Đó là khi người viết sắp xếp các đoạn avưn ấy theo một trường liên tưởng nhất định: trình tự thời gian, trình tự không gian, trình tự diễn biến cảm xúc….ở những trường hợp này, nếu đưa t[r]
Trang 1Rèn kỹ năng
liên kết đoạn văn trong văn bản.
I Kiến thức cần nắm:
1 Đoạn văn là yéu tố tạo nên tính hoàn chỉnh và thống nhất của văn bản Cùng
tới một chủ đề chung, các đoạn trong văn bản phải " ( sắp xếp theo một trật tự hợp lý, tức là phải liền mạch Có vậy, mới bảo đảm " 3 hai đặc điểm của văn bản
là tính chỉnh thể về hình thức và tính thống nhất trọn vẹn về nội dung Mối quan hệ ấy
= " ( biểu thị thông qua việc sử dụng các ' 3 tiện liên kết
2 Cách liên kết các đoạn văn trong văn bản:
a Dùng từ ngữ để liên kết đoạn văn:
Về vị trí, các từ ngữ liên kết = " ( đặt đầu đoạn văn
Về từ loại: các từ ngữ liên kết có thể là quan hệ từ, có thể là chỉ từ, cũng có thể là danh từ chỉ thời gian (Hôm & $ Bây giờ, hiện tại…); cũng có thể là một số từ ngữ khác có ý nghĩa chuyển tiếp: (Tóm tại, nhìn chung, mặt khác…)
Về ý nghĩa: Dùng các từ ngữ liên kết để thể hiện các ý nghĩa sau:
+ Liệt kê: thứ nhất, tiếp đó, sau cùng, & hết…
+ Tổng kết, khái quát: tóm lại, có thể nói rằng, tựu trung lại, nhìn chung, trên cơ
sở đó, kết luận lại, nhìn một cách khái quát…
+ Đối lập, 3 phản: trái lại, ( lại, song, $ vậy mà…
+ Nguyên nhân: Vì vậy, bởi vậy, do đó, chính bởi thế…
+ Chỉ sự thay thế: Đó là, & đó, khi ấy…
b Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn:
Về vị trí, câu nối có thể đặt cuối đoạn trên hoặc đầu đoạn 9 $ giữa hai đoạn văn
Về ý nghĩa: câu nối có một số nhiệm vụ sau:
+ Nhắc lại nội dung đoạn & để chuyển tiếp vào ý đoạn sau:
VD: U lại nói tiếp:
- Chăn cho giỏi, rồi hôm nào phiên chợ u mua giấy về bố đóng sách cho mà đi học bên anh Thận.
ái dà, lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy! Học thích hơn hay đi chăn nghé thích
+ Khép lại ý đoạn trên, chuyển sang ý đoạn 9 G
VD: Không, cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác.
(Lão Hạc – Nam Cao) + Mở ra nội dung đoạn văn sau:
VD: Nhưng lần này lại khác Trước mắt tôi, trường Mỹ Lý trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hoà ấp Sân nó rộng, mình nó cao hơn trong những buổi trưa hè đầy vắng lặng Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.
(Tôi đi học – Thanh Tịnh) S ý:
Trong thực tế, có một số & = hợp, bản thân nội dung các đoạn văn trong cùng một văn bản đã có sự liên kết tự nhiên chặt chẽ Có nghĩa là không cần dùng ' 3 tiện liên kết vẫn duy trì " ( tính chặt chẽ của văn bản Đó là khi = viết sắp xếp các
đoạn ấy theo một & = liên V nhất định: trình tự thời gian, trình tự không gian, trình tự diễn biến cảm xúc….ở những & = hợp này, nếu " thêm các ' 3 tiện liên kết sẽ khiến sự diễn đạt trở nên & = rà
Trang 2II Bài tập thực hành về liên kết đoạn văn trong văn bản
1 Phân tích quan hệ ý nghĩa và xác định các phương tiện liên kết đoạn văn trong các ví dụ:
a Tỏ sự ngậm ngùi 3 xót cho thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:
- Mấy lại, rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày còn phải có họ, có hàng, = ta hỏi đến chứ?
X đến ngày giỗ đầu thầy tôi, tôi không viết gọi mẹ tôi cũng về Mẹ tôi về một mình đem rất nhiều quà bánh cho tôi và em Quế tôi…
(Những ngày thơ ấu – Nguyên Hồng)
b Bản “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền” của Cách mạng Pháp 1791 cũng nói:
hX = ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn luôn " ( tự do bình đẳng về quyền lợi.”
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi " (
Thế mà, hơn tám 3 năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình
đẳng, bác ái, đến ' đất ta, áp bức đồng bào ta Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa
(Tuyên ngôn độc lập – Hồ Chí Minh)
c Khi những trận rào mùa hạ còn dứt hẳn, nếu nhìn lên bầu trời, rất có thể bạn sẽ bắt gặp một chiếc cầu vồng rực rỡ Bạn biết ai đã tạo nên chiếc cầu vồng đó không?
P& hết, = có công đầu trong việc làm nên chiếc cầu vồng là ông Mặt Trời Ngày ngày, Mặt Trời mang ánh nắng ) V ấm cho Trái đất Thoạt nhìn, có thể bạn V
ánh sáng Mặt Trời là màu sáng trắng X thực ra, Mặt Trời gồm nhiều màu lắm đấy
Bên cạnh Mặt Trời, không thể quên vai trò của chị : trong việc làm nên cầu vồng Vô vàn hạt là vô vàn lăng kính bé xíu, giúp cho màu sắc khác nhau vốn cùng
“trốn” trong ánh sáng Mặt Trời giờ dứng riêng ra Vậy là cầu vồng bảy sắc dần dần hiện
ra, rực rỡ giữa bầu trời
Lạ hơn nữa, đôi lúc bạn có thể nhìn thấy ngay bên trên chiếc cầu vồng chính, còn
có một chiếc cầu vồng khác , mờ hơn một chút Thậm chí, lúc đi trên máy bay, nếu may mắn, bạn cũng có thể nhìn thấy ngay phía 9 mình một chiếc cầu vồng hình tròn
Cuối cùng, bạn đã hiểu sơ qua nhờ phép màu nào mà lại xuất hiện chiếc cầu vồng tuyệt đẹp rồi chứ? Từ giờ, mỗi khi cầu vồng xuất hiện, bạn hãy ngắm thật kỹ và nhớ lại câu chuyện này nhé!
(Theo báo Hoạ mi, số 34, 2003)
d Thực học là lối học thực tế, học cho mở mang trí thức, học cho dày dặn năng lực để thành tài, để ra = $ để làm = hữu dụng: nhỏ thì hữu dụng cho xã hội, to thì hữu dụng cho quốc gia, cho thiên hạ
Thực học trái ( với lối học văn là lối tục học, phù hoa khinh bạc, loè đời, nịnh đời, tuyệt khong có gì là hữu dụng cả Thế cho nên = đi học thì nhiều, = hữu dụng thì ít; đời mới than phiền: “hiếm nhân tài!”
(Cổ học tinh hoa - Ôn X Nguyễn Văn Ngọc)
2 Điền các phương tiện ngôn ngữ vào chỗ trống để các đoạn văn có sự liên kết liền mạch:
Truyện Sọ Dừa phản ánh cùng một lúc nhiều mơ của nhân dân lao động Việt Nam
(…) là mơ " ( đổi đời, " ( sống giàu sang hạnh phúc Những = nghèo khổ mong sẽ có lúc hết nghèo, sẽ giàu có, sẽ lấy " ( vợ đẹp ngoan và sống hạnh phúc
Trang 3X = lao động (…) mơ cho những = bất hạnh xấu xí, thiệt thòi cũng trở thành = đẹp đẽ và có ích cho xã hội Sọ Dừa xấu xí chăn bò rất giỏi Chàng là = có nhiều tài năng hơn hẳn những = khác
Sọ Dừa (…) thi đỗ Trạng nguyên rồi làm quan (…) mơ công danh sự nghiệp theo quan niệm của giai cấp phong kiến thủa &
3 Dưới đây là những đoạn nối, câu nối Hãy thử xem chúng khác đoạn văn thông thường ở chỗ nào?
+ ở trên mới chỉ đề cập đến mảng văn xuôi từ năm 1945 đến nay, phần tiếp theo chúng ta sẽ xét kỹ mảng thơ ca
+ X trong ca dao đâu phải chỉ có con cò, bên cạnh đó ta còn phải nhắc đến một con vật khác nữa, đó là con trâu
+ Nếu trong thể loại truyện ngắn nói chung đã " ( nhiều nhà văn tài năng nối tiếp nhau phát triển và hoàn thiện mãi, thì riêng lối viết truyện ngắn trào phúng của Nguyễn Công Hoan có cây bút nào kế thừa " (
+ Trở lên, tôi đã đứng về phái = đọc = nghe mà nhìn nhận tác dụng của phê bình Cũng có thể đứng về phía = sáng tác mà nhìn nhận vấn đề
4 Đọc các câu văn sau:
a Nếu nhân vật = cô gây nên sự phẫn nộ và căm ghét thì bé Hồng và những giọt mắt nóng bỏng yêu 3 của chú lại gieo vào tâm hồn ta niềm yêu 3
và xúc động mãnh liệt
b Cuối cùng, lão Hạc đã tìm đến cái chết, một cái chết dữ dội và bi thảm
c Không còn thấp thỏm lúc nãy, tôi ngồi vào chỗ cô giáo chỉ cho và " mắt nhìn chung quanh một cách tò mò
Cho biết:
+ Nội dung ý đã " ( trình bày của đoạn văn & và sẽ " ( trình bày ở đoạn văn tiếp theo
+ Chọn một hình thức liên kết đã cho sẵn ở trên và viết tiếp để hoàn chỉnh đoạn văn theo cách thức diễn dịch
5 Suy nghĩ và tìm ý cho đề văn sau:
Sau khi lão Hạc mất một thời gian, = con trai trở về làng Câu chuyện có thể
" ( tiép nối ra sao? Em hãy hình dung và kể lại
Trang 4Hướng dẫn thực hành bài tập.
Bài tập 1:
? Muốn thấy " ( quan hệ ý nghĩa giữa các đoạn văn, ta cần làm gì?
- Đọc và hiểu " ( nội dung mỗi đoạn Thấy " ( quan hệ về mặt nội dung giữa
đoạn & và sau
? để xác định đúng ' 3 tiện liên kết ta cần nhớ " ( điều gì?
- Vị trí, ý nghĩa biểu đạt của ' 3 tiện liên kết đó
đáp án:
a Quan hệ ý nghia 3 phản: X
b Quan hệ ý nghĩa thay thế (Đó là); 3 phản (thế mà)
c Quan hệ: Liệt kê IP& hết); bổ sung (Bên cạnh, lạ hơn nữa); Tổng kết (cuối cùng)
d P 3 phản (Trái ( với)
Bài tập 2:
?Muốn đièn đúng các từ ngữ liên kết cần chú ý điều gì?
Đọc đoạn văn và thấy " ( quan hệ giữa các đoạn
Gợi ý: P& hết, đầu tiên; còn, cũng; cuối cùng, còn; Đó là, đó chính là
Bài tập 3:
Phân biệt Gợi ý để HS phát hiện trên hai ' 3 diện:
+ Về hình thức; Dung ( = ngắn hơn, = sử dụng kiểu câu ghép + Về nội dung: không tạp trng thể hiện một chủ đề thống nhất nào mà chỉ dừng lại giới thiệu và khái quát
Bài tập 4:
HS đọc và nhận xét " ( nội dung đã diễn đạt ở đoạn & và sẽ " ( triển khai trong đoạn tiếp theo
Hứơng dẫn học sinh viết đoạn văn tiếp theo cách trình bày diễn dịch
GV chấm, chọn một đoạn viết khá nhất để đọc cho lớp tham khảo
Bài tập 5:
J dẫn:
- Lựa chọn tình huống thích hợp cho phần tiếp của truyện: (đi biệt mấy năm trở
về, thấy cha mất, định phẫn chí bỏ đi tiếp cuộc trò chuyện với ông giáo đã giữ anh ta ở lại…
+ Có thể có hiểu lầm về ông giáo và Binh P sau " ( giải quyết êm thấm bằng tình làn nghĩa xóm
+ Buồn và giận cha, cuộc trò chuyện với ông giáo vẫn không khiến anh ta nguôi lòng Trong giấc ngủ, gặp lại cha, tình ngộ và hối hận
…
S 0G
Cần chọn tình huống hợp lý để không lạc với mạch truyện
+ Tập trung kể lại diễn biến việc = con trở về và cuộc trò chuyện với ông giáo
+ Kết hợp miêu tả lại cảnh vật cũ và chân dung = con trai…kết hợp biểu cảm khi miêu tả tâm trạng và cảm xúc = con
Thực hành bài tập tại nhà
... '' 3 tiện liên kết2 Cách liên kết đoạn văn văn bản:
a Dùng từ ngữ để liên kết đoạn văn:
Về vị trí, từ ngữ liên kết = " ( đặt đầu đoạn văn
Về... data-page="2">
II Bài tập thực hành liên kết đoạn văn văn bản< /small>
1 Phân tích quan hệ ý nghĩa xác định phương tiện liên kết đoạn văn ví dụ:
a Tỏ ngậm ngùi 3 ... S ý:
Trong thực tế, có số & = hợp, thân nội dung đoạn văn văn có liên kết tự nhiên chặt chẽ Có nghĩa khơng cần dùng '' 3 tiện liên kết trì " ( tính chặt chẽ văn Đó = viết