* Nguyên nhân tạo nên sự khác nhau về địa hình của 4 vùng núi: Đông Bắc, Tây Bắc, Trường Sơn Bắc, Trường Sơn Nam: Sự khác nhauvề cấu trúc địa hình (sự sắp xếp các dạng địa hình, hướng c[r]
Trang 1ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 12 Câu 1: Vì sao thiên nhiên nước ta khác hẳn một số nước có cùng vĩ độ ở Tây Nam
Á và Châu Phi ?
Câu 2: Giai đoạn nào trong lịch sử phát triển tự nhiên nước ta có tính chất quyết
định nhất? Giải thích?
Câu 3: Trên nền nhiệt, sự phân chia cảnh quan địa lý còn phụ thuộc vào yếu tố
nào? Biểu thị? Liên hệ với Việt Nam?
Câu 4: Nêu đặc điểm cấu trúc địa hình nước ta? Giải thích nguyên nhân đặc điểm
cấu trúc đó và sự khác nhau địa hình 4 vùng núi nước ta?
Câu 5: Sự giao tranh các khối khí ở Việt Nam diễn ra như thế nào?
Câu 6: Trình bày sự suy giảm đa dạng sinh học? Nguyên nhân? Giải pháp?
Trang 2ĐÁP ÁN Câu 1:
- Do nước ta nằm trong khu vực ảnh hưởng gió mùa Châu , khu vực gió mùa điển hình nhất trên thế giới nên khí hậu có 2 mùa rõ rệt
- Nước ta giáp với biển Đông chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển
→ Vì thế, khí hậu nước ta có lượng mưa và độ ẩm lớn Thảm thực vật nước
ta bốn mùa xanh tốt, giàu sức sống khác hẳn một số nước có cùng vĩ độ ở Tây Nam
Á và châu Phi
Câu 2:
* Giai đoạn cổ kiến tạo
- Là giai đoạn có nhiều biến động mạnh mẽ nhất trong lịch sử phát triển tự nhiên nước ta
- Là giai đoạn lớp vỏ cảnh quan nhiệt đới nước ta đã rất phát triển
→ Có thể nói đại bộ phận lãnh thổ Việt Nam hiện nay đã được định hình từ khi kết thúc giai đoạn cổ kiến tạo
Câu 3:
* Về sự phân chia hai đới cảnh quan địa lý:
- Trên nền nhiệt, sự phân chia, các đới cảnh quan địa lý còn được dựa vào chỉ số tương quan nhiệt ẩm Tương quan này được biểu thị bằng chỉ số khô hạn K:
K= R/Lr Trong đó: R: Cân bằng bức xạ (Kcal/cm/năm)
L: Tiềm nhiệt hóa hơi (Kcal/cm/năm) r: Lượng mưa năm (g/cm)
Ở Việt Nam trị số K xấp xỉ bằng 1, biểu thị khí hậu ẩm ướt với cảnh quan đới rừng
Câu 4:
* Đặc điểm cấu trúc địa hình Việt Nam: 3 đặc điểm
- Hướng tây bắc- đông nam chiếm ưu thế trong địa hình núi Việt Nam
- Là miền núi cổ được trẻ hóa, thấp dần về phía đông nam
- Cấu trúc địa hình có sự tương phản giữa địa hình núi cổ, cao, cắt xẻ với địa hình đồng bằng trẻ, thấp, phẳng và sự liên kết giữa địa hình đồng bằng với địa hình
bờ biển, đồng thời có sự khác nhau giữa các khu vực
Trang 3*Nguyên nhân đặc điểm cấu trúc đó:
- Hướng tây bắc- đông nam chiếm ưu thế trong địa hình núi Việt Nam vì hệ núi phía Tây sông Hồng của lãnh thổ Việt Nam là sự tiếp nối của mạch núi Tây Vân Nam- Trung Quốc
- Hai đặc điểm sau là do miền núi cổ được trẻ hóa, địa hình phân bậc, thấp dần về phía đông nam và cấu trúc địa hình có sự tương phản đồng thời có sự liên kết giữa các dạng địa hình cũng là hệ quả của lịch sử phát triển của lãnh thổ, do lãnh thổ được hình thành sớm và được Tân kiến tạo nâng lên không đều giữa các khu vực
Ví dụ: Đặc điểm “là miền núi cổ được trẻ hóa, thấp dần về phía đông nam” được giải thích bởi sự hình thành lãnh thổ:
+ Núi Việt Nam có tuổi Trung sinh nên mang tính chất cổ
+ Trải qua giai đoạn phát triển lục địa nên bề mặt địa hình bị bào mòn, hạ thấp Trong vận động Tân kiến tạo, lãnh thổ được nâng lên không mạnh, vì thế hiện nay địa hình đồi núi thấp chiếm ưu thế và biên độ nâng không đều tạo nên hướng nghiêng chung thấp dần về phía đông nam
+ Vận động Tân kiến tạo làm trẻ lại địa hình Tân kiến tạo ở Việt Nam diễn
ra nhiều chu kì, nâng nhiều đợt, có tính kế thừa làm cho địa hình phân bậc và tăng cường sự tương phản giữa các dạng địa hình
* Nguyên nhân tạo nên sự khác nhau về địa hình của 4 vùng núi: Đông Bắc, Tây Bắc, Trường Sơn Bắc, Trường Sơn Nam: Sự khác nhauvề cấu trúc địa hình (sự sắp xếp các dạng địa hình, hướng các dãy núi, các dòng sông, độ cao địa hình) giữa
4 vùng núi nêu trên là do chịu ảnh hưởng của đơn vị kiến tạo và lịch sử phát triển
- Địa hình vùng núi Đông Bắc có cấu trúc vòng cung và chủ yếu là đồi núi thấp do chịu ảnh hưởng của nền Hoa Nam mà mỏm nhô Việt Bắc (vòm sông Chảy) thuộc khối nền ấy Tính chất ổn định của một vùng nền đã quy định hướng cấu trúc vòng cung và hoạt động cấu tạo tương đối bình ổn, địa hình ít phân dị của vùng núi Đông Bắc này
- Hướng tây bắc –đông nam của địa hình vùng núi Tây bắc và vùng núi Trường Sơn Bắc chịu sự chi phối của địa hình máng Đông Dương Các mạch núi ở đây là sự tiếp nối hệ núi từ Tây Vân Nam xuống Vùng núi Tây Bắc được nâng
Trang 4mạnh nhất trong Tân kiến tạo trở thành vùng có địa hình núi trung bình và núi cao chiếm ưu thế, hướng núi và dòng chảy là tây bắc- đông nam
- Vùng núi Trường Sơn Bắc cùng với Trường Sơn Nam được hình thành sớm hơn so với vùng núi Đông Bắc và Tây Bắc nên trải qua quá trình bào mòn mạnh hơn, nhưng vùng núi Trường Sơn Bắc lại nâng yếu trong Tân kiến tạo để lại địa hình ngày nay chủ yếu là núi thấp
- Vùng núi Trường Sơn Nam chịu ảnh hưởng của khối nền Đông Dương mà địa khối Kon Tum thuộc nền cổ ấy Hướng vòng cung của khối núi cực Nam Trung
Bộ và biên độ nâng khá mạnh trong Tân kiến tạo có liên quan khối nền này Khối núi Kon Tum và khối núi cực Nam Trung Bộ thuộc nhóm núi cao trung bình, về phía tây và tây nam, hoạt động phun trào bazan tạo nên các cao nguyên xếp tầng có
độ cao thấp hơn hẳn từ 300- 500- 800 m
Câu 5:
Sự giao tranh giữa các khối khí hoạt động ở Việt Nam: đó sự giao tranh giữa tín phong và gió mùa Tín phong (gió Mậu dịch) được hình thành do khối khí từ cao áp cận chí tuyến Tây Thái Bình Dương Bản chất khối khí là dòng giáng nên trong điều kiện ổn định mang lại thời tiết khô, trong sáng, không mưa Tín phong hoạt động quanh năm ở nước ta, nhưng vào mùa đông và mùa hạ bị các khối khí khí hoạt động theo mùa lấn át, chỉ mạnh lên vào 2 mùa chuyển tiếp ngắn là mùa xuân và thu Về mùa đông, tín phong theo hướng đông bắc vào nước ta Ở miền Bắc tín phong này bị yếu đi bởi sự hoạt động mạnh hơn hẳn của khối khí lạnh phương Bắc Còn ở miền Nam nơi khối khí lạnh ít xâm nhập thì tín phong mới mạnh lên và một trong những nguyên nhân gây mưa cho ven biển Trung Bộ (do bức chắn địa hình) nhưng lại tạo mùa cho Nam Bộ và Tây Nguyên Về mùa hạ, trung tâm cao áp cận chí truyến nửa cầu Bắc mở rộng, tín phong xuất phát từ rìa tây nam của trung tâm cao áp này thổi theo hướng đông nam vào nước ta đan xen với gió mùa tây nam, nhưng ưu thế thuộc gió mùa tây nam
Câu 6:
* Suy giảm đa dạng sinh học:
- Giới sinh vật nước ta có có tính đa dạng sinh học cao
- Số lượng loài động vật và thực vật đang bị suy giảm nghiêm trọng Trong
số 1460 loài thực vật, có 500 loài bị mất dần (chiếm 3%)
Trang 5* Nguyên nhân:
- Khai hác quá mức làm thu hẹp diện tích rừng tự nhiên và làm nghèo tính
đa dạng của sin vật
- Ô nhiễm môi trường đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước làm nguồn thủy sản nước ta bị giảm sut rõ rệt
* Giải pháp:
- Xây dựng hệ thống vườn Quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên
- Ban hành “Sách đỏ Việt Nam”
- Quy định khai thác về gỗ, động vật, thủy sản