Bài giảng TIET 101- CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP- HAY!

Đó là những bộ phận không trực tiếp nói lên sự việc, mà được dùng để nêu thái độ của người nói đối với người nghe, hoặc đối với sự việc được nói đến trong câu.. Ghi nhớ 1: Thành phần tìn

KiÓm tra bµi cò

để nêu đề tài đ ợc nói đến trong câu.

- Dấu hiệu xác định khởi ngữ:

+ Đứng tr ớc chủ ngữ.

+ Có thể kết hợp với các quan hệ từ: về, đối với

Điền vào chỗ trống trong các câu sau để câu có khởi ngữ:

A/ …… thì ăn những miếng ngon

……… thì chọn việc cỏn con mà làm B/ …… thì thầy không bênh vực những

em lười học.

C/ ……… thì bạn ấy thích đọc truyện

tranh thiếu nhi.

Ăn Làm Thầy

Đọc

BÀI TẬP

Trong câu, các bộ phận có vai trò (chức năng) không đồng đều nhau, ta có thể phân biệt thµnh 2 loại:

+Loại thứ nhất: (nằm trong cấu trúc cú pháp của

câu) Đó là những bộ phận trực tiếp diễn đạt ý

nghĩa, sự việc của câu như: chủ ngữ, vị ngữ, bổ ngữ, trạng ngữ….

+Loại thứ hai: (không nằm trong cấu trúc cú pháp

của câu) Đó là những bộ phận không trực tiếp nói lên sự việc, mà được dùng để nêu thái độ của người nói đối với người nghe, hoặc đối với sự việc được nói đến trong câu Ta gọi đó là thành phần biệt lập.

Các thành phần biệt lập

a.Với lòng mong nhớ của anh, chắc

anh nghĩ rằng con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

b Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa c ời Có lẽ vì khổ tâm

đến nỗi không khóc đ ợc, nên anh phải c ời vậy thôi.

ng ời nói với sự việc đ ợc

nói đến trong câu

Tiết 101:

Cỏc từ in màu trong cỏc cõu trờn thể hiện nhận định của người núi đối với sự việc nờu ở trong cõu như thế nào?

Câu hỏi

Nếu không có những từ ngữ in đậm nói trên thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng có khác đi không? Vì sao?

Nghĩa của câu không thay đổi, vì các từ ngữ in đậm không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự việc của câu.

ĐÁP ÁN

Ghi nhớ 1: Thành phần tình thái đ ợc dùng để thể hiện cách nhìn của ng ời nói đối với sự

việc đ ợc nói đến trong câu.

Em hãy tìm thành phần tình thái trong các câu sau:

Hình nh thu đã về ”.

( Sang thu - Hữu Thỉnh) “Sương chùng chình qua ngõ ”.

2- Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ “Sương chùng chình qua ngõ

cả thế giới, có một vị Chủ tịch n ớc lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm cung “Sương chùng chình qua ngõ

điện của mình. ”.

( Phong cách Hồ Chí Minh - Lê Anh Trà) “Sương chùng chình qua ngõ ”.

* L u ý: thành phần tình thái trong câu chia ưu ý: thành phần tình thái trong câu chia thành các loại:

- Những yếu tố tình thái gắn với độ tin cậy của sự việc

đ ợc nói đến ( hình nh , d ờng nh , có lẽ )

- Những yếu tố tình thái gắn với ý kiến của ng ời nói

( theo tôi, ý ông ấy )

- Những yếu tố tình thái chỉ thái độ của ng ời nói đối với ng ời nghe ( à, ạ, nhỉ, nhé đứng cuối câu)

Em hãy đặt một câu có thành phần tình thái ?

Bài

tập

nhanh

sự việc gì không?

Các từ đó được dùng để làm gì?

bộ phận không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa

lập.

I Thµnh phÇn t×nh th¸i:

II Thµnh phÇn cảm thán:

Em h·y t×m nh÷ng c©u th¬, c©u v¨n cã

Thảo luận nhóm bàn( 3 phút).

Câu hỏi:

Ph©n biÖt sù gièng vµ kh¸c nhau giữa thµnh phÇn tình th¸i vµ thµnh phÇn c¶m th¸n?

Điểm giống và khác nhau giữa thành phần

-Không tham gia vào việc diễn đạt nghĩa sự

việc của câu.

Đ ợc dùng để thể hiện cách nhìn của ng ời nói

đối với sự việc đ ợc nói tới trong câu.

Đ ợc dùng để bộc lộ tâm

lý của ng ời nói (vui, buồn, mừng, giận ).

( Nguyễn Thành Long- Lặng lẽ Sa Pa)

c Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trăng trối lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa

cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu

Bài tập 2: Hãy xếp những từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy ( hay độ chắc chắn).

Các thành phần biệt lập

thế cho nhau trong câu sau đây, với từ nào ng ời nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra, với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất Tại sao tác giả (Nguyễn Quang Sáng) lại chọn từ

chắc ?

Với lòng mong

nhớ của anh,

(1) chắc (2) hỡnh nh (3) chắc chắn

Anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.

Tiết 101:

III Luyện tập:

Với lòng mong

nhớ của anh,

(1) chắc (2) hỡnh nh (3) chắc chắn

Anh nghĩ rằng, con anh

sẽ chạy xô vào lòng anh,

- Thứ hai : do thời gian và ngoại hình, sự việc cũng

có độ tin cậy cao nhất.

có độ tin cậy thấp.

Bài tập 4:

Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của

em khi được thưởng thức một tác phầm văn nghệ (truyện, thơ, phim, ảnh, tượng ) trong đoạn văn

đó có câu chứa thành phần tình thái hoặc cảm

thán

III Luyện tập:

 Có thấu hiểu quãng đời mười lăm năm lưu lạc của nàng Kiều thì chúng

ta mới thấy hết sự tàn bạo, độc ác của tầng lớp thống trị thời bấy giờ Hỡi ôi, một xã hội chỉ biết chạy theo đồng tiền, sẵn sàng chà đạp lên nhân phẩm con người Chắc hẳn đại thi hào Nguyễn Du phải đau lòng lắm khi viết

ra những nỗi đau trong xã hội mà ông đã sống và chứng kiến.

Trong câu: Ôi, mùa xuân xinh đẹp đã về thì

Ôi là thành phần gì trong câu

Đặt câu có chứa thành phần tình thái nhất định“Sương chùng chình qua ngõ ”.

Thành phần tình thái chắc chắn đ ợc dùng để “Sương chùng chình qua ngõ ”.

thể hiện thái độ tin cậy cao hay thấp?

Thành phần tình thái đ ợc dùng để thể hiện độ tin cậy ,

ý kiến, thái độ … của người nói, đúng hay sai? của ng ời nói, đúng hay sai?

Thành phần biệt lập tham gia trực tiếp vào việc diễn đạt

nghĩa sự việc của câu, đúng hay sai?

Sai

Thành phần tình thái có lẽ đ ợc dùng để “Sương chùng chình qua ngõ ”.

thể hiện thái độ tin cậy cao Đúng hay sai?

Câu hỏi củng cố

Nội dung bài học cần khắc sâu?

Các thành phần biệt lập

Không tham gia vào việc diễn

đạt nghĩa sự việc của câu.

Thành phần tình thái

(Đ ợc dùng để thể hiện cách nhìn

của ng ời nói đối với sự việc đ ợc

nói đến trong câu)

Thành phần cảm thán

(Đ ợc dùng để bộc lộ tâm lý của

ng ời nói: vui, buồn, mừng, giận )

- Bài cũ : học thuộc ghi nhớ và hoàn chỉnh các bài tập.

một sự việc,hiện tượng đời sống”

*Yêu cầu: Đọc trước văn bản ọc tr ớc v n bản ăn bản Bệnh lề mề , trả lời các câu hỏi

trong phần tỡm hiểu.