bài giảng ngữ văn lớp 9 tiết 19 cach dan truc tiep cach dan gian tiep

Đọc và tìm hiểu các đoạn văn sau à tìm hiểu các đoạn văn sau c v tìm hi u các o n v n sau ểu các đoạn văn sau đoạn văn sau ạn văn sau ăn sau trích t truy n ừ truyện ện ng n L ng l Sa Pa

Tiết 19:

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

Ki m tra b i c ểm tra bài cũ ài cũ ũ

Câu 1: Em có nhận xét gì về từ ngữ xưng hô và việc sử dụng từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt?

- Tiếng Việt có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng

hô cho thích hợp

Tiết 19

Tiết 19:

I – Cách dẫn trực tiếp

Đọc và tìm hiểu các đoạn văn sau à tìm hiểu các đoạn văn sau c v tìm hi u các o n v n sau ểu các đoạn văn sau đoạn văn sau ạn văn sau ăn sau (trích t truy n ừ truyện ện

ng n L ng l Sa Pa c a Nguy n Th nh Long): ắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): ặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): ẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): ” của Nguyễn Thành Long): ủa Nguyễn Thành Long): ễn Thành Long): à tìm hiểu các đoạn văn sau

“Khách t i b t ng , ch c cu c u ch a k p quét t ới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ắc cu cậu chưa kịp quét tước ậu chưa kịp quét tước ưa kịp quét tước ịp quét tước ưa kịp quét tước ới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước c

d n d p, ch a k p g p ch n ch ng h n ọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn ẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn ưa kịp quét tước ịp quét tước ất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ăn chẳng hạn ẳng hạn ạn ” – Ho s ngh ạ sĩ nghĩ ĩ nghĩ ĩ nghĩ ầm.

* Khi chuy n ển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có: đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có: ị trí hai bộ phận ở (b), ta có: i v trí hai b ph n (b), ta có: ộ phận ở (b), ta có: ận ở (b), ta có: ở (b), ta có:

 Nhắc lời nói (có từ “nói”) được tách ra khỏi phần câu đứng trước

bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép

b) H a s ngh th m: “ọa sĩ nghĩ thầm: “ ĩ nghĩ ĩ nghĩ ầm Khách t i b t ng , ch c cu c u ch a k p ới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ắc cu cậu chưa kịp quét tước ậu chưa kịp quét tước ưa kịp quét tước ịp quét tước quét t ưa kịp quét tước ới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước c d n d p, ch a k p g p ch n ch ng h n ọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn ẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn ưa kịp quét tước ịp quét tước ất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước ăn chẳng hạn ẳng hạn ạn ”

 Nhắc ý nghĩ (có từ “nghĩ”) được tách ra khỏi phần câu

đứng trước bằng dấu hai chấm và dấu ngoặc kép.

a) Cháu li n trong tr m h ng tháng Bác lái xe bao l n d ng, bóp ở (b), ta có: ền trong trạm hàng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ạ sĩ nghĩ àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ầm ừng, bóp còi toe toe, m c, cháu gan lì nh t ặc, cháu gan lì nhất định không xuống ất định không xuống đị trí hai bộ phận ở (b), ta có:nh không xu ng ống Ấy th l m t ế là một àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ộ phận ở (b), ta có:hôm, bác lái ph i thân h nh lên tr m cháu Cháu nói: ải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ạ sĩ nghĩ “Đất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước y, bác

c ng ch ng ũng chẳng ẳng hạn “thèm ng ” người là gì? ưa kịp quét tước ờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước à gì? i l gì?”

* Nội dung in đậm trong các ví dụ:

* Dấu hiệu hình thức:

Cách dẫn trực tiếp

Lưu ý: Ngoài ra lời đối thoại của các nhân vật cũng được xem là lời dẫn trực tiếp

Được nhắc lại một cách nguyên vẹnNằm trong dấu ngoặc kép và đứng sau dấu hai chấm

Ví dụ:

“Ông lão ôm thằng con út lên lòng, vỗ nhè nhẹ vào lưng nó khẽ

hỏi:

- Húc kia! Thầy hỏi con nhé, con là con ai?

- Là con thầy mấy lị con u

Thế nhà ta ở đâu?

- Nhà ta ở làng chợ Dầu” (Làng – Kim Lân)

Tiết 19:

I – Cách dẫn trực tiếp

II – Cách dẫn gián tiếp

c v tìm hi u các o n trích sau

Đọc và tìm hiểu các đoạn văn sau à tìm hiểu các đoạn văn sau ểu các đoạn văn sau đoạn văn sau ạn văn sau :

 Thuật lại lời nói, không ngăn cách với bộ phận đứng trước bằng dấu gì cả

“là”

a) Lão tìm l i l gi ng gi i cho con trai hi u ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ẽ giảng giải cho con trai hiểu ải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: ải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: ển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có: Lão khuyên nó hãy

d n lòng b ám n y, ằn lòng bỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ỏ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào à gì? đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ể dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào dùi gi ng l i ít lâu, xem có ám n o ắc cu cậu chưa kịp quét tước ạn đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào à gì? khá m nh ti n h n s li u; ch ng l y à gì? ẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn ền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa ơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa ẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa ệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa ẳng hạn ất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ứa này thì lấy đứa a n y thì l y à gì? ất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ứa này thì lấy đứa a khác; l ng n y ã ch t h t con gái âu m s à gì? à gì? đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ết hết con gái đâu mà sợ ết hết con gái đâu mà sợ đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào à gì? ợ

b) Nh ng ch có hi u l m r ng ưng chớ có hiểu lầm rằng ớ có hiểu lầm rằng ển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có: ầm ằng Bác s ng kh c kh theo l i nh tu ống khắc khổ theo lối nhà tu ắc cu cậu chưa kịp quét tước ổ theo lối nhà tu ống khắc khổ theo lối nhà tu à gì?

h nh, thanh tao theo ki u nh hi n tri t n d t à gì? ể dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào à gì? ền hơn sẽ liệu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa ết hết con gái đâu mà sợ ẩn dật ậu chưa kịp quét tước

(Ph m V n ạ sĩ nghĩ ăn Đồng, Đồng, ng, Ch t ch H Chí ủa Nguyễn Thành Long): ịch Hồ Chí ồ Chí Minh, tinh hoa v khí phách c a dân t c, l à tìm hiểu các đoạn văn sau ủa Nguyễn Thành Long): ộc, lương tâm của thời đạii ương tâm của thời đạii ng tâm c a th i ủa Nguyễn Thành Long): ời đạii đoạn văn sauạn văn sau ) ii

* Nội dung in đậm trong các ví dụ:

Cách dẫn gián tiếp

Lưu ý: Có thể chuyển từ lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp (hoặc ngược lại) cần chú ý điều chỉnh cho thích hợp

Được thuật lại Không được đặt trong dấu ngoặc kép

Dẫn trực tiếp Dẫn gián tiếp

Giống : Đều là dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người,

một nhân vật

- Dẫn nguyên văn

- Đặt trong đấu ngoặc kép

- Thuật lại có điều chỉnh

- Không đặt trong dấu ngoặc

*Cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp:

1/Bỏ dấu hai chấm, dấu ngoặc kép

2/Chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tiếp theo ngôi thích hợp

*Ví dụ :

=> Bấy giờ bà mẹ mới vui lòng nói rằng đây là chỗ con bà ở được

Tiết 19:

I – Cách dẫn trực tiếp

II – Cách dẫn gián tiếp

III – Luyện tập

B i t p 1 àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ận ở (b), ta có: : Tìm l i d n trong nh ng o n trích sau ( ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ẫn trong những đoạn trích sau ( ững đoạn trích sau ( đ ạ sĩ nghĩ Trích

t truy n ng n Lão h c c a Nam Cao ừ truyện ện ắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): ạn văn sau ” của Nguyễn Thành Long): ủa Nguyễn Thành Long): ) Cho bi t ó l ế là một đ àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp

l i nói hay ý ngh ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ĩ nghĩ đưng chớ có hiểu lầm rằng ợc dẫn, là lời dẫn trực tiếp hay gián c d n, l l i d n tr c ti p hay gián ẫn trong những đoạn trích sau ( àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ẫn trong những đoạn trích sau ( ực tiếp hay gián ế là một

ti p? ế là một

D n ý ngh – cách d n tr c ti p ẫn trong những đoạn trích sau ( ĩ nghĩ ẫn trong những đoạn trích sau ( ực tiếp hay gián ế là một

 D n ý ngh - Cách d n tr c t.i p ẫn trong những đoạn trích sau ( ĩ nghĩ ẫn trong những đoạn trích sau ( ực tiếp hay gián ế là một

b) Sau khi th ng con i, lão t b o r ng: ằng con đi, lão tự bảo rằng: đoạn văn sau ự bảo rằng: ảo rằng: ằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái v ười đạii à tìm hiểu các đoạn văn sau n l

c a con ta H i còn m ma m nó, m nó c th t l ng ủa Nguyễn Thành Long): ồ Chí ồ Chí ẹ nó, mẹ nó cố thắt lưng ẹ nó, mẹ nó cố thắt lưng ố thắt lưng ắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): ư

bu c b ng, dè s n mãi, m i ộc, lương tâm của thời đạii ụng, dè sẻn mãi, mới để ra được năm mươi ẻn mãi, mới để ra được năm mươi ới để ra được năm mươi đoạn văn sauểu các đoạn văn sau ra đoạn văn sauược năm mươi c n m m ăn sau ương tâm của thời đạii i

ng b c t u H i y, m i th c u r c

đoạn văn sauồ Chí ạn văn sau ậu Hồi ấy, mọi thức đều rẻ cả ồ Chí ấy, mọi thức đều rẻ cả ọc và tìm hiểu các đoạn văn sau ức đều rẻ cả đoạn văn sauều rẻ cả ẻn mãi, mới để ra được năm mươi ảo rằng: …”

a) Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu ư ử, nhìn tôi,

lão như thế mà lão xử với tôi như thế này à?”

B i t p 2 àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ận ở (b), ta có: : Vi t m t o n v n ngh lu n có n i dung liên ế là một ộ phận ở (b), ta có: đ ạ sĩ nghĩ ăn Đồng, ị trí hai bộ phận ở (b), ta có: ận ở (b), ta có: ộ phận ở (b), ta có: quan đế là một n m t trong ba ý ki n d ộ phận ở (b), ta có: ế là một ưng chớ có hiểu lầm rằng ớ có hiểu lầm rằng đ i ây Trích d n ý ki n ẫn trong những đoạn trích sau ( ế là một

ó theo hai cách: d n tr c ti p v d n gián ti p

đ ẫn trong những đoạn trích sau ( ực tiếp hay gián ế là một àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ẫn trong những đoạn trích sau ( ế là một

a) Chúng ta ph i ghi nh công lao c a các v anh hùng dân t c vì ảo rằng: ới để ra được năm mươi ủa Nguyễn Thành Long): ịch Hồ Chí ộc, lương tâm của thời đạii

các v y l tiêu bi u cho m t dân t c anh hùng ịch Hồ Chí ấy, mọi thức đều rẻ cả à tìm hiểu các đoạn văn sau ểu các đoạn văn sau ộc, lương tâm của thời đạii ộc, lương tâm của thời đạii

(H Chí Minh, Báo cáo Chính tr t i ồng, ị trí hai bộ phận ở (b), ta có: ạ sĩ nghĩ Đạ sĩ nghĩ ộ phận ở (b), ta có: đạ sĩ nghĩ i h i i

bi u to n qu c l n th II c a ển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có: àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ống ầm ứ II của Đảng) ủa Đảng) Đải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: ng)

b) Gi n d trong ảo rằng: ịch Hồ Chí đoạn văn sauời đạii ố thắt lưng i s ng, trong quan h v i m i ng ện ới để ra được năm mươi ọc và tìm hiểu các đoạn văn sau ười đạii i, trong tác phong, H Ch t ch c ng r t gi n d trong l i nói v b i vi t, vì ồ Chí ủa Nguyễn Thành Long): ịch Hồ Chí ũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì ấy, mọi thức đều rẻ cả ảo rằng: ịch Hồ Chí ời đạii à tìm hiểu các đoạn văn sau à tìm hiểu các đoạn văn sau ết, vì

mu n cho qu n chúng nhân dân hi u ố thắt lưng ần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được ểu các đoạn văn sau đoạn văn sauược năm mươi c, nh ới để ra được năm mươi đoạn văn sauược năm mươi c, l m à tìm hiểu các đoạn văn sau đoạn văn sauược năm mươi c

(Ph m V n ạ sĩ nghĩ ăn Đồng, Đồng, ng, Ch T ch H Chí Minh, tinh hoa v ủa Đảng) ị trí hai bộ phận ở (b), ta có: ồng, àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp

khí phách c a dân t c, l ủa Đảng) ộ phận ở (b), ta có: ưng chớ có hiểu lầm rằng ơng tâm của thời đại) ng tâm c a th i ủa Đảng) ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu đạ sĩ nghĩ i)

c) Ng ười đạii i Vi t Nam ng y nay có lí do ện à tìm hiểu các đoạn văn sau đoạn văn sauần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được đoạn văn sauủa Nguyễn Thành Long): à tìm hiểu các đoạn văn sau ững chắc để tự y v v ng ch c ắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long): đoạn văn sauểu các đoạn văn sau ự bảo rằng: t

h o v i ti ng nói c a mình à tìm hiểu các đoạn văn sau ới để ra được năm mươi ết, vì ủa Nguyễn Thành Long):

( Đặc, cháu gan lì nhất định không xuống ng Thai Mai, Ti ng Vi t, m t bi u hi n hùng ế là một ệt, một biểu hiện hùng ộ phận ở (b), ta có: ển đổi vị trí hai bộ phận ở (b), ta có: ệt, một biểu hiện hùng

B i t p 2: àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ận ở (b), ta có:

c) Người Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào

với tiếng nói của mình

hồn của sức sống dân tộc)

* Dẫn trong những đoạn trích sau (n gián tiế là một p: Trong tác phẩm “Tiếng Việt một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”, giáo sưng chớ có hiểu lầm rằng Đặc, cháu gan lì nhất định không xuống ng Thai Mai có nói rằng ng ngưa kịp quét tước ờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước i Việu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa t Nam ngà gì?y nay có lí do đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ầy đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ủ và gì? vững chắc cu cậu chưa kịp quét tước c đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ể dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào

tự hà gì?o với bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước i tiết hết con gái đâu mà sợ.ng nói của mình.

o n v n m u

Đoạn văn mẫu ạn văn mẫu ăn mẫu ẫu :

* Dẫn trong những đoạn trích sau (n trực tiếp hay gián c tiế là một p :Trong tác phẩm “Tiếng Việt một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”, giáo s ưng chớ có hiểu lầm rằng Đặc, cháu gan lì nhất định không xuống Thai Mai có ng nói: “Ng ưa kịp quét tước ờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước i Việu; chẳng lấy đứa này thì lấy đứa t Nam ngà gì?y nay có lí do đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào à gì?y đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ủ và gì? vững chắc cu cậu chưa kịp quét tước c đám này, để dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào ể dùi giắng lại ít lâu, xem có đám nào tự h o à gì? v i ới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước tiết hết con gái đâu mà sợ.ng nói của mình.”

* Bài tập a:

- Dẫn trực tiếp: Trong “Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II

dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”

- Dẫn gián tiếp: Trong “Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II

hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng

* Bài tập b:

- Dẫn trực tiếp: Trong tác phẩm “Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của

sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được, làm được”

- Dẫn gián tiếp: Trong tác phẩm Chủ Tịch Hồ Chí Minh, tinh hoa và khí phách của

sống trong quan hệ với mọi người, trong tác phong, Hồ Chủ Tịch cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết, vì muốn cho quần chúng nhân dân hiểu được, nhớ được,

Hôm sau Linh Phi l y m t cái túi b ng ất định không xuống ộ phận ở (b), ta có: ằng

l a tía, ụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ giả đực tiếp hay gián ng m ưng chớ có hiểu lầm rằng ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ạ sĩ nghĩ i h t minh châu, sai s gi ứ II của Đảng) ải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: Xích H n ỗn đưa Phan ra khỏi nước Vũ Nương đưng chớ có hiểu lầm rằng a Phan ra kh i n ỏi nước Vũ Nương ưng chớ có hiểu lầm rằng ớ có hiểu lầm rằng c V N ũ Nương ưng chớ có hiểu lầm rằng ơng tâm của thời đại) ng nhân ó c ng đ ũ Nương đưng chớ có hiểu lầm rằng a g i m t chi c hoa v ng m ửi một chiếc hoa vàng mà ộ phận ở (b), ta có: ế là một àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp

d n: ặc, cháu gan lì nhất định không xuống

- Nh nói h v i ch ng Tr ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ộ phận ở (b), ta có: ớ có hiểu lầm rằng àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ưng chớ có hiểu lầm rằng ơng tâm của thời đại) ng, n u còn ế là một

nh chút tình x a ngh a c , xin l p m t ớ có hiểu lầm rằng ưng chớ có hiểu lầm rằng ĩ nghĩ ũ Nương ận ở (b), ta có: ộ phận ở (b), ta có: đàng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp n

gi ii oan b n sông, ải thân hành lên trạm cháu Cháu nói: ở (b), ta có: ế là một đống t cây èn th n chi u đ ầm ế là một

xu ng n ống ưng chớ có hiểu lầm rằng ớ có hiểu lầm rằng c, tôi s tr v ẽ giảng giải cho con trai hiểu ở (b), ta có: ền trong trạm hàng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp

B i t p 3: àng tháng Bác lái xe bao lần dừng, bóp ận ở (b), ta có: Hãy thu t l i l i nhân v t V N ận ở (b), ta có: ạ sĩ nghĩ ời lẽ giảng giải cho con trai hiểu ận ở (b), ta có: ũ Nương ưng chớ có hiểu lầm rằng ơng tâm của thời đại) ng trong

an trích sau ây theo cách d n gián ti p:

đọa sĩ nghĩ thầm: “ đ ẫn trong những đoạn trích sau ( ế là một