm giao của 39 và cột 8 phần hiệu chính ta
có số 6 Vậy ta có : 6,253 + 0,0006 6,259 Vậy 39 , 18 6 , 259
?1 ( sgk – 21) a) ta có : 9 , 11 3 , 018 ( tra hàng 9,1 và cột
Trang 14b) Tìm căn bậc hai của số lớn hơn 100
Ví dụ 3 (sgk) Tìm 1680
Ta có : 1680 = 16,8 100
Do đó : 1680 16 , 8 100 10 16 , 8Tra bảng ta có : 16 , 8 4 , 099 Vậy :
99 , 40 10 099 , 4
?2(sgk-22) a) 911 9 , 11 100 10 9 , 11
Ta có : 9 , 11 3 , 018 911 10 3 , 018 30 , 18b) 988 9 , 88 100 10 9 , 88
Ta có : 9 , 88 3 , 143 988 10 3 , 143 31 , 43
c) Tìm căn bậc hai của số không âm và nhỏ hơn 1
Ví dụ 4 ( sgk – 22 ) Tìm 0 , 00168
Ta có : 0,00168 = 16,8 : 10000 Vậy 0 , 00168 16 , 8 : 10000
04099 , 0 100 : 099 ,
3982 , 0
Vậy phơng trình có nghiệm là :
Biến đổi đơn giản biểu thức chứa căn thức bậc hai
A-Mục tiêu :
- Biết đợc cơ sở của việc đa thừa số ra ngoài dấu căn và đa thừa số vào trong dấu căn
- Nắm đợc các kĩ năng đa thừa số vào trong hay ra ngoài dấu căn
- Biết vận dụng các phép biến đổi trên để so sánh hai số và rút gọn biểu thức
B-Chuẩn bị: GV : -Soạn bài , đọc kỹ bài soạn
-Bảng phụ ghi kiến thức tổng quát , ? 3 ; ?4 ( sgk – 25 , 26 )
HS : - Nắm chắc quy tắc khai phơng một tích , thơng và hằng đẳng thức
- Đọc trớc bài nắm các ý cơ bản
C-Tiến trình bài giảng
TG Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ:
Học sinh 1 -Nêu quy tắc khai
Trang 15a2 gọi là phép đa thừa số
1)Đa thừa số ra ngoài dấu căn
KL : Phép biến đổi a2b a b gọi là phép đa thừa
*Ví dụ 3 ( sgk )
? 3 ( sgk ) a) 28a4b2 ( 2a2b) 2 7 2a2b 7 2a2b 7( vì b
0 ) b)
2 6
2 6 2 ) 6 (
72
2
2 2
2 4
2
ab
ab ab
b a
+Với A < 0 và B 0 ta có A B A2B
20a b
15’
Trang 16- Giải bài tập 43 ( b , d ) ( gọi 1 HS làm bài các HS khác nhận xét )
- Giải bài tập 45 a Đa về so sánh 3 3 và 2 3; 45c Đa các thừa số 1/3;1/5 vào dấu căn đa về so sánh 17
3 và 6 ( gọi 2 HS làm bài , cả lớp theo dõi nhận xét )
- Học thuộc lí thuyết theo SGK,làm bài tập trong SGK
- Giải bài tập 43 ( a , c , e ) ; BT 44 ; BT 46 ; BT 47 ( sgk – 27 ) - áp dụng 2 phép biến đổi vừa học để làm bài
- Kiểm tra 15 phút trong phần kiến thức đã học
B-Chuẩn bị: GV :-Soạn bài kiểm tra,đề kiểm tra
-Bảng phụ ghi công thức biến đổi , bài tập 47 ( sgk – 27)
HS : -Học thuộc bài cũ , nắm chắc các công thức , làm bài tập giao về
nhà
-Chuẩn bị giấy kiểm tra
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1Kiểm tra 15 phút
dụng cách biến đổi nào , hãy áp
dụng cách biến đổi đó để làm
Ta có : 3 5 3 2 5 9 5 45
Lại có : 7 = 49 45 7 3 5
1 51 3
1
8’
Trang 17- GV yêu cầu HS nêu cách làm
sau đó cho HS làm bài Gọi 1 HS
lên bảng trình bày lời giải
Gợi ý : Đa thừa số ra ngoài dấu
1 150 5
1 3
17 3
2 2
Ta có :
2
3 2
2
) ( 3 2
2 2
2 2
2
y x y x
y x y x
3 2 2
3 ) ( ) )(
(
2
y x
y x y x y
2
a a a
a
1 2
2 ) 4 4 1 ( 5 1 2
2
a a a
a a a
=
5 2
5 ).
1 2 ( 1 2
2 5
) 2 1 ( 1 2 2
a
a a a a
a a
c) a.b
Câu2
Tính a ) 50 2 b) ( 2 3 )2 c) 252 242
d) ( 7 8 )2 Câu3So sánh 3 3 và 20 Câu 4Rút gọn 3x 3 12x 4 27x (với x ≥ 0)
II-Đáp án – Biểu điểm
Câu1 (3điểm mỗi ý đúng cho 1 điểm ) a) a b)
Trang 18Câu 1 Hãy điền vào chỗ trống trong các câu sau để đợc một đẳng thức đúng
Câu 1 Hãy điền vào chỗ trống trong các câu sau để đợc một đẳng thức đúng
Kiểm tra 15’( đề 4) I-Đề bài
Câu 1 Hãy điền vào chỗ trống trong các câu sau để đợc một đẳng thức đúng
Họ và tên: Lớp 9
Kiểm tra 15’ ( đề 1) I-Đề bài
Câu 1 Hãy điền vào chỗ trống trong các câu sau để đợc một đẳng thức đúng
Trang 19a) 4
a b) b a = c) x y
Câu2 Tính a ) 50 2 b) ( 2 3 )2 c) 252 242
Câu3 So sánh 2 5 và 20 Câu 4Rút gọn 3x 3 12x 4 27x (với x ≥ 0)
Họ và tên : Lớp 9
Kiểm tra 15’( đề 2) I-Đề bài Câu 1 Hãy điền vào chỗ trống trong các câu sau để đợc một đẳng thức đúng a) 2
a b)
b a (với a.b >0) c) a.b
(với a.b >0) Câu2 Tính a ) 111 999 = b) ( 7 8 )2
c) ( 4 5) 2
Câu3So sánh 3 3 và 20 Câu 4Rút gọn 2x 3 8x 4 32x (với x≥0)
Họ và tên : Lớp 9
Kiểm tra 15’( đề 3) I-Đề bài Câu 1 Hãy điền vào chỗ trống trong các câu sau để đợc một đẳng thức đúng a) 2
x b) m
n (Với m,n>0) c) a.b (với a.b >0) Câu2 Tính a ) 111 999 = b) ( 7 8 )2
c) ( 4 5) 2
Câu3So sánh 3 5 và 20 Câu 4Rút gọn 2x 3 8x 4 32x (với x≥0)
Biến đổi đơn giản biểu thức chứa căn thức bậc hai
A-Mục tiêu :
-Biết cách khử mẫu của biểu thức lấy căn và trục căn thức ở mẫu
-Bớc đầu biết cách phối hợp và sử dụng các phép biến đổi trên
B-Chuẩn bị: GV: - Soạn bài chu đáo , đọc kỹ bài soạn
- Bảng phụ tập hợp các công thức tổng quát
HS : Làm các bài tập về nhà , nắm chắc các kiến thức đã học
Đọc trớc bài , nắm đợc nội dung bài C- Tiến trình bài giảng
Trang 20Hoạt động 1 : Kiểm tra bài cũ:
Học sinh 1-Nêu công thức đa thừa số
ra ngoài , vào trong dấu căn
-Giải bài tập 46(b) – sgk – 27
Học sinh 2-Nêu công thức đa thừa số
ra ngoài , vào trong dấu căn
-Giải bài tập 47(b) – sgk
Hoạt động 2:
- Khử mẫu của biểu thức lấy căn là ta
phải làm gì ? biến đổi nh thế nào ?
- Hãy nêu các cách biến đổi ?
- Gợi ý : đa mẫu về dạng bình phơng
bằng cách nhân Sau đó đa ra ngoài
- GV giới thiệu về trục căn thức ở
mẫu sau đó lấy ví dụ minh hoạ
- GV ra ví dụ sau đó làm mẫu từng
( với biểu thức nào để có
1)Khử mẫu của biểu thức lấy căn
Ví dụ 1 ( sgk ) a)
3
6 3
3 2 3 3
3 2 3
ab b
b
b a b
a
7
35 49
35 7
7
7 5 7
5
2
( vì a , b > 0 )
Tổng quát ( sgk )
B
AB B
A
( với A, B 0 và B 0 )
? 1 ( sgk – 28) a)
5
5 2 5
20 5
5
5 4 5
15 5
5 5
5 3 5
25
3 125
a a
a a
a
a
6 2
6 4
6 2
2
2 3 2
3
2 3
> 0 nên a = a )
2) Trục căn thức ở mẫu
Ví dụ 2 ( sgk ) a)
6
3 5 3 2
3 5 3 3 2
3 5 3 2
) 1 3 ( 10 ) 1 3 )(
1 3 (
) 1 3 ( 10 1
3
) 1 3 ( 10
3 5 (
) 3 5 ( 6 3
) 3 5 ( 6 3
5
) 3 5 ( 6
B với B
B A B
A
-A C(
B A
B A C
Trang 212 5 2 2 2 3
2 5 8
b
b b
2
2 2
( vì b > 0 )
) 3 2 5 )(
3 2 5 (
) 3 2 5 ( 5 3
2 5
) 3 2 5 (
2
( vì a 0 và a 1 )
5 7
) 5 7 ( 4 5 7
b a a b a
( 6 2
6
Hoạt động 4: Củng cố kiến thức-Hớng dẫn về nhà :
-Nêu lại các phép , khử mẫu , trục căn thức ở mẫu , các công thức tổng quát
-áp dụng giải bài tập 48 ( ý 1 , 2 ) , Bài tập 49( ý 4 , 5 )
-Học thuộc lí thuyế theo SGK,làm bài tập
-Giải các bài tập trong sgk – 29 , 30
- BT 48 , 49 (29) : Khử mẫu (phân tích ra thừa số nguyên tố sau đó nhân để có bình phơng) -BT 50 , 51 , 52 ( 30) – Khử mẫu và trục căn thức ( chú ý biểu thức liên hợp )
Ngày soạn: 4/7/10/2009 Tiết 12
GV : - Soạn bài chu đáo , đọc kỹ bài soạn
- bảng phụ tập hợp các công thức biến đổi , bài tập 57 ( sgk)
HS : - Nắm chắc các phép biến đổi đã học , giải các bài tập giao về nhà
- Giải trớc các bài tập phần luyện tập
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1:Kiểm tra bài cũ: ( 10ph)
- GV ra bài tập 53 gọi HS đọc đề bài
sau đó nêu cách làm bài
Học sinh Nêu công thức phép biến đổi khử mẫu và trục căn thức ở mẫu
Học sinh Giải bài tập 50 ( ý 3 , 4 , 5 ) ;
Luyện tập : Giải bài tập 53 ( sgk – 30)
5’
GV : Gọi học sinh nhận xét bài bạn và cho điểm
Trang 22- Để rút gọn biểu thức trên ta biến đổi
-Có thể nhóm các hạng tử nào với nhau
? Hãy chia thành từng nhóm sau đó đặt
3
) (
)
Bài tập 57: Đề bài ở bảng phụ
Giáo viên chia lớp theo 4 nhóm
b)
ab
b a ab b
a
b a ab b a
2 2 2
2
2 2 2
a ab b
a b
(
) )(
(
b a b a
b a ab a b a
ab a
) 2 1 ( 2 2
1
) 1 2 ( 2 2 1
2 2
2 2 2 2 2 ) 2 1 )(
2 1 (
) 2 1 )(
2 2 ( 2 1
2 2
) 1 3 (
) 1 3 ( 5 3
1
) 1 3 ( 5 3
1
5 15
a a a
a a
) 1 ( 1
a b
a
b a a
b a
a b a a b
a
a b b a b a a a
Giải bài tập 55 ( sgk – 30 )
a)
) (
) (
a b ab
1 a a
b ab
1 a
(
) (
) (
1 a b 1 a
1 a 1 a a b
= x ( x y ) y ( x y ) = ( x y )( x y )
HS thảo luận đa ra đáp án đúng GV cho mỗi nhóm ghi kết quả ra phiếu học tập
Hoạt động 3 : Củng cố kiến thức-Hớng dẫn về nhà : (5phút)
-Nêu lại các cách biển đổi đơn giản căn thức bậc hai đã học
- Học thuộc lí thuyết theo SGK,làm bài tập còn lại
- Giải bài tập 56 ( sgk – 30 ) : Gợi ý : Đa thừc số vào trong dấu căn sau đó so sánh rồi sắp xếp
- Đọc trớc bài học tiếp theo , nắm nội dung bài
Trang 23Tiết13 Ngày soạn: 7/10/10/2009
Rút gọn biểu thức chứa căn thức bậc hai
A-Mục tiêu :
- Biết phối hợp các kỹ năng biến đổi biểu thức chứa căn thức bậc hai
- Biết sử dụng kỹ năng biến đổi biểu thức chứa căn thức bậc hai để giải các bài toán liên quan
B-Chuẩn bị:
GV: - Soạn bài đầy đủ , đọc kỹ bài soạn
- Bảng phụ ghi các phép biến đổi đã học
HS : - Học thuộc các phép biến đổi đơn giản căn thức bậc hai Làm bài tập về nhà
C-Tiến trình bài giảng
T
G
Hoạt động 1:Kiểm tra bài cũ:
Hs1 Điền vào chỗ để hoàn thành các công
A c AB b
A2 ) ) ) 2 )
Hs2:Rút gọn biểu thức:
5 5
5 5 5
4 a 4
a 6
5
Hoạt động3: Ví dụ 2
- Để chứng minh đẳng thức ta làm thế nào ? ở
bài này ta biến đổi vế nào ?
- Gợi ý : Biến đổi VT thành VP bằng cách
nhân phá ngoặc ( áp dụng quy tắc nhân căn
bậc hai và 7 hằng đẳng thức đáng nhớ vào căn
thức )
) 0 ( )
)
0
; 0 (
)
) 0 , 0 ( )
.;
)
2 2
A B
A B
A c
B A B A AB b A A a
) 0
; 0
B
AB B
A
3 20 60
5 25
5 5 10 25 5 5 10 25 5
5 5 5
5 5 5
a 6 a 5
Giải :
a
4 a 4
a 6 a
a
a 4 a 2
a 6 a
20 a 4 45 a a a
a a 5 12 a 5 2 a 5 3
1 )( ) (
1 VT
3 2 1 3 2 1 VT
2 2
.
Vậy VT = VP ( đcpcm)
10’
10’
Trang 24? 2
- Để chứng minh đẳng thức ta làm thế nào ? ở
bài này ta biến đổi vế nào ?
- Gợi ý : Biến đổi VT thành VP bằng cách
nhân phá ngoặc ( áp dụng quy tắc nhân căn
bậc hai và 7 hằng đẳng thức đáng nhớ vào căn
thức )
b b a
b a
VT
3 3
- Hãy thực hiện phép tính trong từng ngoặc
sau đó mới thực hiện phép nhân
- Để thực hiện đợc phép tính trong ngoặc ta
phải làm gì ? ( quy đồng mẫu số )
- Hãy thực hiện phép biến đổi nh trên để rút
; 0
a Với )
a
b b a a
Giải :
b a
b a VT
3 3
a
b ab a b a
(
) (
) (
1 a 1 a
1 a 1
a a
2
1 a P
2 2
2
a
a 1 a
1 a 1
a
a 4 a
4
1 a
1 a
1 a 2 a 1 a 2 a a 4
1 a P
2 2
) (
) (
Vậy với a 0 và a 1
a
a 1 P
b) Do a > 0 và a 1 nên P < 0 khi và chỉ khi :
1 – a < 0 a > 1 Vậy với a > 1 thì P < 0
? 3 ( sgk )a) Ta có
a a 1 a 1 a 1
a a 1
-Học thuộc lí thuyết theo SGK,làm bài tập trong SGK còn lại
- Giải bài tập trong sgk ( 32 , 33 )
BT 58 ( b , d ) – Tơng tự phần ( a , c ) khử mẫu , đa thừa số ra ngoài dấu căn
GV : Soạn bài , đọc kỹ bài soạn , giải các bài tập trong SGK –33 ,34 ( phần luyện tập )
- Bảng phụ ghi đầu bài bài tập 66 ( sgk – 34 )
5’
10’
Trang 25HS :Nắm chắc các phép biến đổi , nắm chắc các dạng bài tập đã chữa và cách làm các bài toán đó Giải trớc các bài tập phần luyện tập
C-Tiến trình bài giảng
T
G Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
I-Kiểm tra bài cũ:
dùng các phép biến đổi nào ?
- Gợi ý : Khử mẫu , đa thừa số ra
ngoài dấu căn sau đó rút gọn
3
1 1 5 11
33 75 2 48
33 5
25 2 3 16
ta biến đổi nh thế nào ?
- Gợi ý : a) Khử mẫu sau đó tìm
ta biến đổi vế nào ?
- Gợi ý : Biến đổi vế trái vế
phải rồi kết luận
)
2 4 , 3 2 2 2 4 , 0 2 2 5 4 , 0 10
2 2 2 2 10 1 ,
2
2 2
a) Ta có
3
1 1 5 11
33 75 2 48 2
33 5
25 2 3 16 2
3 3
10 1 10 2 3 3
10 3 3 10 3 2
3
3 2 5 3 3 5 2 3 4 2 1
.
.
.
c) ( 28 2 3 7 ) 7 84
21 2 7 3 2 7 3 21 4 7 7 3 2 7
21 21 2 21 2 21 21 2 7 3 2 7
a ab b a
) (
) (
b
2 ab b
1 1 b
1 ab a
ab b
a ab b
2
9
m 2 9
m 4 9
1 x m 4 1 x
m
2
2 2
Giải bài tập 64 ( sgk – 33 )
a) Ta có :
2
a 1
a 1 a a
1
a a 1 a 1
2
a 1 a 1
a 1 a
1 a
1
a 1 a a a 1
Trang 26ngoặc đơn rồi thực hiện phép
GV hớng dẫn Hs biến đổi sao
cho biến x nàm hết trong bình
a
1 a a 1
1 a 1
a a
a 1
) (
: )
1 a 1 a a
3 1
3
2 2
3 4
1 2
3 2
3
2
VP x
Nêu thứ tự thực hiện phép tính trong bài toán rút gọn
Học thuộc lí thuyết theo SGK,làm bài tập còn lại
Xem lại các ví dụ và bài tập đã chữa
Giải tiếp các bài tập trong SGK - 33 , 34 ( các phần còn lại của các bài đã chữa )
1 :
1 1
1
a
a a
a a
- Biết đợc một số tính chất của căn bậc ba
- Học sinh đợc giới thiệu cách tìm căn bậcba nhờ bảng số và máy tính bỏ túi
B-Chuẩn bị:
GV: - Soạn bài , đọc kỹ giáo án
- Bảng số với 4 chữ số thập phân , bảng phụ trích 1 phần bảng lập phơng , máy tính
bỏ túi CASIO fx - 500 hoặc các máy tính có chức năng tơng đơng
HS : - Ôn tập định nghĩa , tính chất của căn bậc hai
- Máy tính bỏ túi , bảng số , đọc trớc bài
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động 1 :Kiểm tra bài cũ:
Trang 27Gợi ý : Hãy viết số trong dấu căn
thành luỹ thừa 3 của một số rồi khai
- Hãy nêu lại các tính chất của căn
bậc hai Từ đó suy ra tính chất của
căn bậc 3 tơng tự nh vậy
- Dựa vào các tính chất trên ta có thể
so sánh , biến đổi các biểu thức chứa
căn bậc ba nh thế nào ?
- GV ra ví dụ HD học sinh áp dụng
các tính chất vào bài tập
- Hãy viết các số trong dấu căn dới
dạng luỹ thừa 3 rồi khai căn
x3 = 64 x = 4 vì 43 = 64 Vậy độ dài của cạnh hình lập phơng là 4(dm)
Định nghĩa ( sgk )
Ví dụ 1 :
2 là căn bậc ba của 8 vì 23 = 8 ( - 5) là căn bậc ba của - 125 vì (-5)3 = - 125
KL : Mỗi số a đều có duy nhất một căn bậc ba
Căn bậc ba của a KH : 3 a số 3 gọi là chỉ số của căn Phép tìm căn bậc ba của một số gọi là phép khai căn bậc ba
Chú ý ( sgk ) 3 a 3 3 a 3 a
) ( ?1 ( sgk ) a) 3 27 3 33 3
1 125
2) Tính chất
a) a b 3 a 3 bb) 3 ab 3 a 3 bc) Với b 0 ta có : 3
3 3
b
a b
7 2 Vậy 8
n nê 7 8
64
1728 64
1728 64
3
3 3
Bài tập 67 ( sgk - 36 ) b) 3 729 3 ( 9 ) 3 9c)3 0 064 3 0 4 3 0 4
, ) , (
Trang 28Hãy cho biết 53 = ? từ đó suy ra cách
viết để so sánh
d) 3 0 216 3 0 6 3 0 6
, )
, (
e) 3 0 008 3 0 2 3 0 2
, )
, (
Bài tập 69( sgk -36 ) a) So sánh 5 và 3 123
Ta có : 5 = 3 125 mà 125 123 3 125 3 123
Vậy 5 > 3 123
-Hớng dẫn về nhà : (2 phút)
- (SGK - 36 - a)
*Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc định nghĩa và các tính chất áp dụng vào bài tập
- Đọc kỹ bài đọc thêm và áp dụng vào bảng số và máy tính ,
- Giải các bài tập trong sgk các phần còn lại
GV: Soạn bài chu đáo , đọc kỹ giáo án
- Tập hợp các công thức , các phép biến đổi đã học vào bảng phụ
- Giải bài tập phần ôn tập chơng
HS : Ôn tập , nắm chắc các công thức đã học
- Nắm chắc các phép biến đổi đơn giản và vận dụng vào bài tập Giải trớc bài phần
ôn tập chơng
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Học sinh 3: Điền vào chỗ
Em hãy cho biết mỗi công thức đó thể
hiện định lý nào của căn bậc hai
Biểu thức A phải thõa mãn điều kiện gì
để A xác định
GV: hệ thống lại
Hoạt động 2: (27 phỳt)
x = a {x2=a với a0 x0 1) A 2
B (với AB 0 và B 0 )
HS nhận xét bài làm của bạn
luyện tập
Trang 291 Dạng b i tính giá trị, rút gọn biểu à
thức số
- Để tính giá trị của các biểu thức trên ta
biến đổi nh thế nào ?
- áp dụng quy tắc khai phơng một tích để
tính giá trị của biểu thức trên
- Gợi ý : đổi hỗn số ra phân số rồi áp
dụng quy tắc khai phơng một tích để làm
- áp dụng quy tắc khai phơng một thơng
để tính , phân tích tử và mẫu thành thừa
số nguyên tố
- GV ra tiếp bài tập 71 ( sgk ) gọi HS đọc
đề bài sau đó suy nghĩ làm bài
- GV cho HS làm ít phút sau đó nêu cách
làm và lên bảng trình bày lời giải
- GV cho HS làm phần ( c) sau đó gọi HS
81
196 25
64 16
49 81
34 2 25
14 2 16
1
45
196 9
14 5
8 4
7 81
196 25
64 16
3 34 640 567
3 34
2 3
2 7 3
7 2
2
3 4
6 4
3 6
Bài tập 71 ( sgk - 40 ) a) 8 3 2 10 2 5
2
b) 0,2 ( 10) 3 2 ( 3 2 5) 2
= 0,2.10 3 + 2 3 5 = 2 3 2 5 2 3 2 5
c)
8
1 200 5
4 2 2
3 2
1 2
1
:
.
4 2 2
3 2
2 2
1
:
27 8
1 2 8 2 2
3 2 4
1
: :
27
Bài tập 72 ( sgk - 40 ) a) xy y x x 1
) (
) ( xy y x x 1
Phát biểu quy tắc khai hơng một tích , khai phơng một thơng
- - Gợi ý bài tập 73 ( sgk - 40 ): đa về bình phơng rồi dùng hằng đẳng thức khai
ph-ơng
Trang 30- Dùng cách biến đổi biểu thức trong căn thành bình phơng sau đó đa ra ngoài dấu căn xét trị tuyệt đối rồi rút gọn
*Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc các khái niệm và định nghĩa , tính chất
- Nắm chắc các công thức biến dổi đã học Xem lại các ví dụ và bài tập đã chữa
- Giải tiếp các bài tập phần còn lại BT 70 ( a , d ) BT 71 ( b , d ) ; BT 72 ( b , d ) 75,76,77 soạn 2 câu hỏi ôn tập 4và 5.
GV: Soạn bài , đọc kỹ giáo án
- Giải bài tập phần ôn tập chơng , bảng phụ ghi các công thức đã học
Trang 31HS : Nắm chắc các khái niệm , ccông thức biến đổi
- Giải các bài tập ôn tập chơng trong SGK và SBT
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
I-Kiểm tra bài cũ:
- Nhận xét biểu thức trong dấu
căn từ đó đa ra ngoài dấu căn ,
giải phơng trình chứa dấu giá trị
tuyệt đối ?
- Nêu cách giải phơng trình chứa
dấu giá trị tuyệt đối ?
- Xét hai trờng hợp theo định
nghĩa giá trị tuyệt đối sau đó giải
theo các trờng hợp đó
- Nêu cách giải phần (b) để tìm
x ?
Gợi ý : Rút gọn căn thức đồng
dạng , quy đồng biến đổi về dạng
đơn giản rồi bình phơng 2 vế của
phơng trình
=>x=?
Bài tập 75 ( SGK - 40 )
- Chứng minh đẳng thức ta
th-ờng biến đổi nh thế nào ?
- Hãy biến đổi VT VP để CM
- GV cho HS biến đổi sau đó HD
2
1xNếu 1x21x2
3
1 2 x 15 x 15 3
5 15x
(4) 15x
6
: Bình phơng 2 vế của (4) ta đợc : (4) 15x = 36 x =
5 15
x
216 2
8
6 3 2
6 2
6 3 6
6 6 2 2
6 6
6 3
6 6 1 2 2
1 2 6
1 ab
b a b
a
1 ab
a b b a VT
1 a
1 a a 1 1 a
1 a a
Giải bài tập 76 ( SGK – 40)
Trang 32- Thực hiện trong ngoặc trớc ,
biến đổi , quy đồng , nh phân
thức sau đó thực hiện các phép
tính cộng trừ , nhân chia các phân
thức
- Để tính giá trị của Q ta làm thế
nào ? thay vào đâu ?
- HS thay a = 3b vào (*) rồi tính
giá trị của Q
a ) Rút gọn :
Ta có : Q =
2 2 2
2 2
b b
a
a 1 b a
b a a b a
2 2
2 2 2
2 2 2 2 2 2
2
2 2 2 2 2
b a a b a
a b
a b
b a a b a
b a b
a
b b
a
a
2 2 2
2
2 2
1 b
b b
b
b b b a
b a
III-Củng cố kiến thức-H ớng dẫn về nhà :
- Nêu cách chứng minh đẳng thức , cách biến đổi
-Nêu các bớc tiến hành rút gọn biểu thức chứa căn thức
*Hớng dẫn về nhà
- Xem lại , học thuộc các công thức biến đổi đơn giản biểu thức căn bậc hai
- Giải lại các bài tập đã chữa , ôn tập kỹ các kiến thức trong chơng I
- Chuẩn bị kiến thức cho bài kiểm tra chơng I
Kiểm tra chơng I
A-Mục tiêu :
- Đánh giá sự tiếp thu kiến thức của học sinh trong chơng I
- Kiểm tra các kiến thức về căn bậc hai ( định nghĩa , tính chất , các phép khai
*Thày : - Ra đề , làm đáp án , biểu điểm chi tiết
*Trò : -Ôn tập lại toàn bộ kiến thức trong chơng I
-Giải lại một số bài tập vận dụng các phép biến đổi đơn giản căn thức bậc hai
C-Tiến trình bài kiểm tra I- Đề bài :
2 =
Trang 33Câu 2 (1 đ ) Điền số thích hợp vào ( ) em cho là đúng
Bình phơng 2 về ta đợc : x + 5 = 4 x = - 1 ( t/m)
Câu 3 ( 2,5 đ) :
a) ĐKXĐ
Trang 34III-KÕt qu¶ kiÓm tra
Líp SÜ sè §iÓm d íi5 §iÓm 5-8 §iÓm9-10
Mét sè sai lÇm cña häc sinhkhi lµm bµi kiÓm tra
§iÓm
Trang 35Thứ ngày tháng 10 năm 2009 Bài kiểm tra 1 tiết Môn Đại số
Câu 2 (1,đ ) Điền số thích hợp vào ( ) em cho là đúng
62
c) Tìm các giá trị của a để Q2 = Q.
Trang 36
GV: Soạn bài chu đáo , đọc kỹ giáo án
- Lới kẻ ô vuông , thớc thẳng , com pa Bảng phụ vẽ hình 4 , 5 ( sgk )
HS:
- Nắm chắc các khái niệm đã học , cách vẽ đồ thị hàm số , giấy kẻ ô vuông
- Giải bài tập trong SGK - 45 , 46
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ: (10 ph)
Học sinh 1
-Hàm số đồng biến , nghịch biến khi
nào ? Lấy ví dụ minh hoạ
A
1 1
Học sinh Hàm số đồng biến , nghịch biến khi nào ? Lấy ví dụ minh hoạ
Học sinh Giải bài tập 2 ( 45 )
- vẽ hình vuông cạnh 1
đơn vị ; đỉnh O , đờng chéo OB bằng 2 .
- Trên tia Ox đặt điểm
C sao cho
OC = OB = 2 .
- Vẽ hình chữ nhật có một đỉnh là O , cạnh OC bằng 2 cạnh CD = 1 đờng chéo OD = 3
- Trên tia Oy đặt điểm E sao cho OE = OD = 3
Với x = 1 y = 1 Điểm D ( 1 ; 1) thuộc đồ thị
Trang 37hàm số y = x Vậy đờng thẳng OC là đồ thị hàm số y = 2x ; đ- ờng thẳng OD là đồ thị hàm số y = x
4
O
Ta có A ( 2 ; 4 ) ; B ( 4 ; 4 )
PABO = AB + BO + OA Lại có trên hệ trục Oxy AB = 2 ( cm )
S = 2 4 4 2
1
( cm2 )
: Giải bài tập 6 ( SGK - 4 )
b) Ta thấy giá trị của hàm số y = 0,5x +2 luôn lớn hơn giá trị của hàm số y = 0,5x là 2 đơn
vị khi biến x lấy cùng một giá trị
Hoạt động 3: Củng cố kiến thức-Hớng dẫn về nhà : (3 phút)
- Nêu khái niệm hàm số , cách tính giá trị của hàm số khi biết giá trị của biến số
- Hàm số đồng biến , nghịch biến khi nào ?
*Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc các khái niệm đã học
- Giải bài tập 7 ( sgk - 4 ) Gợi ý : tính f (x1) và f (x2) rồi so sánh
- Đọc trớc bài hàm số bậc nhất
Tiết 21 Hàm số bậc nhất
A-Mục tiêu :
+ Hàm số bậc nhất là hàm số có dạng y = ax + b , trong đó hệ số a luôn khác 0
+ Hàm số bậc nhất y = ax + b luôn xác định với mọi giá trị của biến số x thuộc R
+ Hàm số bậc nhất y = ax + b đồng biến trên R khi a > 0 , nghịch biến trên R khi a < 0
B-Chuẩn bị:
GV : Soạn bài chu đáo , đọc kỹ giáo án
Bảng phụ ghi ? 1 ( sgk )
HS : Học thuộc các khái niệm về hàm số , tính chất đồng biến nghịch biến của hàm số Biết cách
chứng minh tính đồng biến nghịch biến của hàm số
C-Tiến trình bài giảng
Trang 38Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ: ( 5 ph)
1 : Khái niệm về hàm số bậc nhất
- Bài toán cho gì ? yêu cầu gì ?
- GV treo bảng phụ sau đó gọi Hs điền
vào chỗ ( ) cho đúng yêu cầu của bài ?
- Gợi ý : Vận tốc của xe ô tô là bao
nhiêu km/h từ đó suy ra 1 giờ xe đi
đ-ợc ?
- Sau t giờ xe đi đợc bao nhiêu km ?
- Vậy sau t giờ xe cách trung tâm Hà
Nội bao xa ?
- áp dụng bằng số ta có gì ? Hãy điền
giá trị tơng ứng của s khi t lấy giá trị là
1 giờ , 2 giờ , 3 giờ ,
- Qua bài toán trên em rút ra nhận xét
gì ?
- Hàm số bậc nhất là hàm số có dạng
nào? cho ví dụ
Trong các hàm số sau hàm số nào là
, nghịch biến khi nào ?
- Hãy nêu nhận xét tổng quát về tính
đồng biến và nghịch biến của hàm số y
= ax + b
- GV yêu cầu HS thực hiện ? 4 ( sgk )
để minh hoạ cho trờng hợp tổng quát
trên
1 : Khái niệm về hàm số bậc nhất
? 1 ( sgk )
- Sau 1 giờ ô tô đi đợc là 50 km
- Sau t giờ ô tô đi đợc : 50.t (km)
- Sau t giờ ô tô cách trung tâm Hà Nội là :
+ Với x1 < x2 ta có : (1)f(x1) = -3x1 + 1 ; f(x2) = -3x2 + 1
= - 3x1 + 1 + 3x2 - 1 = 3x2 - 3x1 = 3 ( x2 - x1) Vì x1 < x2 x2 - x1 > 0 f(x1) - f(x2) > 0
f(x1) > f(x2) (2)
Từ (1) và (2) ta suy ra hàm số y = -3x + 1 là hàm số nghịch biến trên R
? 3 ( sgk ) Tơng tự ví dụ trên ta có :
f(x1) - f(x2) = 3x1+1 - ( 3x2 + 1 )
= 3x1 - 3x2 = 3 ( x1 - x2) > 0 Vậy với x1 < x2 f(x1) < f(x2)
Do đó hàm số y = f(x) = 3x + 1 đồng biến trên R
?4 * Ví dụ : a) Hàm số đồng biến : y = 5x - 2 ( a = 5 > 0 ) b) Hàm số nghịch biến : y = -2x +3 ( a = -2 < 0)
đồng biến y1,y3,
Trang 39Hoạt động 4: Củng cố kiến thức-Hớng dẫn về nhà : (5 phút)
- Hàm số bậc nhất là hàm số có dạng nào ? TXĐ của hàm số ?
- Hàm số bậc nhất đồng biến , nghịch biến khi nào ?
- Muốn chứng minh một hàm số đồng biến , nghịch biến ta làm thế nào?
*Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc định nghĩa , tính chất Nắm chắc tính đồng biến , nghịch biến của hàm số
- Nắm chắc cách chứng minh hàm số đồng biến , nghịch biến
- Xem lại các ví dụ và bài tập đã chữa Giải các bài tập trong sgk - 48
- Cách xác định hệ số a của hàm số bậc nhất khi biết đồ thị đi qua 1 điểm
Rèn kỹ năng chứng minh tính đồng biến , nghịch biến của hàm số bậc nhất
B-Chuẩn bị:
GV :
- Soạn bài chu đáo , đọc kỹ giáo án
- Giải bài tập trong sgk , bảng phụ kẻ ô vuông
HS :
- Nắm chắc các tính chất đồng biến và nghịch biến của hàm số bậc nhất
- Giải các bài tập về nhà và phần luyện tập , giấy kẻ ô vuông
C-Tiến trình bài giảng
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:
3
1
3 -1
-3
Trang 40vuông sau đó treo bảng phụ kẻ ô
vuông và biểu diễn các điểm để Hs
đối chiếu kết quả
- Gọi HS lên làm bài
Giải bài tập 12 ( sgk – 48
- GV ra bài tập gọi HS đọc đề bài sau
đó nêu cách giải bài toán - Để xác
định hệ số a ta làm thế nào ? Bài cho
nhất thì ta phải có điều kiện gì ?
- Gợi ý : Viết dới dạng y = ax + b sau
=> Hàm đồng biến hay nghịch biến?
C.Bất kỳ điểm nào trên mặt phẳng
tọa độ có hoành độ và tung độ bằng
nhau
D.Bất kỳ điểm nào trên mặt phẳng
tọa độ có hoành độ và tung độ đối
3,51
m m
m + 1 0 và m -1 0 Hay m - 1 và m 1 Vậy với m 1 và m -1 thì hàm số trên là hàm số bậc nhất
1 đều thuộc trục tung Oy có phơng trình là y = 0
2 đều thuộc tia phân giác của góc phần t thứ I hoặc III có phơng trình là y = x
3 đều thuộc tia phân giác của góc phần t thứ II hoặc IV có phơng trình là y = -x
4.đều thuộc trục hoành Ox có phơng trình là x= 0( A-4) (B-1) (C-2) (D-3)
Hoạt động 3: Củng cố kiến thức-Hớng dẫn về nhà : ( 3 phút)
- Hàm số bậc nhất có dạng tổng quát nh thế nào ? các hệ số thoả mãn điều kiện gì ?
- Hàm số bậc nhất đồng biến , nghịch biến khi nào ?
*Hớng dẫn về nhà