Trò chơi vận động tài liệu giảng dạy

* Trò chơi nhỏ: không chỉ duy nhất có chơi trong vòng tròn mà còn phát triển thêm nhiều dạng trò chơi khác nữa để chơi trong phòng, hội trường lớn, tập trung chung ngoài sân không cần vò

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

Tài liệu giảng dạy “TRÒ CHƠI VẬN ĐỘNG” do tác giả ThS Trần Kỳ Quốc Tuấn, công tác tại Bộ môn Giáo dục thể chất thực hiện Tác giả đã báo cáo nội dung và được Hội đồng Khoa học và Đào tạo Bộ môn Giáo dục thể

chất thông qua ngày 3/12/2015

Tác giả biên soạn

LỜI CẢM TẠ

Với lòng biết ơn chân thành, tôi xin chân thành cảm ơn trường Đại học

An Giang và Bộ môn Giáo dục thể chất đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành tài liệu giảng dạy này

Và tôi xin gửi lời cảm ơn đến quí thầy cô giảng viên Bộ môn Giáo dục thể chất, đã có những đóng góp ý kiến quý báu giúp tôi hoàn thành tốt tài liệu giảng dạy này

Trong quá trình biên soạn, tôi căn cứ vào mục tiêu đào tạo, bám sát

theo đề cương học phần được Ban giám hiệu duyệt Mặc dù đã rất cố gắng song không tránh khỏi thiếu sót, rất mong được sự góp ý của các đồng nghiệp, các nhà chuyên môn, các bạn đọc và sinh viên để tài liệu ngày càng được hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn!

An Giang, ngày 3 tháng 12 năm 2015 Người thực hiện

Trần Kỳ Quốc Tuấn

MỤC LỤC

Trang

CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT 7

1.1 NHẬP MÔN TRÕ CHƠI VẬN ĐỘNG 7

1.1.1 Khái niệm chung về trò chơi và trò chơi vận động 7

1.1.2 Đặc điểm, tác dụng của trò chơi vận động 8

1.1.3 Phân loại trò chơi 11

1.1.4 Trò chơi dân gian một nét văn hóa truyền thống dân tộc 12

1.1.5 Các yêu cầu khi giảng dạy, tổ chức và điều khiển trò chơi vận động 14

1.2 PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC TRÕ CHƠI VẬN ĐỘNG 16

1.2.1 Các nhiệm vụ cơ bản của người điều khiển, tổ chức trò chơi 16

1.2.2 Công tác chỉ huy, trọng tài trong tổ chức trò chơi 19

1.2.3 Các bước tiến hành tổ chức trò chơi thi đấu giải 21

1.2.4 Biên soạn sáng tác trò chơi vận động 22

CHƯƠNG 2: MỘT SỐ TRÕ CHƠI VẬN ĐỘNG 25

CƯỚP CỜ 25

CHUYỀN BÓNG QUA ĐẦU 27

BÓNG QUA HẦM 29

CHONG CHÓNG 31

CHỌI CÓC 33

CUA ĐÁ BÓNG 35

TRANH PHẦN 36

THỦ KHO VÀ KẺ TRỘM 37

TRÁNH MÌN 38

CO KÉO 40

CON VẬT BIẾT KÊU 41

CHIA NHÓM 42

ĐAN BÓNG 43

VÁC ĐẠN TẢI THƯƠNG 45

ĐẤU TĂNG 46

NHẢY CỪU 48

TẠO SÓNG 50

TRÁNH BÓNG 52

ĐỔI BÓNG 53

ĐÀN VỊT NÀO NHANH 55

LĂN BÓNG TIẾP SỨC 57

NGƯỜI THỪA THỨ BA 59

PHÁ VÂY 61

ĐỘI NÀO CÕ NHANH 62

HOÀNG ANH, HOÀNG YẾN 64

BỎ KHĂN 66

CHẶT ĐUÔI RẮN 68

BẢO VỆ GÓT CHÂN 70

BÓNG CHUYỀN SÁU 71

CÔNG AN BẮT GIÁN ĐIỆP 72

VƯỢT SÔNG 74

GIĂNG LƯỚI BĂT CÁ 76

CHẠY NHANH TIÊP SỨC 77

ĐẨY XE CÖT KÍT NÉM CÕN VÀO THAU 78

THỢ LẶN NÉM MUỖNG VÀO THAU 79

TẢI THƯƠNG KHÔNG ĐÕN 80

BỊT MẮT CỎNG ĐẬP NIÊU 81

KÉO CO 82

BỊT MẮT BẮT DÊ 83

CHIM XỔ LỒNG 85

CHỌI GÀ 87

THI XẾP HÌNH NHANH 89

CHẠY ĐOÀN KẾT 90

ĐÁNH CẦU VƯỢT CHƯỚNG NGẠI VẬT 91

CHẠY BÀN NHANH 92

HÍT ĐẤT CÕNG 93

ĐÈN CÙ 94

MÈO ĐUỔI CHUỘT 96

NHẢY BAO BỐ 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

CHƯƠNG 1

LÝ THUYẾT

1.1 NHẬP MÔN TRÕ CHƠI VẬN ĐỘNG:

1.1.1 Khái niệm chung về trò chơi và trò chơi vận động:

1.1.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của trò chơi vận động:

Qua các tài liệu cổ người ta biết được rằng, ở thời kỳ tiền sử con người muốn tồn tại phải biết săn bắt và hái lượm mới chống lại được thú dữ, có thực phẩm để ăn và vượt qua được điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên

Gặp khi thuận lợi, săn bắt được nhiều muông thú, người ta nuôi (nhốt) để dành cho những ngày thời tiết xấu ( không đi săn được) hoặc lễ hội Khi trao đổi kinh nghiệm sau mỗi buổi săn hay khi bắt lại các vật nuôi chính là dịp tập luyện và vui chơi ( thi tài) Hoạt động này là “ mô phỏng” các lao động của đời sống thực tiễn, là mầm mống hình thành trò chơi của xã hội loài người

Vì thế có thể nói trò chơi xuất hiện từ rất lâu, nó gắng liền với các hoạt động lao động, văn hóa và tín ngưỡng của con người thời tiền sử Xuất phát từ những hành động, hành vi mô phỏng các hoạt động lao động như: đi, chạy, nhảy, leo trèo, nắm bắt, ném, phóng, … những thao tác bắt chước đó được hình tượng hóa mang tính chất tượng trưng tập luyện cho thuần thục và đôi khi mang tính thần bí

Với sự phát triển của xã hội, các nghi thức tôn giáo mất dần ý nghĩa, chỉ còn giữ lại mục đích vui chơi, giải trí, rèn luyện giáo dục của cộng đồng Nhờ khả năng tư duy, ngôn ngữ phát triển người ta nhận thấy tầm quan trọng của sự chuẩn bị trước về các công cụ lao động, sức khỏe và sự tập luyện những thao tác cơ bản, để hiệu quả lao động đạt được cao hơn

Vì vậy “ đối tượng” bị rượt đuổi được thay thế bằng “ vai diễn” cũng là người, hoạt động tư duy và khái quát và khái quát của những người tham gia đã bổ sung thêm làm cho luật và các quy ước trong trò chơi phong phú và mang tính chất tượng trưng cao hơn Trong các loại hình giáo dục thanh thiếu niên có thể nói trò chơi là loại hình giáo dục rất hiệu quả vì nó vừa là phương tiện giải trí lành mạnh, vui tươi, sinh động, … phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý vừa là phương tiện giáo dục, rèn luyện nhẹ nhàng, sâu sắc “chơi

mà học, học vừa chơi” Qua trò chơi ta sẽ dễ dàng tiếp cận từng đối tượng, hiểu rỏ tâm tư tình cảm, năng khiếu, sở trường, từ đó hình thành phương thức tiếp cận,tập hợp và phát huy tối đa năng lực mỗi loại đối tượng

Trò chơi từ lúc hình thành đến nay đã không ngừng vận động và phát triển Trước đây khi nói đến trò chơi mọi người thường đồng nghĩa trò chơi với loại trò chơi dành cho sinh hoạt trong vòng tròn và chỉ có thêm trò chơi lớn, ngày nay trò chơi đa dạng và phong phú hơn

Do tính chất hấp dẫn, lôi cuốn nên trò chơi không chỉ là phương tiện mà nó còn là phương pháp được sử dụng trong giáo dục thể chất và huấn luyện thể thao đối với mọi đối tượng

1.1.1.2 Khái niệm trò chơi và trò chơi vận động:

Trò chơi từ lúc hình thành đến nay đã không ngừng vận động và phát triển Trước đây khi nói đến trò chơi mọi người thường đồng nghĩa trò chơi với loại trò chơi dành cho sinh hoạt trong vòng tròn và chỉ có thêm trò chơi lớn, ngày nay trò chơi đa dạng và phong phú hơn

* Trò chơi nhỏ: không chỉ duy nhất có chơi trong vòng tròn mà còn phát triển thêm nhiều dạng trò chơi khác nữa để chơi trong phòng, hội trường lớn, tập trung chung ngoài sân (không cần vòng tròn), trên xe…

* Trò chơi lớn: ngày nay được tách thành 2 dạng gồm trò chơi lớn (như củ) và trò chơi đêm (tức trò chơi lớn để chơi ban đêm) tất nhiên khi tổ chức loại hình này cần thêm một số điều kiện nhất định để tăng thêm tính sinh động với đặc thù là chơi trong đêm như: phải chuẩn bị đèn pin, nến, nhang, lửa, các dụng cụ hóa trang…

* Trò chơi vận động: đây là loại hình trò chơi được phát triển mạnh và đa dạng nhất,

tự thân nó đã cho ra đời nhiều kiểu chơi và không ngừng thu hút đối tượng như chạy chành, chạy banh, thợ lặn, thổi bong bóng, xếp hình nhanh, vẽ tranh bịt mắt, kỵ mã đấu thương, rước kiệu… Nó tận dụng được những trò chơi dân gian của ông cha ta trước đây như: đẩy cây, bịt mắt đập niêu, bịt mắt đâm hình nộm, đi cà khêu, kéo co, lựa đậu nhanh, ném còn, câu cá, bắt vịt, … Nó vận dụng được các loại hình thi đấu thể thao ngày nay như: chạy tập thể cột chân, đấu bóng chuyền một tay, đá bóng song sinh, sút cầu môn, đánh cầu lông vượt trạm, bắt bóng bịt mắt, đấu cờ tướng khuyết quân… Nó tận dụng các loại hình đấu trí như: siêu tưởng, đố em, xử lý tình huống bằng kịch Đặc biệt hiện nay trên ti vi ta thấy thêm các loại hình mới như: đường lên đỉnh olympia, bảy sắc cầu vòng, trò chơi liên tỉnh, vườn cổ tích, trò chơi SV, giờ thứ 9, trò chơi âm nhạc… và xu thế hiện nay nhiều nơi bắt đầu nghiên về các dạng trò chơi tổng hợp một lúc chơi nhiều dạng trò chơi vừa trí tuệ, vừa kéo léo, vừa sức lực…

* Khái niệm: trò chơi vận động là phương tiện giáo dục thể chất, là hoạt động có ý

thức, nhằm đạt được những kết quả, những mục đích đã đặt ra Trong khi thực hiện các

nhiệm vụ của trò chơi, người chơi phải vận dụng nhiều đến sức lực cơ bắp và trí tuệ

1.1.2 Đặc điểm, tác dụng của trò chơi vận động :

1.1.2.1 Đặc điểm của trò chơi vận động:

Các trò chơi gây được hứng thú và rất hấp dẫn người chơi, trong lúc chơi “ người tham gia” như được thoát ly khỏi hoàn cảnh thực tại, nên dễ bộc lộ cá tính và thể hiện con người thật, khó kìm chế và che giấu mặt yếu kém về đạo đức ý chí Nhờ đó những người hướng dẫn (các nhà giáo dục, HLV, thầy cô giáo) có thể nắm vững về từng học sinh để kết hợp giáo dục các mặt ý chí như: cương quyết, dũng cảm, tích cực, kiên trì và hy sinh

…

Đồng thời trong quá trình chơi, người chơi tiếp xúc với nhau, cá nhân phải hoàn thành nhiệm vụ của mình trước tập thể ở mức độ cao, tập thể có trách nhiệm động viên giúp đỡ cá nhân hoàn thành nhiệm vụ đó Vì vậy, ta có thể giáo dục các em về đạo đức như: tình bạn, lòng nhân ái, tinh thần tập thể, tôn trọng đối thủ, ngay thẳng trong thi đua, chấp hành nghiêm chỉnh nội quy,…vv

Nên việc giáo dục cho thanh thiếu niên thông qua trò chơi vận động là rất cần thiết

để giúp phát triển toàn diện về đạo đức cũng như về thể lực, tạo tiền đề vững chắc cho các quá trình phát triển sau này

1.1.2.2 Tác dụng tăng cường sức khỏe khi sử dụng làm phương tiện tập luyện:

Qua quá trình nghiên cứu của các nhà khoa học đã kết luận: “ Vận động là một hiện tượng sinh học, là nhu cầu của cơ thể ở mọi lứa tuổi Khi vận động mối quan hệ giữa cơ quan cảm thụ đến bộ máy vận động thông qua sự chỉ huy của thần kinh trung ương được thiết lập rất chặt chẽ Phản xạ từ cơ quan nội tạng ảnh hưởng đến chức năng của hệ vận động, vì vậy ít vận động là nguyên nhân gây ra sự suy yếu của cơ thể và chức năng của từng cơ quan, làm phát triển một số bệnh lý mãn tính, gây rối loạn các chất chuyển hóa trong cơ thể Trò chơi vận động nếu được thực hiện đúng phương pháp khoa học thì nhất định có tác dụng nâng cao sức khỏe Đây là mục đích cơ bản, quan trọng nhất trong giáo dục thể chất

Các loại trò chơi vận động với luật lệ đơn giản được sử dụng với nhiều dạng hoạt động khác nhau mà phần lớn là các động tác tự nhiên (thực dụng)và tiến hành ngoài trời

… nên có ảnh hưởng rất tốt với cơ thể con người về sức chịu đựng môi trường hoàn cảnh Tham gia trong các trò chơi vận động sẽ được phát triển các tố chất vận động, đặc biệt là tố chất nhanh và khéo léo Cách chạy đuổi bắt trong các trò chơi không chỉ phát triển sức nhanh đơn thuần về tần số bước chạy mà giúp người chơi “ kỹ năng chạy đổi hướng, cách làm động tác giả, các tăng giảm tốc độ và xuất phát hoặc ngừng đúng lúc” Nhìn chung sự phát triển thể lực trong các trò chơi không đơn điệu mà làm cho người chơi trở nên tháo vát linh hoạt, phát triển năng lực quan sát định hướng Các cơ quan vận động được hoàn chỉnh, tăng cường khả năng phối hợp các hoạt động của chi và thân Nhờ rèn luyện trong thiên nhiên nên tăng cường khả năng kháng bệnh, chịu đựng được với những thay đổi của thời tiết khí hậu Với các em nhỏ kích thích sự phát triển, mau lớn không bị còi Với người lớn giúp duy trì khả năng hoạt động, tăng tuổi thọ Tuy vậy trò chơi do tính hấp dẫn của nó, dễ tạo cho người tập ham vui nên khó điều chỉnh đúng lượng vận động đối với từng người trong lúc tập, vì vậy các nhà sư phạm làm công tác hướng dẫn phải nắm vững phương pháp và theo dõi để điều chỉnh tốt về số lần và thời gian cho hợp lý

1.1.2.3 Tác dụng của trò chơi vận động về mặt xây dựng kỹ năng – kỹ xảo vận động trong tập luyện các môn thể thao:

Trò chơi vận động vừa là phương tiện vừa là phương pháp và có một chương trình phong phú hấp dẫn, nhưng đơn giản, sân bãi dụng cụ ít tốn kém đặc biệt là có thể lựa

chọn những trò chơ phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý từng đối tượng, dễ vận dụng vào mọi hoàn cảnh

Tận dụng các ưu điểm trên, khi tập luyện kỹ thuật của các động tác môn thể thao, có thể đưa vào thành các thao tác cần thực hiện trong trò chơi Các thao tác đó do đã đơn giản hóa về cử động hoặc hoàn cảnh thực hiện (kích thước sân bãi, yêu cầu luật chơi,….) làm cho người tập dễ tiếp thu, nhờ đó tập vào động tác chính, sẽ hình thành các kỹ năng –

kỹ xảo nhanh hơn

Vì vậy trò chơi vận động là phương tiện hỗ trợ rất tốt cho việc chuẩn bị thể lực, kỹ năng, đáp ứng nhu cầu hoạt động, cũng cố hoàn thiện kỹ xão vận động giúp người tập làm quen và nâng cao thành tích trong thi đấu

1.1.2.4 Tác dụng của trò chơi vận động trong các giờ học thể dục của học sinh phổ thông:

Đối với tuổi học sinh, cơ thể đang độ phát triển của các em rất cần thiết phải chơi đùa, đó là nhu cầu sinh học, cũng quan trọng như ăn, ngủ, học tập,…vv vui chơi của các

em không được người lớn hướng dẫn tổ chức, thì các em cũng tự tụ họp rủ nhau chơi những trò chơi đã biết

Trong giờ học thể dục ở trường phổ thông việc đưa trò chơi vận động vào các giáo

án vừa mang tác dụng phát triển thể chất ( các tố chất vận động và năng lực hoạt động chung của cơ thể ) lại vừa có mục đích trang bị kiến thức, kỹ năng hoạt động, tổ chức trò chơi, để các em có thể tự chơi đạt kết quả tốt, cũng như tạo bầu không khí buổi học được sinh động hơn

Ngoài ra thông qua việc dạy trò chơi còn có tác dụng giáo dục về mặt đạo đức, uốn nắn các mặt yếu kém về cá tính, kích thích sáng tạo, nhận thức đúng các hành vi đẹp…để góp phần giáo dục toàn diện cho các em

Khi dạy trò chơi vận động cho học sinh phải chú ý sao cho phù hợp tính chất, lứa tuổi, giới tính Chọn trò chơi phải theo mục đích rỏ ràng, phù hợp với thời điểm giờ học, môi trường hoàn cảnh để trò chơi diễn ra Tránh các trò chơi đơn thuần về mặt bạo lực, tạo nên các mâu thuẫn gây ra mất đoàn kết hoặc tạo nên các thương tích cho cơ thể các

em

1.1.2.5 Tác dụng của trò chơi vận động trong sinh hoat tập thể và các đoàn thể xã hội:

Các đoàn thể xã hội đưa trò chơi vận động vào trong sinh hoạt tập thể do trò chơi có các tác dụng sau:

- Là nội dung lành mạnh, tích cực trong chương trình sinh hoạt tập thể của những buổi gặp gỡ, hợp mặt và dịp lễ hội của các tổ chức quần chúng

- Là phương tiện rất hiệu quả để lôi kéo, tập trung mọi thành viên (cho dù có sự khác biệt về ngôn ngữ, lứa tuổi, giới tính, đẳng cấp xã hội …) vào cuộc chơi tạo mối hòa đồng chung

- Là lĩnh vực để thể hiện tài năng, tổ chức rèn luyện thể chất tinh thần cho những người tham gia

- Là nơi có thể đưa vào để giáo dục về điều luật, truyền thống hoặc phong cách riêng của đoàn thể đó

- Là giao điểm hội tụ để tuyên truyền, quảng bá về sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, công nghệ và văn hóa tư tưởng của các đơn vị tiến hành trò chơi

1.1.3 Phân loại trò chơi:

* Phân loại trò chơi vận động: có 2 cách phân loại

A Dựa vào các phương tiện: Với nội dung phong phú, trò chơi vận động sử dụng

rất nhiều phương tiện khác nhau, người ta có thể chia thành các dạng hoạt động chính trong khi sử dụng các phương tiện để chơi như sau:

1 Chơi theo dạng mô phỏng (bắt chước) gồm có:

a Diễn xuất cho giống người hay con vật

b Làm theo quy ước giả định, có đối kháng

(Các trò chơi này có thể kèm theo bài hát, câu đồng dao, bài thơ, hò vè, hoặc âm thanh dẫn nhịp)

2 Các trò chơi tiếp sức: nhiều người cùng luân phiên thực hiện một công việc, có thể là chạy, nhảy, nói, hát, vẽ, …vv

3 Vượt qua chướng ngại vật (có độ cao, độ khó khác nhau)

4 Chơi với các đạo cụ cầm tay (khăn, bóng, gậy, …)

5 Có hoạt động đối kháng (một chọi một, một đối kháng tập thể, tập thể đối kháng tập thể)

6 Hoạt động phán đoán, tìm kiếm để đạt một kết quả nào đó từ những thông tin được thu nhận ( các suy luận mang tính logic, âm thanh, hình ảnh, cảm giác, …vv thông qua các giác quan)

7 Các trò chơi có sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật hiện đại

B Dựa vào mối tương quan của người chơi: có 3 loại

1 Trò chơi cá nhân (không phân chia thành đội): là những trò chơi hoạt động tập thể, có những đặc điểm chính là trong khi tham gia vào cuộc chơi thì mỗi người đều độc lập, chịu trách nhiệm với riêng mình về vai trò và hành động, không bị ràng buộc liên đới với các thành viên khác Trong nhóm trò chơi này có thể mọi người tham gia cùng lúc hoặc tham gia lần lượt, trong quá trình chơi có thể có sự “đối chọi” (đấu trí, đấu lực…vv) hoặc không có sự “đối chọi” trong trò chơi

2 Trò chơi cá nhân chuyển thành đồng đội: là các trò chơi lúc đầu mọi người hoạt động riêng lẽ, xuất hiện tình huống bất ngờ bắt phải kết hợp thành nhóm (tổ) để phối hợp hành động, sự kết hợp đó không ổn định suốt trong một trò chơi

3 Trò chơi đồng đội: các trò chơi thuộc nhóm này mang tính chất thi đua của cả đơn vị tập thể (nhóm, tổ, đội,…) có đặc điểm là mỗi hành động, dẫn tới kết quả thành công hay thất bại đều ảnh hưởng đến cá nhân người làm và ảnh hưởng đến cả tập thể đó Mỗi đơn vị phải biết tổ chức, hợp đồng trách nhiệm để mang lại phần thắng

1.1.4 Trò chơi dân gian một nét văn hóa truyền thống dân tộc:

Mỗi khi tết đến, người dân lại nô nức đón xuân vui tết bằng những lời ca tiếng hát và những trò chơi dân gian độc đáo đặc trưng riêng của từng vùng Việc tổ chức trò chơi dân gian truyền thống trong dịp tết Nguyên đán không chỉ tạo ra không khí vui tươi, phấn khởi mà còn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hoá truyền thống quê hương

Điển hình như: Cứ vào ngày mùng 2, mùng 3 tết hàng năm, tại một cái ao lớn trước sân đình tại xã Vũ Chính, tỉnh Thái Bình, lại diễn ra trò chơi “cơm thi - bắt vịt” Người tham gia chơi được chia thành hai đội cả nam và nữ, mỗi đội 10 người Ban tổ chức cắm

10 cây tre ở dưới ao và để 2 quả trứng vào bất kỳ chân của cây tre nào, sau đó thả 2 con vịt xuống ao Khi nghe hiệu lệnh từ Ban tổ chức, bỏ qua cái lạnh cắt da cắt thịt của thời tiết, 2 người của 2 đội chơi nhảy xuống ao để mò trứng ở các chân cây tre, đội nào mò được trứng trước thì đưa về cho Ban tổ chức Lúc này, Ban tổ chức cho phép những người còn lại của đội đó được đổ thóc vào cối giã để lấy gạo, đồng thời lúc này người ở dưới ao mới được phép vây bắt vịt

Khi người ở dưới ao bắt được vịt thì đồng đội ở trên bờ bắt đầu cuộc đua lấy bật lửa Việc lấy bật lửa là phần chơi vô cùng khó khăn và được chờ đợi nhất vì nó được để ở ngọn một cây chuối hột cao khoảng 4 mét, trên thân cây được trát bùn xung quanh Trong tiếng trống đánh dồn đập và tiếng hò reo cổ vũ của người xem, người trèo lên cây chuối phải rất khó khăn mới lấy được bật lửa vì cứ trèo lên một bước thì lại bị tụt xuống 2 đến 3 bước vì thân cây quá trơn

Khi lấy được bật lửa cũng là lúc bộ phận giã gạo đã xong, lúc này gạo được sàng sảy sạch sẽ, vo thật trắng và cho vào nồi đất, đổ nước nấu cùng với quả trứng vừa mò được ở dưới ao Nồi đất được đưa vào quang sắt, hai người khiêng ở hai đầu đòn khênh, một người cầm đuốc đốt ở dưới, việc nấu cơm phải di chuyển trên đoạn đường dài 500m Khi quay trở lại vị trí ban đầu cũng là kết thúc trò chơi Các đội chơi mang vào khu Di tích lịch sử văn hoá thắp hương, sau đó Ban tổ chức kiểm tra, chấm điểm, đội nào cơm chín đều, dẻo, ngon, không khê, sống; trứng phải chín là thắng cuộc Phần thưởng rất khiêm tốn, chỉ vài chục ngàn đồng song đội nào đội ấy rất vui vẻ, họ kéo nhau về tập trung giết vịt liên hoan Ngoài trò chơi “Cơm thi - bắt vịt” thì vào các ngày từ mùng 3 đến mùng 8 tết, nơi đây còn diễn ra nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn khác như: leo cầu phao, vần củ chuối, vật võ, đánh cờ, cướp cầu…

Các trò chơi đều được tổ chức trên nền hình thức hát trống quân, đối đáp nhau về các sản vật chỉ có ở trong làng mình Nhưng có lẽ trò chơi được đông đảo bạn trẻ, trai gái trong làng, thậm trí là các em bé “mê” nhất là “Đánh đu” Ngay từ những ngày trước tết (khoảng 27-28 tháng Chạp), làng cử một nhóm trai đinh khoẻ mạnh đi tìm chọn những cây tre to, đẹp nhất và không bị sâu bệnh về để dựng cột đu Cây đu thường được dựng ở khu bãi đất rộng trước sân đình, chùa của làng Cây đu được cấu tạo gồm 4 cây tre lớn tạo thành 2 trụ đu, bàn đu và thượng đu Thượng đu làm bằng thanh tre ngang nối 2 phần trụ

đu với nhau Tay đu là 2 cây tre già, nhỏ vừa với tay cầm và được chốt rất chắc chắn để người đu cầm được khi đu, bàn đu là chỗ để người chơi đặt chân đứng lên đó

Có nhiều cách đu nhưng phổ biến nhất vẫn là đu đơn và đu đôi; đu đơn là đu một người, đu đôi là đu hai người Đu đơn nữ thường thể hiện sự nhịp nhàng, nhẹ nhàng và duyên dáng của người chơi, đu đơn nam thường thể hiện sự khoẻ mạnh, bay bổng và thường đu cao tít lên Đu đôi gồm có đôi nam, đôi nam nữ

Tuy nhiên đẹp nhất, hấp dẫn và thích thú nhất vẫn là chơi đu đôi nam nữ, bởi giữa đất trời mùa xuân, vạn vật, hoa cỏ đang khoe sắc đua hương, những đôi trai gái đang độ tuổi xuân thì đều phơi phới đam mê muốn kết duyên, tìm bạn Chơi đu đôi nam - nữ thể hiện rất rõ quan niệm cổ xưa có âm -dương, trời - đất, núi - sông, nam - nữ giao hoà… khiến cho cảnh vật, không khí ngày xuân thêm bay bổng, nhịp nhàng và hứng khởi hơn Hai người lên đu quay mặt vào nhau, dùng tay vịn thân đu, dùng sức nhún từ đôi chân đẩy cho đu bay bổng, càng vượt cao càng hay và giật giải treo trên ngọn đu Nhiều nơi treo giải thưởng ở ngang ngọn đu để người đu giật giải Nhún đu cũng là một sinh hoạt giao đãi tình cảm của trai gái

Chơi đu là trò chơi mang tính phổ biến và dân dã ở nhiều vùng nông thôn, không phân biệt đẳng cấp, giới tính, lứa tuổi…, ai cũng có thể tham dự Chính vì vậy, trò chơi này luôn thu hút đông người tham gia, cổ vũ làm không khí ngày xuân ở những làng quê thêm sôi động, vui tươi.Không khí đua tài náo nhiệt của các trò chơi dân gian trong lễ hội đầu năm còn diễn ra ở khắp các vùng khác trong tỉnh như: xã Kiến Xương có trò vần củ chuối, đấu cờ người; xã Đông Hưng có trò ném pháo đất, cơm thi - bắt vịt… Mặc dù phần thưởng dành được trong những cuộc chơi ngày Xuân có giá trị kinh tế chẳng đáng là bao nhiêu nhưng người chơi nào cũng cố gắng hết sức để giành được giải thưởng cao nhất, vì theo quan niệm dân gian nếu giành giải thưởng đầu xuân năm mới thì sẽ gặp được nhiều điều may mắn trong năm đó

Cứ mỗi dịp tết đến, xuân về nam thanh, nữ tú trong làng Tống Vũ quê tôi lại rủ nhau chọn lựa những cây tre ưng ý, tìm những con vịt to khoẻ, những mẻ gạo ngon để chờ ngày khai hội đình làng Ông Trần Văn Tín, Trưởng ban Văn hóa xã Vũ Chính, tấm tắc:

“Qua các trò chơi dân gian ở mỗi lễ hội giáo dục tinh thần đoàn kết tình làng nghĩa xóm của người dân quê tôi, dù cuộc sống hiện đại với nhiều trò chơi công nghệ cao nhưng đã

là con em xã Vũ Chính thì dù đi làm ăn nơi đâu, đến ngày tết cũng tha thiết nhớ về quê hương, nhớ về các trò chơi dân gian đã gắn bó với họ suốt thời thơ ấu…”

Bởi thế mà đến ngày nay, các trò chơi dân gian ấy vẫn được duy trì và ngày càng được tổ chức phổ biến ở nhiều vùng miền khác trên cả nước như: Nam Định, Bắc Giang, Hải Dương…

1.1.5 Các yêu cầu khi giảng dạy, tổ chức và điều khiển trò chơi vận động:

1.1.5.1 Các yêu cầu đối với người hướng dẫn một trò chơi vận động:

Người hướng dẫn phải có kiến thức và kỹ năng hướng dẫn trò chơi Khi có trình độ nhất định về giáo dục thể chất thì khi tổ chức trò chơi sẽ không rơi vào việc chỉ nhằm mục đích thắng thua đơn thuần, mà thông qua trò chơi phải mang lại lợi ích toàn diện cho từng người tham gia trong cuộc chơi

Để phát triển toàn diện, không thể chỉ tham gia trong một lần chơi hay trong một giờ học, mà phải tập luyện liên tục cả quá trình theo hệ thống được biên soạn chặt chẽ, hợp

lý Chỉ những người có kiến thức về giáo dục thể chất mới có thể đưa vào trò chơi và hướng dẫn người tham gia hoàn thành đủ các nhiệm vụ sau:

- Cũng cố tăng cường sức khỏe và phát triển thể chất đúng với mục đích chọn lựa

- Thúc đẩy việc hình thành kỹ năng và kỹ xão vận động cần thiết như ý định

- Giáo dục ý chí đạo đức và các mặt khác

Với kiến thức và kỹ năng hướng dẫn đã được trang bị, người hướng dẫn phải nghiên cứu kỹ trò chơi, xem xét đối tượng sẽ tham gia để dự kiến chia đội và giao trách nhiệm cá nhân cho phù hợp với sức và trình độ người tham gia

Khi chuyển qua các trò chơi khác phải đúng lúc, không nên để cho người tham gia ở một trò đến lúc nhàm chán và các trò chơi khi sắp xếp phải có tính kế thừa, cũng như có được sự nghĩ ngơi tích cực riêng cho từng bộ phận cơ thể, nhờ luân chuyển hoạt động

1.1.5.2 Yêu cầu khi giới thiệu và giải thích một trò chơi vận động:

Trong mỗi trò chơi vận động nếu giới thiệu và giải thích tốt sẽ lôi cuốn người tham gia ngay từ đầu và ảnh hưởng nhiều đến kết quả cuộc chơi Căn cứ để dựa vào trong lúc giới thiệu trò chơi là mức độ phức tạp của trò chơi và trình độ tiếp thu của người tham gia trong cuộc chơi

Các trò chơi phức tạp (nhiều quy định về thao tác và điều luật ngăn cấm) mà người tham gia chưa được biết … phải tiến hành trình tự từng phần, thông thường lấy một nhóm

ra làm mẫu, sau đó mới tiến hành trong cả tập thể

* Mỗi khi giới thiệu trò chơi phải theo tuần tự:

- Nêu tên trò chơi

- Nói diễn tiến và luật lệ kèm theo

- Các yêu cầu về tổ chức kỹ luật

- Cách đánh giá thắng thua

- Các điểm cần lưu ý trong lúc tiến hành…

* Giải thích các trò chơi cần: Ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, phải sắp xếp trình tự và

âm lượng hợp lý để tất cả đều thông suốt và nắm vững cách chơi cùng với luật lệ chơi Trường hợp các trò chơi các em đã biết thì chỉ nên yêu cầu là những quy định cao hơn trước đây để các em phải cố gắng nổ lực hơn và động viên sự sáng tạo của các em

1.1.5.3 Các yêu cầu khi điều khiển một trò chơi vận động:

Sau khi đã lựa chọn trò chơi, giới thiệu và giải thích trò chơi, người hướng dẫn phải tiến hành công việc điều khiển như sau:

* Hoạt động chuẩn bị: Sắp xếp dụng cụ, bố trí đội hình chơi, tập các động tác cần

thiết, làm thử để nắm vững trò chơi hoàn toàn

* Hoạt động trong tiến trình của cuộc chơi:

- Quan sát theo dõi diễn biến cuộc chơi

- Sữa chữa, nhắc nhở kịp thời các lỗi sai

- Chỉ dẫn cách làm đúng cho từng đội và cá nhân người tham gia

- Phê phán khi có hiện tượng xấu, vi phạm luật và đạo đức lúc chơi

- Điều chỉnh lượng vận động cho phù hợp với người tham gia bằng các biện pháp: + Thay đổi vai trò, vị trí người trong cuộc chơi

+ Thay đổi số người tham gia

+ Rút ngắn thời gian và số lần chơi

+ Cho nghĩ giữa quãng ( giải lao)

+ Thu hẹp diện tích sân chơi…vv

- Đôn đốc cổ vũ tạo không khí cuộc chơi hào hứng

1.1.5.4 Cách phân chia đội nhóm và chọn người giữ “vai trò” trong trò chơi:

Trong mỗi trò chơi đều cần phải có sự sắp xếp những “vai trò” trong trò chơi cá nhân

và chia đội ở những trò chơi đồng đội Việc chỉ định người “chạy” hoặc “rượt đuổi” hay chia đội ở cách dùng tổ (lớp) biên chế có sẵn sẽ làm trò chơi kém sinh động

* Phân chia đội (nhóm) khi tiến hành các trò chơi có thể dùng những cách sau:

- Theo biên chế của đơn vị (tổ, lớp…)

- Theo điều kiện hoàn cảnh của người chơi (áo cùng màu, bỏ áo vào quần, mặc thêm áo khoác ngoài…)

- Dựa vào tầm vóc ( chiều cao, cân nặng…)

- Chọn các đội trưởng, sau đó các đội trưởng chọn người cho đội của mình

- Thi hoặc bốc thăm theo từng cặp ngẫu nhiên

- Lấy tinh thần xung phong, …

* Chọn người giữ các vai trò trong trò chơi:

- Do người hướng dẫn ( hoặc giáo viên) chỉ định hoặc gợi ý

- Do những người tham gia đề cử

- Lấy từ kết quả của trò chơi trước vv

1.1.5.5 Cách đánh giá, nhận xét một trò chơi vận động sau khi tiến hành xong cuộc

chơi:

Một trong những việc làm không thể thiếu là nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện trò chơi, phân định người hoặc đội đoạt giải theo thứ tự Muốn việc đánh giá được đúng, chính xác,có được kết quả công bằng và thỏa mãn đối với các thành viên tham gia cuộc chơi, người hướng dẫn cần lưu ý:

- Phải dựa vào yêu cầu và luật lệ của trò chơi đã phổ biến từ đầu cuộc chơi

- Phải nêu rõ cụ thể các vi phạm của từng đội hoặc từng cá nhân trong quá trình diễn biến của trò chơi (cần có thêm trọng tài phụ đối với những trò chơi có luật hoặc diễn biến phức tạp)

- Phải công bằng nghiêm khắc nhưng cũng khuyến khích và bao dung đối với đội (hoặc cá nhân) còn quá yếu kém (cụ thể : cần nghiêm khắc với các hành vi đạo đức xấu

và châm chước nâng đỡ với các trường hợp yếu mệt do thể lực)

1.2 PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC TRÕ CHƠI VẬN ĐỘNG:

1.2.1 Các nhiệm vụ cơ bản của người điều khiển, tổ chức trò chơi:

Trò chơi ngày càng phát triển sẽ kéo theo lực lượng quản trò, những người tổ chức trò chơi năng nổ hơn, khéo léo hơn … và ngược lại lực lượng quản trò, người tổ chức trò chơi giỏi hơn, tâm huyết hơn, sáng tạo hơn sẽ tạo ra nhiều trò chơi mới, nhiều sân chơi mới thỏa mãn nhu cầu cho mọi đối tượng

Quản trò, người tổ chức trò chơi chính là người thiết kế và tổ chức mọi cuộc chơi, là hạt nhân của mỗi tập thể lúc trò chơi đang diễn ra cho nên thành công hay thất bại của những lần tổ chức chơi phần lớn lệ thuộc vào tài năng, bản lĩnh, sự khéo léo, tính sáng tạo của quản trò, người tổ chức trò chơi

Trước đây trò chơi (đồng nghĩa với trò chơi nhỏ hiện nay) thường chỉ gắn với quản trò, ngày nay trò chơi thường gắn với Ban tổ chức trò chơi nhiều hơn, mỗi người mỗi việc trên cơ sở sẽ được phân công theo từng nhiệm vụ khác nhau: người lo trang trí, người lo

âm thanh, người tổ chức điều hành trò chơi, người quan sát (thường gọi là trọng tài), người ghi kết quả, người lo quà thưởng…trong đó người điều hành trò chơi là quan trọng nhất (vì họ sẽ thay mặt Ban tổ chức lo từ triển khai trò chơi, giải thích cách chơi, chia nhóm chơi và cuối cùng quyết định giải quyết từng công việc cụ thể trong lúc chơi đến công bố kết quả của từng trò chơi)

Để thành công lúc chơi có đôi điều cần lưu ý các quản trò và ban tổ chức trò chơi sau đây:

Xác định rỏ mục đích của từng loại trò chơi, từng cuộc chơi (thể hiện cụ thể trong các giá trị của trò chơi như giải trí, giáo dục, rèn luyện, có định lượng phù hợp cho từng loại đối tượng lúc chơi trò chơi)

Hình thức tổ chức chơi cần được xem trọng từ sân bãi, vật dụng trò chơi, âm thanh, ánh sáng, quà thưởng, … đặc biệt là lưc lượng cổ vũ

Trò chơi phải luôn luôn mới, luật chơi phải rỏ ràng và chặt chẽ, triển khai cụ thể dễ hiểu và dễ thực hiện

Hiểu rỏ đối tượng chơi (nam, nữ, tuổi, số lượng, khu vực, …) từ đó chọn trò chơi phù hợp Trò chơi chỉ thành công khi người chơi chơi được trò chơi mà ta đưa ra

1.2.1.1 Một số nguyên tắc khi tổ chức trò chơi:

Quản trò, người tổ chức trò chơi chỉ được tổ chức các loại trò chơi khi chính ta biết thật rỏ về trò chơi đó (từ giải thích cách chơi, chia lực lượng, luật chơi, điều hành lúc chơi nhất là các kiến thức có liên quan đến trò chơi đó)

Thực hiện đúng qui trình tổ chức trò chơi (3 bước):

+ Chuẩn bị: nắm đối tượng, được điểm, thời gian, vật dụng, nội dung hình thức chơi…

+ Thực hiện: ổn định, chia nhóm, giới thiệu trò chơi, chơi thử, chơi thật, những khả năng có thể lợi hoặc không lợi diễn ra để xử lý

+ Tổng kết: kết thúc trò chơi công bố kết quả, khen thưởng

Phải khách quan, trung thực với mọi đối tượng, mọi nhóm trong lúc chơi để đảm bảo tính giáo dục của trò chơi

Không tranh cãi với người chơi trong lúc chơi, không dùng nhục hình để phạt người chơi sai, chơi không đúng

Có dự phòng những tình huống không hay để xử lý như: trò chơi khó cần thay thế để

dể hơn, lực lượng nam nữ của mỗi nhóm không đều, tinh thần thái độ người chơi không tích cực, tranh cải do quá chú trọng tính hơn thua, cần rút ngắn lại thời gian hoặc ngược lại có thể thêm trò chơi mới cho hấp dẫn…

An toàn sức khỏe, tính mạng cho người chơi trong lúc chơi trò chơi là yêu cầu bắt buộc đối với mọi quản trò, người tổ chức trò chơi Rút kinh nghiệm qua mỗi lần tổ chức chơi, tự đánh giá thành công hay thất bại, trò chơi nào cần giữ, trò chơi nào cần bỏ đi là việc cần thiết nhất đối với quản trò

1.2.1.2 Những điều quản trò cần có và cần tránh:

* Những điều quản trò cần có:

Quản trò là người điều hành, tổ chức trò chơi Quản trò là một vấn đề khoa học và nghệ thuật Khoa học ở chỗ người quản trò phải có đủ khả năng để nắm bắt đối tượng để tác động một cách tích cực đến người chơi tạo ra một giá trị định hướng về giáo dục trí tuệ, thể chất và tính cách của con người Quản trò phải thấu hiểu giá trị mà trò chơi mang lại và nghiên cứu một cách sâu sắc những giá trị đó đối với đời sống sinh hoạt của tập thể Nghệ thuật ở chỗ biết khai thác các giá trị đó theo một tuần tự nhất định, phải tự rèn luyện hoàn thiện mình ở lĩnh vực chức năng, ở phong cách, ở cách sống để có thể gần gủi tác động đến đối tượng từ những trò chơi đa dạng, vừa sức với người chơi Chính vì thế khi trò chơi diễn ra sự thành công hay thất bại phần lớn lệ thuộc vào tài năng, bản lĩnh khéo léo của người quản trò Nên người quản trò cần phải có các điều sau đây:

- Tính sư phạm: vì trò chơi cũng là hình thức giáo dục cho nên người quản trò phải biết qua trò chơi mà trang bị cho đối tượng mình điều gì, ngoài ra còn phải có tính công minh, biết thuyết phục mọi người… qua từng cử chỉ hành vi của mình, qua cách mời gọi người chơi

- Tính phán đoán và quan sát nhanh: để ứng xử kịp thời các tình huống để trò chơi diễn ra thành công

- Biết nhiều trò chơi, biết sáng tạo, sáng tác trò chơi

Các đặc điểm khác: có giọng nói to, rõ, nói đủ lời, biết nói gắn gọn, biết nói đùa, nói

có duyên, phải có tính hòa đồng, tự chủ, biết kiên nhẫn, nhanh nhạy, hoạt bát

Muốn rèn luyện được những điều trên quản trò cần:

- Phải biết tích lũy, sưu tầm các loại trò chơi

- Tự tìm tòi sáng tạo trò chơi mới, thử nghiệm

- Tập nói chuyện trước tập thể, nhất là nói đùa

- Học và tích lũy nhiều kiến thức ở mọi lĩnh vực (lịch sử, văn hóa, địa lý,…) hổ trợ lúc chơi

- Thường xuất hiện trước tập thể, xem tập thể là môi trường tốt nhất để nâng cao nghiệp vụ quản trò của mình

- Tự rút kinh nghiệm kịp thời qua mỗi trò chơi mà mình đã thực hiện

- Lúc chơi mọi người đều bình đẳng trước luật chơi Nên tránh hiện tượng thiên vị hoặc cố tình bắt cho được 1 người nào đó vì ý định riêng của quản trò

- Tránh không chơi những trò chơi khi mình không đủ hoặc không vững kiến thức về nội dung đó

- Tránh xem trò chơi chỉ đơn thuần về mặt giải trí vì như thế có khi sẽ dẫn đến phản tác dụng của trò chơi, không lành mạnh, không trí tuệ

- Tránh mọi hiện tượng chê bai, xem thường các quản trò khác khi họ chơi không thành công Cần có thái độ từ tốn, động viên, khuyến khích để họ chơi tốt hơn Luôn đoàn kết hỗ trợ nhau trong hoạt động, đồng thời tích cực phát hiện thêm, bồi dưỡng thêm để ngày càng có nhiều quản trò

1.2.2 Công tác chỉ huy, trọng tài trong tổ chức trò chơi:

* Tổ chức thi đấu:

1 Thành phần ban tổ chức

Thành phần ban tổ chức gồm có:

- Phó ban chuyên môn (kiêm tổng trọng tài)

- Phó ban về cơ sở vật chất (có 2-3 người giúp việc)

- Các thành viên: 2-4 trọng tài trên sân (mỗi đội thi đấu cần có 1 trọng tài trên sân)

- 1-2 trọng tài thư ký (mỗi trọng tài thư ký theo dõi ghi chép tối đa 2 đội thi đấu)

- 1 trọng tài ghi bản điểm công bố

2 Nhiệm vụ của ban tổ chức:

- Tổ chức họp rút kinh nghiệm tiến hành giải

* Phó ban chuyên môn:

- Tổng trọng tài thống nhất ý kiến với trưởng ban tổ chức giải quyết các vấn đề chuyên môn

- Giới thiệu, dẫn dắt, tổ chức giải từ khâu tuyên bố lý do đến khâu phát phần thưởng và kết thúc giải Điều khiển các trọng tài làm nhiệm vụ và điều khiển các đội tiến hành thi đấu Công bố chương trình thi đấu giải

- Công bố điểm từng khoa mục thi đấu Từng trò chơi kịp thời

- Tuyên truyền lôi cuốn khán giả, vận động viên gây hào hứng trong thi đấu (thuyết minh cổ vũ, thuyết minh về quy cách chơi…)

- Trực tiếp chỉ huy bằng các khẩu lệnh thi đấu

- Tập huấn về chuyên môn đối với các trọng tài trước khi vào giải

* Phó ban về cơ sở vật chất:

- Phụ trách về trang trí, âm thanh, địa điểm thi đấu

- Phụ trách về sân bãi, dụng cụ thi đấu, các phương tiện làm việc của trọng tài

- Qui định chỗ ngồi của các đại biểu, trọng tài, các đội, khán giả

- Chăm lo nước giải khát, nơi ăn ở cho vận động viên

* Các thành viên:

- Các trọng tài trên sân: tham gia chấm thi trò chơi (bảng phiếu điểm của từng người), đứng làm mốc chuẩn cho mình phụ trách theo đúng quy định, trực tiếp điều khiển các đội thi đấu trò chơi vận động Ngoài các trọng tài trên sân trực tiếp, cần có một người phụ trách trọng tài trên sân

- Các trọng tài thư ký: ghi chép đúng thành tích thi đấu từng mục vào biên bản, tổng hợp kết quả thi từng mục và báo sang tổng trọng tài, theo dõi ký hiệu của các trọng tài trên sân (mỗi thư ký theo dõi tối đa 2 trọng tài trên sân của đội) về kết quả báo điểm, báo phạm quy để ghi chép lại và tính kết quả từng mục theo quy định Kiểm tra danh sách đăng ký thi đấu của các đội trước thi đấu

- Trọng tài ghi bản điểm: theo thông báo của tổng trọng tài ghi điểm tưng khoa mục và tổng điểm thay đổi sau từng khoa mục thi để công bố cho các đội, cho khán giả

3 Quy định về nghi thức khai mạc giải:

- Các đội đứng thành hàng phía trước và hướng mặt về phía ban tổ chức Nghi thức tổ chức giải bao gồm:

- Tổng trọng tài tuyên bố lý do, giới thiệu danh sách đại biểu Giới thiệu trưởng ban tổ chức lên tuyên bố khai mạc giải

- Trưởng ban tổ chức đọc diễn văn tuyên bố khai mạc thi đấu giải

- Tổng trọng tài đọc giới thiệu danh sách ban tổ chức giải, danh sách trọng tài, giới thiệu tên trường và mã số từng đội dự thi (giới thiệu xong tên và mã số đội nào, toàn đội đó bước dần lên phía trước một bước)

4 Điều lệ thi đấu:

- Điều lệ thi đấu biên soạn ngắn gọn theo từng điều kiện cụ thể của tỉnh thành, huyện thị

và trường học Trong điều lệ thi đấu nên chú ý quy định rõ những điểm sau đây:

- Thời gian quy định thi tuyển từ lớp, khối lớp đến trường, cụm trường Ngày và địa điểm thi đấu cấp tỉnh thành Mỗi buổi thi đấu chỉ có thể sắp xếp tối đa chương trình thi đấu của

ba khối lớp Tức là thi đấu từ khối lớp 1 đến khối lớp 9 phải sắp xếp 3 buổi Thi đấu có

thể tổ chức riêng cho cấp 1 dùng 2 buổi từ lớp 1 – 5, có giải thưởng riêng và riêng cho cấp 2, dùng 1 buổi từ lớp 6 – 9, có giải thưởng riêng

- Quy định về số lượng vận động viên mỗi đội Nếu thi cấp cụm trường trở lên, mỗi đội phải gồm tối thiểu 40 vận động viên và mỗi vận động viên được tham gia tối đa 4 nội dung thi, trong đó có 2 trò chơi vận động Toàn bộ danh sách dự thi phải nộp trước cho ban tổ chức giải theo quy định, kèm theo danh sách chỉ đạo viên, huấn luyện viên Những vận động viên dự thi cần có chứng nhận đủ sức khỏe dự thi của cơ quan y tế

- Quy định cần thiết về tư cách vận động viên dự thi, quy định về trang phục

- Quy định về số lượng giải thưởng và cách xử lý khi tổng điểm thi đấu của các trường bằng nhau Tổng điểm thi đấu của các trường là tổng điểm của các lớp từ 1 – 9 ở các nội dung thi Trong trường hợp tổng điểm bằng nhau, chúng ta có thể quy định đội thắng cuộc

có tổng điểm trò chơi vận động cao hơn, nếu vẫn chưa phân biệt được thứ hạng thì tính đến điểm thi thể dục

- Quy định về số lượng dụng cụ cần phải chuẩn bị cho cuộc thi (căn cứ tổng số các dụng

cụ cần chuẩn bị cho trò chơi vận động, sân bãi thích hợp cho cuộc thi) Điều quy định này cần thiết đối với nơi đăng cai thi đấu

1.2.3 Các bước tiến hành tổ chức trò chơi thi đấu giải:

* Chuẩn bị:

- Nắm đối tượng: quen hay không, nam hay nữ, ăn mặc, tuổi trung bình, nghề nghiệp, số lượng… đặc biệt đã từng chơi trò chơi chưa… để từ đó đưa ra trò chơi cho phù hợp

- Địa điểm: trong nhà hay ngoài sân, có ảnh hưởng gì đến xung quanh, chướng ngại vật: nắng, gió, sỏi đá… cần quan sát kỹ xem chơi được loại trò chơi nào

- Thời gian: chơi vào thời gian nào, thời dự kiến trò chơi xãy ra từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc, sẽ chơi bao nhiêu trò chơi hết thời gian cho phép…

- Các vật dụng đã chuẩn bị: Nếu trò chơi phải cần vật dụng thì phải chuẩn bị sẵn (quản trò, ban tổ chức chuẩn bị) còn nếu vật dụng người chơi chuẩn bị thì phải xem có đủ hay không, ngươi chơi có thực hiện được hay không

- Nội dung chơi: qua trò chơi đó giáo dục cho người chơi nội dung gì Nội dung đó cần được trang bị thêm hay gợi mở để người chơi tự nhớ ra…

- Tính liên tục trò chơi để hấp dẫn, nâng dần thành cao trào

* Thực hiện trò chơi:

- Ổn định: Mời mọi người yên lặng để có ý kiến, chia tổ, nhóm,…

- Giới thiệu trò chơi: nói sơ qua ý nghĩa, yêu cầu của trò chơi, giải thích luật chơi thật rõ ràng (nếu không rõ sẽ không chơi được, chơi không kết quả vì chơi không đúng luật), tuyên bố khen thưởng phạt cho hấp dẫn

- Chơi thử: Nếu trò chơi phức tạp có thể chơi thử vài lần, trò chơi dễ không cần phải chơi thử, lúc này phân tích kỹ cách chơi đúng và chơi sai

- Chơi thật:

+ Quan sát kỹ xem ai chơi sai, ai chơi đúng, thưởng phạt nghiêm không thiên vị + Quan sát xem trò chơi có quá dễ hoặc quá khó hay không để có thể nâng hoặc hạ loại trò chơi để mọi người chơi được

- Kết thúc: góp ý nhẹ nhàng cho người chơi sai, đội chơi sai (có thể phạt cho vui), khen thưởng đội chơi đúng, đội chiến thắng (tự rút kinh nghiệm trong lúc tổ chức trò chơi của mình để trò chơi tiếp tục được tốt hơn)

1.2.4 Biên soạn sáng tác trò chơi vận động:

Khi biết về một trò chơi vận động, người biên soạn cần ghi chép thành các mục và viết theo các trình tự như sau:

1.Tên trò chơi

2 Ý nghĩa, mục đích giáo dục của trò chơi

3 Đối tượng tham dự

8 Phương pháp tiến hành trò chơi

1.Tên trò chơi: Phải nêu đúng bản chất của trò chơi, phù hợp với các đối tượng

tham gia, phải có tác dụng giáo dục và phản ánh xã hội thực tại, và phải tránh trùng lắp với các trò chơi khác

2 Ý nghĩa, mục đích giáo dục của trò chơi: Cần nói tóm tắt nhằm phát triển thể

chất cụ thể là những tố chất nào, bộ phận nào của cơ thể, hình thành kỹ năng gì? Về mặt giáo dục đạo đức ý chí là những đức tính gì ?

3 Đối tƣợng tham dự: cho độ tuổi nào, nam hay nữ, số lượng tham gia trong trò

chơi là bao nhiêu

4 Địa điểm: cần nêu trong nhà hay ngoài trời và chất liệu mặt sân, chiều dài rộng

của sân

5 Nội dung chuẩn bị:

a Sân bãi: cần chỉ rỏ cách xếp đặt các dụng cụ và cách kẽ vẽ các dấu hiệu và hình cần thiết cho trò chơi

b Dụng cụ: số lượng đạo cụ và dụng cụ …

6 Diễn biến cuộc chơi: kể rõ trình tự những đội và cá nhân tham gia trong cuộc

chơi làm những gì, tín hiệu khởi đầu và kết thúc

7 Luật chơi: nói rõ cách phân định thắng thua, những trường hợp phạm qui và cách

tính điểm

8 Phương pháp: chỉ dẫn cách điều khiển, quan sát theo dõi và tổng kết giúp người

điều khiển hướng dẫn trò chơi

* Cách biên soạn giáo án và hướng dẫn một trò chơi vận động:

Để biên soạn giáo án hướng dẫn một trò chơi vận động cần sử dụng tờ giấy đôi, mặt trước viết mở đầu cho giáo án, mặt trong viết nội dung, lượng vận động và chỉ dẫn …

Dạy một trò chơi vận động thường tiến hành qua các bước:

1 Nêu tên gọi, kể diễn biến và luật chơi

2 Cho làm thử và sửa chữa các bất hợp lý

3 Tổ chức chơi chính thức đúng luật

4 Tổng kết, khen thưởng

Giờ học thể dục gồm 3 phần:

1 Phần 1: (mở đầu) Các trò chơi gây chú ý, phản xạ nhanh, các hoạt động định

hướng, … chơi trong thời gian ngắn

2 Phần 2: (cơ bản) Các trò chơi giúp củng cố và hoàn thiện các nội dung học Có

thể dùng lượng vận động nặng và đưa tới đỉnh cao ở phần này

3 Phần 3: (kết thúc) các trò chơi thả lỏng giúp hồi phục và gây ấn tượng tốt về

Để có nhiều trò chơi có thể sưu tầm theo các hình thức sau đây:

+ Thông qua sách báo, các thông tin đại chúng hiện hành

+ Ghi chép lại những trò chơi hay trong những lần sinh hoạt

+ Trao đổi với quản trò khác về những loại trò chơi, nhất là những trò chơi mới, có tính sáng tạo

+ Sưu tầm cũng chưa có thể đáp ứng được nhu cầu hoạt động mỗi ngày mỗi cao, nên không những sưu tầm các loại trò chơi mà người quản trò còn phải biết sáng tạo và cải biên các loại trò chơi đang có sẵn

- Nguyên tắc cải biên một trò chơi:

Muốn cải biên được một trò chơi, người quản trò phải nắm vững những yêu cầu sau đây:

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ TRÕ CHƠI VẬN ĐỘNG

Trong giảng dạy thể thao có rất nhiều trò chơi mà chúng ta có thể lựa chọn hướng dẫn cho người tập tùy thuộc vào đặc điểm hoạt động của các môn thể thao khác nhau và căn cứ vào các đối tượng cụ thể và mục đích tác dụng của nó để có thể đạt được mong muốn của người giáo dục (vừa có ý nghĩa giải trí nhưng lại có tính giáo dục, giáo dưỡng sâu sắc)

CƯỚP CỜ

1 Mục đích, tác dụng:

- Phát triển các tố chất nhanh nhẹn, khéo léo và khả năng phản xạ

- Rèn luyện ý chí quyết tâm và sự tập trung chú ý của người chơi

2 Công tác chuẩn bị:

- Sân chơi bằng phẳng, rộng rãi, sạch sẽ

- Kẻ một vòng tròn giữa sân có đường kính 1m đến 1,5m Từ tâm vòng tròn trở về phía

hai đầu sân, cho kẻ 2 đường thẳng song song với nhau, cách tâm vòng tròn khoảng 15 hoặc 20m, làm vạch xuất phát

- Tại tâm vòng tròn để một lá cờ

3 Phương pháp tiến hành:

- Chia lớp ra thành 2 đội đều nhau, rồi cho mỗi đội đứng thành một hàng ngang trước vạch xuất phát , sau đó cho điểm số từ đầu hàng đến cuối hàng từ một cho đến hết Mỗi người đều phải nhớ đúng số của mình

- Cách chơi: Trọng tài hô số nào thì số đó chạy nhanh lên cướp lấy cờ Người nào cướp được cờ chạy về đến hàng của mình qua vạch xuất phát mà không bị đối phương chạm vào người là được một điểm Cứ như vậy, đến khi kết thúc thời gian chơi, đội nào được nhiều điểm là đội đó thắng

- Lưu ý: trọng tài có thể gọi nhiều số lên cướp cờ cùng một lúc

4 Luật chơi:

- Mọi người đều phải đứng trước vạch xuất phát Trọng tài gọi số nào thì số đó lên, cho số nào về thì số đó về

- Khi lên cướp cờ, chân không được đứng vào trong vòng tròn

- Cướp được cờ chạy về đến hàng của mình, không bị đối phương chạm vào người là được tính một điểm, sau đó cho các số trở về hàng để chơi tiếp

- Nếu có nhiều người lên cướp cờ cùng một lúc thì được phép chuyền, ném cờ từ người này qua người khác để nhanh chóng mang được cờ về hàng của mình Trong lúc cầm cờ, chuyền, ném cờ như vậy đối phương có quyền chạm vào người cầm cờ, hoặc cướp lại cờ

mà không phạm luật Khi đang cầm cờ, nếu bị đối phương chạm vào người, coi như cờ ngoài cuộc và lúc này trọng tài cho tạm dừng để cầm cờ đưa về trong vòng tròn như cũ, sau đó lại cho chơi tiếp

- Kết thúc thời gian chơi đội nào được nhiều điểm là đội đó thắng

CHUYỀN BÓNG QUA ĐẦU

3 Phương pháp tiến hành:

Khi trọng tài ra lệnh bắt đầu, người đầu hàng nhanh chóng 2 tay ôm bóng lên và đưa qua đầu cho người thứ 2, người tứ 2 tiếp tục đưa qua đầu cho người thứ 3, cứ như thế liên tiếp cho đến người cuối cùng

Sau khi nhận được bóng, người cuối cùng mau chóng chạy lên đầu hàng, đứng cách người thứ nhất 1m và lại đưa bóng qua đầu cho người sau mình Trò chơi được tiếp tục cho đến khi mỗi người trong hàng thực hiện xong một lần chạy ôm bóng từ dưới lên Khi đó người đầu hàng lúc đầu chính là người thực hiện cuối cùng, và hàng ngũ trở lại đúng vị trí ban đầu Đội nào xong trước là thắng cuộc

4 Luật chơi:

- Không được tung bóng qua đầu người đứng sau mình

- Người cuối hàng chỉ được xuất phát chạy lên khi đã nhận được bóng trong tay, không được chạy lên nhận bóng ở giữa hàng

- Chỉ được công nhận là xong khi mỗi người trong hàng đều có một lần chạy ôm bóng từ dưới lên và hàng ngũ chỉnh tề, bóng đủ và đúng vị trí ban đầu

BÓNG QUA HẦM

1 Mục đích, tác dụng:

- Rèn luyện tính chính xác trong vận động của đôi tay, khả năng phối hợp hoạt động nhanh nhẹn, khéo léo của từng người và trong phối hợp đồng đội, phát triển trí nhớ vận động

- Giáo dục ý thức tổ chức, kỷ luật, sự nổ lực quyết tâm và tinh thần tập thể…

2 Công tác chuẩn bị:

Sân rộng tối thiểu 10m x 25m Bóng cần cho mỗi đội tối thiểu 1 quả Người chơi 20 –

25 người, chia ra làm 2 đội đều nhau, đứng theo hàng ngang đối diện nhau và cách nhau khoảng 5m Trong từng đội người nọ cách người kia1 sải tay Tất cả đều nằm sấp chống thẳng tay, người thẳng, hai mũi bàn chân chống xuống đất Người đầu hàng đứng cầm bóng mặt quay vào hàng

3 Phương pháp tiến hành:

Khi trọng tài ra lệnh bắt đầu, người cầm bóng khéo léo lăn bóng chính xác qua bụng những người trong hàng của đội mình rồi cũng nằm chống tay như những người khác Nếu bóng lăn trong hầm đến đâu chậm lại thì người ở đó một tay vẫn chống đất, còn tay kia đẩy bóng đi tiếp cho đến người cuối hàng

Người cuối hàng nhận bóng nhanh chóng ôm bóng chạy lên đứng cách người đầu hàng khoảng 1 sải tay và lại lăn bóng như người đầu Cứ tuần tự như thế cho đến khi nào mỗi người trong đội đều đã thực hiện xong 1 lần, người cuối cùng của mỗi đợt chơi ôm bóng chạy lên đứng vào vị trí đầu hàng và giữ bóng lại Đội nào xong trước, đội ngũ chỉnh tề là thắng cuộc

CHONG CHÓNG

1 Mục đích, tác dụng:

- Phát triển sức nhanh, sức bền của cơ tay và thân người

- Rèn luyện khả năng điều khiển và phối hợp hoạt động trong khi phải thực hiện cả hai nhiệm vụ vận động của tay và của chân ở tư thế nằm sấp chống tay

2 Công tác chuẩn bị:

- Sân rộng tối thiểu từ 5m x 5m trở lên Trên sân có vẽ các vòng tròn với bán kính chừng 1,5m Tâm vòng tròn có chấm vôi tròn rộng, bán kính chừng 20 cm

- Người chơi từ 2 người trở lên và xếp thành từng cặp

- Trọng tài cho từng đôi vào trong vòng tròn, thực hiện tư thế nằm sấp chống tay, 2 chân của mỗi người luôn ở trong chấm vôi, hai tay chống trên đường tròn Thân của 2 người làm thành đường thẳng chia vòng tròn làm 2 phần bằng nhau

3 Phương pháp tiến hành:

Khi trọng tài ra lệnh bắt đầu thì 2 người dùng tay để di chuyển thân mình tiến về bên phải, trong khi đó chân cũng xoay theo nhưng không được ra khỏi khu vực chấm vôi ở giữa Trong khi di chuyển, ai nhanh đuổi kịp đối phương thì được phép dùng tay đập vào

người đối phương Mỗi đợt chơi thực hiện đến khi người chơi mỏi không còn sức chống tay thì thôi và nghỉ cho đôi khác vào thực hiện

4 Luật chơi:

- Trong khi di chuyển đuổi nhau, thân người lúc nào cũng phải thẳng và chân không được

ra khỏi chấm vôi

- Hai người luôn phải đuổi nhau theo cùng một hướng

- Sau mỗi đợt chơi từng đôi có thể đổi hướng di chuyển cho đỡ chóng mặt và tạo điều kiện rèn luyện phát triển toàn diện

- Sân rộng tối thiểu 6m x 10m

- Người chơi khoảng từ 10 người trở lên, đứng theo 2 hàng ngang quay mặt vào nhau theo từng đôi một

- Chân rộng bằng vai, ngồi xổm trên hai mũi bàn chân, lưng thẳng, hai tay xòe thẳng và giơ cao trước mặt, hai lòng bàn tay hướng ra phía trước

3 Phương pháp tiến hành:

Khi có lệnh của trọng tài, hai người đối diện của từng đôi di chuyển linh hoạt bằng 2 mũi bàn chân, hai bàn tay vừa tấn công vừa phòng thủ làm sao cho khỏi mất thăng bằng, không bị ngã Trong khi tấn công người nào bị ngã, hoặc chống tay, chạm gót xuống đất

là bị thua điểm Từng đôi thi đấu với nhau liên tục trong 2 – 3 phút, ai được nhiều điểm là thắng cuộc

- Có thể áp dụng luật thi đấu tính điểm hoặc thi đấu loại trực tiếp

- Có thể tổ chức thi đấu cho cả lớp nhưng không cần chia đội

- Chia lớp ra thành 2 đội đều nhau, mỗi đội mỗi bên sân và dàn quân cho đều để sẵn sàng

đá bóng Mọi người ở tư thế ngửa người, tay và chân chống đất để di chuyển đá bóng Mỗi đội cử một người làm thủ môn

- Cách chơi: Trọng tài đứng giữa sân cho 2 đội tranh bóng Mọi người của 2 đội di chuyển

ở tư thế đã nói trên để đá bóng vào gôn đối phương

- Cần bố trí một số người đứng ở phía ngoài hai bên sân nhặt bóng đưa vào sân (nếu bóng

bị đá ra ngoài)

4 Yêu cầu và luật chơi:

- Chia đội phải đều

- Chỉ được di chuyển ở tư thế ngửa người, không được chạy

- Chỉ được dùng chân đá bóng, riêng thủ môn được dùng tay bắt bóng như bình thường

TRANH PHẦN

1 Mục đích, tác dụng:

- Phát triển sức mạnh, sức bền, sự mưu trí linh hoạt

- Giáo dục tính kiên trì, ý chí quyết thắng, tính tự giác tích cực cho người tham gia

2 Công tác chuẩn bị:

- Sân rộng 15 x 15m Bóng 4 quả (nếu có thì càng tốt) Dây chão 8 – 10m buộc 2 đầu chặt vào nhau

- Người chơi ít nhất 4 người

- Dây chão để theo hình vuông mỗi cạnh chừng 2m Bốn người đứng vào 4 gốc dây và tay nắm chắc lấy dây chão

3 Phương pháp tiến hành:

Khi trọng tài ra lệnh, bốn người lôi kéo nhau, mỗi người đều cố gắng không cho đối phương lấy bóng, còn mình thì cố sức tìm cách lấy được quả bóng ở trước mặt Ai lấy được trước là thắng cuộc

4 Luật chơi:

- Quá trình lôi kéo ko được bỏ tay ra khỏi dây

- Không được dùng chân để móc bóng

* Ghi chú:

- Có thể chia 4 người thành 2 đội, mỗi đội 2 người, đứng chéo góc và thi đấu với nhau

- Nếu thấy cần thiết có thể chia người chơi thành các nhóm 2,3,5,… người cũng được

- Khăn bịt mắt 2 cái, trọng tài cử 2 người vào trong vòng tròn, bịt mắt họ lại

3 Phương pháp tiến hành:

Khi trọng tài ra lệnh, hai người trong hàng (đã bị bịt mắt) nhanh chóng đi tìm các thứ

đồ vật và bóng, gom chúng lại tại một chỗ nào đó (để vào kho) Ai thu nhặt được nhiều là người đó thắng cuộc Thời gian choi chừng 5-7 phút cho mỗi đợt

4 Luật chơi:

- Không được để kho ra ngoài vòng tròn mà mọi người đang ngồi

- Khi tìm kiếm nếu gặp kho của đối phương có quyền lấy đem về

- Không được dùng các động tác gây nguy hiểm cho đối phương

- Người ngồi ngơài không được chỉ điểm

3 Phựơng pháp tiến hành: