TIẾNG HÀN TRUNG CẤP-3

§¸ vÉn tr¬ gan cïng tuÕ nguyÖt.. N íc cßn cau mÆt víi tang th ¬ng..[r]

Hoành Sơn một dải nghìn trùng.

Tới Đèo Ngang gặp buổi nắng hắt ngang

Cả trời bể nh khảm vàng suối l ợt.

Biển gọi đằng sau núi vờn phía tr ớc

Non n ớc này ai nỡ b ớc qua mau.

Qua đèo Ngang

- Lê Thánh

Tông-Bãi thẳm, ngàn xa, cảnh vắng teo

Đèo Ngang lợi bể n ớc trong veo Thà là cúi xuống cây đòi sụt Xô xát trông lên sóng muốn trèo Lảnh chảnh đầu mầm chim vững tổ Lanh đanh cuối vụng cá ngong triều Cuộc cờ kim cổ chừng bao nả

Non n ớc trông qua vẫn bấy nhiêu

Bµi 8 TiÕt 29

Bµ huyÖn thanh quan

- Bà là ng ời thông minh, lịch lãm, có tài thơ văn.

- Chồng bà là L u Nguyễn Ôn, làm tri huyện Thanh Quan ở

Thái Thụy (Thái Bình) Cách gọi tên bà: Bà Huyện Thanh Quan là gọi theo chức danh của chồng.

* Sự nghiệp sáng tác: 6 bài thơ Đ ờng luật:

- Chiều hôm nhớ nhà.

- Thăng Long thành hoài cổ.

- Chơi khán đài xuân.

=> Thơ: mang nặng niềm hoài cổ.

- Tức cảnh chiều thu.

- Chùa Trấn Bắc.

- Qua Đèo Ngang.

2) Đọc – cảm nhận văn bản

Cách đọc: giọng chậm, buồn, trầm lắng.

Cách ngắt nhịp trong mỗi câu thơ:

B ớc tới Đèo Ngang, bóng xế tà.

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Nhớ n ớc đau lòng, con quốc quốc,

Th ơng nhà mỏi miệng cái gia gia.

Riêng câu 7: 2/2/1/1/1:

Dừng chân đứng lại trời non n ớc.

4/3

2/2/3

2 câu đề

đối nhau

Qua Đèo Ngang

(Bà Huyện Thanh Quan)

B ớc tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom d ới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ n ớc đau lòng, con quốc quốc,

Th ơng nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, n ớc, Một mảnh tình riêng, ta với ta

- Sè c©u: mét bµi th¬ cã 8 c©u, mçi c©u 7 ch÷.

- VÇn: gieo ë ch÷ cuèi c¸c c©u 1, 2, 4, 6, 8 (chØ cã vÇn b»ng).

+ 2 c©u luËn : bµn luËn vµ nhËn xÐt.

+ 2 c©u kÕt : khÐp bµi th¬ b»ng nh÷ng ý kÕt luËn.

Qua Đèo Ngang

(Bà Huyện Thanh Quan)

B ớc tới Đèo Ngang, bóng xế tà ,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa Lom khom d ới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà Nhớ n ớc đau lòng, con quốc quốc,

Th ơng nhà mỏi miệng, cái gia gia Dừng chân đứng lại, trời, non, n ớc, Một mảnh tình riêng, ta với ta

Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ.

c Hoàn cảnh ra đời:

- Hoàn cảnh lịch sử: thời kỳ suy tàn của

chế độ phong kiến

- Hoàn cảnh của cá nhân nhà thơ: phải

xa gia đình, xa quê h ơng vào kinh đô

Huế dạy học.

3 Đại ý: Bài thơ tả cảnh Đèo Ngang và qua đó nói lên tâm

III Phân tích:

1 Cảnh Đèo Ngang:

- Thời gian: bóng xế tà (hoàng hôn)

đó là thời gian gợi nỗi buồn

Cảnh đèo Ngang đ ợc tái hiện trong thời điểm nào? Thời điểm ấy làm gợi lên điều gì trong lòng ng ời đọc?

Cảnh đèo Ngang đ ợc tái hiện qua những nét phác họa nào? Nhận xét

về bức tranh cảnh vật ấy.

- Cảnh vật: cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

lom khom d ới núi vài chú tiều.

lác đác bên sông mấy ngôi nhà

Cảnh vật hoang sơ, th p thoang, bóng dáng sự sống con ng ời ấ

Tác giả đã sử dụng những thủ pháp nghệ thuật nào để khắc họa bức tranh cảnh vật?

•Nghệ thuật: điệp từ

đảo ngữ

từ láy biểu cảm

- Điệp từ "chen" khiến ta hình dung cảnh vật bề

bộn, ngổn ngang trong đá núi, tuy t ơi tốt xum xuê xong bao trùm vẫn là cảnh sắc um tùm, hoang dã, thiếu vắng bàn tay tỉa tót của con ng ời.

- Phép đảo ngữ và nghệ thuật đối cùng với việc sử dụng từ láy có hiệu quả khắc hoạ cảnh thiên nhiên, núi đèo bát ngát, thấp thoáng có sự sống của con ng

ời nh ng còn hoang sơ Đứng từ trên cao nhìn xuống, những con ng ời đã nhỏ, ở t thế lom khom lại càng “ ”

nhỏ bé hơn.

Thảo luận :

Có bạn cho rằng 4 câu thơ đầu đơn thuần là tả

cảnh, có bạn lại cho rằng trong cảnh đã có tình ý kiến của em nh thế nào?

Đó là bức tranh tả cảnh ngụ tình, trong cảnh đã

có tâm trạng con ng ời, đó là nỗi buồn bao trùm lên cảnh vật.

- Nỗi cô đơn không ng ời chia sẻ.

Hãy lý giải vì sao nhân vật ta lại có tâm trạng nhớ n ớc, th ơng nhà?

Hãy phân tích hai câu thơ cuối để giúp ng ời đọc thấy đ ợc tâm trạng nhà

Một bên : vũ trụ vô cùng với thời gian sắp tàn

Một bên : không gian bao la, con ng ời lẻ loi, đơn độc

"Dừng chân đứng lại, trời, non, n ớc,

Một mảnh tình riêng, ta với ta."

- Ngẩng đầu lên là trời, nhìn xuống là non và n ớc

Cụm từ "ta với ta" đối lập với "trời - non - n ớc" Một bên là cái bao la, bát ngát, trùng điệp của trời, non, n ớc, một bên là cái cô đơn của mảnh tình riêng không ng ời chia sẻ Tr ớc cái mênh “ ”

mông, vô cùng vô hạn của trời đất, tác giả cảm thấy mình vô cùng

bé nhỏ, bà sững lại để quay trở về với chính tâm t của mình, đối diện với chính mình, cô đơn đến tuyệt đối.

- Cụm từ "ta với ta" kết thúc bài thơ khẳng định sự đơn độc, lẻ loi đến nao lòng của một "nhi nữ" trên Đèo Ngang giữa cung đ ờng nghìn dặm.

Sau khi ph©n tÝch 4 c©u th¬ cuèi, h·y nhËn xÐt vÒ t©m tr¹ng nh©n vËt ta.

- T©m sù u hoµi ® îc göi g¾m vµo bøc tranh

Tæng kÕt:

2 Néi dung:

1 NghÖ thuËt:

Với phong cách trang nhã, bài thơ Qua Đèo

đãng mà heo hút, thấp thoáng có sự sống con ng

ời nh ng còn hoang sơ, đồng thời thể hiện nỗi nhớ

n ớc th ơng nhà, nỗi buồn thầm lặng cô đơn của tác giả

* Nhận xét của một số nhà nghiên cứu, phê bình văn học

về Bà Huyện Thanh Quan:

1 "ở tất cả những bài thơ viết bằng luật Đ ờng của bà, niêm luật

đều chặt chẽ mà không có cảm giác gò bó, xếp đặt, câu thơ

trang nhã, từ ngữ chải chuốt và chọn lọc công phu Bà là một

trong những nhà thơ nữ nổi tiếng n ớc ta".

(Nguyễn Lộc - Từ điển Văn học)

2 "Những bài thơ Nôm của bà truyền lại có ít, phần nhiều là thơ tả cảnh, tả tình, nh ng bài nào cũng hay và tỏ ra bà là ng ời có tính tình đoan chính, thanh tao, một ng ời có học thức, th ờng nghĩ tới nhà, tới n ớc Lời văn rất trang nhã, điêu luyện".

(GS D ơng Quảng Hàm - Việt Nam văn học sử yếu)

III LuyÖn tËp:

ViÕt mét ®o¹n v¨n kho¶ng 5 c©u nãi lªn c¶m nghÜ cña em vÒ

®iÒu mµ em thÝch thó nhÊt ë bµi th¬ nµy.

Thăng Long thành hoài cổ

(Bà Huyện Thanh Quan)

Tạo hoá gây chi cuộc hí tr ờng.

Đến nay thấm thoắt mấy tinh s ơng.

Lối x a xe ngựa hồn thu thảo.

Nền cũ lâu đài bóng tịch d ơng.

Đá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt.

N ớc còn cau mặt với tang th ơng.

Ngàn năm g ơng cũ soi kim cổ.

Cảnh đấy ng ời đây luống đoạn tr ờng

Chiều hôm nhớ nhà

(Bà Huyện Thanh Quan)

Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn Tiếng ốc xa đ a vẳng trống dồn.

Gác mái ng ông về viễn phố.

Gõ sừng mục tử lại cô thôn.

Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi.

Dặm liễu s ơng sa khách b ớc dồn.

Kẻ chốn Ch ơng đài ng ời lữ thứ.

Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn.