Theo đó: - Quốc hội chức lấy phiếu tínnhiệm: + Chủ tịch nước, Phó Chủ tịchnước; + Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủtịch Quốc hội, Ủy viên Ủy banthường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hộiđồng dân tộc, Chủ
Trang 1CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM
BÀI 6 QUỐC HỘI
Câu 1 Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban chuyên môn của Quốc hội đóng vai trò gì trong hoạt động của Quốc hội? Hiện nay, số lượng các Ủy ban của Quốc hội nhiều hơn trước đây Hãy lý giải nguyên nhân của hiện tượng này.
Trả lời:
* Vai trò của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban chuyên môn của Quốc hội trong hoạt động của Quốc hội
- Vai trò của Hội đồng Dân tộc: Hội đồng dân tộc gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch
và các Ủy viên Chủ tịch Hội đồng dân tộc do Quốc hội bầu; các Phó Chủ tịch và các Ủyviên Hội đồng dân tộc do Ủy ban thường vụ Quốc hội phê chuẩn
Hội đồng dân tộc nghiên cứu và kiến nghị với Quốc hội về công tác dân tộc; thựchiện quyền giám sát việc thi hành chính sách dân tộc, chương trình, kế hoạch phát triểnkinh tế - xã hội miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số
- Vai trò Ủy ban chuyên môn của Quốc hội trong hoạt động của Quốc hội: Ủy
ban của Quốc hội gồm Chủ nhiệm, các Phó Chủ nhiệm và các Ủy viên Chủ nhiệm Ủyban do Quốc hội bầu; các Phó Chủ nhiệm và các Ủy viên Ủy ban do Ủy ban thường vụQuốc hội phê chuẩn
Ủy ban của Quốc hội thẩm tra dự án luật, kiến nghị về luật, dự án khác và báo cáođược Quốc hội hoặc Ủy ban thường vụ Quốc hội giao; thực hiện quyền giám sát trongphạm vi nhiệm vụ, quyền hạn do luật định; kiến nghị những vấn đề thuộc phạm vi hoạtđộng của Ủy ban
Hội đồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội có quyền yêu cầu thành viên Chínhphủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao,Tổng Kiểm toán nhà nước và cá nhân hữu quan báo cáo, giải trình hoặc cung cấp tài liệu
về những vấn đề cần thiết Người được yêu cầu có trách nhiệm đáp ứng yêu cầu đó
* Hiện nay, số lượng các Ủy ban của Quốc hội nhiều hơn trước đây Nguyên nhân của hiện tượng này, vì:
Theo Luật tổ chức Quốc Hội, Quốc Hội được thành lập bảy Uỷ ban thường trực:
- Uỷ ban pháp luật;
- Uỷ ban kinh tế và ngân sách;
- Uỷ ban quốc phòng và an ninh;
- Uỷ ban giáo dục, thanh niên, thiếu niên, và nhi đồng;
- Uỷ ban các vấn đề xã hội;
- Uỷ ban khoa học, công nghệ và môi trường;
- Và Uỷ ban đối ngoại
Các quy định về Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội được Hiến pháp năm
2013 quy định từ các Điều 75 đến Điều 77 Việc sửa đổi, bổ sung các quy định định này
Trang 2xuất phát từ tính chất hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, cũng nhưyêu cầu của công tác cán bộ ở nước ta Trong đó, Hiến pháp quy định theo hướng Quốchội bầu Chủ tịch Hội đồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban; còn Phó Chủ tịch Hội đồng và
Ủy viên Hội đồng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban và Ủy viên Ủy ban do Ủy ban thường vụQuốc hội phê chuẩn (Điều 75, Điều 76) Đồng thời, Hiến pháp quy định rõ hơn về quyềnyêu cầu cung cấp thông tin và bổ sung quyền yêu cầu giải trình của Hội đồng dân tộc, các
Ủy ban của Quốc hội (Điều 77)
Câu 2 Hãy so sánh quyền trình dự án luật và quyền kiến nghị về luật theo những tiêu chí sau: chủ quyền, nội dung quyền.
Ủy ban thường vụ Quốc hội
- Đại biểu Quốc hội có quyền trình kiến nghị về luật, pháp lệnh và dự án luật, dự án pháplệnh trước Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội
Câu 3 Anh (chị) hãy so sánh quy chế pháp lý của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách với đại biểu Quốc hội hoạt động không chuyên trách.
Trả lời:
* So sánh quy chế pháp lý của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách với đại biểu Quốc hội hoạt động không chuyên trách.
- Giống nhau: Căn cứ Điều 79, 80, 81, 82 Hiến pháp năm 2013 quy định
+ Là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân ở đơn vị bầu cử ra mình
và của Nhân dân cả nước
+ Liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu thập và phản ánh trungthực ý kiến, nguyện vọng của cử tri với Quốc hội, các cơ quan, tổ chức hữu quan; thựchiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của đại biểu và của Quốc hội; trảlời yêu cầu và kiến nghị của cử tri; theo dõi, đôn đốc việc giải quyết khiếu nại, tố cáo vàhướng dẫn, giúp đỡ việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo
+ Phổ biến và vận động Nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật
Trang 3+ Có quyền chất vấn Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Bộtrưởng và các thành viên khác của Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Việntrưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán Nhà nước.
+ Có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin, tài liệu liên quanđến nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân đó Người đứng đầu cơ quan, tổ chức hoặc
cá nhân có trách nhiệm trả lời những vấn đề mà đại biểu Quốc hội yêu cầu trong thời hạnluật định
+ Không bị bắt, giam, giữ, khởi tố, khám xét nơi ở và nơi làm việc nếu không có sựđồng ý của Quốc hội hoặc trong thời gian Quốc hội không họp, không có sự đồng ý của
Ủy ban thường vụ Quốc hội Trường hợp đại biểu Quốc hội bị tạm giữ vì phạm tội quảtang thì cơ quan tạm giữ phải lập tức báo cáo để Quốc hội hoặc Ủy ban thường vụ Quốchội xem xét, quyết định
+ Có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nhiệm vụ đại biểu, có quyền tham gia làm thànhviên của Hội đồng dân tộc hoặc Ủy ban của Quốc hội
+ Mỗi năm, các đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ít nhất là bốn lần vào trước và saumỗi kỳ họp Quốc hội
+ Nhiệm kỳ của đại biểu Quốc hội là 5 năm
- Ít nhất là ba mươi lăm phần trăm tổng số
đại biểu Quốc hội - Từ sáu mươi lăm phần trăm tổng số đạibiểu Quốc hội
- Dành toàn bộ thời gian làm việc để thực
hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu tại
cơ quan của Quốc hội hoặc tại Đoàn đại
biểu Quốc hội ở địa phương
- Dành ít nhất một phần ba thời gian làmviệc trong năm để thực hiện nhiệm vụ,quyền hạn của đại biểu Quốc hội
- Có trách nhiệm tham gia hội nghị đại biểu
Quốc hội chuyên trách và các hội nghị khác
do Ủy ban thường vụ Quốc hội triệu tập
- Có thể không là thành viên các cơ quankhác Nhà nước nhưng được nhân dân giớithiệu và bầu làm làm nhiệm vụ đại biểuQuốc hội
Câu 4 Anh (chị) hãy so sánh hoạt động lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm tại Quốc hội theo quy định của pháp luật hiện hành Anh (chị) hãy giải thích vì sao nói việc Nghị quyết số 51 năm 2001 quy định thêm quyền bỏ phiếu tín nhiệm đã giúp Quốc hội chủ động hơn trong việc xử lý các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn?
Trang 4nhiệm để phấn đấu, rèn luyện, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động; làm cơ sở đểxem xét đánh giá cán bộ.
+ Nguyên tắc áp dụng:
Bảo đảm quyền và đề cao trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhândân; tôn trọng quyền báo cáo, giải trình của người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tínnhiệm
Công khai, công bằng, dân chủ, khách quan; bảo đảm đánh giá đúng thực chất về ngườiđược lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm
Bảo đảm sự ổn định và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, sự lãnh đạo của Đảngtrong công tác cán bộ
+ Căn cứ đánh giá mức độ tín nhiệm:
Kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao;
Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; việc chấp hành Hiến pháp và pháp luật
- Khác nhau:
Lấy phiếu tín nhiệm Bỏ phiếu tín nhiệm
Định nghĩa Lấy phiếu tín nhiệm là việc Quốc
hội, Hội đồng nhân dân thực hiệnquyền giám sát, đánh giá mức độtín nhiệm đối với người giữ chức
vụ do Quốc hội, Hội đồng nhândân bầu hoặc phê chuẩn để làm cơ
sở cho việc xem xét đánh giá cánbộ
Bỏ phiếu tín nhiệm là việc Quốchội, Hội đồng nhân dân thể hiện
sự tín nhiệm hoặc không tínnhiệm đối với người giữ chức vụ
do Quốc hội, Hội đồng nhân dânbầu hoặc phê chuẩn để làm cơ sởcho việc miễn nhiệm hoặc phêchuẩn đề nghị miễn nhiệm ngườikhông được Quốc hội, Hội đồngnhân dân tín nhiệm
Đối tượng áp
dụng Quốc hội, Hội đồng nhân dân tổchức lấy phiếu tín nhiệm một lần
trong mỗi nhiệm kỳ vào kỳ họpthường lệ cuối năm thứ ba củanhiệm kỳ Theo đó:
- Quốc hội chức lấy phiếu tínnhiệm:
+ Chủ tịch nước, Phó Chủ tịchnước;
+ Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủtịch Quốc hội, Ủy viên Ủy banthường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hộiđồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy bancủa Quốc hội;
+ Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủtướng Chính phủ, Bộ trưởng, cácthành viên khác của Chính phủ;
- Ủy ban thường vụ Quốchội trình Quốc hội bỏ phiếu tínnhiệm đối với người giữ chức vụ
do cơ quan này bầu hoặc phêchuẩn:
+ Ủy ban thường vụ Quốc hội tựmình đề nghị;
+ Có kiến nghị của Hội đồng dântộc hoặc Ủy ban của Quốc hội,hoặc có ít nhất hai mươi phầntrăm tổng số đại biểu Quốc hội;+ Người được lấy phiếu tín nhiệm
có từ 2/3 tổng số đại biểu Quốchội trở lên đánh giá “tín nhiệmthấp”
- Thường trực Hội đồng nhândân trình Hội đồng nhân dân bỏ
Trang 5+ Chánh án Tòa án tối cao, Việntrưởng Viện kiểm sát tối cao,Tổng kiểm toán nhà nước.
- Hội đồng nhân dân:
+ Chủ tịch Hội đồng nhân dân,Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân,
Ủy viên Thường trực Hội đồngnhân dân, Trưởng Ban của Hộiđồng nhân dân;
+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân, PhóChủ tịch Ủy ban nhân dân, cácthành viên khác của Uỷ ban nhândân
phiếu tín nhiệm đối với người giữchức vụ do cơ quan này bầu:+ Có kiến nghị của ít nhất 1/3tổng số đại biểu Hội đồng nhândân;
+ Có kiến nghị của Ủy ban Mặttrận tổ quốc Việt Nam cùng cấp;+ Người được lấy phiếu tín nhiệm
có từ 2/3 tổng số đại biểu Hộiđồng nhân dân trở lên đánh giá
Hệ quả - Người được lấy phiếu tín nhiệm
có quá nửa tổng số đại biểu Quốchội, đại biểu Hội đồng nhân dânđánh giá “tín nhiệm thấp” thì cóthể xin từ chức
- Người được lấy phiếu tín nhiệm
có từ hai phần ba tổng số đại biểuQuốc hội, đại biểu Hội đồng nhândân trở lên đánh giá “tín nhiệmthấp” thì Ủy ban thường vụ Quốchội trình Quốc hội, Thường trựcHội đồng nhân dân trình Hội đồngnhân dân bỏ phiếu tín nhiệm
Người được bỏ phiếu tín nhiệm
có quá nửa tổng số đại biểu Quốchội, đại biểu Hội đồng nhân dânđánh giá “không tín nhiệm” thì cóthể xin từ chức; trường hợp không
từ chức thì cơ quan hoặc người cóthẩm quyền giới thiệu người đó
để Quốc hội, Hội đồng nhân dânbầu hoặc phê chuẩn có tráchnhiệm trình Quốc hội, Hội đồngnhân dân xem xét, quyết địnhviệc miễn nhiệm hoặc phê chuẩn
đề nghị miễn nhiệm đối với ngườiđó
* Nghị quyết số 51 năm 2001 quy định thêm quyền bỏ phiếu tín nhiệm đã giúp Quốc hội chủ động hơn trong việc xử lý các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn, vì:
Bỏ phiếu tín nhiệm là phương thức để Quốc hội thực hiện quyền miễn nhiệm, bãinhiệm, cách chức người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn khi người đókhông xứng đáng với trọng trách được giao, đồng thời cũng là quyền của Quốc hội khixem xét kết quả giám sát được quy định tại Điều 14 Luật Hoạt động giám sát của Quốchội
Việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm nhằm nâng cao hiệu quả giám sát củaQuốc hội, Hội đồng nhân dân đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dânbầu hoặc phê chuẩn; giúp những người này nhận thấy được mức độ tín nhiệm để có biệnpháp phấn đấu, rèn luyện, nâng cao trách nhiệm và hiệu quả hoạt động của mình
Trang 6Lấy phiếu tín nhiệm định kỳ hằng năm là để đánh giá mức độ tín nhiệm của đại biểuQuốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồngnhân dân bầu hoặc phê chuẩn làm cơ sở cho việc đánh giá cán bộ của cơ quan có thẩmquyền
Bỏ phiếu tín nhiệm là việc đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân thể hiện sự tínnhiệm hoặc không tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dânbầu hoặc phê chuẩn làm cơ sở cho việc miễn nhiệm chức vụ đối với người mà Quốc hộihoặc Hội đồng nhân dân không còn tín nhiệm
Bảo đảm quyền và nâng cao trách nhiệm của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồngnhân dân trong việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm; tôn trọng quyền được báocáo, giải trình của người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm
Công khai, công bằng, khách quan, đánh giá đúng thực chất kết quả thực hiện chứctrách, nhiệm vụ, phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của người được lấy phiếu tínnhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm
Bảo đảm sự ổn định của bộ máy nhà nước, sự lãnh đạo của Đảng trong công tác cánbộ
Câu 5 Nghị quyết số 51 năm 2001 đã thu hẹp quyền của Ủy ban thường vụ Quốc hội như thế nào và giải thích ý nghĩa của vấn đề này Liên hệ với Hiến pháp năm 2013.
Một là, Khoản 8 Điều 91 Hiến pháp 1992 quy định: “Trong thời gian Quốc hội
không họp, phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm,cách chức Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, các thành viên khác của Chính phủ và báo cáo vớiQuốc hội tại kỳ họp gần nhất của Quốc hội” Nghị quyết số 51/2001/NQ-QH đã bỏ đithẩm quyền của UBTVQH trong việc phê chuẩn nhân sự của Chính phủ theo đề nghị củaThủ tướng trong thời gian Quốc hội không họp Việc bỏ đi thẩm quyền này củaUBTVQH là nhằm khẳng định quyền phê chuẩn nhân sự của Chính phủ là thẩm quyềnriêng của Quốc hội, tránh tình trạng các chủ thể khác lợi dụng quy định này đặt Quốc hộitrong “tình thế đã rồi”
Hai là, Khoản 9 Điều 91 Hiến pháp 1992 quy định: “Trong thời gian Quốc hội
không họp, quyết định việc tuyên bố tình trạng chiến tranh khi nước nhà bị xâm lược vàtrình Quốc hội phê chuẩn quyết định đó tại kỳ họp gần nhất của Quốc hội” Nghị quyết số51/2001/NQ-QH ngày 25/12/2001 quy định lại thẩm quyền này của UBTVQH như sau:
“Trong trường hợp Quốc hội không thể họp được, quyết định việc tuyên bố tình trạngchiến tranh khi nước nhà bị xâm lược và báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họpgần nhất của Quốc hội” Như vậy, Nghị quyết số 51/2001/NQ-QH đã dùng cụm từ “trongtrường hợp Quốc hội không thể họp được” (ngoài hai kỳ họp thường lệ thì UBTVQHphải triệu tập Quốc hội họp bất thường mà Quốc hội vẫn không họp bất thường được thìlúc này UBTVQH mới được quyền quyết định việc tuyên bố tình trạng chiến tranh) thaycho cụm từ “trong thời gian Quốc hội không họp” (ngoài hai kỳ họp thường lệ của Quốc
Trang 7hội thì UBTVQH được quyền quyết định việc tuyên bố tình trạng chiến tranh) Cách quy
định này đã góp phần đáng kể trong việc thu hẹp phạm vi quyết định việc tuyên bố tình trạng chiến tranh của UBTVQH
Những phân tích trên cho thấy, Nghị quyết số 51/2001/NQ-QH ngày 25/12/2001tiếp tục thu hẹp quyền hạn của UBTVQH nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt độngcủa Quốc hội: Quốc hội ngày càng thực quyền, tự mình giải quyết những trọng trách mànhân dân giao phó, xứng đáng hơn với niềm tin của nhân dân; Quốc hội hoạt động ngàymột thường xuyên và chuyên trách hơn Điều này là hệ quả tất yếu khi nguyên tắc tậpquyền đã được nhận thức lại, kỳ họp Quốc hội ngày càng được kéo dài hơn và số lượngđại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ngày càng nhiều hơn
* Liên hệ quyền hạn Ủy ban thường vụ Quốc hội Hiến pháp năm 2013
Các quy định về Ủy ban thường vụ Quốc hội theo Hiến pháp năm 2013 có một sốđiểm mới cơ bản sau đây so với Hiến pháp 1992:
Thứ nhất, làm rõ hơn thẩm quyền của Ủy ban thường vụ Quốc hội với tư cách là cơ
quan thường trực của Quốc hội (Điều 73); chỉ đạo, điều hòa, phối hợp hoạt động của Hộiđồng dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội (khoản 5 Điều 74);
Thứ hai, bổ sung thẩm quyền của Ủy ban thường vụ Quốc hội trong việc quyết định
việc điều chỉnh địa giới các đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương(khoản 8 Điều 74) Việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính là vấn đề quan trọng,không chỉ liên quan đến việc thay đổi về địa giới hành chính mà còn liên quan đến vấn đề
tổ chức bộ máy, nhân lực, tài chính, đặc biệt là phải bảo đảm thể hiện được ý chí, nguyệnvọng của Nhân dân địa phương Do đó, vấn đề này cần được Quốc hội – cơ quan đại biểucao nhất của Nhân dân quyết định Do đặc thù Quốc hội nước ta hoạt động không thườngxuyên, khối lượng công việc trong các kỳ họp là khá lớn nên Hiến pháp giao thẩm quyềnnày cho Ủy ban thường vụ Quốc hội – cơ quan thường trực, hoạt động động thườngxuyên của Quốc hội là hợp lý;
Thứ ba, bổ sung thẩm quyền đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch
nước, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội,Chủ tịch Hội đồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng bầu cửquốc gia, Tổng Kiểm toán nhà nước (khoản 6 Điều 74);
Thứ tư, bổ sung thẩm quyền phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm, miễn nhiệm đại sứ đặc
mệnh toàn quyền của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (khoản 12 Điều 74) Bởi vì, vịtrí của đại sứ là đại diện đặc mệnh toàn quyền của nước ta ở nước ngoài nên việc quyđịnh Ủy ban thường vụ Quốc hội phê chuẩn để Chủ tịch nước bổ nhiệm, cử, triệu hồi đại
sứ là cần thiết Quy định này cũng là sự kế thừa các quy định của Hiến pháp năm 1959,Hiến pháp năm 1980 và cũng phù hợp với thông lệ quốc tế
Câu 6 Hãy so sánh hoạt động tiếp dân với hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội.
Trả lời:
* So sánh hoạt động tiếp dân với hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội.
- Giống nhau:
Một là, đại biểu Quốc hội là người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân ở đơn
vị bầu cử ra mình và của Nhân dân cả nước
Trang 8Hai là, đại biểu Quốc hội phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri; thu
thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của cử tri với Quốc hội, các cơ quan, tổchức hữu quan; thực hiện chế độ tiếp xúc và báo cáo với cử tri về hoạt động của đại biểu
và của Quốc hội; trả lời yêu cầu và kiến nghị của cử tri; theo dõi, đôn đốc việc giải quyếtkhiếu nại, tố cáo của công dân và hướng dẫn, giúp đỡ công dân thực hiện quyền khiếunại, tố cáo
Ba là, đại biểu Quốc hội phổ biến và vận động Nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp
luật
- Khác nhau:
Hoạt động tiếp dân Hoạt động tiếp xúc cử tri
Theo sự phân công của Trưởng đoàn đại
biểu Quốc hội; Đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ở nơi ứngcử theo chương trình tiếp xúc cử tri của
Đoàn đại biểu Quốc hội
Đại biểu Quốc hội thực hiện việc tiếp công
dân theo lịch tiếp công dân đã được công
bố
Đại biểu Quốc hội tiếp xúc cử tri ở nơi cưtrú, nơi làm việc; tiếp xúc cử tri theochuyên đề, lĩnh vực, đối tượng, địa bàn màđại biểu quan tâm
Công dân trực tiếp hoặc thông qua Đoàn
đại biểu Quốc hội yêu cầu được gặp đại
biểu Quốc hội để trình bày khiếu nại, tố
cáo, kiến nghị, phản ánh hoặc khi đại biểu
Quốc hội thấy cần thiết
Thông qua hoạt động chất vấn, Đại biểuQuốc hội thể hiện trách nhiệm của ngườiđại biểu trước cử tri và Nhân dân, nhiềuvấn đề bức xúc của cử tri được đại biểu đưa
ra để tìm giải pháp khắc phục
Trường hợp công dân yêu cầu gặp đại biểu
Quốc hội để trình bày khiếu nại, tố cáo,
kiến nghị, phản ánh thì đại biểu Quốc hội
có trách nhiệm sắp xếp thời gian tiếp công
dân; trường hợp chưa thể tiếp công dân
được thì đại biểu Quốc hội yêu cầu Văn
phòng phục vụ Đoàn đại biểu Quốc hội cử
người nhận đơn hoặc hẹn tiếp công dân vào
Câu 7 Anh (chị) hãy trình bày mối quan hệ pháp lý giũa Quốc hội với Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao Nhận xét Anh (chị) về vị trí của Quốc hội trong bộ máy nước ta.
+ Quốc hội có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm Thủ tướng Chính phủ theo
đề nghị của Chủ tịch nước, có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm các Phó Thủ
Trang 9tướng Chính phủ, các Bộ trưởng và Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ theo đề nghị của Thủtướng Chính phủ Thủ tướng Chính phủ chịu trách nhiệm và báo cáocông tác trướcChính phủ, Quốc hội, Uỷ ban thường vụ Quốc hội.
+ Nhiệm kì của Chính phủ theo nhiệm kì của Quốc hội, khi Quốc hội hết nhiệm kìChính phủ tiếp tục làm việc cho đến khi Quốc hội khoá mới thành lập Chính phủ mới.+ Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội
- Trong hoạt động xây dựng pháp luật:
+ Chính phủ có nhiệm vụ trình dự án luật, dự án ngân sách nhà nước và các dự ánkhác trước Quốc hội; trình dự án pháp lệnh trước Uỷ ban thường vụ Quốc hội
+ Chính phủ có nhiệm vụ tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốchội; pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội
+ Chính phủ có quyền đề nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội bãi bỏ văn bản của Bộtrưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, UBND, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trựcthuộc trung ương trái với Hiến pháp, luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên.+ Quốc hội có quyền bãi bỏ văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trái vớiHiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội Uỷ ban thường vụ Quốc hội có quyền đình chỉviệc thi hành văn bản của Chính phủ, thủ tướng Chính phủ; bãi bỏ văn bản của Chínhphủ, Thủ tướng Chính phủ trái với pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốchội
- Trong hoạt động kiểm tra, giám sát:
+ Uỷ ban thường vụ Quốc hội có quyền giám sát hoạt động của Chính phủ
+ Đại biểu Quốc hội có quyền chất vấn các thành viên của Chính phủ, người bị chấtvấn phải trả lời chất vấn trước Quốc hội tại kì họp, trong trường hợp cần điều tra thì Quốchội cho trả lời trước Uỷ ban thường vụ Quốc hội hoặc tại kì họp sau hoặc gửi văn bản trảlời
- Trong hoạt động quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước:
+ Bộ trưởng, thủ trưởng các cơ quan ngang bộ chịu trách nhiệm cá nhân trước Thủtướng Chính phủ, Chính phủ, và Quốc hội về ngành, lĩnh vực được phân công, phụ trách.+ Về hoạt động đối nội: Chính phủ có quyền trình Quốc hội quyết định thành lập,giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới hành chính tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương,đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt; trình Uỷ ban thường vụ Quốc hội quyết định thànhlập, giải thể nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính dưới tỉnh, thành phố trựcthuộc trung ương
+ Về hoạt động đối ngoại: Theo sự phê chuẩn của Quốc hội và sự uỷ quyền của Chủtịch nước, Chính phủ tổ chức đàm phán, kí kết điều ước quốc tế nhân danh nhà nước;quyết định việc kí, gia nhập, phê duyệt hoặc chấm dứt hiệu lực các điều ước quốc tế nhândanh Chính phủ
* Mối quan hệ pháp lý giữa Quốc hội với Tòa án nhân dân tối cao
+ Quốc hội quyết định thành lập Toà án nhân dân tối cao, quy định về tổ chức
và hoạt động của cơ quan này, quy định nhiệm vụ quyền hạn cho cơ quan này
Trang 10+ Bầu miễn nhiệm, bãi nhiệm đối với chức danh Chánh án toà án nhân dântối cao Giám sát hoạt động thông qua việc xét báo cáo hoạt động và thực hiện chất vấnđối với Toà án nhân dân tối cao
+ Giao cho UBTVQH thực hiện việc giám sát hoạt động của TAND tối cao.Khi phát hiện thấy văn bản của TAND tối cao trái văn bản của UBTVQH thì có quyềnbãi bỏ, nếu thấy trái văn bản của Quốc hội thì đình chỉ và đề nghị Quốc hội bãi bỏ
+ TAND tối cao phải chịu trách nhiệm trước Quốc hội về việc thực hiện công việcđược giao Toà án nhân dân tối cao có quyền trình dự án luật, pháp lệnh trướcQuốc hội, UBTVQH Xét xử các đại biểu Quốc hội
* Mối quan hệ pháp lý giữa Quốc hội với Viện kiểm sát nhân dân tối cao
+ Quốc hội quyết định thành lập VKSND tối cao, quy định về tổ chức và hoạtđộngcủa cơ quan này, quy định nhiệm vụ quyền hạn cho cơ quan này
+ Bầu miễn nhiệm, bãinhiệm đối với chức danh Viện trưởng VKSND tối cao.Giám sát hoạt động thông quaviệc xét báo cáo hoạt động và thực hiện chất vấnđói với VKSND tối cao Giao cho UBTVQH thực hiện việc giám sát hoạt động củaVKSND tối cao Khi phát hiện thấy văn bản của VKSND tối cao trái văn bản củaUBTVQH thì có quyền bãi bỏ, nếu thấy trái vănbản của Quốc hội thì đình chỉ và đề nghịQuốc hội bãi bỏ VKSND tối cao phải chịu trách nhiệm trước Quốc hội về việc thực hiệncông việc được giao
+ VKSND tối cao có quyền trình dự án luật, pháp lệnh trước Quốc hội,UBTVQH Bắt giữ và truy tố các đại biểu Quốc hội khi có sự đồng ý của Quốc hội
Câu 8 Anh (chị) hãy trình bày điểm khác nhau cơ bản giữa chế định Ủy ban thường
vụ Quốc hội theo Hiến pháp năm 2013 với chế định Hội đồng Nhà nước theo Hiến pháp năm 1980.
Trả lời:
* Những điểm khác nhau cơ bản giữa chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội theo Hiến pháp năm 2013 với chế định Hội đồng Nhà nước theo Hiến pháp năm 1980 Chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội
theo Hiến pháp năm 2013
chế định Hội đồng Nhà nước theo Hiến pháp năm 1980
Uỷ ban thường vụ Quốc hội là cơ quan
thường trực của Quốc hội HĐNN vừa thực hiện chức năng của cơquan thường trực của Quốc hội vừa thực
hiện chức năng của Nguyên thủ quốc gia
Uỷ ban thường vụ Quốc hội gồm có: Chủ
tịch Quốc hội, các Phó chủ tịch Quốc hội,
các uỷ viên Số thành viên Uỷ ban thường
vụ Quốc hội do Quốc hội quyết định
Thành viên của Uỷ ban thường vụ Quốc
hội làm việc theo chế độ chuyên trách và
không thể đồng thời là thành viên của
Chính phủ
Thành phần của HĐNN gồm: Chủ tịchHĐNN; các Phó Chủ tịch HĐNN; Tổng thư
ký HĐNN; các ủy viên HĐNN Các thànhviên của HĐNN do Quốc hội bầu ra trong
số các Đại biểu Quốc hội
Giám sát việc thi hành Hiến pháp, luật,
nghị quyết của Quốc hội Công bố luật.
Trang 11Trong thời gian Quốc hội không họp, phê
chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về
việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó
Thủ tướng, Bộ trưởng, các thành viên khác
của Chính phủ và báo cáo với Quốc hội tại
kỳ họp gần nhất của Quốc hội
Trong thời gian Quốc hội không họp, quyếtđịnh việc thành lập, hoặc bãi bỏ các Bộ,các Ủy ban Nhà nước; cử và bãi miễn cácPhó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, các Bộtrưởng, các Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước
Đình chỉ việc thi hành các văn bản của
Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện
kiểm sát nhân dân tối cao trái với Hiến
pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội và
trình Quốc hội quyết định việc huỷ bỏ các
văn bản đó
Đình chỉ việc thi hành và sửa đổi hoặc bãi
bỏ những Nghị quyết, Nghị định, Quyếtđịnh của Hội đồng Bộ trưởng trái với Hiếnpháp, luật và pháp lệnh
Bãi bỏ các nghị quyết sai trái của Hội đồng
nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương; giải tán Hội đồng nhân dân tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương trong
trường hợp Hội đồng nhân dân đó làm thiệt
hại nghiêm trọng đến lợi ích của nhân dân
Sửa đổi hoặc bãi bỏ những nghị quyếtkhông thích đáng của các HĐND tỉnh,thành phố trực thuộc Trung ương và cấptương đương, giải tán các Hội đồng nói trêntrong trường hợp các Hội đồng đó làm thiệthại nghiêm trọng đến quyền lợi của nhândân
Chỉ đạo, điều hoà, phối hợp hoạt động của
Hội đồng Dân tộc và các Uỷ ban của Quốc
hội; hướng dẫn và bảo đảm điều kiện hoạt
động cho các đại biểu Quốc hội;
- Cử và bãi miễn các Phó Chánh án, Thẩmphán và Hội thẩm nhân dân của TAND tốicao; cử và bãi miễn các Phó Viện trưởng vàKiểm sát viên VKSND tối cao;
- Bổ nhiệm, bãi miễn và triệu hồi các đạidiện toàn quyền ngoại giao của nước Cộnghòa XHCN Việt Nam ở nước ngoài và ởcác tổ chức quốc tế;
- Phê chuẩn hoặc bãi bỏ những hiệp ướcquốc tế, trừ trường hợp xét thấy cần trìnhQuốc hội quyết định;
- Quy định hàm và cấp quân sự ngoại giao
và những hàm và cấp khác;
- Quy định và quyết định việc tặng thưởnghuân chương, huy chương và các danh hiệuvinh dự nhà nước;
- Quyết định đặc xá
Ðể thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của Trong các quyền hạn nói trên thì những