chuyên đề một vài phương pháp dạy phân môn tập đọc

Thông qua hệ thống bài đọc theo chủ điểm và những câu hỏi tìm hiểu bài phân môn tập đọc cung cấp cho HS những hiểu biết về thiên nhiên, xã hội và con người,cung cấp vốn từ,tăng cường khả

Chuyên đề:

MỘT VÀI PHƯƠNG PHÁP DẠY PHÂN MÔN TẬP ĐỌC

I/ Vị trí của phân môn tập đọc:

Tập đọc là phân môn thực hành giúp HS rèn luyện kĩ năng thực đọc, nghe và nói Thông qua hệ thống bài đọc theo chủ điểm và những câu hỏi tìm hiểu bài phân môn tập đọc cung cấp cho HS những hiểu biết về thiên nhiên, xã hội và con

người,cung cấp vốn từ,tăng cường khả năng diễn đạt trang bị một số hiểu biết về tác phẩm văn học(như đề tài, cốt truyện ,nhân vật…)và góp phần rèn luyện nhân cách cho HS Việc luyện đọc bắt đầu chú ý đến biểu cảm,câu hỏi tìm hiểu bài chú trọng khai thác hàm ý và nghệ thuật biểu hiện cũng nhiều hơn

II/ Các biện pháp dạy học:

Nhiệm vụ quan trọng nhất của môn tập đọc là hình thành năng lực đọc cho

HS.Năng lực đọc được tạo nên từ bốn kĩ năng cũng là bốn yêu cầu về chất lượng của

“đọc”,đọc đúng,đọc nhanh,(đọc lưu loát,trôi chảy ),đọc có ý thức(thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu)và đọc diễn cảm.Bốn kĩ năng này hình thành trong hai hình thức đọc:đọc thành tiếng và đọc thầm

Ở phương pháp dạy học mới hai kĩ năng này được rèn luyện,đồng thời và hổ trợ cho nhau

Ví dụ: Đọc đúng là tiền đề của đọc nhanh và đọc nhanh cũng như cho phép thông hiểu nội dung văn bản.Ngược lại nếu không hiểu điều mình đang đọc thì không thể đọc nhanh và đọc diễn cảm được

1)Trong phần hướng đẫn đọc:

- Về đọc thành tiếng ở lớp Bốn kĩ năng đọc của HS được nâng cao , nhiều HS có thể đạt tới trình độ chuẩn trong những trường hợp nhất định Do vậy tuỳ trường hợp,từng bài cụ thể

Ví dụ: Phần lớn các bài tập đọc GV cho phân đoạn rõ ràng và chỉ định HS đọc trước.GV chỉ nên đọc mẫu toàn bài khi cả lớp đã hoàn thành các bước luyện đọc trơn trước khi tìm hiểu bài và chuyển sang bước đọc diễn cảm.Chẳng hạn như các bài:

- Dế Mèn bênh vực kẻ yếu,Truyện cổ nước mình,Nỗi dằn vặt của An –đrây - ca,…

- Nhưng có một số bài thường là tác giả nước ngoài ,GVđọc mẫu trước rồi mới đến

HS luyện đọc

Ví dụ:

Tác phẩm Nỗi dằn vặt của An –đrây – ca, Điều ước của vua Mi –đát , Rất nhiều mặt trăng,

- Trong hình thức đọc thành tiếng còn kĩ năng đọc diễn cảm

- Đọc diễn cảm là một yêu cầu đặt ra khiđọc những văn bản,văn chương hoặc các yếu tố của ngôn ngữ nghệ thuật.Đọc diễn cảmcó thể có được trên cơ sở hiểu thấu đáo

bài đọc.Đọc diễn cảm yêu cầu đọc đúng giọng vui,buồn,giận dữ,trang nghiêm ,

…,phù hợp với từng ý cơ bản của người đọc

GV có thể đàm thoại cho HS hiểu ý đồ của tác giả,thảo luận vì sao đọc như vậy và cho HS làm phân vai để làm sống lại nhân vật của tác phẩm

Ví dụ:

Điều ước của vua Mi –đát,…

Trong bài “ ”Vua Mi –đát xin thần Đi – ô – ni - dốt điều gì?(Nếu HS trả lời chưa

đủ ý thì GV chốt lại) phải đọc đoạn văn đó và nhấn giọng những chi tiết “Mọi vật mình chạm đều biến thành vàng”,…

-Bài: “ Nỗi dằn vặt của An –đrây – ca” Để có giọng đọc phù hợp với diễn biến

câu

chuyện với tình cảm , thái độ của từng nhân vật thì lời của bố đọc giọng thế nào

và lời của An –đrây – ca đọc giọng như thế nào?

Ví dụ:

- Lời của bố: cầu xin

- Lời của An –đrây – ca: Ân hận , tự trách mình.

GVphân vai cho các em đọc diễn cảm toàn chuyện (Người dẫn chuyện , Mẹ Bố ,

An –đrây – ca)

- Các hình thức đọc mẫu bao gồm :

a/Đọc từ, cụm từ nhằm hướng dẫn cách phát âm đúng,sửa chữa phát âm sai

b/Đọc câu, đoạn, bài ,hướng dẫn cách đọc diễn cảm.

- GV hướng dẫn HS nghỉ hơi,tốc độ đọc, giọng đọc thích hợp

- Tổ chức đọc cá nhân,trong nhóm đọc trước lớp,đọc cá nhân,cả tổ,…

2)Đọc thầm:

- Đọc thầm có ưu thế hơn hẳn đọc thành tiếng , ở chỗ nhanh hơn đọc thành tiếng 1,5 đến 2lần, nó có ưu thế hơn hẳn để tiếp nhận thông hiểu nội dung văn bản nhưng nội dung văn bản GV phải nêu rõ yêu cầu đọc thầm cho HS (Đọc câu nào ,đọc đoạn nào,đọc để trả lời câu hỏi hay để ghi nhớ, thuộc lòng…)

- GV phải giới hạn thời gian để tăng dần tốc độ đọc thầm cho HS

Ví dụ: Trong bài”Tre Việt Nam”có yêu cầu đọc thành tiếng, đọc thầm khổ thơ và trả lời câu hỏi Hãy chọn những từ chỉ phẩm chất của “Cây tre” trong bài và cho biết

từ đó gợi cho em suy nghĩ gì?

Bài:”Ông trạng thả diều”HSđọc thầm toàn bài Nêu bài văn giúp em hiểu điều gì về truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam

Tăng tốc độ khó của nhiệm vụ đọc lướt để tìm từ ngữ hay ,chi tiết ,hình ảnh nhất định trong 2 phút, 1 phút đọc lướt để nêu nội dung chính của đoạn, của bài trong 2 phút hoặc 3 phút

3)Hướng dẫn tìm hiểu bài:

a.Giúp HS hiểu nghĩa của từ mới ,cũng có thể kết hợp trong quá trình hướng dẫn

HS đọc

- GV không nhất thiết phải yêu cầu HS trình bày tất cả các từ ngữ có trong SGK mà

có thể chọn một số từ ngữ khó để giải thích cho rõ.Biện pháp thực hiện là tổ chứccho

HS đọc thầm nội dung chú thích trong SGK rồi trình bày lại

- Đối với từ ngữ đã được chú thích trong SGK mà HS vẫn chưa nắm chắc nghĩa hoặc từ ngữ khác trong bài còn khó hiểuGV giải nghĩa bằng cách : Dùng các từ cùng nghĩa , trái nghĩa hoặc từ ngữ thông dụng ở địa phương để giải thích từ ngữ đó

Ví dụ:

-Trong bài:Tre Việt Nam có từ “ đất sỏi, đất vôi” Gvcho HS tìm từ trái nghĩa là

“cằn cổi” HS sẽ nhanh hiểu hơn

Từ “cần cù”Gvcho HS tìm thêm từ cùng nghĩa như “chăm chỉ”

- Đặt câu với từ ngữ đó

b.Giúp học sinh nắm vững câu hỏi tìm hiểu bài:

+ Các biện pháp có thể áp dụng là:

- Cho HS đọc thầm câu hỏi rồi trình bày lại yêu cầu câu hỏi đó

- GVgiải thích thêm cho rõ yêu cầu của câu hỏi

- Tách câu hỏi, bài tập trong SGK thành một số câu hỏi nhỏ hoặc bổ sung câu hỏi phụ để HS đễ thực hiện

Ví dụ:

-Trong bài “ Ông trạng thả diều”có câu hỏi.Hãy chọn một từ chỉ tính hiếu học trong bài và cho biết từ đó gợi cho em su nghĩ gì? GV có thể tách thành hai câu hỏi nhỏ:

+Hãy chọn một từ chỉ tính hiếu học trong bài?

+Hãy cho biết từ đó gợi cho em suy nghĩ gì?

c.Tổ chức cho học sinh trả lời câu hỏi tìm hiểu bài:

+ Các biện pháp có thể áp dụng là:

- Tổ chức cho HS làm việc cá nhân hoặc theo cặp ,theo nhóm để trả lời câu hỏi

- Tổ chức cho HS báo cáo kết quả bằng nhiều hình thức khác nhau

- Trao đổi với HS ,sửa lỗi cho HS hoặc tổ chức cho HS góp ý cho nhau, đánh giá nhau trong quá trình tìm hiểu bài

III/ Quy trình dạy học:

1.Kiểm tra bài cũ:

2.Dạy bài mới:

a)Giới thiệu bài :Gợi mở bằng câu hỏi hoặc bằng tranh ảnh ,vật thật hay diễn giảng bằng lời.Nếu bài tập đọc đầu một chủ điểm mới.GVcần giới thiệu vài nét chính

về chủ điểm

b) Hướng dẫn luyện đọc và tìm hiểu bài:

+Luyện đọc:

- HS đọc thành tiếng từng đoạn văn (khổ thơ)

- Đọc nối tiếp nhau trước lớp (từ 1 đến 3 lượt)

- Đọc theo cặp hoặc đọc theo nhóm(lặp lại nhiều vòng)

- Một hai HS đọc toàn bài

+ Tìm hiểu bài:

- GVhướng dẫn HS đọc và trả lời từng câu hỏi trong SGK

+ Đọc diễn cảm:

- Hướng dẫn đọc từng đoạn văn

- Một số HS đọc

- GV hướng dẫn điều chỉnh cách đọc

+ Hướng dẫn kĩ cách đọc một đoạn văn:

- GVdùng lời nói hoặc sử dụng ĐDDH

- HSđọc đoạn văn,Thơ đã được GV hướng dẫn cách đọc

- GVsửa lỗi cho các em

+ HS thi đọc diễn cảm trước lớp:

+ Học thuộc lòng đối với những bài có yêu cầu:

- HS tự nhẩm HTL các khổ thơ,bài thơ hay đoạn văn

- GVtổ chức cho HS thi đọc thuộc lòng

c) Củng cố dặn dò:

- Chốt lại nội dung chính hoặc ý nghĩa bài tập đọc

- Nêu nhận xét về tiết học

- Nêu yêu cầu tiếp tục và chuẩn bị bài sau

Trên đây là một số biện pháp mà chúng tôi đã áp dụng giảng dạy phân môn tập đọc ở lớp Bốn Mong các đồng nghiệp góp ý thêm để chuyên đề được hoàn thiện hơn

Đại Cường , ngày 23 tháng 12 năm 2015

Người viết

Nguyễn Ba