Van chuyen cac chat qua mang sinh chat

Khi ®ã chÊt tan bªn ngoµi tÕ bµo kh«ng thÓ khuyÕch t¸n vµo bªn trong ® îc.... Hái: Em h·y tù thiÕt kÕ mét thÝ nghiÖm.[r]

Quan s¸t vµ cho biÕt mµng sinh chÊt ® îc cÊu t¹o tõ c¸c thµnh phÇn nµo ?

C¸c sîi cña chÊt

Pr«tªin b¸m mµng Pr«tªin xuyªn mµng

qua mµng sinh chÊt

A – Sự vận chuyển các chất theo

cơ chế vật lý

I / Khuyếch tán.

1 Ví dụ:

a, Mở nắp lọ dầu gió trong lớp

b, Nhỏ vài giọt mực vào trong cốc n ớc cất.

Quan sát và giải thích hiện t ợng ? 2 Khái niệm khuyếch tán:

Khuyếch tán là sự vận chuyển các chất

từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng

độ thấp

Thả quả ớt chín tỉa hoa hoặc cọng rau muống chẻ vào cốc n ớc trong một thời gian.

Trình bày hiện t ợng đã quan sát và cho biết:

-N ớc và các chất hoà tan đi qua màng vào bên trong tế bào bằng cách nào ?

1 Ví dụ:

thẩm thấu là sự khuyếch tán của n ớc và các

chất hoà tan trong n ớc qua màng tế bào theo

gradien nồng độ

Vận chuyển thụ động là một trong những ph

ơng thức vận chuyển các chất qua màng sinh chất theo građien nồng độ

C C0 2 (phổi) C C0 2 (môi tr ờng)

C 0 2 (phổi) C 0 2 (môi tr ờng)

3 Cơ chế:

Sự khuyếch tán của các chất theo chiều građien

nồng độ: Từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng

độ thấp

Vận chuyển thụ động diễn ra theo nguyên lí nào ?

4 Các yếu tố ảnh h ởng tới tốc độ khuếch tán

của các chất tan qua màng:

Tốc độ khuếch tán của các chất phụ thuộc vào sự

chênh lệch về nồng độ các chất giữa môi tr ờng bên

trong và ngoài màng.

Hỏi: khi ngõm rau sống,hiện tượng gỡ sẽ xảy ra nếu

ta cho :

+Một ớt muối vào nước ?

+Nhiều muối vào nước ?

+Rất nhiều muối vào nước ?

Vậy tốc độ khuếch tán chịu ảnh h ởng của

các loại môi tr ờng nào ?

Hỏi: Nếu ta cho các tế bào hồng cầu ng ời vào cốc n ớc muối thì hiện t ợng gì xảy

ra ? Tại sao ?

a, Môi tr ờng u tr ơng:

Là môi tr ờng mà nồng độ chất tan ở ngoài

màng tế bào cao hơn trong màng Do đó chất tan có thể di chuyển từ môi tr ờng bên ngoài

vào môi tr ờng bên trong một cách dễ dàng

Đáp: Hồng cầu bị xẹp do trong n ớc

muối có nồng độ Na cao hơn bên trong tế bào hồng cầu do đó Na đi từ môi tr ờng bên ngoài vào môi tr ờng bên trong hồng cầu,

còn n ớc trong hồng cầu sẽ đi ra.

Hái: t¹i sao tÕ bµo hång cÇu ë trong c¬ thÓ

m«i tr êng bªn trong tÕ bµo, tõ bªn trong tÕ bµo

thÈm thÊu ra ngoµi m«i tr êng lµ c©n b»ng nhau

Hỏi: Nếu ta cho các tế bào hồng cầu của

ng ời vào trong n ớc cất Em hãy tiên đoán

Là môi tr ờng có nồng độ chất tan thấp

hơn nồng độ chất tan có trong tế bào

Khi đó chất tan bên ngoài tế bào không thể khuyếch tán vào bên trong đ ợc.

Hái: Em h·y tù thiÕt kÕ mét thÝ nghiÖm

chøng minh sù khuÕch t¸n c¸c chÊt qua mµng?

Hái: Quan s¸t vµ cho biÕt c¸c chÊt ® îc vËn chuyÓn qua mµng theo c¸c con ® êng nµo ?

a, KhuÕch t¸n qua líp kÐp photpholipit

b, KhuÕch t¸n qua kªnh pr«tªin

5 C¸c kiÓu vËn chuyÓn qua mµng.

•Có cấu tạo phân tử phù hợp với prôtêin màng hoặc các tín hiệu đặc biệt.

•Các chất phải phân cực,các ion.

•Kich th ớc lớn hơn:

prôtêin,glucô…

•Không mang tính chọn lọc.

• C¸c chÊt tan ph¶i cã kÝch th íc nhá.

• VËn chuyÓn cïng chiÒu víi gradien nång

II/ Vận chuyển chủ động (vận chuyển tích cực).

1.Hiện t ợng: đọc và nghiên cứu hiện t ợng

trong sách giáo khoa (trang 64)

2.Khái niệm:

Vận chuyển chủ động là ph ơng thức vận chuyển các chất qua màng, từ nơi có nồng

độ thấp đến nơi có nồng độ cao và phải có

sự tham gia của các protein xuyên màng.

Hỏi: Nghiên cứu hiện t ợng trong sgk, hãy cho biết: vận chuyển chủ động là gì?

4.C¸c con ® êng vËn chuyÓn:

Hái: Quan s¸t vµ cho biÕt c¸c chÊt ® îc vËn chuyÓn qua mµng theo c¸c con ® êng nµo ?

b c

b, vận chuyển đồng cảng

c, vận chuyển đối cảng

a, vận chuyển đơn cảng

5 Đặc điểm:

• kích th ớc phân tử chất tan nhỏ

• Vận chuyển nhờ kênh protein

• Vận chuyển ng ợc chiều gradien nồng

độ

• Có tiêu tốn năng l ợng ATP

III/ XuÊt bµo – nhËp bµo:

1 VÝ dô:

XuÊt bµo NhËp bµo

Là hiện t ợng các chất thải trong bóng

xuất bào kết hợp với màng sinh chất,

đẩy chất thải ra ngoài.

hỏi : hãy cho biết hiện t ợng trên mô tả quá trình gì ? trình bày đặc điểm của các quá trình đó ?

Từ đó rút ra định nghĩa?

•Kích th ớc phân tử lớn.

Màng tế bào thay đổi

Tạo bómg xuất nhập bào

Tiêu tốn năng l ợng

Tiêu tốn năng l ợng ATPATP

2 Đặc điểm:

Em h·y tr×nh bµy c¬ chÕ cña qu¸

tr×nh xuÊt, nhËp bµo?

* C¬ ChÕ :

C¸c bãng nµy sÏ ® îc tiªu ho¸ trong Liz«x«m vµ

bÞ ph©n huû nhê c¸c enzim tiªu ho¸.

C¸c chÊt cÇn

lÊy vµo (cã kÝch

th íc lín)

Mµng sinh chÊt biÕn d¹ng

Qua mµng

(lâm xuèng, h×nh thµnh bãng nhËp bµo bao lÊy vËt vµo)

* Cã 2 kiÓu nhËp bµo:

- Èm b o: ChÊt lÊy v o l dÞch m«i tr êng sèng à à à

‘TÕ bµo uèng’

4, c¸c kiÓu nhËp bµo

Hỏi: Em hãy cho biết a, b, c, có thể là những chất gì?

Nêu cơ chế vận chuyển của các chất đó qua màng?

Bài tập 2:(SGK – 66)

Phần bài tập :

Phần trắc nghiệm:

(Chọn một ph ơng án đúng)

Câu 1 Sự vận chuyển các chất qua màng tế

bào(màng sinh chất) mà không cần tiêu tốn năng l

a Vận chuyển thụ động b Vận chuyển chủ

động

c Bơm prôtôn d Xuất – nhập bào

Câu 3 Sự khuếch tán của các phân tử n ớc qua màng tế bào đ ợc gọi là:

a.Vận chuyển thụ động b Bơm prôtôn.

c Sự thẩm thấu d Xuất – nhập bào.

Câu 4 Cho tế bào thực vật vào trong giọt n ớc cất trên

phiến kính Một lúc sau sẽ có hiện t ợng:

a.N ớc cất thẩm thấu vào tế bào làm tế bào tr ơng lên và

đến một lúc nào đó tế bào sẽ bị vỡ vì không có thành tế bào

b N ớc cất thẩm thấu vào tế bào làm tế bào tr ơng lên

và không bị vỡ vì có thành tế bào.

c N ớc cất không thẩm thấu vào tế bào làm tế bào

không tr ơng lên và không bị vỡ.

d Các chất có kích th ớc nhỏ từ trong tế bào khuếch tán

ra ngoài môi tr ờng n ớc cất qua lỗ màng làm cho tế bào nhỏ lại.

Câu 5 Vì sao tế bào hồng cầu và các tế bào khác trong cơ thể ng ời không bị vỡ?

a.Vì tế bào của ng ời có thành tế bào che trở

b.Vì tế bào của ng ời ở trong dịch n ớc mô nh ợc

tr ơng

c.Vì tế bào của ng ời ở trong dịch n ớc mô u tr ơng

d Vì tế bào của ng ời ở trong dịch n ớc mô đẳng tr

ơng

Câu 6 Quá trình vận chuyển các chất qua màng từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao và có tiêu dùng năng l ợng đ ợc gọi là:

a Vận chuyển thụ động b Vận chuyển chủ động

c Khuếch tán qua kênh d Xuất nhập bào

prôtêin

Câu 7. Nếu cho tế bào vào một dung dịch có nồng độ chất tan cao hơn nồng độ dịch bào thì tế bào sẽ:

a Giữ nguyên kích th ớc không thay đổi(n ớc không đi vào tế bào và cũng không đi ra khỏi tế bào)

a Giữ nguyên kích th ớc không thay đổi (n ớc không đi vào

tế bào và cũng không đi ra khỏi tế bào).

b Tr ơng n ớc.

c Mất n ớc.

d Bị vỡ.

Câu 9 Nếu cho tế bào vào một dung dịch có nồng độ chất tan thấp hơn nồng độ dịch bào thì tế bào sẽ:

a Giữ nguyên kích th ớc không thay đổi

a Glucôzơ, O2, Na+, K+ b Saccarôzơ, Cl-

c O2, CO2, H2O d Na+, Cl-

• KÕt thóc bµi häc