T19 cach dan truc tiep cach dan gian tiep

Cháu nói: “ Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người là gì?” THẢO LUẬN CẶP ĐÔI 1 phút Bộ phận in đậm ở đoạn trích a và b là lời nói hay ý nghĩ của nhân vật?. * Nội dung in đậm trong các ví dụ:*

Tiết 17:

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP

CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa các phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp?

Câu 2: Nêu những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại?

* Những tình huống không tuân thủ phương châm hội thoại

thường do là:

– Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hóa trong giao tiếp.

– Người nói phải ưu tiên cho một phương châm hội thoại hay một yêu cầu khác quan trọng hơn.

– Người nói muốn gây sự chú ý, hướng người nghe hiểu câu nói theo một ý nghĩa hàm ẩn nào đó.

Để tuân thủ các phương châm hội thoại, người nói phải nắm được đặc điểm của tình huống giao tiếp (Nói với ai? Nói khi nào? Nói ở đâu? Nói nhằm mục đích gì?)

2

Tiết 17

4

Tiết 17

I – Cách dẫn trực tiếp

b) Hoạ sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu

chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn.”

a) Cháu ở liền trong trạm hàng tháng Bác lái xe bao lần

dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống Ấy thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên trạm

cháu Cháu nói: “ Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người là

gì?”

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI (1 phút)

Bộ phận in đậm ở đoạn trích (a) và (b) là lời nói hay ý nghĩ của nhân vật? Vì sao em biết?

Nó được ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng

 Dẫn lời nói (có từ “nói”) được tách ra khỏi phần câu

đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

b) Hoạ sĩ nghĩ thầm: “Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét

tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn.”

 Dẫn ý nghĩ (có từ “nghĩ”) được tách ra khỏi phần câu

đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

a) Cháu ở liền trong trạm hàng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống Ấy thế là một hôm,

bác lái phải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: “ Đấy, bác cũng chẳng

“thèm” người là gì?”

“Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét

tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn” –

8

Bài tập 1: Tìm lời dẫn trong những đoạn trích sau (Trích từ

truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao) Cho biết đó là lời nói

hay ý nghĩ được dẫn, là lời dẫn trực tiếp hay gián tiếp?

như thế mà lão xử với tôi như thế này à?”

a) Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi,

như muốn bảo tôi rằng:“ A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với

lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à?”

b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái vườn là của con ta Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưng buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra được năm mươi đồng bạc tậu Hồi ấy, mọi thức đều rẻ cả …”

b) Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái vườn là

của con ta Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưng buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra được năm mươi đồng bạc tậu Hồi ấy, mọi thức đều rẻ cả …”

10

Tiết 17:

I – Cách dẫn trực tiếp

II – Cách dẫn gián tiếp

Đọc và tìm hiểu các đoạn

trích sau:

 Thuật lại lời núi (lời khuyờn), khụng ngăn cỏch với bộ phận đứng trước bằng dấu gỡ cả

Thuật lại ý nghĩ, ngăn cỏch bằng từ “rằng”

a) Lóo tỡm lời lẽ giảng giải cho con trai hiểu Lóo khuyờn

nú hóy dằn lũng bỏ đỏm này, để dựi giắng lại ớt lõu, xem

cú đỏm nào khỏ mà nhẹ tiền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thỡ lấy đứa khỏc; làng này đó chết hết con gỏi đõu

(Nam Cao, Lão Hạc)

b) Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bỏc sống khắc khổ theo lối

nhà tu hành, thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật

(Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Hồ Chí Minh,

tinh hoa và khí phách của dân tộc, l ương tâm của thời đại)

* Nội dung in đậm trong các ví dụ:

* Dấu hiệu hình thức:

Cách dẫn gián tiếp

Được thuật lại

Không được đặt trong dấu ngoặc kép

Lưu ý: Có thể chuyển từ lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp (hoặc ngược lại) cần chú ý điều chỉnh cho thích hợp

Ví dụ: Nam nói “Chiều nay tớ đến nhà Tâm học Toán.”

Nam nói rằng chiều nay nó đến nhà bạn Tâm học Toán.

Dẫn trực tiếp

Dẫn gián tiếp

14

* Cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:

1 Bỏ dấu hai chấm, dấu ngoặc kép.

2 Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp theo ngôi thích hợp

* Ví dụ :

- Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói: “ Chỗ này là chỗ

con ta ở được đây ”

=> Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói rằng đây là chỗ

con bà ở được

Dẫn trực tiếp Dẫn gián tiếp

Giống : Đều là dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người, một nhân vật

- Dẫn nguyên văn.

- Đặt trong đấu ngoặc kép.

- Thuật lại có điều chỉnh.

- Không đặt trong dấu ngoặc

kép.

So s¸nh c¸ch dÉn

16

Tiết 17:

I – Cách dẫn trực tiếp

II – Cách dẫn gián tiếp

III – Luyện tập

Bài tập 2: Viết một đoạn văn nghị luận có nội dung liên quan đến một trong ba ý kiến dư ới

đây Trích dẫn ý kiến đó theo hai cách: dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp

a) Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị

anh hùng dân tộc vì các vị ấy là tiêu biểu của

một dân tộc anh hùng.

(Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng)b) Giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong tỏc phong, Hồ Chủ tịch cũng rất giản dị trong lời núi và bài viết, vỡ muốn cho quần chỳng nhõn dõn hiểu được, nhớ được, làm được (Phạm Văn Đồng, Chủ tịch Hồ Chớ Minh,

tinh hoa và khớ phỏch của dõn tộc, lương tõm của thời đại)

c) Người Việt Nam ngày nay cú lớ do đầy đủ và vững chắc để

tự hào với tiếng núi của mỡnh.

(Đặng Thai Mai, Tiếng Việt, một biểu hiện hựng hồn của sức sống dõn tộc) 18

Bài tập 2: Viết một đoạn văn nghị luận có nội dung liên quan đến một trong ba ý kiến dư ới

đây Trích dẫn ý kiến đó theo hai cách: dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp

Nhúm 1,2 dẫn trực tiếp

Nhúm 3,4 dẫn giỏn tiếp

a) Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị

anh hùng dân tộc vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.

(Hồ Chí Minh, Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng)

* Dẫn gián tiếp: Trong tác phẩm “Tiếng Việt một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”, giáo sư Đặng Thai Mai đã nói rằng người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình.

* Dẫn trực tiếp:Trong tác phẩm “Tiếng Việt một biểu hiện

hùng hồn của sức sống dân tộc”, giáo sư Đặng Thai Mai đã nói: “Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc

để tự hào với tiếng nói của mình.”

c) Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để

tự hào với tiếng nói của mình.

(Đặng Thai Mai, Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc)

20

Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước Vũ Nương nhân đó cũng

đưa gửi một chiếc hoa vàng mà dặn:

- Nhờ nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan

ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, tôi

sẽ trở về.

(Nguyễn Dữ, Chuyện người con gái Nam Xương)

Bµi tËp 3: Hãy thuật lại lời nhân vật Vũ Nương trong đoạn trích sau đây theo cách dẫn gián tiếp:

3 PHÚT

Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng

mười hạt minh châu, sai sứ

giả Xích Hỗn đưa Phan ra

khỏi nước Vũ Nương nhân

đó cũng đưa gửi một chiếc

hoa vàng mà dặn:

- Nhờ nói hộ với chàng

Trương, nếu còn nhớ chút

tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập

một đàn giải oan ở bến sông,

đốt cây đèn thần chiếu xuống

nước, tôi sẽ trở về

(Nguyễn Dữ, Chuyện người con gái Nam

Xương)

* C¸ch dÉn gi¸n tiÕp:

Hôm sau Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước Vũ Nương nhân

đó cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan nói

hộ với chàng Trương rằng

nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, Vũ Nương sẽ trở về.

* C¸ch dÉn trùc

tiÕp:

22

- Thế nào là cách dẫn trực tiếp – Cách dẫn

gián tiếp ?

- Có thể chuyển từ cách dẫn trực tiếp sang

cách dẫn gián tiếp (hoặc ngược lại) được

không – khi chuyển cần lưu ý điều gì?

- Có hai cách dẫn lời nói hay ý nghĩ : dẫn trực tiếp và dẫn gián tiếp.

- Cả hai cách dẫn đều có thể sử dụng từ

Một số kiến thức cần l

ưu ý:

24

- Học thuộc nội dung ghi nhớ

- Tập đặt lời dẫn trực tiếp sau đó chuyển thành lời dẫn gián tiếp

- Đọc trước và soạn bài: “Sự phát triển của từ vựng’ – Lưu ý:

+ Đọc kĩ phần ví dụ và trả lời các câu hỏi