Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèoNăm ấy, tôi mới tròn 19 tuổi, một trai làng trông dáng thật th sinh.. Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèothiều này, tại Trờng PTDT nội trú của huyện.. Đồng
Trang 1Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Thầy giáo lên đèo
Thời gian thấm thoắt trôi đi thật nhanh Mới ngày nào nhận đợc Quyết định
điều động giáo sinh đi công tác của Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Bắc mà nay tôi đã
có 16 năm liên tục gắn bó với nghề dạy học Song có lẽ kỉ niệm in đậm sâu sắcnhất trong đời daỵ học của tôi là cái ngày đầu lên đờng đi nhận công tác
1
Trang 2Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Năm ấy, tôi mới tròn 19 tuổi, một trai làng trông dáng thật th sinh CầmQuyết định công tác trên tay, trong tôi cảm xúc dâng trào, lòng đầy xao xuyến,bâng khuâng Ước mơ bình dị của tôi đã trở thành hiện thực : hôm nay tôi là thầygiáo Cả gia đình tôi rất vui mừng vì điều đó Trớc ngày tôi lên đờng đi nhận côngtác, gia đình đã tổ chức một bữa cơm thân mật thật đông vui, đầm ấm; đợc ngờithân, bạn bè cùng bà con láng giềng đến chúc mừng, động viên và chuyện trò
Trang 3Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
thiều này, tại Trờng PTDT nội trú của huyện Mỗi ngời lại đợc nhận một Quyết địnhmới của Trởng phòng Giáo dục huyện Lục Ngạn Bản thân tôi thì đợc điều đến Tr-ờng PTCS Sơn Hải - một trong 7 địa bàn vùng sâu khó khăn nhất của huyện LụcNgạn
Thế rồi một ngày mới lại bắt đầu Đúng 6 giờ sáng, cũng nh mọi giáo sinhkhác, tôi háo hức, khấp khởi tìm đờng đến trờng công tác Đứng giữa ngã t thịtrấn Chũ, tay thì cầm Quyết định để xem lại địa chỉ cần đến, tay thì nắm chặtchiếc ghi-đông xe đạp mà tôi không biết đi về hớng nào Tự nhiên tôi cảm thấybuồn buồn, tủi tủi Tôi ngơ ngác, bơ vơ nh con nai rừng lạc lối và cảm thấy trốngtrải, hụt hẫng vô cùng Tâm trí tôi đã lần tìm về với gia đình Không biết lúc này ở
3
Trang 4Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
quê, bố mẹ tôi đã đi làm đồng cha? Và, chắc bố mẹ nghĩ là tôi đã đang ở trờngmới từ hôm qua rồi Nhà không có điện thoại, làm thế nào bây giờ ? Mà có lẽ
đành vậy, nếu không, tôi sẽ khóc mất
Chợt có ngời hỏi bên kia đờng:
- Cháu về trờng nào ?
- Dạ, trờng Sơn Hải ạ Đi hớng nào hở bác ?
4
Trang 5Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Ngời mà tôi gọi bằng “bác” ấy (sau này tôi mới biết là ông Trởng phòng
Giáo dục của chúng tôi) chỉ tay về phía cuối con đờng đất đỏ, có biển chỉ dẫn
“Khu du lịch Khuôn Thần - 9km”:
- Cháu cứ đi theo hớng này, khoảng 5km nữa thì rẽ phải, qua doanh trại bộ
đội 101 rồi hỏi tiếp
Cứ thế, tôi vừa đi vừa hỏi đờng Họ chỉ đờng cho tôi rồi bảo:
- Thế thì thầy giáo lên trờng trên đèo đấy! Nhng không phải đến vùng “Sa Lí
tự do” cách đây 60km nữa là mừng rồi
5
Trang 6Đồng Thanh Sáng 6 Thầy giáo lên đèo
Trang 7Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Chiếc Phợng Hoàng cùng tôi tiếp tục hớng về phía chân núi xanh mờ kia.Tôi cha nhìn thấy đèo suối bao giờ, cũng cha một lần đặt chân đến nơi “rừngthiêng nớc độc” nh họ nói nên cũng có chút do dự, lo lắng Nhng trong tôi vụt loélên suy nghĩ: “Hồ Khuôn Thần nằm ngơ ngác trên vùng núi cao này thì thật thơmộng và thú vị lắm !” Cảm hứng ấy đã khiến lòng tôi nhẹ nhàng hơn và cuộchành trình về bản làng xa xôi nh bớt đi nỗi vất vả, gian nan
Nhng rồi càng đi, tôi càng thấy vắng vẻ và heo hút quá Núi rừng nh quâydần lại, đờng mỗi lúc một nhỏ hẹp và gập ghềnh đá sỏi Nhà cửa và ngời qua đ-ờng cũng tha thớt dần Một mình tôi cứ lầm lũi mà đi dới nắng trời heo hắt, lòngnặng trĩu suy t Sự can đảm đã thôi thúc bớc chân của thầy giáo trẻ Gặp đợc
7
Trang 8Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
trôi đi cho đỡ mỏi cẳng Rồi lại phải xuống xe dắt bộ Tôi vừa đi vừa ngong ngóng,thỉnh thoảng ngoái lại phía sau xem còn có ai cùng lên trờng nữa không Tiếng
xe đạp vẫn cậm cạch nghe rời rạc mà thật buồn bã, nặng nề
Mong ngóng mãi rồi cũng gặp đợc bạn đồng hành Đó là hai ngời bạn họccùng khoá cũng lên trờng Sơn Hải nhận công tác Vẻ mặt họ đầy lo âu, phấpphỏng Gặp nhau giữa đờng giữa chợ thế này chúng tôi mới mừng làm sao! Từlúc gặp nhau, dọc đờng chuyện trò hỏi han dăm câu ba điều nên chúng tôi phầnnào cũng yên tâm hơn, đỡ lo hỏng xe hay lạc đờng,
8
Trang 9Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Nắng mỗi lúc một gay gắt hơn Ai nấy đều nhễ nhại mồ hôi, mặt mũi đỏ tngbừng, trông vẻ uể oải đầy mệt mỏi Dờng nh không ai muốn chuyện trò gì nữa.Mỗi ngời theo đuổi một suy nghĩ riêng Với tôi, hai tiếng “Sơn Hải” nghe cũng thậthữu tình Nhng biết còn bao xa nữa thì tới đợc ngôi trờng này? Và tôi cố hìnhdung về ngôi trờng của mình
Phía trớc vẫn là dãy núi chắn ngang cao ngất trời Con đờng lởm chởm xô
đầy đá sỏi sau trận ma này sẽ đa chúng tôi về đâu đây? Bất chợt, chúng tôi gặpmấy ngời già mặc quần áo chàm trông thật lạ mắt, cổ chân đeo vòng, đầu độivác củi, lng dắt con dao qoắm, miệng nói gì léo nhéo Họ vừa tạt từ sờn núi xuống
đờng Tôi hỏi thăm đờng đến trờng học Sơn Hải mà họ cứ nhìn nhau ngẩn ngơ
c-9
Trang 10Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
ời, chẳng nói năng gì cả Rồi lại đi, lại nói xì xồ gì đó Hình nh họ không biết nóitiếng Kinh Tôi nhìn theo họ mà ngời cảm thấy rờn rợn vì cha gặp thổ dân nh thếbao giờ
Thế rồi chúng tôi cứ đi mà không có định hớng, không biết đi đến đâu ờng đi mỗi lúc càng quanh co, khúc khuỷu, nhiều khi không nhìn thấy phía trớc
núi đá trơ trơ dựng đứng Nhà cửa hoang vắng nằm lúp xúp tận trong khe núi.Mặc dù rất chán ngán nhng tôi vẫn cố ra vẻ hào hứng để cô giáo trẻ đi cùng đỡtủi thân Nhng mắt cô đã hoe hoe đỏ từ khi nào rồi Tôi cố gắng an ủi mọi ngời:
10
Trang 11Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
- Yên tâm, sắp đến nơi rồi Hình nh dới chân núi kia có một quán nhỏ thìphải ?
11
Trang 12Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Anh bạn đồng hành hởng ứng:
- Đúng rồi! Đến đấy mình nghỉ chân một lát
Lúc này đã là 10 giờ rỡi tra Một cái quán nhỏ lợp lá rừng nằm xiêu vẹo dớicái dốc khá cao uốn lợn theo các sờn núi, chạy lên tít phía trên Trong quán bàymấy gói mì tôm, vài chai Cô-ca, một vài bao thuốc lá cuốn Thấy chúng tôi vẻmặt bơ phờ, chủ quán mời mỗi ngời một cốc nớc nguội rồi nói giọng ngọngnghịu:
12
Trang 13Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
- Chắc mấy thầy giáo, cô giáo dới xuôi lên đây nố ! Đây là cái Đèo Cạn
mà Thầy giáo lên trờng nào vớ ?
- Dạ, chúng cháu lên Sơn Hải ạ !
- Thầy giáo lên đèo vất vả lắm zà Vợt qua con Đèo Cạn này, khỏi khu rừngLâm Sinh là đến đợc trờng học Sơn Hải nố
- Còn khoảng mấy cây số nữa ạ ?
- Không biết vớ, chắc vài con dao quăng nữa nố
13
Trang 14Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Biết mọi ngời sáng nay cha kịp ăn gì, tôi bảo chủ quán pha cho mỗi ngờimột gói mì tôm để lấy sức vợt đèo Mặc dù bụng đã đói nhng cứ nghĩ đoạn đờng
đến trờng, ba chúng tôi ngồi ăn bát mì tôm mà nh thể “bò nhai rơm’’, đành bỏmứa
Chúng tôi tiếp tục lên đờng Trớc khi vợt đèo, tôi ngớc mắt nhìn nó rồi thốtlên:
- Thế này gọi là đèo đây !
Quả thực, từ khi cha sinh mẹ đẻ bây giờ tôi mới biết thế nào là đèo núi ờng lên ngoằn ngoèo, ven theo các sờn núi, vừa cao vừa nhổng chổng những đá
Đ-14
Trang 15Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
là đá Có chỗ nớc chảy xói cả đất đá chắn ngang đờng đèo Đang tra nắng thếnày, vừa đói vừa mệt mỏi mà lếch thếch dắt bộ xe lên đèo mới thấy hết cái nỗicực nhọc Chúng tôi vừa đi vừa chờ đợi nhau Cô giáo trẻ đi giày cao gót giẫmphải đá bị choại chân mấy lần, đổ cả xe Chân bị đau, quần lấm đất, cô ngồiphệt luôn xuống đờng khóc ti tỉ Tôi an ủi cô ấy:
- Tại hòn đá không tránh em, chứ gót giày của em đã gãy đâu ?
Rồi tôi hát nghêu ngao “Yêu nhau mấy núi cũng qua, mấy sông cũng lội mấy đèocũng qua ”
15
Trang 16Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Dới chân đèo cũng có mấy ngời đang leo lên Nhng không phải vì là lần
đầu cha quen, mà ngay cả thổ dân nơi đây cũng phải dắt bộ chứ có ai đạp xelên đợc cái đèo này Có điều họ leo nhanh hơn chúng tôi, lại còn chuyện trò cời
hể hả vui vẻ nữa chứ Ngẩng mặt lên, tôi thấy mấy ngời cỡi xe đạp đang thảnnhiên lao xuống dới chân đèo Bọn tôi cứ trố mắt đứng lại mà nhìn cái sự dũngcảm của họ Nhng đến gần mới rõ, thì ra họ buộc sau xe một cành cây to đểghìm xe lại
16
Trang 17Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Dắt xe lên đợc lng chừng đèo thì đầu gối tôi mỏi rời Tôi cùng mọi ngời ngồinghỉ chân trên những phiến đá to dới bóng cây keo bên sờn đèo Gió từ trên đỉnh
đèo thổi nhẹ xuống làm dịu mát lòng ngời Đứng ở đây mà phóng tầm mắt nhìn,tôi thấy con đờng đèo uốn lợn cũng thật điệu đà men theo các sờn núi rồi hạ
17
Trang 18Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
thấp dần xuống chân núi Phía dới chân đèo nhìn lên, ngời đi lng chừng đèo nhấpnhô nh những gốc cây thông trơ trụi Dọc theo sờn đèo là thung lũng sâu hun hút,thăm thẳm nằm giữa hai vách núi dựng đứng Nhìn xuống đó mà chóng cả mặt
Tôi đang mải mê chiêm ngỡng cái cảnh đèo núi non ngàn và tận hởng khítrời nhẹ mát, bất chợt cô giáo trẻ reo lên mà vẫn còn sụt sịt:
- A! ổi chín! Cả sim rừng nữa này, các anh ơi!
Thế là cả ba chúng tôi bò lên sờn núi thi nhau vặt những quả ổi chín vàng
và sim rừng căng mộng mà ăn thoả thích Vậy là chúng tôi có đợc một bữa trathật ngon lành đầu tiên trên con Đèo Cạn này Vừa ấm bụng vừa ấm lòng nên
18
Trang 19Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
chúng tôi cảm thấy nh trút đợc một phần gánh nặng của hành trình lên với vùngcao Ai cũng nở nụ cời tự nhiên hơn
Làm một tăng nữa chúng tôi đã lên tới đỉnh Đèo Cạn Ai nấy thở phào nhẹnhõm, vẻ mặt rạng rỡ hẳn lên Lại chuyện trò khúc khích Tôi ngoái lại nhìn con
đèo một lần nữa rồi nhận xét:
- Đây đúng là đờng lên cổng trời ! Có lẽ ai đã vào trong này rồi thì khôngmuốn ra, mà đã ra rồi thì không muốn vào nữa
Cô giáo trẻ liền nghĩ ra một ý tởng mới:
19
Trang 20Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
- Khi nào nhớ nhà, anh hãy viết bài về đờng lên “Cổng Trời” này nhé ? Nếu
đăng báo, anh nhớ viết tên “nhân vật em” đấy !
Cứ theo con đờng duy nhất này, chúng tôi lên xe đạp một mạch Đoánchừng sắp tới trờng nên vòng bánh xe cũng lăn đều hơn Qua mỗi con suối, quamỗi vạt nơng tôi lại cảm nhận đợc cuộc sống của đồng bào vùng dẻo cao càngthêm khó khăn và hành trình đem cái chữ về bản cũng thật gian nan Hẳn con
em đồng bào dân tộc vùng sâu vùng xa này cũng chịu nhiều thiệt thòi lắm
Thế rồi con đờng vẫn còn chạy dài ôm các sờn núi phía trớc Tôi quyết
định dừng xe khi nhìn thấy bên kia rừng thông có một dãy nhà dài dài, tờng đất
20
Trang 21Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
lởm chởm, mái ngói úp ngửa liêu xiêu, phía trớc cắm lá cờ Tổ quốc nhng không
có cổng hiệu gì Tôi đoán chừng đó là trờng học hay UBND xã gì đó Muốn quabên ấy phải lao xuống một cái dốc khá sâu rồi mới bò lên đợc Để cho chắc ăn,tôi ghé vào một cái lán nhỏ lụp xụp bám ngay đầu dốc và hỏi thăm Quay ra, tôihô rõ to:
- Đây rồi ! Trờng học đây rồi ! Dắt xe xuống thôi !
21
Trang 22Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Cả ba chúng tôi vừa dắt xe xuống dốc vừa bóp phanh Rồi lại nhoài ngờimới đẩy đợc chiếc xe đạp lên tận sân trờng Hành trình từ thị trấn Chũ vào đến
đây không rõ là bao nhiêu cây số đờng rừng, nhng chúng tôi đã phải vợt qua một
22
Trang 23Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
“Cổng Trời”, hơn 10 con suối Tôi nhìn đồng hồ trên tay lúc này là 13 giờ 20 phút.Vậy là sau hơn 7 tiếng đồng hồ, cuộc hành trình đem cái chữ về bản của chúngtôi đã đến đích Hôm ấy, cả thảy có 11 giáo sinh mới ra trờng đã về đợc đến đâynhận công tác Họ đều là ngời dới xuôi lên, tuổi đời còn rất trẻ
Tôi ngỡ ngàng trớc cảnh trờng lớp nơi đây Ngôi trờng nằm chô mô trênquả đồi trông thật vắng vẻ, hoang tàn Có hai dãy nhà tờng trình, lợp ngói mángviên sấp viên ngửa đã bị xô hổng quay mặt vào nhau, gồm 4 phòng học và 2phòng ở liền kề dành cho giáo viên Căn phòng nền đất chật hẹp, tăm tối, thấpnịt tịt Sân trờng cỏ dại mọc um tùm Dới chân đồi này là mênh mông nớc hồ CấmSơn bao quanh Cả khu trờng nổi lên nh một hòn đảo nhỏ
23
Trang 24Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Đón tiếp đoàn giáo sinh mới chúng tôi là đồng chí nữ Hiệu trởng Kim Thành,ngời dân tộc Sán Chí Chén nớc chè thơm pha với nớc hồ Cấm Sơn cũng đủ làm
ấm lòng thầy giáo trẻ Thấy ai cũng rụt rè, ngơ ngác nhìn căn phòng duy nhất
đ-ợc xây gạch, quét ve vàng, mái lợp ngói móc, dới trần cót ép, chị Hiệu trởng tơicời giới thiệu:
- Căn phòng này đẹp nhất xã Sơn Hải đấy Đây là công trình của dự án 135mới đợc xây dựng hơn 1 năm Cả xã này cha có nhà xây, không chiếc xe máynào Bà con đi rừng làm nơng rẫy chủ yếu bằng thuyền tay Hàng tuần về khutrung tâm này họp, 3 trong 5 khu lẻ các em phải mợn thuyền của bà con mà đi.Khu xa nhất về đây phải đi thuyền mất hơn 2 tiếng đồng hồ mới tới nơi Đã 15
24
Trang 25Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
năm nay, do đặc thù ở vùng cao nên Sơn Hải cha có lớp cấp II nào Năm họcnày, nhà trờng đã có kế hoạch mở một lớp 6 Phòng Giáo dục Lục Ngạn sẽ quyết
định một đồng chí giáo viên Tiểu học làm công tác chủ nhiệm và trực tiếp giảngdạy lớp này
Buổi chiều hôm ấy họp Hội đồng tại một phòng học Sau khi có đôi lời thămhỏi động viên, đồng chí Hiệu trởng phân công giáo viên cũ dẫn chúng tôi về
“cắm bản” để nhận lớp ngay Riêng tôi đợc bố trí công tác chủ nhiệm và giảngdạy lớp 6 nên ở lại khu chính này Ai nấy lại ba lô, hòm xiểng tất tởi về bản Còntôi lại một mình đạp xe trở ra thị trấn Chũ để vận chuyển đồ nghề t trang củamình và chở va-li giúp cô giáo trẻ
25
Trang 26Đồng Thanh Sáng Thầy giáo lên đèo
Lại một cuộc hành trình trong đêm ma rừng hoang vắng đầy trắc trở vàrùng rợn đến hãi hùng !
(Còn nữa)
Thái Đào, 12/ 11/ 2010
26
Trang 27Đồng Thanh Sáng 27 Thầy giáo lên đèo
Trang 28Đồng Thanh Sáng 28 Thầy giáo lên đèo
Trang 29Đồng Thanh Sáng 29 Thầy giáo lên đèo
Trang 30Đồng Thanh Sáng 30 Thầy giáo lên đèo
Trang 31Đồng Thanh Sáng 31 Thầy giáo lên đèo