H, PHẢN TỰ CHỌN: Thí sinh chỉ được chọn làm một trong hai câu 3a hoặc 3b: Câu 3a 5điễm: Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng Đất Nước trong đoạn trích "Đất Nước" của Nguyễn Khoa Điềm.. C
Trang 1A, DE RA:
I, PHAN CHUNG DANH CHO TAT CA THI SINH:
Câu 1( 2điểm): Anh/chị hãy tóm tắt mâu thuẫn kịch trong đoạn trích " Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài" ( Trích kịch " Vũ Như Tô- Nguyễn Huy Tưởng" và cho biết mâu thuẫn ấy đã
được giải quyết như thế nào?
Câu 2: ( 3 điểm): Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận không quá 600 từ bàn về vấn đề: Văn hóa giao thông
H, PHẢN TỰ CHỌN: ( Thí sinh chỉ được chọn làm một trong hai câu 3a hoặc 3b): Câu 3a( 5điễm): Cảm nhận của anh/ chị về hình tượng Đất Nước trong đoạn trích "Đất
Nước" của Nguyễn Khoa Điềm
Câu 3.b(5,0 điểm): Cảm nhận của anh( chị) về bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao Từ đó, hãy làm rõ tư tưởng nhân đạo mới mẻ và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm
B, DAP AN VA BIEU DIEM:
Thí sinh có thể làm theo nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý sau đây:
I, PHAN CHUNG DANH CHO TAT CÁ THÍ SINH:
Cau 1:
* Tóm tắt mâu thuẫn kịch:
- Đoạn trích có hai mâu thuẫn:
+ Mâu thuẫn giữa bọn vua chúa quan lại tham tàn sống xa hoa, hưởng lạc với nhân dân lao động lầm than, khổ cực Mâu thuẫn này chủ yếu được thê hiện trong những hồi trước của vở kịch đến hồi này, mâu thuẫn được đây lên thành cao trào: Dân chúng, binh lính nỗi dậy diệt trừ bạo chúa và tiêu điệt những gì liên quan đến bạo chúa: Lê Tương Dực bị giết, gian thần Nguyễn Vũ chết trong một trò hề nhạt nhẽo, hoàng hậu va đám cung nữ bị nhục
mạ bắt bớ Dân chúng reo hò, nhiếc móc, đốt phá -> Uy quyền của của bạo chúa tan tành theo tro bụi Cửu Trùng Đài Đây đúng là dân nỗi can qua, vua quan thất thế tuy nhiên cuộc nỗi dậy ấy không thê mang lại những gì tốt đẹp cho họ bởi giang sơn sẽ lại rơi vào tay những kẻ cầm đầu (phe cánh Trịnh Duy Sản) Như vậy có thê nói
Câu 2: ( 3 điểm):
* Văn hóa giao thông là gì? ( 1, 5 điểm):
- Trước tiên, đó là phải hiểu biết đầy đủ và nghiêm chỉnh chấp hành luật giao thông
- Hai là, phải có tính cộng đồng khi tham gia giao thông Khi lưu thông trên đường phải biết không chỉ vì lợi của bản thân mình mà còn phải bảo đảm an toàn cho những người khác Gặp trường hợp người bị nạn cần giúp đỡ, cha sẻ kịp thời
- Ba là, cư xử có văn hóa khi lưu thông trên đường như tham gia giao thông từ tốn, bình tinh, uu tiên cho người già, trẻ nhỏ, biết xin lỗi cảm ơn khi có va quét
- Khi văn hóa giao thông của mỗi người được nâng lên, những hành vi sai trái, quay phá trên đường sẽ trở thành lỗ bịch, bị cộng đồng lên án Từ đó, văn hóa giao thông của cả cộng đồng sẽ được nâng lên, TNGT và ùn tắc giao thông sẽ giảm
* Bàn luận của em: ( 1,5 điểm):
- Thực hiện văn hóa giao thông khi tham gia giao thông
- Tuyên truyền cho người thân, bạn bè hiểu biết và thực hiện văn hóa giao thông
- Nhà trường tuyên truyền không chỉ bằng băng rôn, khẩu hiệu mà cân tô chức các buổi ngoại khóa về vấn đề văn hóa giao thông để học sinh hiểu đúng bản chất của van dé va thực hiện tốt văn hóa giao thông
Trang 2- Van hóa giao thông là một vẫn đề lớn, phải có những nội dung tuyên truyền cụ thể, thiết thực, đặc biệt là ở những điểm “ nóng”, những nơi hay xảy ra sự cô, hoặc những chốt giao thong chính( như trước công trường, ngã ba cạnh núi Trí, đường từ trường vê chợ Đảng ) cân có những hướng dẫn, nhắc nhở, hoặc những yêu cầu viết ngắn gọn, dễ hiểu,
đễ nhớ và có văn hóa Có như thế mới tạo được sự đồng thuận cao và biến mọi chủ trương thành hành động có hiệu quả
II, PHAN TU CHON:
Cau 3a:
- Dat nude 1a hinh tuong xuyên suốt các sáng tác văn học Việt Nam những năm khang chiến chống Pháp và chống Mĩ Đoạn trích Đất Nước thuộc chương V trường ca " Mặt đường khát vọng" là cái nhìn toàn vẹn và sâu sắc về đất Nước của Nguyễn Khoa Điểm (0,5diém)
- Vẻ đẹp của Đất Nước dugc cam nhan trén nhiéu binh dién: ( 1,75 diém)
+ Chiều dai thoi gian: (0, 25diém)
Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cải ngày xửa, ngày xưa mẹ thường hay kế
+ Chiêu rộng của không gian núi, sông, rừng, bê: (0, 25điểm)
" nợi con chữn phượng hoàng bay về hon nui bạc”, ” nơi con cá ngự Ông móng nước biển khơi" Chiều của không gian: cuộc sống sinh hoạt của nhân dân, gân gui, "bình di, riêng tư " Đất là nơi anh đến trường Nước là nơi .Đất Nước là nơi ta hò hẹn
+ Gan lién voi "thoi gian dang dang", "_ "không gian mênh mông ấy" là hình ảnh Dat Nước cùng bề dày truyền thông văn hoá tốt đẹp: những phong tục, tập quán thân thương giản dị bao đời, truyền thống yêu thương tình nghĩa, truyền thông thuỷ chung son sắt, truyền thông đánh gặc và bảo vệ quê hương (0, 5 điểm)
+ Chiều sâu của sự gắn bó thiêng liêng máu thịt: (0, 75điểm)
Đất Nước là kỉ niệm bao đời của mẹ cha, là những kỉ niệm ngọt ngào của anh em, là quá khứ- hiện tại- tương lai của mỗi người
Đất Nước đã được cảm nhận từ xa đến gần, từ những øì lớn lao kì vĩ đến những điều nhỏ bé, gần gũi; hình ảnh Đất Nước không chỉ là đối tượng để con người quan sát chiêm nghiệm mà đã được hoá thân thành một phần trong cơ thẻ, trong cuộc đời mỗi con người Việt Nam:
Trong anh và em hôm nay Đâu có một phân Đất Nước"
Vẻ đẹp riêng và vẻ đẹp bao trùm của hình tượng Đất Nước trong thơ Nguyễn Khoa
Điềm chính là vẻ đẹp hình tượng " Đất Nước của Nhân Dân" Đây cũng chính là tư tưởng
quy tụ mọi cách nhìn và giải thích về Đất Nước của Nguyễn Khoa Điểm, làm nên gương mặt giản dị, thân thương mà mới mẻ, sâu sắc
- Phong cảnh quê hương là sự hoá thân của những con người, những cuộc đời bình dị
Thiên nhiên không vô tri vô giác, đó là hiện thân đáng hình, ao ước, lỗi sống, khát vọng
của nhân dân.(0,5 điểm)
- Những truyền thông làm nên gương mặt Đất Nước cũng chính là do nhân dân tạo dựng, gìn giữ và phát huy: truyền thống yêu nước không phải được tạo nên bởi lịch sử các vương triêu phong kiến, các chiến công hiên hách mà từ sự góp sức lặng thầm nhưng vĩ đại của các thế hệ người dân:
" Có biết bao người con gái con trai
Trang 3Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi
Họ đã sống và chết Giản dị và bình tâm Không ai nhớ mặt đặt tên Nhưng họ đã làm nên Đất Nước "
Truyền thống lao động, truyền thống văn hoá của Đất Nước, người giữ gìn và vun đắp
chính là nhân dân.(1,0 điểm)
Nhận xét: Cái nhìn Đất Nước của Nhân Dân không phải đến Nguyễn Khoa Điềm mới được phát hiện( từng có mặt trong thơ Nguyễn Trãi, thơ Nguyễn Đình Chiều ) nhưng nhà thơ là người khăng định tư tưởng này một cách sôi nỗi, mạnh mẽ, nâng nó lên thành tuyên ngôn, chân lí.(0,25điểm)
- Nghệ thuật: (0,75điểm)
+ Nguyễn Khoa Điềm sử dụng các chất liệu văn hoá dân gian: Những câu hát dân ca, ca dao, các câu chuyện cô tích thần thoại, những phong tục tập quán lâu đời khiễn hình ảnh Đất Nước hiện lên vừa thật thân thiết vừa thắm đẫm không khí huyền thoại, vừa giản dị, vừa thiêng liêng
+ Lấy giọng văn nhân vật trữ tình xưng znJ khi nói và cảm nhận về Đất Nước, Nguyễn Khoa Điềm đã đem đến cho hình ảnh Dat Nước trong thơ mình vừa trữ tình tha thiết vừa đây suy tư chiêm nghiệm
- Với cái nhìn từ chiều sâu văn hoá, Nguyễn Khoa Điềm đã mang lại trong văn học một
hình tượng Đất Nước rất riêng: quen thuộc bình đị mà mới mẻ, sâu sắc.(0, 25điêm)
Câu 3b:
- Chí Phèo” là một trong những truyện ngắn đặc sắc nhất của Nam Cao giai đoạn trước cách mạng, ra đời năm 1941
Chí Phèo là nhân vật trung tâm, là linh hồn của tác phẩm Qua hình tượng Chí Phèo, một người nông dân điển hình tiêu biểu cho thân phận bị đầy đoạ, lăng nhục, bị cự tuyệt quyên làm người, Nam Cao chắng những thê hiện một cái nhìn hiện thực có chiều sâu mà còn thê hiện một chủ nghĩa nhân đạo vừa phong phú vừa mới mẻ với bút pháp nghệ thuật đặc sắc
- Chí Phèo nguyên là một đứa trẻ khốn khô, bị bỏ rơi tÿong cái lò gạch bỏ không, được anh thả ống lươn rước lấy và đem cho một người đàn bà goá mù Người đàn bà goá mù lại bán hắn cho bác phó cối không con Bác phó cối chết, hắn bơ vơ, hết đi ở cho nhà này lại
đi ở cho nhà nọ Năm hai mươi tuổi Chí làm canh điền cho nhà Bá Kiến Thời đó Chí hiền lành như đất; Ước mơ giản dị: Có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn Vợ đệt vái Chí Phèo là một người nông dân lương thiện, khoẻ mạnh về thể xác, lành mậnh về tâm hôn
- Vì ghen tuông vu vơ, Bá Kiến nhẫn tâm đây người thanh niên này vào tù Nhà tù thực dân tiếp tay cho tên cường hào, sau 7,8 năm đã biến một người nông dân khoẻ mạnh thành
"con quỷ dữ làng Vũ Đại":
+ Nhân hình " Trông gớm chết"
+ Nhân tính là một thăng đầu bò chính cống: kêu làng, đập đầu ăn vạ, đập phá, đâm chém, triền miên trong những cơn say
+ Trở thành "con đao trong tay đồ tế", anh đầy tớ mới của lão Bá Kiến: Đập phá bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao cảnh yên vui, đạp đô bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt bao người lương thiện
Trang 4+ Mọi người đều "sợ và tránh mặt hắn mỗi lần han di qua" Chí đã bị khai trừ ra khỏi cộng đồng người
- Bước ngoặt cuộc đời và bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người:
+ Chí gặp Thị Nở, ân ái với thị rồi nôn mửa Thị Nở diu Chí vào nhà và đi "nhặt nhanh những manh chiếu rách đắp cho hăn"
+ Sáng hôm sau Chí Phèo tỉnh đậy và những cảm giác thuộc về con người trong Chí cũng được thức tỉnh cũng chính là bản chất người lao động lương thiện trong Chí đã được thức tỉnh: Bâng khuâng, mơ hồ buôn Rồi nhìn lại cuộc đời mình trong quá khứ và đừng lại ở hiện tại, hắn thấy mình đã già, " đã sang cái dốc bên kia của cuộc đời" Tương lai dang buôn hơn, bởi " đói rét và cô độc" đang chờ đợi hắn Nhận sự chăm sóc tận tình của Thị
Nở, " mắt Chí Phèo ươn ướt" và hắn cười " cái cười nghe thật hiền" Cuộc gặp gỡ với Thị
Nở đã loé sáng như một tia chớp trong cuộc đời tăm tối triền miên của Chí Phèo Hắn
"thèm lương thiện, hắn muốn đàn hoà với mọi người biết bao" Thị Nở sẽ mở đường cho hắn, sẽ là chiếc cầu nối, là niềm hi vọng cuối cùng dé han trở lại làm người lương thiện
+ Niềm hi vọng vừa hé mở đã bị dập tắt Bà cô Thị Nở(đại diện cho định kiến xã hội)
kiên quyết ngăn cản mối tình này Bà không đồng ý cho cháu bà " đâm dau" di lay thang Chí Phèo- " con quỷ dữ của làng Vũ Đại" bây lâu nay chỉ có một nghề "rach mat an va"
Chi Phéo thuc sw roi vao tan bi kịch tinh thần đau đớn: bi kịch bị xã hội đứt khoát cự tuyệt
quyên làm người
+ Nghe những lời trút giận của Thị Nở, lúc đầu Chí cười ngặt nghẽo nhưng khi hiểu ra
hắn " ngắn người", hắn như " hít thấy hơi cháo hành" Khi thị ra về hắn " đuôi theo thị,
năm lấy tay thị" Như vậy, chứng tỏ Chí khao khát tình yêu, thiết tha đến với Thị Nở- đến
với cuộc đời lương thiện biết chừng nào
+ Chí Phèo rơi vào tình thế tuyệt vọng, thâm sâu bi kịch tỉnh thần của con người sinh ra
là người nhưng lại không được làm người Vật vã, đau đớn, Chí lại lôi rượi ra uống Nhưng thật lạ, hôm nay " hắn càng uống càng tỉnh ra", lại thoảng hơi cháo hành " hắn ôm mặt khóc rưng rức" )Quá trình diễn biến tâm trạng phức tạp: ngạc nhiên (vì sao mọi
người không chấp nhận Chí) —> chợt hiểu (một người như Thị Nở mà vẫn không chấp nhận
mình) —> thức tỉnh —> hi vọng —> thất vọng —> đau đớn —> phẫn uất —> tuyệt vọng)
+ Chí Phèo xách dao đi Nhưng không rẽ vào nhà Thị Nở như dự định ban đầu, mà lại đến nhà Bá Kiến Trong cơ đau khô tuyệt vọng, Chí Phèo thấm thía tội ác của kẻ đã cướp
đi hình người và hồn mình là Bá Kiến Đứng trước Bá Kiến, Chí Phèo chỉ tay vào mặt lão đõng đạc đòi quyền làm người, đòi được làm lương thiện Chí Phèo vung dao giết chết Bá Kiến và quay lại kết liễu cuộc đời mình Chí Phèo chết vì chỉ có cái chết mới giúp nhân vật
thoát khỏi kiếp sống quỷ đữ Trước đây để tồn tại, Chí Phèo phải bán bộ mặt người, linh
hồn người cho quý Đến nay khi linh hồn đã về, Chí Phèo phải đôi cả sự sống của mình Như vậy, rõ ràng đối với Chí Phèo, niềm khao khát được sống lương thiện cao hơn cả tính mạng
- Giá trị nhân đạo mới mẻ của tác phẩm:
+ Nhà văn Nam Cao đã phát hiện, miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người nông dân ngay cả khi tưởng như họ đã bị xã hội thực dân nữa phong kiến tàn ác biễn thành thú dữ Người nông dân trong xã hội cũ dù có bị vùi dập, bị bóc lột cả nhân hình, nhân tính vẫn âm ỉ bản chất tốt đẹp bên trong Chỉ cần một chút tình thương, bản chất ay sẽ thức tỉnh, hồi sinh + Tố cáo mãnh liệt xã hội thực dân nữa phong kiến không những thúc đây người nôn dân lương thiện vào con đường bân cùng hoá, lưu manh hoá mà còn đây họ vào chỗ chết
Trang 5- Đặc sắc về nghệ thuật:
+ Xây dựng nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình Phát huy cao độ sở trường khám phá và miêu tả
+ Kết cầu mới mẻ, phóng túng không tuân theo trật tự thời gian nhưng rất chặt chẽ, lôgtc
+ Cốt truyệnn và các tình tiết hấp dẫn; đây kịch tính và và luôn biến hoá càng về sau càng gây cần với những tình huống quyết liệt bát ngờ
+ Ngôn ngữ sống động, vừa điêu luyen vừa nghệ thuật vừa gần với lời ăn tiếng nói của đời sống Giọng điệu phong phú, biến hoá Trần thuật linh hoạt