Bài soạn GDKNS cho học sinh Tiểu học 2 - sơn

Kết luận:• 1/ Môn TV là một trong những môn học ở cấp tiểu học có khả năng giáo dục kĩ năng sống khá cao, hầu hết các bài học đều có thể tích hợp GD KNS cho HS ở những mức độ nhất định

BÀI 4:

TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUA CÁC MÔN HỌC

A GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO

HỌC SINH TIỂU HỌC QUA MÔN

TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU

Sau khi được tập huấn bài này, HV có khả

năng:

• -N êu được mục tiêu GDKNS trong môn

tiếng Việt, khả năng GDKNS qua môn TV

• -Th ống kê được nội dung KNS HS có

được qua việc học tập môn tiếng Việt

• -Li ệt kê những PP/KTDH tích cực được sử dụng để GDKNS trong môn TV

• Tìm hiểu về khả năng giáo dục KNS qua môn

Tiếng Việt; mục tiêu và nội dung GD KNS qua môn TV.

Thảo luận nhóm:

1 Thông qua hiểu biết và tham khảo tài liệu,

đ/c có nhận xét g ì về khả năng GDKNS qua môn TV.

2.Các KNS chủ yếu nào được hình thành cho học

sinh trong môn TV?

Kết luận:

• 1/ Môn TV là một trong những môn học ở

cấp tiểu học có khả năng giáo dục kĩ năng sống khá cao, hầu hết các bài học đều có thể tích hợp GD KNS cho HS ở những

mức độ nhất định.

2/ Nội dung GD KNS được thể hiện ở tất

cả các nội dung học tập của môn học Những KNS chủ yếu đó là:

+ KN giao tiếp.

+ KN tự nhận thức (gồm nhận thức

thế giới xung quanh, tự nhận thức, ra quyết định, )

2.1 KN giao tiếp

• - Giao tiếp là hoạt động trao đổi tư tưởng,

tình cảm, cảm xúc, giữa các thành viên trong xã hội

• -Các KNS này của HS được hình thành,

phát triển, từ những KN đơn lẻ đến những

KN tổng hợp

Để hình thành và phát triển kĩ năng sống cho học sinh, chương trình Tiếng Việt Tiểu học đã phân giải các kĩ năng giao tiếp cần rèn luyện cho HS như sau:

KN nhận thức gồm một số KN bộ phận (tự nhận thức, nhận

thức thế giới, ra quyết định,

- Môn TV góp phần hình thành và phát triển KN nhận thức

thông qua một CT tích hợp Các chủ điểm được chọn dạy ở

những lớp đầu cấp liên quan đến những con người, sự vật,

hiện tượng gần gũi mà trẻ em có thể cảm nhận bằng giác quan

và được nâng dần độ sâu sắc

- Các bài học trong SGKTV tiểu học giúp HS tăng cường hiểu

biết về thế giới xung quanh và tự nhận thức bản thân

- KN ra quyết định thể hiện năng lực phân tích, ứng phó với

các tình huống khác nhau của trẻ, được hình thành chủ yếu

qua các bài TLV, một số bài LT&C rèn nghi thức lời nói

2.2 KN nhận thức

So sánh mặt bằng kiến thức, KN của CT TV với CT của Pháp,

Anh, Mỹ thì CTTV đặt yêu cầu thấp hơn

GV, HS Việt Nam khi giao tiếp vẫn mang tâm lý chung của

người Á : rụt rè, thiếu mạnh bạo, thiếu cởi mở hơn trong so

sánh với người Âu và trẻ em châu Âu.

3 Nhận xét chung

- CTTV mới rất giàu tiềm năng giáo dục KNS, đã chuẩn bị cho

HS có KN ứng dụng điều đã học vào cuộc sống tốt hơn; có

nhiều hơn các kiểu bài tập luyện nghe, nói

- GD học đường gắn với thực tiễn hơn Trẻ em tự tin, mạnh bạo hơn, có nhiều KNS hơn.

3.1 Kết quả

3.2 Hạn chế

- Đưa vào CT những KN mới (như diễn thuyết, thương lượng, thương thuyết, ứng khẩu, ) ở mức phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của HS Việt Nam; tăng thời lượng để rèn kĩ và sâu hơn, chuyển xuống lớp dưới để dạy sớm hơn một số KNS cần thiết của con người hiện đại mà trẻ VN còn yếu

- Việc “tích hợp” giáo dục KN sống (với môn học giàu khả năng GDKNS như TV) nên giới hạn ở một số bài, tập trung vào các bài rèn những KNS mà GV còn lúng túng khi dạy, HS còn yếu khi học - theo hướng tổ chức các hoạt động tương tác tích cực

trong giờ học để khắc sâu kiến thức của bài học, hình thành

những KN xã hội tương ứng hoặc tô đậm những KN vốn đã có trong quá trình tổ chức dạy học Tránh đưa thêm nhiều mục

tiêu rèn KNS vào một bài học

4 Định hướng GDKNS

- ND bài học chỉ chuyển thành KNS ở HS nếu các em tham gia tích cực vào các hoạt động học tập Con người chỉ hình thành, phát triển KN qua hoạt động ; chỉ làm chủ được kiến thức khi chiếm lĩnh nó bằng hoạt động có ý thức ; tư tưởng, tình cảm

và nhân cách tốt đẹp cũng chỉ được hình thành qua rèn luyện

B GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO

HỌC SINH TIỂU HỌC QUA MÔN

ĐẠO ĐỨC

niềm tin và hình thành kĩ năng, hành vi cho Hs.

Chương trình môn đạo đức bao gồm một hệ thống các chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật cơ bản, phù hợp với lứa tuổi HS Tiểu học trong các mối quan hệ của các em với bản thân, với người khác, với công việc, với cộng đồng, đất nước, nhân loại và môi trường tự nhiên

I KHẢ NĂNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG

TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC

Bản thân ND môn §§ đã chứa đựng nhiều

ND liên quan đến KNS như: KN giao tiếp,

ứng xử; KN bày tỏ ý kiến của bản thân; KN

ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi; KN giữ gìn vệ sinh cá nhân; KN

tự phục vụ và tự quản lí thời gian; KN thu

thập và xử lí thông tin về các vấn đề trong thực tiễn đời sống ở nhà trường, ở cộng

đồng có liên quan đến chuẩn mực HV §§ …

15

Khả năng giáo dục KNS của môn Đạo đức không những thể hiện ở nội dung môn học mà còn thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng của môn học Quá trình dạy học tiết Đạo đức là quá trình tổ chức cho HS thực hiện các hoạt động học tập

phong phú, đa dạng Thông qua các hoạt động

đó, sự tương tác giữa GV – HS, HS – HS được tăng cường và HS có thể tự phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới

II MỤC TIÊU GIÁO DỤC KNS TRONG MÔN

ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC

Việc giáo dục KNS trong môn Đạo đức ởTH

nhằm:Bước đầu trang bị cho HS các KNS cần thiết, phù hợp với lứa tuổi TH, giúp các em biết sống và

ứng xử phù hợp trong các mqh với những người thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và những

người xung quanh, với cộng đồng, QH,§N và với môi trường tự nhiên; giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích, có kế hoạch, tự trọng, tự tin, có kỉ luật, biết hợp tác… để trở thành con ngoan trong gia đình, HS tích cực của nhà trường và công dân tốt của xã hội

III NỘI DUNG GIÁO DỤC KNS TRONG

MÔN ĐẠO ĐỨC

HS:

• Kĩ năng giao tiếp (chào hỏi,cảm ơn, xin lỗi; nói

lời yêu cầu, đề nghị; bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ; ứng xử khi đến nhà người khác…)

• - Kĩ năng tự nhận thức (biết xác định và đánh

giá bản thân: đặc điểm, sở thích, thói quen,

năng khiếu, điểm mạnh, điểm yếu, của bản

thân)

• - Kĩ năng tư duy phê phán (biết đánh giá,

nhận xét các hành động, lời nói, việc làm,

…trong đời sống hàng ngày đối chiếu với các chuẩn mực §§ đã học).

III NỘI DUNG GIÁO DỤC KNS TRONG

MÔN ĐẠO ĐỨC

• - Kĩ năng từ chối (biết từ chối khi bị rủ rê, lôi

kéo làm những việc sai trái)

• - Kĩ năng hợp tác.

• - Kĩ năng đặt mục tiêu (biết đặt kế hoạch học

tập, rèn luyện theo các chuẩn mực đã học)

• - Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về các

vấn đề, hiện tượng trong đời sống thực tiễn có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức đã học

• - Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm (biết nhận và

thực hiện trách nhiệm của bản thân)

• - Tự tin, tự trọng.

Các phương pháp và kĩ thuật dạy học môn Đạo đức rất đa dạng, bao gồm nhiều phương pháp và

kĩ thuật dạy học tích cực và chính thông qua việc

sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học

tích cực đó, HS được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm nhiều KNS cần thiết, phù hợp với lứa tuổi

IV Phương pháp và kỹ thuật DH tích

cực GDKNS trong môn ĐĐ

IV Phương pháp và kỹ thuật DH tích cực GDKNS trong môn ĐĐ

C GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO

HỌC SINH TIỂU HỌC QUA MÔN

KHOA HỌC

KHẢ NĂNG GDKNS TRONG MÔN

KHOA HỌC

Môn khoa học ở TH giúp HS tìm hiểu các kiến

thức khoa học đơn giản, cơ bản về con người và sức khỏe, về TN , con người với thế giới tự nhiên, chú trọng đến việc hình thành các KN quan sát,

dự đoán, nêu thắc mắc….đặc biệt chú trọng đến

Mục tiêu GDKNS trong môn KH ở TH

GDKNS trong môn KH giúp HS:

bản thân, tự nhiên, XH và các giá trị;giao tiếp ứng xử thích hợp trong một số tình huống có liên quan đến sức khỏe bản thân; Tư duy phân tích và bình luận về các hiện tượng, sự vật đơn giản trong tự nhiên; Ra quyết định phù hợp và giải quyết có hiệu quả; Đặt muc tiêu , quản lý thời gian và cam kết thực hiện.

- Vận dụng các kỹ năng trên ứng phó

phù hợp trong thực tiễn cuộc sống; Cam kết thực hiện những hành vi tích cực cho bản thân, gia đình và môi trường xung quanh; Tự giác

thực hiện các quy tắc vệ sinh ,

chăm sóc sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

Nội dung GDKNS trong môn KH

Dạy môn khoa học chủ yếu GD các kỹ năng sau:

- KN giao tiếp và hợp tác

- KN tự nhận thức

- KN tư duy bình luận và phê phán

- KN ra quyết định và giải quyết vấn đề

- KN đảm nhận trách nhiệm

- KN quản lý thời gian

- KN tìm kiếm và xử lý thông tin…

Những phương pháp, kỹ thuật DH tích cực GDKNS trong môn KH

D GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUA MÔN

TN - XH

1 Khả năng GDKNS qua môn TNXH

Môn TN&XH ở các lớp 1,2,3 là một môn học giúp HS có một số kiến thức cơ bản ban đầu về con người và sức khoẻ, về một số sự vật, hiện tượng đơn giản trong TN&XH chú trọng đến việc hình thành và phát triển các kĩ năng trong học tập như: quan sát, nêu nhận xét ,thắc mắc, đặt câu hỏi và diễn đạt hiểu biết của bản thân về các sự vật ,hiện tượng đơn giản trong TN&XH; đặc biệt môn học giúp HS xây dựng các quy tắc giữ vệ sinh ,an toàn cho bản thân, gia đình và cộng đồng, yêu gia đình, quê hương, trường học và có thái độ thân thiện với thiên nhiên…

Do đó:

- Môn TNXH là một trong những môn học phù

hợp để GV có thể giáo dục KNS cho HS.

- Giáo dục KNS qua môn TNXH không chỉ khắc

sâu thêm kiến thức của môn học mà còn hình thành thái độ và hành vi tích cực, phù hợp, cần thiết giúp HS có thể ứng xử có hiệu quả các

tình huống thực tế trong cuộc sống.

2 Mục tiêu và nội dung GDKNS

trong môn TNXH ở Tiểu học

2.1 Mục tiêu:

- Tự nhận thức và xác định được giá trị của bản thân mình, biết lắng nghe, ứng xử phù hợp ở một số tính huống liên quan đến sức khỏe bản thân, các quan hệ trong gia đình, nhà trường,

thiện với cây cối, con vật xung quanh và môi trường.

2.2 Nội dung GDKNS trong môn TNXH.

*Các kỹ năng sống chủ yếu được giáo dục trong

mônTNXH

- KN tự nhận thức: Tự nhìn nhận đánh giá về bản thân để xác định được mặt mạnh, mặt yếu của bản thân; biết vị trí của

mình trong các mối quan hệ ở nhà, ở trường và ở cộng đồng

- KN tự phục vụ và tự bảo vệ: Biết cách tự phục vụ: rửa mặt, đánh răng, tắm; tự bảo vệ chăm sóc sức khỏe của bản thân

liên quan đến các vấn đề vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, dinh dưỡng, phòng bệnh và an toàn ở nhà, ở trường, ở nơi

công cộng

- KN ra quyết định: Nên và không nên làm gì để bảo vệ sức

khỏe của bản thân, để ứng xử phù hợp trong gia đình, nhà

trường và cộng đồng; để bảo vệ môi trường

- KN kiên định và KN từ chối: Kiên quyết giữ vững lập trường và nói lời từ chối trước những lời rủ rê của bạn bè và người xấu; không tham gia vào những

việc làm, hành vi mang tính tiêu cực.

- KN làm chủ bản thân: Biết đảm nhận trách nhiệm, cam kết thực hiện công việc và biết ứng phó với căng

thẳng trong những tình huống của cuộc sống một

cách tích cực.

- KN giao tiếp: Tự tin khi giao tiếp; lắng nghe tích cực;

phản hồi xây dựng; bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ,

giúp đỡ với bạn bè trong lớp, trường, những người

có hoàn cảnh khó khăn.

- KN hợp tác: Khả năng cá nhân biết chia sẻ trách

nhiệm, biết cam kết và cùng chung sức làm việc có hiệu quả với những thành viên khác, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong một công việc, một lĩnh vực nào đó

vì mục đích chung.

- KN tư duy phê phán: Biết phê phán, đánh giá các ý

kiến, hành động, lời nói, việc làm, các hiện tượng

trong đời sống hàng ngày.

- KN tìm kiếm và xử lý thông tin: Biết tìm kiếm và xử lý thông tin để giải quyết vấn đề trên cơ sở vận dụng tư duy phê phán và sáng tạo.

3.Một số phương pháp/ kỹ thuật

dạy học tích cực để GDKNS

trong môn TNXH.

- PP/KT động não, quan sát, thí

nghiệm, đóng vai, kT đặt câu hỏi,

KT chia nhóm, KT khăn trải bàn, KT công đoạn, KT “ Hỏi và trả lời”, KT

giao nhiệm vụ,…

- KNS không phải là vấn đề gì mới ngay từ bậc học mầm non

đã được GD nhưng chưa gọi thành tên và chưa được chú trọng

-Có nhiều tên gọi cho một phương pháp dạy học hoặc một kỹ thuật dạy học ( VD: Đàm thoại – Hỏi đáp – KT đặt câu hỏi )

- Có những PPDH chung cho nhiều môn học, nhưng cũng có những PPDH đặc thù của từng môn học hoặc một nhóm môn học.( VD: KT đặt câu hỏi, chia nhóm có thể dùng cho nhiều

môn học, KT khăn trải bàn không thường dùng trong môn

Tiếng Việt)

- Với mỗi địa phương, mỗi bài dạy có GDKNS khác nhau

nhưng lưu ý điểm nhấn về những kỹ năng sống trong từng bài

Thực hành GDKNS qua môn học

1 Giới thiệu địa chỉ GDKNS trong các môn

học( Nghiên cứu tài liệu)

2 So sánh sự giống và khác nhau giữa khung bài

soạn GDKNS và khung bài soạn hiện hành.

3 Thực hành soạn mẫu, trình bày/phản hồi.

So sánh sự giống và khác nhau

giữa khung bài soạn GDKNS và

Sự giống và khác nhau giữa khung bài soạn

GDKNS và khung bài soạn hiện hành.

-Các bước gần giống nhau.

•Khác nhau:

-Có thêm mục các KNS cơ bản được GD trong bài, các

PP/KTDH tích cực có thể được sử dụng

- Các hoạt động dạy học được thay bằng tiến trình dạy học.

- Tiến trình dạy học trong bài GDKNS gồm 4 giai đoạn : ( Khám

phá, kết nối, thực hành, vận dụng )

+ Giai đoạn vận dụng : Không đơn thuần là liên hệ thực tế mà

cần yêu cầu học sinh áp dụng các kỹ năng đã học vào thực

tiễn.

+ Giai đoạn khám phá trong bài GDKNS trở thành một hoạt

động của bài dạy đòi hỏi GV phải đầu tư vào bài dạy.

Một số lưu ý

- Khi soạn bài tích hợp GDKNS cho HS, nội dung kiến thức

của bài học không thay đổi

- Bản chất của việc lồng ghép GDKNS cho HS trong các bài

học chính là việc nghiên cứu kỹ nội dung bài dạy để lựa chọn

và sử dụng phối hợp các PP/kỹ thuật dạy học phù hợp

- Nếu GV sử dụng các PP/KTDH các môn học/tổ chức

HDDDGDNGLL, HS sẽ được rèn luyện các kỹ năng Với

cách tiếp cận này thì môn học nào cũng có thể GDKNS cho

HS mà không làm nặng thêm ND môn học

- Cấu trúc bài soạn không thay đổi, chỉ đưa vào mục tiêu một

số kỹ năng nổi bật được GD qua bài học nhưng GV cần sử dụng các KTDH thật tốt chứ không mang tính hình thức

II.Phương tiện dạy học

III.Các phương pháp –kĩ thuật dạy học

*Nếu GV đã chọn các PP/KT ghi ở mục này thì bắt buộc ở các hoạt động GV phải thể hiện được các PP/KT tương ứng

IV.Các hoạt động dạy - học

Xin chân thành cảm ơn

và kính chúc các đồng chí mạnh khỏe, hạnh phúc và thành đạt !