Bài 11. Bếp lửa

Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học Nhóm bếp lửa, nghĩ th ơng bà khó nhọc Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà.. Kêu chi hoài trê[r]

Trang 1

Chào mừng các em học

sinh lớp 9A

Trang 2

Phßng GD - §T B×nh Giang

Tr êng THCS T©n ViÖt

B»ng ViÖt TiÕt 56: BÕp löa

Trang 3

I Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm.

1 T¸c gi¶

- Tªn thËt NguyÔn ViÖt B»ng - sinh 1941,

quª ë Th¹ch ThÊt - Hµ Néi (Hµ T©y cò)

Trang 4

TiÕt 56 - V¨n b¶n: BÕp löa

- Nh÷ng t¸c phÈm chÝnh cña B»ng ViÖt

I Giíi thiÖu t¸c gi¶ t¸c phÈm

1 T¸c gi¶

- Tªn thËt NguyÔn ViÖt B»ng - sinh 1941, quª ë Th¹ch

ThÊt - Hµ Néi (Hµ T©y cò)

- Thuéc thÕ hÖ nhµ th¬ tr ëng thµnh trong cuéc kh¸ng

chiÕn chèng Mü

- HiÖn lµ chñ tÞch Héi liªn hiÖp V¨n häc nghÖ thuËt

Hµ néi

Trang 5

1 T¸c gi¶

2 T¸c phÈm

- S¸ng t¸c n¨m 1963, khi t¸c gi¶ ®ang lµ

sinh viªn n¨m thø 2 häc t¹i Liªn x«

- Bµi th¬ trÝch trong tËp “ H ¬ng c©y - BÕp

löa”, in chung víi L u Quang Vò ( 1968 )

Trang 6

Tôi viết bài thơ Bếp lửa năm 1963, lúc đang

học năm thứ 2 Đại học tổng hợp Quốc gia

Kiev( Ukrai na) Mùa đông n ớc Nga rất ưước Nga rất

lạnh, phải đốt lò để s ởi Ngồi s ởi lửa, tôi ưước Nga rất ưước Nga rất

bỗng nhớ đến “ Bếp lửa” quê nhà, nhớ bà

tôi, nhớ ng ời nhóm bếp Xa bà, xa gia đình

khi đã tr ởng thành tức là có độ lùi xa để

nhớ và suy ngẫm những giá trị tinh thần

nên bài thơ viết rất nhanh Viết Bếp lửa, tôi

chỉ muốn giãi bày tâm trạng thật của lòng

mình

Bà nội tôi là một phụ nữ nông dân chân chất, bình dị Với tôi, bà là hiện thân của sự cần cù, nhẫn nại

và đức hy sinh

Trang 7

Trang 9

* Mạch cảm xúc của bài thơ:

Suy nghĩ về

bà và cuộc đời bà

Bà khụng chỉ

là người nhúm lửa, giữ lửa mà cũn là người truyền lửa.

Nhớ về bà

và tỡnh cảm của 2 bà chỏu

Hồi tưởng kỷ niệm bờn bà

KN năm 4 tuổi,những năm đúi khổ rồi những năm k/c của đất nước.

Chỏu ở xa khụng nguụi nhớ bà

Hỡnh ảnh

Bà gắn liền với bếp lửa

-> Mạch cảm xúc đi từ hồi t ởng đến kỉ niệm, từ kỉ niệm đến suy ngẫm ưước Nga rất

-> Cảm xúc chủ đạo: Tình bà cháu, nỗi nhớ, lòng kính yêu vô hạn của ng ời cháu với bà, gắn với tình yêu quê h ơng đất n ớc ưước Nga rất

Trang 10

Có thể chia làm bốn

phần :

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm

Một bếp lửa ấp iu nồng đượm

Cháu thương bà biết mấy nắng mưa

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn, đói mỏi

Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy

Chỉ nhớ khói hun nhoèn mắt cháu

Nghĩ lại đến giờ, sống mũi còn cay!

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa

Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế

Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế

Mẹ cùng cha công tác bận không về

Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học

Nhóm bếp lửa, nghĩ th ơng bà khó nhọc

Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà

Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa!

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi

Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẳn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa!

Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu

Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:

-Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?

Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng

Hình ảnh người bà và những kỉ niệm

về tình bà cháu trong hồi tưởng của

tác giả Suy ngẫm về bà và cuộc đời bà Nỗi nhớ bà của nhà thơ

Trang 11

I Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm

II §äc - T×m hiÓu chung

III Ph©n tÝch

1 H×nh ¶nh bÕp löa kh¬i nguån cho dßng

håi t ëng, c¶m xóc vÒ bµ

Trang 12

Tiết 56 - Văn bản: Bếp lửa

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm

II Đọc - Tìm hiểu chung

Cháu th ơng bà biết mấy năng m a.

- Bếp lửa: Hình ảnh quen ở làng quê Việt

Nam >Bếp lửa đ ợc nhóm lên trong s ơng

sớm, ngọn lửa rung rinh hắt ánh sáng khi

mờ, khi toả trên vách, trên liếp

-Chờn vờn: Từ láy gợi hình

Ngọn lửa bập bùng, lay động

Gợi cái mờ nhoà của

kí ức rất xa

- ấp iu: Từ sáng tạo

Gợi bàn tay kiên nhẫn, khéo léo

và tấm lòng chi chút của bà Gợi đến công việc nhóm lửa

cụ thể.

- Biết mấy nắng m a : H/a ẩn dụ

Cuộc đời vất vả lo toan, âm thầm, lặng lẽ của bà.

- Bếp lửa gợi nỗi nhớ, tình th ơng với bà

của ng ời cháu và sự lo toan, vất vả của

bà

Trang 13

III Phân tích

1 Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng

hồi t ởng, cảm xúc về bà.ưởng, cảm xúc về bà

- Bếp lửa gợi nỗi nhớ, tình th ơng với bà ưởng, cảm xúc về bà

của ng ời cháu và sự lo toan, vất vả của bà.ưởng, cảm xúc về bà

2 Hồi t ởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà.ưởng, cảm xúc về bà

- HS thảo luận nhóm theo bàn:

? Nhớ về bà, ng ời cháu đã hồi t ởng lại những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà

Vậy, đó là những kỉ niệm gì và những

kỉ niệm đó đ ợc thể hiện ở những khổ thơ nào?

- Những kỉ niệm tuổi ấu thơ sống bên bà khi lên bốn tuổi (khổ 2)

- Kỉ niệm về bà và những năm tháng tuổi niên thiếu “tám năm ròng”gắn với hình

ảnh bếp lửa (khổ 3)

- Hình ảnh Bà trong những năm tháng gian khó của chiến tranh (khổ 4)

- Hình ảnh Bà gắn với hình ảnh Ngọn lửa (khổ 5)

a Kỉ niệm thời thơ ấu, năm bốn tuổi (Khổ 2):

Trang 14

III Phân tích

- Bếp lửa gợi nỗi nhớ, tình th ơng với bà của

ng ời cháu và sự lo toan, vất vả của bà

a Kỉ niệm thời thơ ấu, năm bốn tuổi (Khổ 2):

- Kỉ niệm thời thơ ấu, năm bốn tuổi:

+ Quen mùi khói

+ Năm đói mòn đói mỏi

- Trận đói khủng khiếp năm 1945

- Cuộc kháng chiến chống pháp gian khổ thiếu thốn nhọc nhằn

- Kỉ niệm tuổi ấu thơ gian khổ, thiếu thốn,

nhọc nhằn

Trang 15

III Phân tích

- Bếp lửa gợi nỗi nhớ, tình th ơng với bà của

ng ời cháu và sự lo toan, vất vả của bà

a Kỉ niệm thời thơ ấu, năm bốn tuổi (Khổ 2).

- Kỉ niệm thời thơ ấu, năm bốn tuổi:

+ Quen mùi khói

- Cuộc kháng chiến chống pháp gian khổ thiếu thốn nhọc nhằn.

- Kỉ niệm tuổi ấu thơ gian khổ, thiếu thốn,

+ Còn cay là còn nguyên xúc động -> Kỉ niệm trở thành ấn t ợng ám ảnh suốt cuộc đời.

+ Mùi khói, khói hun Miêu tả chân

thực cuộc sống tuổi thơ.

Tình cảm tha thiết, bâng khuâng, nhớ th

Trang 18

Cñng cè:

- §äc l¹i 2 khæ ®Çu bµi th¬

? T¹i sao nãi: H×nh ¶nh bÕp löa kh¬i nguån cho dßng håi t ëng, c¶m xóc ưëng, c¶m xóc vÒ bµ

vÒ bµ?

? Nh¾c l¹i nh÷ng kØ niÖm n¨m bèn tuæi cña t¸c gi¶ khi ë cïng bµ?

Trang 19

I Giíi thiÖu t¸c gi¶, t¸c phÈm

II §äc - T×m hiÓu chung

III Ph©n tÝch

1 H×nh ¶nh bÕp löa kh¬i nguån cho dßng

håi t ëng, c¶m xóc vÒ bµ

- BÕp löa gîi nçi nhí, t×nh th ¬ng víi bµ cña

ng êi ch¸u vµ sù lo toan, vÊt v¶ cña bµ

2 Håi t ëng kØ niÖm tuæi th¬ sèng bªn bµ

a KØ niÖm thêi th¬ Êu, n¨m bèn tuæi (Khæ 2).

- KØ niÖm tuæi Êu th¬ gian khæ, thiÕu thèn,

Trang 20

III Phân tích

2 Hồi t ởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà

b Kỉ niệm tuổi thiếu niên, tám năm cháu ở

cùng bà

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế

Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học Nhóm bếp lửa, nghĩ th ơng bà khó nhọc

Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa!

Cháu cùng bà nhóm lửa Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học

- Liệt kê + các cụm động từ

>Bà với tấm lòng đôn hậu, giầu tình yêu

th ơng, tần tảo, bao bọc, c u mang, dạy dỗ

cháu.

Trang 21

III Phân tích

cùng bà

- Liệt kê + các cụm động từ

>Bà với tấm lòng đôn hậu, giầu tình yêu th

ơng, tần tảo, bao bọc, c u mang, dạy dỗ

cháu.

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?

Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế

Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học Nhóm bếp lửa, nghĩ th ơng bà khó nhọc

Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa!

- Tiếng tu hú kêu: Lặp lại 4 lần

+ Lúc mơ hồ, văng vẳng “trên cánh đồng xa” + Lúc gần gũi, dục dã nghe sao mà tha thiết + Lúc gióng giả, dồn dập nh gọi mời + Lúc rời rạc, khắc khoả, kêu hoà kêu mãi

> Khiến lòng ng ời trỗi dậy những hoài niệm mong nhớ

- Tiếng tu hú kêu là âm thanh tha thiết gợi nỗi

nhớ quê h ơng, nhớ th ơng bà tha thiết.

Trang 22

III Phân tích

cùng bà (Khổ 3).

>Bà với tấm lòng đôn hậu, giầu tình yêu

th ơng, tần tảo, bao bọc, c u mang, dạy dỗ

cháu.

- Tiếng tu hú kêu là âm thanh tha thiết gợi

nỗi nhớ quê h ơng, nhớ th ơng bà tha thiết

* Khổ 4 Hình ảnh bà trong những năm kháng chiến khó khăn:

“ Bố ở chiến khu, bố còn việc bố

Mày có viết th chớ kể này, kể nọ,

Cứ bảo nhà vẫn đ ợc bình yên!”

- Lời dẫn trực tiếp: > Hình dung cụ thể giọng nói, tiếng c

ời, tình cảm, suy nghĩ…)

> Phẩm chất của ng ời phụ nữ việt Nam: Giầu lòng yêu n ớc, đức hy sinh, kiên trì nhóm lửa và giữ lửa

- Bà là ng ời giầu ý chí, nghị lực và niềm tin,

vững vàng v ợt qua khó khăn

Trang 23

III Phân tích

->Bà với tấm lòng đôn hậu, giầu tình yêu th

ơng, tần tảo, bao bọc, c u mang, dạy dỗ cháu.

- Tiếng tu hú kêu là âm thanh tha thiết gợi

nỗi nhớ quê h ơng, nhớ th ơng bà tha thiết

Khổ 4 H/a bà trong những năm kháng chiến khó khăn:

- Tội ác tày trời cuả thực dân Pháp xâm l ợc: + Không chỉ c ớp của, giết ng ời + Đốt phá làng mạc đến “cháy tàn cháy rụi” > Tội ác huỷ diệt sự sống.

- Hoàn cảnh khốc liệt của chiến tranh càng tôn vinh vẻ đẹp tinh thần sáng ngời của con ng ời Việt Nam:

+ Tinh thần đoàn kết xóm làng.

+ Là ý chí nghị lực và niềm tin bền vững của những ng ời bà, ng ời mẹ ở hậu ph ơng h ớng ra tiền tuyến + Là tình bà cháu gắn bó hoà quyệt trong tình yêu quê h ơng, đất n ớc.

Trang 24

III Phân tích

->Bà với tấm lòng đôn hậu, giầu tình yêu th

ơng, tần tảo, bao bọc, c u mang, dạy dỗ cháu.

- Tiếng tu hú kêu là âm thanh tha thiết gợi nỗi

nhớ quê h ơng, nhớ th ơng bà tha thiết.

Bếp lửa ở khổ đầu, đoạn cuối của

dòng hồi t ởng về kỉ niệm tuổi thơ

sống bên bà với hình ảnh ngọn lửa

“Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng”

? Vậy, hình ảnh “ngọn lửa” có ý

nghĩa gì

- Từ hình ảnh bếp lửa cụ thể, tĩnh tại, khách quan > Ngọn lửa trừu t ợng chủ quan, ý tứ sâu xa: > Ngọn lửa tr ờng tồn bất diệt của tình

bà cháu gắn với tinh yêu n ớc, tin t ởng vào kháng chiến

> Bà không chỉ là ng ời nhóm lửa mà còn

là ng ời giữ lửa - ngọn lửa của niềm tin ấm nóng, toả sáng.

- Ngọn lửa của tấm lòng ấm áp tình yêu th ơng

cháu, ngọn lửa của niềm tin dai dẳng, bền chặt

vào cuộc kháng chiến.

3 Những suy ngẫm và cảm nhận của ng ời cháu

về bà.

Trang 25

vẫn giữ thói quen dậy sớm

III Phân tích

hồi t ởng, cảm xúc về bà

3 Những suy ngẫm và cảm nhận của ng ời

Cuộc đời gian lao, vất vả

Mấy chục năm;

gian dài

- Bà là ng ời tần tảo, giầu đức hi sinh chăm

lo cho mọi ng ời

Trang 26

c Những suy nghẫm và cảm nhận của ng ời cháu về bà

Lận đận đời bà biết mấy nắng m a

Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đ ợm

Nhóm niềm yêu th ơng, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui

Từ láy + Hoán dụ

Cuộc đời gian lao, vất vả

Diễn tả thời gian dài

? Điệp từ Nhóm đ ợc lặp lại trong các “ ”

câu thơ này có ý nghĩa giống và khác nhau

+ Nhóm - Xôi gạo mới > Khơi dậy tình đoàn kết xóm làng, chia ngọt, sẻ bùi

Sự ngọt bùi của khoai sắn, của tình yêu th ơng…)+ Nhóm - Tâm tình tuổi nhỏ > Thắp sánh những hoài bão, ớc mơ, khát vọng của tuổi trẻ

Trang 27

III Phân tích

3 Những suy nghẫm và cảm nhận của ng ời

cháu về bà

- Bà là ng ời tần tảo, giầu đức hi sinh chăm

lo cho mọi ng ời

- Bà là ng ời nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa

(ngọn lửa của sự sống, niềm tin và tình tình

yêu th ơng)

Trang 28

c Những suy nghẫm và cảm nhận của ng ời cháu về bà

Lận đận đời bà biết mấy nắng m a

Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đ ợm

Nhóm niềm yêu th ơng, khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui

? Vì sao tác giả lại đi tới lời ca ngợi:

Ôi kì lạ và thiêng liêng bếp lửa!

đời sống tinh thần của cháu

Trang 29

III Phân tích

3 Những suy nghẫm và cảm nhận của ng ời

cháu về bà

- Bà là ng ời tần tảo, giầu đức hi sinh chăm lo

cho mọi ng ời.

- Bà là ng ời nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa

(ngọn lửa của sự sống, niềm tin và tình tình yêu

Giờ chỏu đó đi xa Cú ngọn khúi trăm tàu

Cú lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả Nhưng vẫn chẳng lỳc nào quờn nhắc nhở:

- Sớm mai này bà nhúm bếp lờn chưa?

? Trở về hiện tại, nhà thơ muốn nói gì với bà?

- Trở về hiện tại, nhà thơ lại muốn hỏi bà, nhắc bà việc nhóm bếp để nói lên: mặc dù

có nhiều thay đổi nh ng cháu không bao giờ quên quá khứ, không bao giờ quên đ ợc hình

ảnh bà với bếp lửa của một thời thơ ấy gian nan nghèo khổ mà ấm áp nghĩa tình.

? Mở đầu bài thơ là hình ảnh bếp lửa, kết thúc bài thơ vẫn là hình ảnh bếp lửa Vậy câu kết bài thơ có ý nghĩa gì?

- Mở đầu bài thơ là hình ảnh bếp lửa, kết thúc bài thơ vẫn là hình ảnh bếp lửa Nh vậy hình ảnh trung tâm mở đầu, khơi nguồn mạch cảm xúc của bài thơ, của dòng hồi t ởng đã đ ợc khép lại bằng chính hình ảnh ấy

- Mặc dù có nhiều thay đổi nh ng cháu không bao

giờ quên quá khứ, không bao giờ quên đ ợc hình

ảnh bà với bếp lửa của một thời thơ ấy gian nan

nghèo khổ mà ấm áp nghĩa tình.

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	2,46 MB