I. MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong quá trình học tập mười chuyên đề về chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THCS, với sự nhiệt tình, tâm huyết của quý thầy cô trường Cao đẳng sư phạm Thừa Thiên Huế, mỗi học viên nói chung và bản thân tôi nói riêng đã lĩnh hội được rất nhiều kiến thức, kĩ năng bổ ích, thiết thực để phục vụ tốt hơn cho công việc trồng người. Thanh tra, kiểm tra trường học nói chung và kiểm tra nội bộ trường THCS nói riêng đã được quy định trong Luật Giáo dục, Luật Thanh tra và các văn bản hiện hành. Trong công tác thanh tra, kiểm tra, công tác kiểm tra nội bộ trường học là vô cùng quan trọng. Việc kiểm tra nội bộ sẽ giúp các nhà quản lý nắm bắt kịp thời các thông tin từ chính đơn vị mình, từ chính những gì mình đang có, những ưu điểm, những tồn tại để từ đó có những giải pháp điều chỉnh phù hợp nhằm phát triển nhà trường. Trong những năm qua công tác thanh tra, kiểm tra của các nhà trường đã được tiến hành thường xuyên góp phần vào việc duy trì kỷ cương nền nếp trong các nhà trường. Tuy nhiên, nhận thức về công tác kiểm tra nội bộ trường học còn bộc lộ những hạn chế nhất định. Công tác quản lí hoạt động kiểm tra nội bộ trường học của lãnh đạo nhiều nhà trường vẫn còn một số bất cập, hiệu quả của việc kiểm tra nội bộ nhà trường có lúc, có nơi còn mang tính hình thức, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả giáo dục. Trong giai đoạn hiện nay, để đạt được mục tiêu quản lý nhà trường nói chung, trường THCS nói riêng, Hiệu trưởng cần phải coi trọng công tác kiểm tra nội bộ nhà trường. Việc xác định cơ sở lí luận, khảo sát và nghiên cứu thực trạng tình hình hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS nhằm đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ nhà trường của Hiệu trưởng mỗi trường là vấn đề cần được đặc biệt chú ý. Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi đã lựa chọn và tiến hành nghiên đề tài: “Công tác kiểm tra nội bộ trường THCS. Thực trạng và giải pháp” góp phần nâng cao kỉ cương nền nếp, nâng cao chất lượng giáo dục bậc THCS nói chung, cũng như đơn vị nơi tôi đang công tác nói riêng.
Trang 1I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong quá trình học tập mười chuyên đề về chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THCS, với sự nhiệt tình, tâm huyết của quý thầy cô trường Cao đẳng sư phạm Thừa Thiên Huế, mỗi học viên nói chung và bản thân tôi nói riêng đã lĩnh hội được rất nhiều kiến thức,
kĩ năng bổ ích, thiết thực để phục vụ tốt hơn cho công việc trồng người
Thanh tra, kiểm tra trường học nói chung và kiểm tra nội bộ trường THCS nói riêng
đã được quy định trong Luật Giáo dục, Luật Thanh tra và các văn bản hiện hành Trong công tác thanh tra, kiểm tra, công tác kiểm tra nội bộ trường học là vô cùng quan trọng Việc kiểm tra nội bộ sẽ giúp các nhà quản lý nắm bắt kịp thời các thông tin từ chính đơn vị mình, từ chính những gì mình đang có, những ưu điểm, những tồn tại để từ đó có những giải pháp điều chỉnh phù hợp nhằm phát triển nhà trường Trong những năm qua công tác thanh tra, kiểm tra của các nhà trường đã được tiến hành thường xuyên góp phần vào việc duy trì kỷ cương nền nếp trong các nhà trường Tuy nhiên, nhận thức về công tác kiểm tra nội bộ trường học còn bộc lộ những hạn chế nhất định Công tác quản lí hoạt động kiểm tra nội bộ trường học của lãnh đạo nhiều nhà trường vẫn còn một số bất cập, hiệu quả của việc kiểm tra nội bộ nhà trường có lúc, có nơi còn mang tính hình thức, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả giáo dục Trong giai đoạn hiện nay, để đạt được mục tiêu quản lý nhà trường nói chung, trường THCS nói riêng, Hiệu trưởng cần phải coi trọng công tác kiểm tra nội bộ nhà trường Việc xác định cơ sở lí luận, khảo sát và nghiên cứu thực trạng tình hình hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS nhằm đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ nhà trường của Hiệu trưởng mỗi trường là vấn đề cần được đặc biệt chú ý Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi đã lựa chọn và tiến hành nghiên đề tài: “Công tác kiểm tra nội bộ trường THCS Thực trạng và giải pháp” góp phần nâng cao kỉ cương nền nếp, nâng cao chất lượng giáo dục bậc THCS nói chung, cũng như đơn vị nơi tôi đang công tác nói riêng
2 Mục đích hướng tới của đề bài
Trang 2Tìm hiểu, nghiên cứu công tác kiểm tra nội bộ trường THCS Từ đó đề xuất một số giải pháp tích cực, giúp cho công tác kiểm tra nôi bộ trường THCS thực chất hơn, có hiệu quả hơn nhằm nâng cao hiệu lực quản lý góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục trong nhà trường
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
1.1 Khái niệm kiểm tra
- Kiểm tra là hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội để nhìn nhận khách quan bản chất của sự việc, hiện tượng có trong các hoạt động của chính cơ quan, tổ chức
đó, nhằm điều chỉnh các hoạt động để đảm bảo hoạt động hiệu quả hơn
- Kiểm tra là hoạt động xem xét tình hình thực tế để đưa ra sự đánh giá, nhận xét
- Kiểm tra là xem xét việc làm đúng hay sai
- Kiểm tra trong các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, thực chất là kiểm tra nội bộ, tự kiểm tra của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội đó
- Kiểm tra nội bộ của trường học là hoạt động của nhà trường nhằm tự kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ dạy và học, cũng như các hoạt động có liên quan để phát hiện và chấn chỉnh kịp thời những sai sót trong quá trình thực hiện
1.2 Thẩm quyền, đối tượng, hình thức kiểm tra
a) Thẩm quyền và đối tượng kiểm tra
- Thẩm quyền kiểm tra nội bộ của nhà trường là lãnh đạo nhà trường (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng); các cán bộ là thành viên của ban kiểm tra nội bộ do Hiệu trưởng quyết định thành lập
Thành viên của đoàn kiểm tra gồm: Lãnh đạo nhà trường, thành viên Ban thanh tra nhân dân, các thành viên khác được lựa chọn trong đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của trường
- Đối tượng kiểm tra: Lãnh đạo, viên chức, người lao động của nhà trường
b) Hình thức kiểm tra
Trang 3- Kiểm tra theo kế hoạch: Là hoạt động kiểm tra theo kế hoạch đã được Hiệu trưởng phê duyệt hàng năm
- Kiểm tra đột xuất: Được tiến hành khi có khiếu nại, tố cáo hoặc do yêu cầu của Hiệu trưởng nhằm giúp Hiệu trưởng biết được tình hình công việc diễn ra trong điều kiện bình thường hàng ngày; đồng thời có tác dụng duy trì kỷ luật lao động, nâng cao tinh thần
tự giác, tự kiểm tra của các cá nhân, bộ phận trong nhà trường
1.3 Nội dung kiểm tra
- Kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ được giao của giáo viên, nhân viên
+ Kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên Tập trung vào những vấn đề sau:
* Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống
* Kế hoạch, nội dung, phương pháp, biện pháp thực hiện nhiệm vụ được giao
* Kết quả công tác được giao
* Mức độ đáp ứng quy định về chuẩn nghề nghiệp của giáo viên
+ Kiểm tra hoạt động phục vụ dạy học, giáo dục của nhân viên Tập trung vào những vấn đề sau:
* Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống
* Kế hoạch, nội dung, phương pháp, biện pháp thực hiện nhiệm vụ được giao
* Kết quả công tác được giao
* Số lượng, chất lượng - trình độ nghiệp vụ, cơ cấu và tình hình bố trí, sử dụng đội ngũ nhân viên của nhà trường
- Kiểm tra điều kiện bảo đảm việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của trường trong năm học
- Kiểm tra hoạt động của các tổ, khối chuyên môn
- Kiểm tra hoạt động của bộ phận văn thư, hành chính
- Kiểm tra cơ sở vật chất, trang thiết bị, thư viện
- Kiểm tra tài chính
- Kiểm tra công tác bán trú (nếu có)
- Kiểm tra công tác quản lý của người đứng đầu cơ sở giáo dục
1.4 Quy trình kiểm tra
Trang 4a) Xây dựng và ban hành kế hoạch kiểm tra năm học
- Cơ sở pháp lý
- Mục tiêu kiểm tra
- Lực lượng kiểm tra
- Đối tượng kiểm tra
- Nội dung kiểm tra
- Hình thức kiểm tra
- Thời gian kiểm tra
Kế hoạch phải được công khai để cán bộ, giáo viên, nhân viên biết và thực hiện Kế hoạch kiểm tra năm học phải thể hiện được toàn bộ các đầu công việc theo thứ tự thời gian bắt đầu từ tháng 8 năm này đến tháng 7 năm sau Kế hoạch kiểm tra tháng: Căn cứ vào kế hoạch kiểm tra năm nhưng cần phải chi tiết công việc, đối tượng, thời gian tiến hành một cách cụ thể Kế hoạch kiểm tra tuần: Cụ thể hơn nữa so với kế hoạch tháng
b) Thực hiện kiểm tra theo kế hoạch
Tùy theo tình hình cụ thể và theo quy mô của nhà trường, đoàn kiểm tra có thể có các phương pháp tiến hành khác nhau Cơ bản là theo các bước:
- Công bố quyết định/kế hoạch kiểm tra;
- Nghe báo cáo của đối tượng và thu nhận tài liệu;
- Xem xét, xác minh các nội dung kiểm tra, nghiên cứu, đối chiếu các quy định để đưa ra nhận xét, đánh giá về từng nội dung kiểm tra;
- Làm việc với các bộ phận, cá nhân liên quan để làm rõ nội dung kiểm tra (người kiểm tra phải có ghi chép hồ sơ)
c) Thông báo kết quả kiểm tra
- Kết thúc kiểm tra, phải thông báo kết quả gồm các nội dung sau:
+ Khái quát tình hình
+ Kết quả kiểm tra (nhận xét, đánh giá từng nội dung kiểm tra)
+ Kiến nghị biện pháp xử lý
- Hiệu trưởng ban hành văn bản thông báo kết quả kiểm tra; được phổ biến công khai tại phiên họp hội đồng sư phạm
Trang 5d) Thực hiện xử lý sau kiểm tra.
e) Lưu trữ hồ sơ.
2 Thực trạng về công tác kiểm tra nội bộ tại trường THCS … – đơn vị nơi tôi đang công tác
2.1 Tình hình chung của nhà trường
Trường THCS … được thành lập từ tháng 9 năm 2006 Ban đầu nhà trường có 30 cán
bộ, giáo viên, nhân viên, 245 học sinh chia thành 8 lớp học Cơ sở vật chất nhà trường rất nhiều thiếu thốn: 10 phòng học và phòng chức năng, không có tường rào, … Đến nay, toàn trường có 44 cán bộ, giáo viên và nhân viên (trong đó: 37 giáo viên, 02 cán bộ quản lý và
05 nhân viên) chia thành 05 tổ chuyên môn và 01 tổ văn phòng Đội ngũ cán bộ quản lí: 01
có trình độ đại học và 01 thạc sĩ; đều đã được đào tạo qua các lớp Trung cấp chính trị và Quản lí giáo dục Đội ngũ giáo viên, nhân viên đều có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn Năm học 2020 – 2021, nhà trường có 536 học sinh chia thành 18 lớp, có đầy đủ các phòng học, phòng bộ môn, phòng chức năng; khuôn viên nhà trường xanh – sạch – đẹp
2.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra nội bộ trường THCS …
a) Ưu điểm
Trong những năm qua, Ban giám hiệu trường THCS … luôn bám sát vào các văn bản hướng dẫn của Nhà nước, Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT tỉnh Thừa Thiên Huế, Phòng GD&ĐT huyện Phú Vang, căn cứ vào nhiệm vụ năm học và điều kiện thực tế nhà trường
để xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ trường học
Ngay từ đầu năm học Hiệu trưởng đã chỉ đạo xây dựng kế hoạch kiểm tra nội bộ trường học và công khai trước Hội đồng sư phạm Kế hoạch được thiết kế bằng biểu bảng
và được treo ở văn phòng, trong đó thể hiện rõ: Mục tiêu, nội dung, hình thức, thời gian, thành phần kiểm tra Căn cứ trên kế hoạch đó, các tổ, các bộ phận xây dựng kế hoạch kiểm tra trong phạm vi mình được phân công phụ trách theo năm, tháng, tuần bao gồm: kiểm tra công tác chuyên môn, kiểm tra công tác hành chính, các hoạt động tập thể, công tác chủ nhiệm lớp, công tác vệ sinh môi trường, nề nếp hoạt động chung … Kiểm tra hồ sơ sổ
Trang 6sách: 01 lần/tháng, kiểm tra giờ dạy giáo viên: 02 tiết/học kỳ, kiểm tra nề nếp hàng ngày, kiểm tra: cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học: định kỳ hàng tháng, kiểm tra thư viện, thiết bị: định kỳ hàng tháng, … Ngoài ra, Ban giám hiệu nhà trường còn thực hiện các cuộc kiểm tra đột xuất để nắm bắt tình cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, cơ sở vật chất của nhà trường
Đa số cán bộ, giáo viên, nhân viên đã thấy được tầm quan trọng của công tác kiểm tra nội bộ trong trường học
Ban kiểm tra nội bộ trường học đảm bảo thực hiện công tác kiểm tra tất cả các mặt hoạt động của đơn vị; các thành viên nắm bắt đầy đủ các yêu cầu trong hoạt động kiểm tra Qua kiểm tra, nắm bắt kịp thời tình hình hoạt động của nhà trường; kịp thời chấn chỉnh những sai sót và hạn chế
Đảm bảo tốt việc quản lý, phân công công tác trong đơn vị
Đảm bảo việc sử dụng, bảo quản, sửa chữa cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động giáo dục của đơn vị
Đảm bảo phát huy dân chủ trong nhà trường Không có đơn thư khiếu nại vượt cấp Không để xảy ra các trường hợp thiếu công bằng, thiếu công khai và không rõ ràng trong công tác kiểm tra
Hiệu trưởng thực hiện đúng chỉ đạo của Phòng Giáo dục và Đào tạo về công tác quản
lý tất cả các mặt hoạt động trong nhà trường
b) Hạn chế
Đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác kiểm tra nội bộ trường học chủ yếu là cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên giỏi, hầu hết chưa được đào tạo bài bản về công tác kiểm tra nội bộ trường học, do vậy trong quá trình thực hiện có lúc còn lúng túng Còn có trường hợp thành viên của kiểm tra chưa mạnh dạn đánh giá, thiếu tư vấn cho đối tượng được kiểm tra
Các thành viên được phân công làm nhiệm kiểm tra hoạt động chưa đều tay, việc đánh giá giữa các tổ, các bộ phận có lúc chưa thống nhất Việc báo cáo, thiết lập hồ sơ kiểm tra của một số ít thành viên chưa đảm bảo thời gian quy định
Trang 7Một số giáo viên, nhân viên chưa quan tâm tới các văn bản của cấp trên, đặc biệt là các văn bản hướng dẫn về công tác kiểm tra trong trường học
Việc thực hiện xử lí sau kiểm tra đôi lúc chưa triệt để
Kế hoạch kiểm tra học kỳ, tháng, tuần có lúc còn chồng chéo, các thành viên của ban kiểm tra nội bộ trường học tham gia các lớp bồi dưỡng, đi công tác đột xuất … nên công việc kiểm tra bị tồn đọng, có lúc kiểm tra dồn dập, dẫn đến hiệu quả chưa cao
Ngoài ra, do nhà trường có nhiều hoạt động, nên việc sắp xếp thời gian để góp ý, đặc biệt là góp ý các tiết dạy của giáo viên nhiều lúc chưa kịp thời, còn qua loa
3 Giải pháp nâng cao hiệu quả
Để công tác kiểm tra nội bộ trong nhà trường đạt hiệu quả, cần thực hiện một số giải pháp sau:
Một là, nâng cao nhận thức về công tác thanh tra, kiểm tra Tăng cường phổ biến,
tuyên truyền các văn bản nói chung, các văn bản hướng dẫn thanh tra, kiểm tra nói riêng đến cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường Hình thành ở cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường nhận thức đúng đắn, tích cực về hoạt động thanh tra giáo dục nói chung và kiểm tra nội bộ trường học nói riêng Từ đó, coi trọng đúng mức hoạt động thanh tra, kiểm tra, có ý thức và hành động hợp tác để hoạt động kiểm tra nội bộ trường học đạt hiệu quả nhất, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường Thay đổi nhận thức thụ động trong thanh tra kiểm tra, biết cách làm cho việc kiểm tra đánh giá trở thành quá trình tự kiểm tra đánh giá của mỗi giáo viên trong tổ chuyên môn Công tác kiểm tra nội bộ muốn thực sự có hiệu quả, giúp cho đối tượng ngăn ngừa và sửa chữa được sai sót, giữ nghiêm
kỷ luật, đảm bảo cho mục tiêu giáo dục được thực hiện theo kế hoạch thì phải nhằm làm cho từng nhóm, từng cá nhân tham gia tích cực nhất vào hoạt động tự kiểm tra, tự đánh giá được chất lượng hiệu quả công việc mình làm Đây là mấu chốt của quản lý bảo đảm chất lượng
Trang 8Hai là, quan tâm đúng mức công tác bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra cho đội ngũ kiểm
tra viên của mình để có sự thống nhất trong phương pháp kiểm tra, đánh giá Bồi dưỡng nghiệp vụ đối với lực lượng kiểm tra bằng cách: tổ chức việc học tập có hệ thống để nâng cao trình độ đội ngũ kiểm tra một cách cơ bản hoặc thông qua thực tế công tác kiểm tra để hoàn thiện nghiệp vụ Đội ngũ làm công tác kiểm tra phải công bằng, trung thực, thẳng thắn, mạnh dạn tư vấn, góp ý để phát huy tác dụng của việc kiểm tra
Ba là, điều chỉnh kế hoạch kiểm tra một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện của
đơn vị ở từng thời điểm cụ thể Các tổ, các bộ phận phải có sự thống nhất, tránh bị chồng chéo về tiêu chí đánh giá, đối tượng, thời gian, …
Bốn là, quan tâm hơn nữa công tác tổng kết, đánh giá, xử lí sau kiểm tra, giao trách
nhiệm cụ thể cho tập thể, cá nhân, không để một việc kiểm tra nhiều lần nhưng vẫn có sai sót, đùn đẩy trách nhiệm Sau kiểm tra cần góp ý kịp thời để cán bộ, giáo viên, nhân viên được kiểm tra thấy được những điểm mạnh để phát huy, những mặt hạn chế để điều chỉnh, khắc phục
Năm là, Muốn đánh giá đúng đối tượng kiểm tra thì phải có khung chuẩn, để làm
công cụ so sánh, chuẩn kiểm tra phải được xây dựng trên cơ sở các văn bản pháp luật, pháp quy của nhà nước, các chỉ tiêu phát động của nhà trường
Sáu là, nhà trường tăng cường khai thác hệ thống thông tin, truyền thông phục vụ cho
công tác chỉ đạo, quản lý: Website, mạng xã hội (face book, zalo, …), kho học liệu; kho thống kê số liệu, dữ liệu; hệ thống phát thanh …
III KẾT LUẬN
Trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc
tế, nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế
xã hội
Để sự nghiệp giáo dục thật sự là quốc sách hàng đầu, phục vụ công nghiệp hóa hiện đại hoá đất nước, có một nhiệm vụ bức thiết đặt ra là phải tiếp tục nâng cao năng lực quản
Trang 9lý nhà nước Một trong những biện pháp quan trọng để nâng cao năng lực quản lý là phải nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra giáo dục
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Chín phần mười khuyết điểm trong công việc của chúng ta là vì thiếu kiểm tra” và “nếu tổ chức việc kiểm tra được chu đáo thì công việc của chúng ta nhất định tiến bộ gấp mười, gấp trăm lần” câu nói ấy đã cho thấy công tác thanh tra, kiểm tra là rất quan trọng không thể xem nhẹ trong hoạt động quản lý Thực tế, việc tổ chức công tác này cần có biện pháp thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá, tư vấn và thúc đẩy Đây là việc làm tất yếu khách quan, có ý nghĩa đối với sự phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục
* Kiến nghị:
- Đối với trường Cao đẳng sư phạm Thừa Thiên Huế: Tiếp tục phối hợp với Phòng
giáo dục các huyện mở các lớp bồi dưỡng cho cán bộ, giáo viên, nhân viên các trường học
để học có cập nhật những kiến thức, kỹ năng mới phục vụ yêu cầu ngày càng cao của giáo dục và đào tạo
- Đối với quý thầy cô giảng viên: Tạo điều kiện tư vấn, giúp đỡ cho các học viên
trong điều kiện có thể về chuyên môn, nghiệp vụ khi các học viên cần sự giúp giúp đỡ của quý thầy cô
Trân trọng cám nhà trường và quý thầy cô!
Người viết bài thu hoạch