Sơ kết HK I 2014 - 2015

- Biêt cach tinh tân sô alen va tân sô kiêu gen cua quân thê.. Quân thê t thu phân.[r]

PH N NĂM : DI TRUY N H C Ầ Ề Ọ

CH ƯƠ NG I : C CH DI TRUY N VÀ BI N D Ơ Ế Ề Ế Ị BÀI 1 : GEN , MÃ DI TRUY N VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI AND Ề

I M c tiêu ụ

- H c sinh phát bi u đọ ể ược khái ni m gen , mô t đệ ả ượ ấc c u trúc chung c a gen c u trúcủ ấ

- Trình bày được các ch c năng c a a xit nucleic, đ c đi m c a s mã hoá thông tin di truy nứ ủ ặ ể ủ ự ề trong a xit nucleic , lí gi i đả ược vì sao mã di truy n là mã b baề ộ

- Trình bày được th i đi m , di n bi n , k t qu , ý nghĩa c a c ch t sao c a ANDờ ể ễ ế ế ả ủ ơ ế ự ủ

II.Thi t b d y h c ế ị ạ ọ

- Hình 1.1 , b ng 1 mã di truy n SGK ả ề

- S đ c ch t nhân đôi c a ANDơ ồ ơ ế ự ủ

- Mô hình c u trúc không gian c a ANDấ ủ

- S đ liên k t các nucleotit trong chu i pôlinuclêotitơ ồ ế ỗ

- Máy chi u qua đ n u dùng b n trongế ầ ế ả

Gv gi i thi u cho hs c u trúc khôngớ ệ ấ

gian và c u trúc hoá h c c a ANDấ ọ ủ

- gv gi i thi u cho hs bi t gen cóớ ệ ế

nhi u lo i nh gen c u trúc , genề ạ ư ấ

II Mã di truy n ề

1 Khái ni m ệ

* Mã di truy n là trình t các nuclêôtitề ựtrong gen quy đ nh trình t các a.a trongị ựphân t prôtêinử

h p ch a đ đ mã hoá cho 20 a.aợ ư ủ ể

nhân đôi c a ADN ủ

Gv cho hs nghiên c u m c III k t h pứ ụ ế ợ

- Mã di truy n đề ược đ c theo 1 chi u 5’ọ ề3’

- Mã di truy n đề ược đ c liên t c theoọ ụ

t ng c m 3 nu, các b ba không g i lênừ ụ ộ ốnhau

-Mã di truy n là đ c hi u , không 1 b baề ặ ệ ộnào mã hoá đ ng th i 2 ho c 1 s a.aồ ờ ặ ốkhác nhau

- Mã di truy n có tính thoái hoá : m i a.aề ỗ

được mã hoá b i 1 s b ba khác nhauở ố ộ

- Mã di truy n có tính ph bi n : các loàiề ổ ếsinh v t đ u đậ ề ược mã hoá theo 1 nguyên

t c chung ( t các mã gi ng nhau )ắ ừ ố

III Qúa trình nhân đôi c a ADN ủ

* Th i đi m ờ ể : trong nhân t bào , t i cácế ạNST, kì trung gian gi a 2 l n phân bàoở ữ ầ

*Nguyên t c ắ : nhân đôi theo nguyên t cắ

b sung và bán b o toànổ ả

* Di n bi n ễ ế : + Dưới tác đông c a EủADN-polime raza và 1 s E khác, ADNố

du i xo n ,2 m ch đ n tách t đ u đ nỗ ắ ạ ơ ừ ầ ế

cu iố+ C 2 m ch đ u làm m ch g cả ạ ề ạ ố+ M i nu trong m ch g c liên k t v i 1ỗ ạ ố ế ớ

nu t do theo nguyên t c b sung :ự ắ ổ

IV C ng c ủ ố :

• nêu nh ng đi m gi ng nhau và khác nhau gi a s t nhân đôi c a ADN sinh v tữ ể ố ữ ự ự ủ ở ậ nhân s và sinh v t nhân th cơ ở ậ ự

V Bài t p v nhà ậ ề :

chu n b câu h i và bài t p trang 10 SGK , đ c trẩ ị ỏ ậ ọ ước bài 2

tìm hi u c u trúc không gian và c u trúc hoá h c, h c năng c a ADNể ấ ấ ọ ứ ủ

ngày so n :ạ

Ti t BÀI 2 : PHIÊN MÃ VÀ D CH MÃ ế Ị

I M c tiêu ụ

- Trình bày được th i đi m ,di n bi n, k t qu , ý nghĩa c a c ch phiên mãờ ể ễ ế ế ả ủ ơ ế

-Bi t đế ượ ấc c u trúc ,ch c năng c a các lo i ARNứ ủ ạ

- Hi u để ượ ấc c u trúc đa phân và ch c năng c a prôteinứ ủ

- Nêu được các thành ph n tham gia vào quá trình sinh t ng h p prôtein, trình t di n bi nầ ổ ợ ự ễ ế

c a quá trình sinh t ng h p prủ ổ ợ

- Rèn luy n k năng so sánh ,khái quát hoá, t duy hoá h c thông qua thành l p các công th cệ ỹ ư ọ ậ ứ chung

- Phát tri n năng l c suy lu n c a h c sinh qua vi c xác đ nh các b ba mã sao va s a.a trongể ự ậ ủ ọ ệ ị ộ ố

pt prôtein do nó quy đ nh t chi u c a mã g c suy ra chi u mã sao và chi u d ch mãị ừ ế ủ ố ề ề ị

- Mã di truy n là gì ? vì sao mã di truy n là mã b ba /ề ề ộ

- Nguyên t c b sung và bán b o toàn th hi n nh th nào trong c ch t sao c a ADN?ắ ổ ả ể ệ ư ế ơ ế ự ủ

2 Bài m i : ớ

Ho t đ ng c a th y và trò ạ ộ ủ ầ Nôi dung

* Ho t đ ng 1 ạ ộ : Tìm hi u v phiên ể ề

mã

- Gv đ t v n đ : ARN có nh ng lo iặ ấ ề ữ ạ

nào ? ch c năng c a nó ? yêu c u h cứ ủ ầ ọ

sinh đ c sgk và hoàn thành phi u h cọ ế ọ

nào tham gia vào quá trình phiên mã

? ARN đượ ạc t o ra d a trên khuônm uự ẫ

? Các ri Nu trong môi trường liên k tế

v i m ch g c theo nguyên t c nàoớ ạ ố ắ

? K t qu c a quá trình phiên mã là gì ế ả ủ

? Hi n tệ ượng x y ra khi k t thúc quáả ế

trình phiên mã

HS nêu đ ượ : c

* Đa s các ARN đ u đố ề ượ ổc t ng h pợ

trên khuôn ADN, dưới tác d ng c aụ ủ

enzim ARN- polime raza m t đo n c aộ ạ ủ

phân t ADN tử ương ng v i 1 hay 1 sứ ớ ố

gen được tháo xo n, 2 m ch đ n táchắ ạ ơ

2 m ch đ n tách nhau raạ ơ+ Ch có 1 m ch làm m ch g cỉ ạ ạ ố+ M i nu trong m i m ch g c k t h pỗ ỗ ạ ố ế ợ

l i nh cũạ ư

* K t qu ế ả : m t đo n pt ADN→ 1 Ptộ ạARN

* Ý nghĩa : hình thanh ARN tr c ti pự ế tham gia vào qt sinh t ng h p prôtêinổ ợquy đ nh tính tr ngị ạ

II D ch mã ị

1 Ho t hoá a.a ạ

tượng gì x y ra chu i polipeptitả ở ỗ

? 1 Ri trượ ết h t chi u dài mARN t ngề ổ

h p dc bao nhiêu pt prôtêinợ

* sau khi hs mô t c ch gi i mã 1ả ơ ế ả ở

Ri gv thông báo v trề ường h p 1ợ

pôlĩôm Nêu câu h iỏ

?? n u có 10 ri trế ượ ết h t chi u dàiề

mARN thì có bao nhiêu pt prôtêin dc

hình thành ? chúng thu c bao nhiêuộ

- Ri d ch chuy n 1 b ba/mị ể ộARNlàmcho tARN ban đ u r i kh i ri,ầ ờ ỏa.a2-tARN →Ri, đ i mã c a nó kh pố ủ ớ

v i mã c a a.aớ ủ 2/mARN theo NTBS, liên

k t peptit dc hình thàn gi a a.aế ữ 1 và a.a2

- S chuy n v l i x y ra đ n khi Riự ể ị ạ ả ế

ti p xúc v i mã k t thúc/mARN thìế ớ ếtARN cu i cùng r i kh i ri→ chu iố ờ ỏ ỗ polipeptit dc gi i phóngả

- Nh tác d ng c a E đ c hi u, a.a mờ ụ ủ ặ ệ ở

đ u tách kh i chu i poli, ti p t c hìnhầ ỏ ỗ ế ụthành c u trúc b c cao h n→ pt prôtêinấ ậ ơhoàn ch nhỉ

- các c ch di truy n c p đ pt : t sao , sao mã va gi i mãơ ế ề ở ấ ộ ự ả

- s k t h p 3 c ch trên trong qt sinh t ng h p pr đ m b o cho c th t ng h p thự ế ợ ơ ế ổ ợ ả ả ơ ể ổ ợ ườ ngxuyên các pr đ c thù, bi u hi n thành tính tr ng di truy n t b m cho con gáiặ ể ệ ạ ề ừ ố ẹ

- công th c : ứ

Ngày so n:ạ BÀI 3: ĐI U HOÀ HO T Đ NG C A GEN Ề Ạ Ộ Ủ

I M c tiêu ụ

- H c sinh hi u dc th nào là đi u hoà ho t đ ng c a genọ ể ế ề ạ ộ ủ

-hi u dc khái ni m ôperon và trình bày dc c u trúc c a ôperonể ệ ấ ủ

- gi i thích dc c ch đi u hoà ho t đ ng c a ôperon Lacả ơ ế ề ạ ộ ủ

đ ng c a gen chính là đi u hoàộ ủ ề

lượng s n ph m c a gen dc t o ra.ả ẩ ủ ạ

? Đi u hoà ho t đ ng c a gen có ýề ạ ộ ủ

? d a vào hình 3.1 hãy mô t c uự ả ấ

trúc c a ôpe ron Lacủ

* ho t đ ng 3 ạ ộ :gv yêu c u h cầ ọ

sinh nghiên cứư ụ m c II.2 và quan

sát hình 3.2a và 3.2b

? quan sát hình 3.2a mô t ho tả ạ

đ ng c a các gen trong ôpe ron lacộ ủ

khi môi trường không có lactôzơ

? khi môi trường không có ch tấ

c m ng lactôz thì gen đi u hoàả ứ ơ ề

( R) tác đ ng nh th nàp đ cọ ư ế ể ứ

I.Khái quát v đi u hoà ho t đ ng c a ề ề ạ ộ ủ gen

- Đi u hoà ho t đ ng c a gen chính làề ạ ộ ủ

đi u hoà lề ượng s n ph m c a gen dc t oả ẩ ủ ạ

ra trong t bào nh m đamt b o cho ho tế ằ ả ạ

1 mô hình c u trúc ope ron Lac ấ

- các gen có c u trúc liên quan v ch cấ ề ứ năng thường dc phân b li n nhau thànhố ề

t ng c m và có chung 1 c ch đi u hoàừ ụ ơ ế ề

g i chung la ôpe ronọ

- c u trúc c a 1 ôpe ron g m :ấ ủ ồ+ Z,Y,A : các gen c u trúcấ+ O( ope rato) : vùng v n hànhậ+ P( prômte r) : vùng kh i đ ngở ộ+R: gen đi u hoàề

2.s đi u hoà ho t đ ng c a ôperon lac ự ề ạ ộ ủ

* khi môi trường không có lac tô z : genơ

đi u hoa R t ng h p prôtêin c ch ,ề ổ ợ ứ ế prôtêin c ch g n vào gen v n hành Oứ ế ắ ậlàm c ch phiên mã c a gen c u trúc ( cácứ ế ủ ấgen c u trúc không bi u hiên)ấ ể

* khi môi trường có lactôz : gen đi u hoàơ ề

R t ng h p prôtêin c ch ,lactôz nh làổ ợ ư ế ơ ư

ch t c m ng g n vào và làm thay đ i c uấ ả ứ ắ ổ ấ hình prôtêin c ch , prôtêin c ch b b tứ ế ứ ế ị ấ

ch các gen c u trúc không phiênế ấ

mã

? quan sát hình 3.2b mô t ho tả ạ

đ ng c a các gen trong ôpe ron Lacộ ủ

khi môi trường có lactôz ?ơ

? tại sao khi môi trường có ch tấ

c m ng lactôz thì các gen c uả ứ ơ ấ

trúc ho t đông phiên mãạ

ho t không găn dc vào gen v n hành O nênạ ậgen đượ ực t do v n hành ho t đ ng c aậ ạ ộ ủ các gen c u trúc A,B,C giúp chúng phiênấ

- hs hiêu được khái ni m ,nguyên nhân, c ch phát sinh và c ché bi u hi n c a đ t bi n,ệ ơ ế ơ ể ệ ủ ộ ế

th đ t bi n va phân bi t để ộ ế ệ ược các d ng đ t bi n genạ ộ ế

- phân bi t rõ tác nhân gây đ t bi n và cách th c tác đ ngệ ộ ế ứ ộ

- cơ ch bi u hi n c a đ t bi n genế ể ệ ủ ộ ế

- hậu qu c a đ t bi n genả ủ ộ ế

- rèn luy n k năng phân tích ,so sánh,khái quát hoá thông qua c ch bi u hi n đ t bi nệ ỹ ơ ế ể ệ ộ ế

rền luy n k năng so sánh ,k năng ng d ng ,tháy đệ ỹ ỹ ứ ụ ược h u qu c a đ t bi n đ i v i conậ ả ủ ộ ế ố ớ

( - hàm lượng khí th i tăng cao đ cả ặ

bi t la CO2 làm trái đ t nóng lênệ ấ

các nguyên li u hoá ch t gây ôệ ấ

nhi m mt, tr ng nhi u cây xanh, xễ ồ ề ử

lí ch t th i nhà máy, khai thác tàiấ ả

đb gen : yêu c u hs hoàn thanh PHTầ

•

dạng ĐB Khái

ni mệ hậu quảThay thê

trường h p nh hợ ả ưở ng

đ n c u trúc cuaế ấprôtêin ,có trường h pợ ko,y u t quy t đ nh làế ố ế ị

gì ?

• ( y u t quy t đ nh làế ố ế ị

b ba mã hoá a.a có bộ ị thay đ i ko, sau đb bổ ộ

ba có quy đ nh a.a m iị ớ ko

II C ch phát sinh đ t bi n gen ơ ế ộ ế

1 s kêt c p không đúng trong nhân ự ặ đôi ADN

- tác nhân v t lí ( tia t ngo i)ậ ử ạ

- tác nhân hoá h c( 5BU) : thay th c pọ ế ặ A-T b ng G-Xằ

- Tác nhân sinh h c( 1 s virut) :ọ ố đ tộ

bi n genế

III H u qu và ý nghĩa c a đ t bi n ậ ả ủ ộ ế gen

1 h u qu c a đôt bi n gen ậ ả ủ ế

- Đ t bi n gen làm bi n đ i c u trúcộ ế ế ổ ấmARN bi n đ i c u trúc prôtêin thay đ iế ổ ấ ổ

đ t ng t v 1 hay 1 s tính tr ngộ ộ ề ố ạ-Đa s có h i ,gi m s c s ng ,gen đ tố ạ ả ứ ố ộ

? tại sao nói đ t bi n gen làộ ế

ngu n nguyên li u quan tr ng choồ ệ ọ

ti n hoá và ch n gi ng trong khi đaế ọ ố

- mộ ốt s có l i ho c trung tínhợ ặ

2 vai trò và ý nghĩa c a đ t bi n gen ủ ộ ế

a Đ i v i ti n hoá ố ớ ế

-Làm xu t hi n alen m iấ ệ ớ-Cung c p nguyên li u cho ti n hoá vàấ ệ ế

ch n gi ngọ ố

b Đ i v i th c ti n ố ớ ự ễ

IV C ng c ủ ố

- phân bi t đ t bi n và th đ t bi nệ ộ ế ể ộ ế

- Đ t bi n gen là gif ? dc phát sinh nh th nàoộ ế ư ế

- mối quan h gi a ADN – A RN- Pr tính tr ng h u qu c a đ t bi n genệ ữ ạ ậ ả ủ ọ ế

V Bài t p v nhà ậ ề

- sư ầu t m tài li u v đ t bi n sinh v tệ ề ộ ế ở ậ

- Đ c trọ ước bài 5

- Đ c m c em có bi t trang 23 sách giáo khoaọ ụ ế

*bổ sung: minh ho cho nh ng h u qu c a các dang đ t bi n gen b ng s đạ ữ ậ ả ủ ộ ế ằ ơ ồ

M ch g c : - XGA – GAA –TTT –XGA - ạ ố

m A RN -GXU –XUU –AAA –GXU-

a.a -ala –leu –lys

thay A=X

M ch g c : -XGA –GXA –TTT –XGAạ ố

-GXU –XGU –AAA –GXU

a.a -ala –arg –lys –ala

Ngày so n: ạ

BÀI 5 : NHI M S C TH VÀ Đ T BI N C U TRÚC NST Ễ Ắ Ể Ộ Ế Ấ I.M c tiêu ụ

- mô t đả ược hình thái c u trúc và ch c năng c a NSTấ ứ ủ

- nêu được các đ c đi m b NST đ c tr ng c a m i loàiặ ể ộ ặ ư ủ ỗ

- trình bày khái ni m và nguyên nhân phát sinh đ t bi n c u trúc NST, mô t đệ ộ ế ấ ả ược các lo iạ

đ t bi n c u trúc NST và h u qu ,ộ ế ấ ậ ả ý nghĩa c a d ng đ t bi n này trong ti n hoáủ ạ ộ ế ế

- rèn luy n k năng phân tích ,khái quát thông qua phân tích nguyên nhân, ý nghĩa c a đ tệ ỹ ủ ộ

bi n c u trúc NSTế ấ

II Thi t b d y h c ế ị ạ ọ

- bảng s lố ượng NST ( 2n) c a 1 s loài sinh v tủ ố ậ

- sơ ồ ế đ bi n đ i hình thái c a NST qua các kì c a quá trình nguyên phânổ ủ ủ

2 C u trúc siêu hi n vi ấ ể

Hs:ADN được x p vào 23 NST vàế

được gói g n theo các m c đ xo nọ ứ ộ ắ

cu n khác nhau làm chi u dài co ng nộ ề ắ

* mỗi NST có 3 b ph n ch y uộ ậ ủ ế+ tâm đ ng:ộ

+đ u mútầ+trình t kh i đ u nhân đôi ADNự ở ầ

3 ch c năng c a NST ứ ủ

-l ưu gi , b o qu n và truy n đ tữ ả ả ề ạ thông tin di truy nề

II Đ t bi n c u trúc NST ộ ế ấ

1 Khái ni m ệ

Là nh ng bi n đ i trong c u trúc c aữ ế ổ ấ ủ NST, có th làm thay đ i hình d ng vàể ổ ạ

*tại sao dang đ t bi n đ o đo n ítộ ế ả ạ

( do s chuy n đo n có thay đ i l nự ể ạ ổ ớ

trong c u trúc,khi n cho các NST trongấ ế

đ khác nhau c aộ ủ môi trường

- 1 NST b đ t thành nhi u đo n sau đó n i l i nh ng ko gi ng c u trúc cũ, đó có th làị ứ ề ạ ố ạ ư ố ấ ể

Cho bi t đây la nh ng đ t biên đ o đo n NST Hãy g ch dế ữ ộ ả ạ ạ ưới nh ng đo n b đ o và th xácữ ạ ị ả ử

đ nh m i liên h trong qt phát sinh các d ng b đ o đóị ố ệ ạ ị ả

Ngày so n :ạ

BÀI 6 : Đ T BI N S L Ộ Ế Ố ƯỢ NG NHI M S C TH Ễ Ắ Ể I.M c tiêu ụ

- học sinh hi u để ược các d ng đ t bi n s lạ ộ ế ố ượng NST , h u qu c a đ t bi n đ i v i conậ ả ủ ộ ế ố ớ

người và sinh v t, th y đậ ấ ượ ức ng d ng c a đ t bi n trong đ i s ng s n xu tụ ủ ộ ế ờ ố ả ấ

- hi u để ựơc khái ni m,c ch phát sinh, tính ch t bi u hi n c a t ng d ng đ t bi n sệ ơ ế ấ ể ệ ủ ừ ạ ộ ế ố

+ th b n nhi mể ố ễ + th b n nhi m képể ố ễ

* trong nguyên phân ( t bào sinhế

dưỡng ) : một ph n c th mang đ t bi nầ ơ ể ộ ế

l ch b i và hình thành th kh mệ ộ ể ả

3 H u qu ậ ả

mất cân b ng toàn b h gen ,thằ ộ ệ ườ ng

gi m s c s ng ,gi m kh năng sinh s nả ứ ố ả ả ả

không tương đ ng, g p khó khănồ ặ

trong phát sinh giao t ử

- th t b i: s k t h p gi a 2 giao tể ứ ộ ự ế ợ ữ ư 2n ho c c b NST không phân li trongặ ả ộ

l n nguyên phân đ u tiên cuat h p tầ ầ ợ ử

2 d đa b i ị ộ

a khái ni m ệ

là hi n tệ ượng làm gia tăng s b NSTố ộ

đ n b i c a 2 loài khác nhau trong m tơ ộ ủ ộ

- đ t bi n x y ra NST g m nh ng d ng chính nào ? phân bi t các d ng này v lộ ế ả ở ồ ữ ạ ệ ạ ề ượ ng

C Đ NH VÀ LÀM TIÊU B N T M TH I Ố Ị Ả Ạ Ờ

I M c tiêu ụ

- học sinh quan sát được hình thái và đ m s lế ố ượng NST c a ngủ ười bình thường và các

d ng đ t bi n s lạ ộ ế ố ượng NST trên tiêu b n c đ nhả ố ị

- vẽ hình thái và th ng kê s lố ố ượng NST đã quan sát trong các trường h pợ

-có th là để ược tiêu b n t m th i đ xác đ nh hình thái và đ m s lả ạ ờ ẻ ị ế ố ượng NST châu ch uở ấ

- hộp tiêu b n c đ nh b NST t bào c a ngả ố ị ộ ế ủ ười

- châu ch u đ c, nấ ự ướ ấc c t,ooxein, axetic 4-5/100 ,lam la men, kim phân tích, kéo

III.Ti n trình bài d y ế ạ

1 t ch c ổ ứ

chia nhóm hs c nhóm trử ưởng, ki m tra s chu n b c a hs, trong 1 nhóm c m i thành viênể ự ẩ ị ủ ử ỗ

th c hi n 1 nhi m v : ch n tiêu b n quan sát, lên kính và qua sát, đém s lự ệ ệ ụ ọ ả ố ượng NST , phân

bi t các dang đ t bi n v i d ng bình thệ ộ ế ớ ạ ường, ch n m u m , làm tiêu b n t m th iọ ẫ ổ ả ạ ờ

2 ki m tra s chu n b ể ự ẩ ị

3 n i dung và cách ti n hành ộ ế

ho t đ ng c a th y và trò ạ ộ ủ ầ n i dung ộ

- quan sat toàn b tiêu b n t đàu nàyộ ả ừ

đ n đ u kia dế ầ ướ ậi v t kính đ s b xácể ơ ộ

đ nh v trí nh ng t bào ma NST đã tung raị ị ữ ế

- ch nh vùng có nhi u t bào vào gi aỉ ề ế ữ

trường kính và chuy n sang quan sát dể ướ i

v t kính 40ậ

b th c hành ự

- t h o lu n nhóm đ xá đ nh k t qu quanả ậ ể ị ế ảsát được

- đ a tiêu b n lên kính đ quan sát : lúcư ả ể

đ u b i giác nh ,sau đó b i giác l nầ ộ ỏ ộ ớ

b hs thao tác th c hànhự

- l àm theo hướng d nẫ

- đêm s lố ượng và quan sát k hình tháiỹ

t ng NST đ v vào vừ ể ẽ ở

CH ƯƠ NG II : TÍNH QUY LU T C A HI N T Ậ Ủ Ệ ƯỢ NG DI TRUY N Ề

BÀI 8 : QUY LU T MENĐEN : QUY LU T PHÂN LI Ậ Ậ

I M c tiêu ụ

- H c sinh ch ra đọ ỉ ược phương pháp nghiên cứư ộ đ c đáo c a Menđenủ

- Gi i thích đả ược m t s khái ni m c b n làm c s nghiên cộ ố ệ ơ ả ơ ở ứư các quy lu t di truy nậ ề

- Gi i thích đả ược khái ni m lai m t c p tính tr ng, tính tr ng tr i, tính tr ng l n, tr i khôngệ ộ ặ ạ ạ ộ ạ ặ ộhoàn toàn

- Gi i thích k t qu thí nghi m cũng nh đ nh lu t phân lii c a Međen b ng thuy t NSTả ế ả ệ ư ị ậ ủ ằ ế

- Rèn luy n k năng suy lu n lôgic và kh năng v n dung ki n th c toán h c trong vi c gi iệ ỹ ậ ả ậ ế ứ ọ ệ ả quy t các v n đ c a sinh h cế ấ ề ủ ọ

Cho t ng cây F2 t th ph n đ t o ra đ i con F3ừ ự ụ ấ ể ạ ờ

K t qu thí nghi mế ả ệ F1: 100/100 Cây hoa đỏ

F2: ¾ s cây hoa đố ỏ ¼ cây hoa tr ng ( 3 tr i : 1 l n )ắ ộ ặF3 : ¼ cây ho đ F2 cho F3 g m toàn cây hoa đ ỏ ồ ỏ 2/3 cây hoa đ F2 cho F3 t l 3 đ :1 tr ngỏ ỉ ệ ỏ ắ

t t c các cây hoa tr ng F2 cho F3 g m toàn cây hoaấ ả ắ ở ồ

tr ngắ

- các nhân t di truy n c a b và m t n t i c th conố ề ủ ố ẹ ồ ạ ở ơ ể

m t cách riêng r , không hoà tr n vào nhau , khi gi m phânộ ẽ ộ ảchúng phân li đ ng đ u v các giao tồ ề ề ử

Ki m đ nh giể ị ả

thuy tế

- n u gi thuy t nêu trên là đúng thì cây d h p t Aa khiế ả ế ị ợ ử

gi m phân s cho 2 lo i giao t v i t l ngang nhauả ẽ ạ ử ớ ỉ ệ

- có thê ki m tra đi u này b ng phép lai phân tíchể ề ằ

đ n đén thành công c a Menđen thôngẫ ủ

qua vi c phân tích thí nghi m c a ôngệ ệ ủ

* yêu c u hs hoàn thành phi u h c t pầ ế ọ ậ

2 Lai các dòng thu n ch ng khác bi tầ ủ ệ

v 1 ho c 2 tính tr ng r i phân tích k tề ặ ạ ồ ế

qu lai F1, F2, F3ả ở3.S d ng toán xác su t đ phân tíchử ụ ấ ể

k t qu lai sau đó đ a ra gi thuy t đế ả ư ả ế ể

gi i thích k t quả ế ả

4 Ti n hành thí nghi m ch ng minhế ệ ứcho gi thuy tả ế

II Hình thành gi thuy t ả ế

1 N i dung gi thuy t ộ ả ế

***? Hãy phát bi u n i dung quy lu tể ộ ậ

phân li theo thu t ng c a DT h c hi nậ ữ ủ ọ ệ

gen trên đó nh th nàoư ế

? T l giao t ch a alen A và t l giaoỉ ệ ử ứ ỉ ệ

t c a alen a nh th nào ( ngang nhau )ử ứ ư ế

đi u gì quy t đ nh t l đó ?ề ế ị ỉ ệ

a M i tính tr ng đ u do m t c p nhânỗ ạ ề ộ ặ

t di truy n quy đ nh trong t bào nhânố ề ị ế

t di truy n không hoà tr n vào nhauố ề ộ

b B ( m ) ch truy n cho con ( quaố ẹ ỉ ềgiao t ) 1 trong 2 thành viên c a c pử ủ ặ nhân t di truy nố ề

c Khi th tinh các giao t k t h p v iụ ử ế ợ ớ nhau m t cách ng u nhiên t o nên cácộ ẫ ạ

h p tợ ử

2 Ki m tra gi thuy t ể ả ế

B ng phép lai phân tích ( lai ki mằ ể nghi m ) đ u cho t l ki u hinhf x p xệ ề ỉ ệ ể ấ ỉ 1:1 nh d đoán c a Međenư ự ủ

-Khi gi m phân t o giao t , các NSTả ạ ử

tương đ ng phân li đ ng đ u v giao tồ ồ ề ề ử , kéo theo s phân li đ ng đ u c a cácự ồ ề ủalen trên nó

a)B ng cách nào đ xác đ nh đằ ể ị ược phương th c di truy n c a m t tính tr ngứ ề ủ ộ ạ

b)nêu vai trò c a phủ ương pháp phan tinchs gi ng lai c a menđenố ủ

Ngày so n :ạ

BÀI 9: QUY LU T MEĐEN –QUY LU T PHÂN LI Đ C L P Ậ Ậ Ộ Ậ I.M c tiêu ụ

H c xong bài này hs có kh năngọ ả

- Gi i thích đả ượ ạc t i sao Menđen suy ra được quy lu t các c p alen phân li đ c l p v i nhauậ ặ ộ ậ ớtrong quá trình hình thành giao tử

- Bi t v n d ng các quy lu t xác su t đ d đoán k t qu laiế ậ ụ ậ ấ ể ự ể ả

- Bi t cách suy lu n ra KG c a sinh v t d a trên k t qu phân li ki u hình c a các phép laiế ậ ủ ậ ự ế ả ể ủ

- Nêu được công th c t ng quát v t l giao t , t l ki u gen ,ki u hình trong các phép laiứ ổ ề ỉ ệ ử ỉ ệ ể ểnhi u c p tính tr ngề ặ ạ

- Gi i thích đả ượ ơ ở ếc c s t bào h c c a quy lu t phân li đ c l pọ ủ ậ ộ ậ

* C s t bào h c c a quy lu t phân liơ ở ế ọ ủ ậ

*Trong phép lai 1 c p tính tr ng , đ cho đ i sau có t l ki u hình x p x 3 tr i : 1 l n thìặ ạ ể ờ ỉ ệ ể ấ ỉ ộ ặ

Cho 15 cây F1 ,t th ph n ho c giaoự ụ ấ ặ

ph nấF2 : 315 vàng ,tr nơ

101 vàng ,nhăn

108 xanh ,tr nơ

32 xanh, nhăn

- Xét riêng t ng c p tính tr ngừ ặ ạ+ màu s c: vàng/xanh = 3/1ắ+ hình d ng: tr n/nhăn = 3/1ạ ơ

2 Nh n xét k t qu thí nghi m ậ ế ả ệ

? F2 xu t hi n m y lo i KH gi ng Pấ ệ ấ ạ ố

m y lo i KH khác Pấ ạ

( L u ý: cây F1 m c lên t h t trongư ọ ừ ạ

qu cây P, cây F2 m c lên t h tả ở ọ ừ ạ

trong qu cây F1 )ả ở

? Th nào là bi n d t h pế ế ị ổ ợ

? N u xét riêng t ng c p tính tr ng thì tế ừ ặ ạ ỉ

l phân tính F2 nh th nào, t l nàyệ ở ư ế ỉ ệ

tuân theo đ nh lu t nào c a Menđen?ị ậ ủ

? nh v y s DT c a 2 c p tính tr ngư ậ ự ủ ặ ạ

này có ph thu c nhau koụ ộ

? hãy gi i thích t i sao ch d a trên KHả ạ ỉ ự

c a F2 Menđen l i suy dc các c p nhânủ ạ ặ

( Hướng d n hs áp d ng quy lu t nhânẫ ụ ậxác su t thông qua m t vài ví d )ấ ộ ụ

3.N i dung đ nh lu t ộ ị ậ

II C s t bào h c ơ ở ế ọ

1 Các gen quy đ nh các tính tr ng khácị ạnhau n m trên các c p NST tằ ặ ương đ ngồ khác nhau khi gi m phân các c p NSTả ặ

tương đ ng phân li v các giao t m tồ ề ử ộ cách đ c l p và t h p t do v i NSTộ ậ ổ ợ ự ớkhác c p→ kéo theo s phân li đ c l pặ ự ộ ậ

và t h p t do c a các gen trên nóổ ợ ự ủ

2 S phân li c a NST theo 2 trự ủ ườ ng

h p v i xác su t ngang nhau nên t o 4ợ ớ ấ ạ

lo i gt v i t l ngang nhauạ ử ớ ỉ ệ

3 S k t h p ng u nhiên c a các lo iự ế ợ ẫ ủ ạ giao t trong qt th tinh làm xu t hi nử ụ ấ ệ nhi u t h p gen khác nhauề ổ ợ

III Ý nghĩa c a các quy lu t Menđen ủ ậ

- D đoán đự ược k t qu phân li ế ả ở

đ i sauờ

- T o ngu n bi n d t h p, gi iạ ồ ế ị ổ ợ ả thích dc s đa dang c a sinh gi iự ủ ớ

tr l i l nh sgk trang 40: hoàn thànhả ờ ệ

b ng 9ả

IV C ng củ ố

1.Trong m t bài toán lai, làm th nào đ phát hi n hi n tộ ế ể ệ ệ ượng phân li đ c l pộ ậ

2.hãy đ a ra đi u ki n c n đ áp d ng đ nh lu t PLĐL c a Menđen ư ề ệ ầ ể ụ ị ậ ủ

( M i gen quy đ nh m t tính tr ng, m i c p gen n m trên m t c p NST tỗ ị ộ ạ ỗ ặ ằ ộ ặ ương đ ngồ khác nhau )

- Gi i thích đả ượ ơ ởc c s sinh hoá c a hi n tủ ệ ượng tương tác b sungổ

- Bi t cách nh n bi t gen thông qua s biêbr đ i t l phân li KH trong phép lai 2 tính tr ngế ậ ế ự ổ ỉ ệ ạ

- Gi i thích đả ược th nào là tế ương tác c ng g p và vai trò c a gen c ng g p trong vi c quyộ ộ ủ ộ ộ ệ

đ nh tính tr ng s lị ạ ố ượng

- Gi i thích đả ược 1 gen có th quy đ nh nhi u tính tr ng khác nhau nh th nào, thông qua víể ị ề ạ ư ế

d c th v gen quy đ nh h ng c u hình li m ngụ ụ ể ề ị ồ ầ ề ở ười

Hãy vi t s đ c a phép lai P: AaBb AaBbế ơ ồ ủ

Xác đ nh k t qu KG, KH F1 trong trị ế ả ở ường h p các gen PLĐLợ

? Th nào là gen alen và gen không alenế

? 2 alen thu c cung 1 gen( A và a) có thộ ể

tương tác v i nhau theo nh ng cách nào ớ ữ

*Th c ch t là s tự ấ ự ương tác gi a cácữ

s n ph m c a chúng ( prôtêin) đ t oả ẩ ủ ể ạ KH

1 T ươ ng tác b sung ổ

* Thí nghi m ệ

Lai các cây thu c 2 dòng thu n hoaộ ầ

tr ng→ F1 toàn cây hoa đắ ỏF1 t th ph n đự ụ ấ ược F2 có t l KHỷ ệ9đ :7 tr ngỏ ắ

* Nh n xét ậ

? So sánh v i hi n tớ ệ ượng trong quy lu tậ

*HS tham kh o s đ lai trong sgk vàả ơ ồ

vi t theo phân tích trênế

GV: Th c t hi n tự ế ệ ượng tương tác gen

là ph bi n, hi n tổ ế ệ ượng 1 gen quy đ nh 1ị

đường cong chu n )ẩ

* N u s đ lai nh trế ở ồ ư ường h p tợ ươ ng

tác b sung và phân li đ c l p, t l phânổ ộ ậ ỉ ệ

li KH nh th nào trong trư ế ường h pợ

tương tác c ng g p ?ộ ộ

( t l 1:4:6:4:1 thay cho 9:7 ho cỷ ệ ặ

9:3:3:1)

? *Theo em nh ng tính tr ng lo i nàoữ ạ ạ

( s lố ượng hay ch t lấ ượng) thường do

nhi u gen quy đ nh? cho vd ? nh n xétề ị ậ

hi n tệ ượng tươ tác genng

* Gi i thích: ả

- S có m t c a 2 alen tr i n m trên 2ự ặ ủ ộ ằNST khác nhau quy đ nh hoa đ (-A-B)ị ỏ

- Khi ch có 1 trong 2 gen tr i ho cỉ ộ ặ không có gen tr i nào quy đ nh hoa màuộ ị

tr ng ( A-bb, aaB-, aabb )ắ

KG càng có nhi u gen tr i thì kh năngề ộ ả

t ng h p s c t mêlanin càng cao ,daổ ợ ắ ốcàng đen, ko có gen tr i nào da tr ngộ ắ

nh tấ

* Tính tr ng càng do nhi u gen tạ ề ươ ngtác quy đ nh thí s sai khác v KH gi aị ự ề ữ cac KG càng nh và càng khó nh n bi tỏ ậ ế

được các KH đ c thù cho t ng KGặ ừ

* Nh ng tính tr ng s lữ ạ ố ượng thường donhi u gen quy đ nh, ch u nh hề ị ị ả ưở ngnhi u c a môi trề ủ ường: s n lả ượng s a.ữ

kh i lố ượng , s lố ượng tr ngứ

II Tác đ ng đa hi u c gen ộ ệ ủ

* Khái ni m: ệ

*HS đ c m c II nêu khái ni m tác đ ngọ ụ ệ ộ

đa hi u c a gen? cho VD minh hoệ ủ ạ

*GV hướng d n hs nghiên c u hinh 10.2ẫ ứ

c a hi n tủ ệ ượng tác đ ng gen đa hi u v iộ ệ ớ

hi n tệ ượng 1 gen quy đ nh 1 tính tr ngị ạ

( Hi n tệ ượng 1 gen quy đ nh nhi u tínhị ề

tr ng là ph bi n )ạ ổ ế

*** Phát hi n 1 gen quy đ nh nhi u tínhệ ị ề

tr ng có ý nghĩa gì trong ch n gi ng?ạ ọ ố

cho ví d minh ho ?ụ ạ

*** Tương tác gen đa hi u có ph nh nệ ủ ậ

h c thuy t c a Menđen không? t i sao?ọ ế ủ ạ

Là hi n tệ ượng 1 gen tác đ ng đ n sộ ế ự

bi u hi n c a nhi u tính tr ng khácể ệ ủ ề ạnhau

*Ví d : ụ

Alen A quy đ nh qu tròn, v ng tị ả ị ọAlen a quy đ nh q a b u, v chuaị ủ ầ ị

* Các gen trong 1 t bào không ho tế ạ

đ ng đ c l p, các t bào trong 1 c thộ ộ ậ ế ơ ể cũng có tác đ ng qua l i v i nhau vì cộ ạ ớ ơ

b Gen đi u khi n s ho t đ ng c a gen khácề ể ự ạ ộ ủ

c Gen mà s n ph m c a nó nh hả ẩ ủ ả ưởng đ n nhi u tính tr ngế ề ạ

d Gen t o ra s n ph m v i hi u qu caoạ ả ẩ ớ ệ ả

Ngày so n:ạ

BÀI 11 : LIÊN K T GEN VÀ HOÁN V GEN Ế Ị

I.M c tiêu ụ

H c xong bài này h c sinh có kh năng:ọ ọ ả

- Nêu được thí nghi m ch ng minh hi n tệ ứ ệ ượng di truy n liên k t và hoán v genề ế ị

- Gi i thích đả ượ ơ ở ếc c s t bào h c c a hi n tọ ủ ệ ượng liên k t và hoán v genế ị

- Ch ra đỉ ược ý nghĩa th c ti n và ý nghĩa lý lu n c a hi n tự ễ ậ ủ ệ ượng liên k t gen và hoán vế ị gen

II.Thi t b d y h c ế ị ạ ọ

1.Ki m tra bài cũ ể

yêu c u hs làm bài t p sau: cho ru i gi m thân xám ,cánh dài lai v i thân đen cánh ng nầ ậ ồ ấ ớ ắ

được F1 toàn thân xám,cánh dài.n u đem con đ c F1 lai v i con cái thân đen cánh ng n thìế ự ớ ắ

có k t qua nh th nào biêt V: xám, b: đen, V: dài, v: c tế ư ế ụ

( chú ý v trí phân b c a gen trên m iị ố ủ ỗ

NST ban đ u và sau khi x y ra hi nầ ả ệ

2 nh n xét ậ : n u gen quy đ nh màu thânế ị

và hình d ng cách phân li theo Menđenạthì t l phân ly KH là 1:1:1:1ỷ ệ

c a m t loài thủ ộ ường b ng s lằ ố ượ ngNST trong b NST đ n b iộ ơ ộ

II Hoán v gen ị

2 c s t bào h c c a hi n t ơ ở ế ọ ủ ệ ượ ng hoán v gen ị

- cho r ng gen quy đ nh hình d ng cánhằ ị ạ

và m u săc thân cùng n m trên 1 NST,ầ ằkhi gi m phân chún di cùng nhau nênả

ph n l n con gi ng b ho c mầ ớ ố ố ặ ẹ

- m t s t bào c th cái khi gi mở ộ ố ế ơ ể ả phân x y ra TĐC gi a các NST tả ữ ươ ng

đ ng khi chúng ti p h p d n đ n đ i vồ ế ợ ẫ ế ổ ị trí các gen xu t hi n t h p gen m iấ ệ ổ ợ ớ ( HVG)

phân bào gi m phân? két qu c a hi nả ả ủ ệ

( t l ph n trăm mõi lo i giao t phỷ ệ ầ ạ ử ụ

thu c vào t n s HVG ,trong đó t lộ ấ ố ỷ ệ

giao t ch a gen hoán v bao gi cũngử ứ ị ờ

t đó nêu ý nghĩa c a hi n từ ủ ệ ượng LKG

đ c bi t trong ch n gi ng v t nuôi câyặ ệ ọ ố ậ

tr ngồ

*GV: nh n xét s tăng gi m s ki u tậ ự ả ố ể ổ

h p HVG và đ a ra k t lu n ( tăng sợ ở ư ế ậ ố

ki u t h p)ể ổ ợ

? cho bi t ý nghĩa c a hi n tế ủ ệ ượng HVG

*? Kho ng cách gi a các gen nói lênả ữ

đi u gì ( các gen càng xa nhau càng dề ễ

III Ý nghĩa c a hi n t ủ ệ ượ ng LKG và HVG

gi ngố

2 ý nghĩ c a HVG ủ

-T o ngu n bi n d t h p , nguyên li uạ ồ ế ị ổ ợ ệ cho ti n hoá và ch n gi ngế ọ ố

- các gen quý có c h i đơ ộ ượ ổ ợ ạ c t h p l itrong 1 gen

- thi t l p đế ậ ược kho ng cách tả ương đ iố

c a các gen trên NST đ n v đo kho ngủ ơ ị ả cách được tính b ng 1% HVG hay 1CMằ

- Bi t b n đ gen có th d đoán trế ả ồ ể ự ướ c

t n s các t h p gen m i trong cácầ ố ổ ợ ớphép lai, có ý nghĩa trong ch nọ

gi ng( gi m th i gian ch n đôi giaoố ả ờ ọ

ph i m t cách mò m m ) và nghiên c uố ộ ẫ ứ khoa h cọ

IV C ng c ủ ố

1 làm th nào đ bi t 2 gen đó liên k t hay phân li đ c l pế ẻ ế ế ộ ậ

2 các gen a,b,d,e cùng n m trên 1 NST bi t t n s HVG gi a a và e là 11,5%, gi a d và bằ ế ầ ố ữ ữ

là 12,5%, gi a d và e là 17% hãy vi t b n đ gen c a NST trênữ ế ả ồ ủ

3.m t cá th có tp ki u gen(AaBbCcDd) độ ể ể ược lai v i cá th (Aabbcc) ngớ ể ười ta thu đượ c

BÀI 12 : DI TRUY N LIÊN K T V I GI I TÍNH Ề Ế Ớ Ớ

VÀ DI TRUY N NGOÀI NHÂN Ề I.M c tiêu ụ

H c xong bài này h c sinh có kh năng:ọ ọ ả

- Nêu đượ ơc c ch xác đ nh gi i tính b ng NSTế ị ớ ằ

- Nêu được đ c điêmt di truy n c a các gen n m trên NST gi i tínhặ ề ủ ằ ớ

- Gi i thích đả ược nguyên nhân d n đ n s khác bi t v cách th c di truy n c a gen trênẫ ế ự ệ ề ứ ề ủNST thường và NST gi i tínhớ

-Đ c đi m di truy n ngoài nhân, phặ ể ề ương pháp xác đ nh tính tr ng do gen ngoài nhân quy đ nhị ạ ị

- Hình thành kĩ năng nh n bi t, l p lu n đ xác đ nh đậ ế ậ ậ ể ị ược di truy n liên k t gi i tínhề ế ớ

II Thi t b d y h c ế ị ạ ọ

- Hình v 12.1 , hình 12.2 trong SGK phóng toẽ

III Ti n trình t ch c d y h c ế ổ ứ ạ ọ

1 Ki m tra bài cũ: ể

- C s c a hi n tơ ở ủ ệ ượng hoán v gen? t n s HVG ph thu c vào đi u gì?ị ầ ố ụ ộ ề

- Đi u ki n đ i v i các gen đ có th x y ra LKG hay HVGề ệ ố ớ ể ể ả

? hãy cho bi t đ c đi m c a các genế ặ ể ủ

I.Di truy n liên k t v i gi i tính ề ế ớ ớ

1 NST gi i tính và c ch t bào h c ớ ơ ế ế ọ xác đ nh gi i tính b ng NST ị ớ ằ

a) NST gi i tính ớ

- là lo i NST có ch a gen quy đ nh gi iạ ứ ị ớ tính ( có th ch a các gen khác)ể ứ

- c p NST gi i tính XX g m 2 chi cặ ớ ồ ế

tương đ ng, c P XY có vùng tồ ặ ươ ng

đ ng ,có vùng ko tồ ương đ ngồ

n m trên vùng tằ ương đ ng ho c khôngồ ặ

? hãy nh n xét đ c đi m di truy n cuaậ ặ ể ề

gen trên NST X ( chú ý s di truy n tínhự ề

tr ng màu m t tr ng cho đ i con phépặ ắ ắ ờ ở

*Nh n xét :ậ

k t qu c a 2 phép lai thu n ngh ch c aế ả ủ ậ ị ủ Moocgan là khác nhau và khác k t quế ả

c a phép lai thu n ngh ch c a Menđenủ ậ ị ủ

* gi i thíchả : Gen quy đ nh tính tr ng màu m t ch cóị ạ ắ ỉtrên NST X mà không có trên Y→ vì v yậ

cá th đ c ( XY) ch c n 1 gen l n n mể ự ỉ ầ ặ ằ trên NST X đã bi u hi n ra KHể ệ

* Đ c đi m di truy n c a gen trên NSTặ ể ề ủX

- Di truy n chéoề

b) gen trên NST Y

VD : ngườ ối b có túm lông tai s truy nẽ ề

đ c đi m này cho t t c các con trai màặ ể ấ ảcon gái thì ko b t t nàyị ậ

tượng di truy n c a 1 só tính tr ng doề ủ ạ

gen n m trên NST Y quy đ nhằ ị

? là th nào đ bi t gen quy đ nh tínhế ể ế ị

Gv gi i thi u v ADN ngoài nhân: trongớ ệ ề

TBC cũng có 1 s bào quan ch a genố ứ

g i là gen ngoai NST, b n ch t c a genọ ả ấ ủ

ngoài NST cũng là ADN( có k/n t nhânự

* đ c đi m : di truy n th ngặ ể ề ẳ

c) khái ni m ệ

di truy n liên k t v i gi i tính là hi nề ế ớ ớ ệ

tượng di truy n các tính tr ng mà cácề ạgen xác đ nh chúng n m trên NST gi iị ằ ớ tính

d) ý nghĩa c a hi n t ủ ệ ượ ng di truy n ề liên k t v i gi i tính ế ớ ớ

- đi u khi n t l đ c cái theo ý mu nề ể ỉ ệ ự ố trong chăn nuôi tr ng tr tồ ọ

- nh n d ng đậ ạ ược đ c cái t nh đự ừ ỏ ẻ phân lo i ti n cho vi c chăn nuôiạ ệ ệ

- phát hi n đệ ược b nh do r i lo n cệ ố ạ ơ

ch phân li, t h p c a c o NST gi iế ổ ợ ủ ặ ớ tính

II Di truy n ngoài nhân ề

1 Hi n t ệ ượ ng

- thí nghi m c a co ren 1909 v i 2 phépệ ủ ớlai thu n ngh ch trên đ i tậ ị ố ượng cây hoa

? di truy n qua nhân có đ c đi m gìề ặ ể

lu t di truy n cho m i trậ ề ỗ ường h p trênợ

*? hi n tệ ượng di truy n theo dòng mề ẹ

được gi i thích nh th nào?ả ư ế

* Đ c đi m dt ngoài nhân ặ ể

- các tính tr ng di truy n qua TBC dc diạ ềtruy n theo dòng mề ẹ

- các tính tr ng di truy n qua TBC koạ ềtuân theo các đ nh lu t ch t ch nh sị ậ ặ ẽ ư ự

di truy n qua nhânề

** phương pháp phát hi n quy lu t diệ ậtruy nề

- DT liên k t v i gi i tính: k t q aế ớ ớ ế ủ

2 phép lai thu n ngh ch khác nhauậ ị

- DT qua TBC : k t qu 2 phép laiế ảthu n ngh ch khác nhau và conậ ịluôn có KH gi ng mố ẹ

- DT phân li đ c l p: k t qu 2ộ ậ ế ả phép lai thuân ngh ch gi ng nhauị ố

IV.C ng c ủ ố

- n u k t qu c a phép lai thu n ngh ch khác nhau 2 gi i ( loài có c ch xác đ nh gi iế ế ả ủ ậ ị ở ớ ở ơ ế ị ớ tính ki u XX,XY thì k t lu n nào dể ế ậ ưới đây là đúng

a gen quy đ nh tính tr ng n m trên NST Xị ạ ằ

b gen quy đ nh tính tr ng n m tring ti thị ạ ằ ể

c gen quy đ nh tính trang n m trên NST Yị ằ

d không có k t lu n nào trên đúngế ậ

- Th y đấ ược vai trò c a ki u gen và vai trò cua môi trủ ể ường đ i v i ki u hìnhố ớ ể

- Nêu được m i qua h gi a ki u gen , môi trố ệ ữ ể ường trong s hình thành tính tr ng c a c thự ạ ỉ ơ ể sinh v t và ý nghĩa c a m i quan h đó trong s n xu t và đ i s ngậ ủ ố ệ ả ấ ờ ố

- Hình thành năng l c khái quát hoáự

II Thi t b d y h c ế ị ạ ọ

- Hình 13 trong SGK phóng to

III Ti n trình t ch c d y h c ế ổ ứ ạ ọ

1 Ki m tra bài cũ ể

- Đ c đi m di truy n c a gen liên k t v i gi i tínhặ ể ề ủ ế ớ ớ

- T i sao có hi n tạ ệ ượng con sinh ra luôn gi ng mố ẹ

I.Con đ ườ ng t gen t i tính tr ng ừ ớ ạ

Gen ( ADN) → mARN →Prôtêin → tính tr ngạ

- Qúa trình bi u hi n c a gen qua nhi uể ệ ủ ề

bước nên có th b nhi u y u t môiể ị ề ế ố

trường bên trong cũng nh bên ngoài chiư

ph iố

II.S t ự ươ ng tác gi a KG và MT ữ

* Hi n t ệ ượ : ng

- th : + T i v trí đ u mút c th ( tai,Ở ỏ ạ ị ầ ở ểbàn chân, đuôi, mõm) có lông màu đen + nh ng v trí khác lông tr ngỞ ữ ị ắ

mu tố

* Gi i thích ả :

- T i các t bào đ u mút c th cóạ ế ở ầ ơ ểnhi t đ th p h n nên có kh năng t ngệ ộ ấ ơ ả ổ

h p đợ ượ ắ ốc s c t mêlanin làm cho lôngmàu đen

- Các vùng khác có nhi t đ cao h nệ ộ ơ không t ng h p mêlanin nên lông màuổ ợ

Gv: Trong s n xu t chăn nuôi mu nả ấ ố

nâng cao năng su t c n ph i làm gì ?ấ ầ ả

- Trên lá cây: da có hoa văn màu xanh c a lá câyủ

- Trên đá: màu hoa rêu c a đáủ

- Trên thân cây: da màu hoa nâu

2 Đ c đi m ặ ể :

- M c ph n ng do gen quy đ nh, trongứ ả ứ ịcùng 1 KG m i gen có m c ph n ngỗ ứ ả ứ riêng

- Có 2 lo i m c ph n ng: m c ph nạ ứ ả ứ ứ ả

ng r ng và m c ph n ng h p, m c

ph n ng càng r ng sinh v t càng dả ứ ộ ậ ễ thích nghi

- Di truy n đề ược vì do KG quy đ nhị

4 S m m d o v ki u hình ự ề ẻ ề ể

* Hi n tệ ượng m t KG có th thay đ iộ ể ổ

KH trước nh ng đi u ki n MT khácữ ề ệnhau g i là s m m d o v KHọ ự ề ẻ ề

- Do s t đi u ch nh v sinh lí giúp svự ự ề ỉ ềthích nghi v i nh ng thay đ i c a MTớ ữ ổ ủ

- M c đ m m d o v ki u hình phứ ộ ề ẻ ề ể ụ thu c vào KGộ

- M i KG ch có th đi u ch nh ki uỗ ỉ ể ề ỉ ể hình c a mình trong 1 ph m vi nh tủ ạ ấ

đ nhị

- Nh n xét v chi u cao cây c a 2ậ ề ề ủ

KG trong m i đ cao nỗ ộ ước bi n?ể

nuôi, cây tr ng trong s n xu tồ ả ấ

chăn nuôi nh th nào ?ư ế

* T nh ng phân tích trên hãy nêuừ ữ

nh ng tính ch t và đ c đi m c a sữ ấ ặ ể ủ ự

m m d o KH c a sinh v tề ẻ ủ ậ

IV.C ng c ủ ố

- Nói : cô y đấ ược m truy n cho tính tr ng má lúm đ ng ti n có chính xác ko? t i sao /ẹ ề ạ ồ ề ạ

n u c n thì ph i s a l i câu nói đó nh th nào/ế ầ ả ử ạ ư ế

- T i sao các nhà khoa h c khuyên nông dân không nạ ọ ên tr ng 1 gi ng lúa duy nh t trênồ ố ấ

m t di n tích r ng trong 1 v ( cho dù đó là gi ng có năng su t cao )ộ ệ ộ ụ ố ấ

- T i sao c n đ c bi t quan tâm đ bà m khi mang thaiạ ầ ặ ệ ế ẹ

Ngày so n :ạ

BÀI 14 : TH C HÀNH LAI GI NG Ự Ố

I.M c tiêu ụ

- H c sinh làm quen v i các thao thác lai h u tính, bi t cách b trí thí nghi m th c hành laiọ ớ ữ ế ố ệ ự

gi ng, đánh giá k t qua thí nghi m b ng phố ế ệ ằ ương pháp th ng kêố

- Th c hi n thành công các bự ệ ước tiên hành lai gi ng trên 1 s đ i tố ố ố ượng cây tr ng đ aồ ở ị

- Ch n gi ng: ch n các gi ng cây khác nhau rõ ràng v hình d ng ho c màu s c qu đ cóọ ố ọ ố ề ạ ặ ắ ả ể

th phân bi t d dàng b ng m t thể ệ ể ằ ắ ường

- Gieo h t nh ng cây dùng làm b trạ ữ ố ước nh ng cây dùng làm m t 8 đ n 10 ngàyữ ẹ ừ ế

- Khi cây b ra hoa thì t a b t s hoa trong chùm và ng t b nh ng qu non đ t p trung l yố ỉ ớ ố ắ ỏ ữ ả ể ậ ấ

hoa và qu non trên cây b , b m ng nả ố ấ ọ

và ng t t a cành, t a hoa trên cây mắ ỉ ỉ ẹ

• Không ch n nh ng hoa đ u nhuọ ữ ầ ỵ

khô, màu xanh nh t nghĩa là hoaạ

còn non , đ u nhu màu nâu và đãầ ỵ

ph n)ấ-Dùng kim mũi mác tách 1 bao ph n raấ

n u ph n còn là ch t tr ng s a hay màuế ấ ấ ắ ữxanh thì được n u ph n đã là h t màuế ấ ạ

- Thu h t ph n trên cây b : ch n hoaạ ấ ố ọ

thu ho ch và c t gi h t laiạ ấ ữ ạ

* GV hướng d n h c sinh nghiên c uẫ ọ ứ

phương pháp x lý k t qu lai theoử ế ả

phương pháp th ng kê đố ược gi i thi uớ ệ

trong sách giáo khoa

Vi c x lý th ng kê không b t bu cệ ử ố ắ ộ

h c sinh ph i làm nh ng gv nên họ ả ư ướ ng

d n hs khá gi i yêu thích khoa h cẫ ỏ ọ

ki m tra đánh giá k t qu thí nghi m vàể ế ả ệ

thông báo cho toàn l pớ

-Dùng bút lông ch m h t ph n cây bấ ạ ấ ố lên đ u nhu hoa c a cây m đã khầ ỵ ủ ẹ ử nhị

- Bao chùm hoa đã th ph n b ng túiụ ấ ằcách li, bu c nhãn ,ghi ngày và côngộ

th c laiứ

3.Chăm sóc và thu ho ch ạ

- Tướ ưới n c đ y đầ ủ-Khi qu lai chín thì thu ho ch, c nả ạ ẩ

th n tránh nh m l n các công th c laiậ ầ ẫ ứ

- B t ng qu tr i h t lên t gi y l cổ ừ ả ả ạ ờ ấ ọ ghi công th c lai và th t qu lên tứ ứ ự ả ờ

gi y đóấ

- Ph i khô h t ch mát khi c gieo thìơ ạ ở ổ ầngâm t gi y đó vào nờ ấ ước lã h t s táchạ ẽra