Giáo án dạy môn Ngữ văn 8 cả năm

- ở tiết trước các em đã phần nào cảm nhận được tâm trạng của nhân vật tôi trong bổi đầu tiên đến trường vậy diễn biến tâm trạng đó diễn ra ntn chúng ta hãy tìm hiÓu.... Cảnh sân trường [r]

Soạn: Tuần 1

Giảng:

Tiết 1 Tôi đi học

-Thanh Tịnh-

A mục tiêu

- Học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi

tựu trường đầu tiên trong đời

- Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị chữ tình man mác của Thanh

Tịnh

-Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ, phân tích

-Giáo dục lòng yêu trường, lớp

B Chuẩn bị

+ GV: Giáo án, SGK, SGV, các tư liệu TLTK về ngày đầu đi học.

+ HS: Vở ghi, SGK, vở soạn, kỉ niệm của bản thân

c Tiến trình tổ chức các hoạt động

*HĐ1 :Khởi động

1 Tổ chức:Sĩ số 8a:

8b:

2 Kiểm tra: Sách, vở của học sinh

3 Giới thiệu bài.

Trong cuộc đời mỗi con người những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ

bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt càng đáng nhớ hơn là những kỉ niệm các ấn tượng

của ngày tựu trường đầu tiên Truyện ngắn Tôi đi học diễn tả cảm xúc ấy ở nhân vật

tôi, gieo vào lòng ta bao nỗi niềm bâng khuâng và biết bao dung cảm nhẹ nhàng

trong sáng:

“Ngày đầu tiên đi học

Mẹ dắt tay đến trường

Em vừa đi vừa khóc

Mẹ dỗ dành yêu thương ”

*HĐ2 :Đọc hiểu van bản

I Tiếp xúc văn bản

GV :Hướng dẫn cách đọc-đọc mẫu1 đoạn

(Giọng đọc dịu hơi buồn, sâu lắng, chú ý

những câu nói của nhân vật Tôi, người mẹ

& ông đốc)

1 Đọc

HS 12 học sinh đọc tiếp Gv nhận xét

-uốn nắn cách đọc

2.Tìm hiểu chú thích

H Trình bày những nét chính về tác giả? a Tác giả:

Thanh Tịnh (1911-1988) tên khai sinh là Trần Văn Ninh, quê Gia Lạc ngoại ô thành phố Huế Cac sáng tác

đều toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm

êm dịu trong trẻo

H Cho biết những nét khái quát về tác

phẩm Tôi đi học?

b Tác phẩm

In trong tập Quê mẹ (1941) toàn tác

phẩm là những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường qua hồi tưởng của nhân vật tôi

H Em hiẻu thế nào là tựu trường? ông đốc?

lớp 3? lớp 5?

- Tựu trường; đến trường ngày khai giảng

năm học

- ông đốc: ở đây là ong hiệu trưởng

- Các lớp bậc tiểu học

c Từ khó

3.Thể loại-bố cục

H Văn bản thuộc kiểu vb & pt biểu đạt

nào?

H Vì sao có thể xếp Vb thuộc kiểu VB

biểu cảm?

-Toàn truyện là cảm xúc tâm trạng của

nhân vật trong buổi tựu trường đầu tiên

a.Thể loại

- KVB; Biểu cảm

- PTBĐ; Tự sự, Mtả, biểu cảm

H VB được chia làm mấy đoạn? nội dung

của từng đoạn?

b.Bố cụccủa văn bản (3 đoạn).

- Đ1: Từ đầu –> Trên ngọn núi->

cảm nhậnh của “tôi” tren đường tới trường

- Đ2: Tiếp -> được nghỉ cả ngày nữa -> Cảm nhận của tôi lúc ở trường

- Đ3: Còn lại -> cảm nhận của tôi trong lớp học

II Phân tích:

H Thời gian, không gian cụ thể nào gắn

với kỉ niệm buổi đầu đến trường của nhân

vật toi?

1 Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường.

- Thời gian: vào buổi sáng cuối thu lá rụng nhiều, mây bàng bạc

- Không gian; Trên con dường làng dài , hẹp

H Tại sao thời gian, không gian ấy lại trở

thành kỉ niệm trong tâm trí của “tôi”? =>

-Thời gian, không gian, nơi chốn quen thuộc gìn giữ , gắn bó với tuổi thơ của tôi trên quê hương & cũng là lần đầu tiên được cắp sách đến trường

H Hãy tìm những từ ngữ, chi tiết hình ảnh

diễn tả tâm trạng, cảm giác của “tôi” trên

đường cùng men tới tường?

- Từ ngữ: Tưng bừng, rộn rã, náo nức, mơn man

H Náo nức, mơn man thuộc từ loại gì? - Từ láy

-> đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng cảu tôi

H Theo em những từ ngữ: Thèm, bặm, ghì,

xệch, chúi, muốn thuộc từ loại gì? & diễn

tả điều gì của nhân vật tôi?

- Đó là những ĐT được dùng khiến người

đọc hình dung dễ dàng tư thế & cử chỉ ngộ

nghĩnh, ngây thơ đáng yêu cảu chú bé Đó

là tâm trạng rất tự nhiên của đứa bé lần đầu

tiên tới trường

H Qua tâm trạng của “tôi” đã bộc lộ đức

tính gì ?

- Là 1 đức tính say mê học, yêu bạn

bè & mái trường của quê hương &

đây cũng thể hiện tình yêu quê hương tha thiết của tác giả

*HĐ3:Luyện tập

H Theo em nhân vật chính trong tác phẩm đực thể hiện chủ yếu ở phần nào?

A Lời nói C Tâm trạng

B Cử chỉ D Ngoại hình

*HĐ4:Củng cố-HDVN

* Củng cố: H Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường?

* Hướng dãn về nhà: - Học bài, đọc lại vb

- Soạn tiếp các phần tiếp theo

- Nhận xét bố cụ VB?

_

Ngày soạn:

Ngày giảng8a

8b

Tiết 2 Tôi đi học

( Thanh Tịnh)

A mục tiêu

-Tiếp tục giúp học sinh cảm nhận được tâm trạng hồi hộp cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời

-Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ gợi dư vị chữ tình man mác của Thanh Tịnh

-Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ, phân tích

-Giáo dục lòng yêu trường, lớp

B Chuẩn bị

+ GV: Giáo án, SGK, SGV, các tư liệu TLTK về ngày đầu đi học

+ HS: Vở ghi, SGK, vở soạn, kỉ niệm của bản thân

c Tiến trình tổ chức các hoạt động

*H Đ1:Khổi động

1 Tổ chức: Sĩ số 8a:

8b: ;

2.Kiểm tra: - Vở soạn của HS.

H Nhân vật tôi cảm nhận ntn trên đường tới trường? không gian, thời gian cụ thể?

H Những dấu hiệu khác trong tình cảm & nhận thức?

3.Giới thiệu bài.

- ở tiết trước các em đã phần nào cảm nhận được tâm trạng của nhân vật tôi trong bổi đầu tiên đến trường vậy diễn biến tâm trạng đó diễn ra ntn chúng ta hãy tìm hiểu

*H Đ2:Đọc hiểu văn bản

II Phân tích

HS Đọc đoạn 2 SGK

1.Cảm nhân của “tôi” trên đường tới trường

2.Cảm nhận của“tôi”lúc ở sân trường:

H Cảnh sân trường làng Mĩ Lí lưu lại trong

tâm trí tác giả có gì nổi bật?

a.Cảnh sân trường:

- Rất đông người (dày đặc người, người nào cũng đẹp, quần áo sạch sẽ, gương mặt vui tươi sáng sủa)

H Cảnh tượng đó có ý nghĩa gì? - ý nghĩa: Phản ánh không khí dặc

biệt của ngày hội khai trường thường gặp ở nước ta thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với ngôi

trường tuổi thơ.

GV “Tôi nhận tháy ngôi trường nay đã

khác nó “vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm”,

lại vừa to, rộng nên cảm thấy mình bé nhỏ

so với nó nên “tôi” đâm ra lo sợ vẩn vơ, đó

chính là trạng thái tâm lí của trẻ thơ

H Khi nghe gọi tên mình vào lớp nhân vật

tôi lúc này ra sao?

b Khi nghe gọi tên:

- Hàng loạt trạng thái cảm xúc xen lẫn nhau được miêu tả rất tinh tế

+ Tiếng trống vang dội cả lòng cậu cảm tháy mình chơ vơ

+ Lúc nghe gọi tên từng người, tim cậu như ngừng đập

+ Khi gọi đến tên, cậu giật mình và lúng túng

+ Thấy sợ khi phải xa mẹ

H Khi xếp hàng vào lớp “tôi’ ntn? c Khi xếp hàng vào lớp:

- Người tôi thấy nặng nề

- Tôi nức nở khóc theo

H Qua một loạt cảm xúc, tâm trạng của

nhân vật tôi em có suy nghĩ gì?

- Giàu cảm xúc với trường lớp, với người

thân

- Có những dấu hiệu trưởng thành trong

nhận thức & tình cảm ngay từ ngày đầu

tiên đi học

HS Theo dõi vào phần cuối 3 Cảm nhận của “tôi” trong lớp

học;

H Trong lớp tôi có tâm trạng ntn? thể hiện

qua những chi tiết nào?

- Trông hình gì treo trên tường cũng thấy lạ và hay

- Nhìn bàn ghế rồi tự nhiên lạm nhận

là vật của riêng mình

- Nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi, một người bạn tôi chưa hề quen biết nhưng cảm thấy không xa lạ

-đưa mắt thèm thuồng nhìn theo cánh chim

- Tôi vòng tay lên bàn chăm chỉ nhìn thầy viết & lẩm nhẩm đánh vần đọc

H Em có nhận xét gì về tâm trạng đó? => Tâm trạng đã có sự thay đổi vừa xa lạ,

vừa gần gũi,vừa ngỡ ngàng,tự tin nhân

vật tôi săn sàng bước vào giờ học.

4.Thái độ cử chỉ của nhữn người lớn

đối với em bé lần đầu tiên đi học: H.Người lớn có thái độ cử chỉ ntn? - Phụ huynh: Chuản bị chu đáo cho

con em, trân trọng tham dự buổi lễ

- Ông đốc: Một người thầy, một người lãnh đạo từ tốn bao dung

- Thầy giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu thương con trẻ

H Qua đây em suy nghĩ gì về môi trường

giáo dục? => Môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn

nuôi dưỡng thế hệ tương lai của đất nước

H Nghệ thuật sử dụng trong văn bản?

H Hãy chỉ ra hình ảnh so sánh?

+ ”Tôi quên thế nào được những cảm giác

trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi quang

đãng”

+”ý nghĩ ấy thoáng qua trên ngọn núi”

+ “Họ như con chim đứng trên bờ tổ cảnh

lạ”

H Những hình ảnh so sánh đó có gì đặc

biệt? tác dụng? => Hình ảnh so sánh thể hiện ở những

thời điểm khác nhau vì thế diễn tả rất

rõ nét sự vận động tâm trạng của nhân vật tôi đồng thời giúp ta hiểu rõ hơn tâm lí của cấc em nhỏ lần đầu tiênđi học và làm tăng thêm màu sắc trữ tình cho tác phẩm

GV Truện ngắn có bố cục theo dòng hồi

tưởng, cảm nghĩ của nhân vật tôi theo trình

tự thời gian của buổi tựu trường

- Sự kết hợp hài hoà giữa kể, tả & bộc lộ

tâm trạng, cảm xúc

- Sức cuấn hút của tác phẩm được tạo nên

từ bản thân tình huống truyện, buổi tựu

trường đầu tiên trong đời chứa đựng bao

cảm xúc từ những tình cảm ấm áp của

người lớn, từ thiên nhiên, ngôi trường &

các hình ảnh so sánh

III Tổng kết:

H Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì đặc sắc

trong tác phẩm?

1-Nghệ thuật

- Kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự

- Ngôn ngữ trong sáng, giản dị Bộc lộ trực tiếp cảm xúc

- Dùng nghệ thuật so sánh

H Em hãy nêu nội dung chính của truyện ? 2-Nội dung :

Truyện đã diễn đạt khá sâu sắc tâm trạng hồi hộp và những cảm xúc trong sáng của tuổi thơ ngày đầu đến trường Từ đó thể hiện lòng yêu tuổi thơ, bạn bè, mái trường, quê hương của tác giả

HS Đọc ghi nhớ SGK

*H Đ3:Luyện tập

Cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” trong truyện ngắn Tôi đi học.

*H Đ4:Củng cố-HDVN

*Củng cố: H VB “tôi đi học’ gợi cho em suy nghĩ gì?

*Hướng dẫn về nhà: - Học bài

- Làm câu hỏi 2 SGK (luyện tập) Xem cấp độ khái quát nghĩa của từ

_

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Tiết 3: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A mục tiêu

- Học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học rèn lưyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

B Chuẩn bị

GV Giáo án + SGK + SGV + Bảng phụ

HS Vở ghi + SGK + Vở soạn

C Tiến trình tổ chức các hoạt động

1 Tổ chức:Sĩ số 8a:

8b:

2 Kiểm tra: Chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới: GV giới thiệu bài

*HĐ2:Hình thành kiến thức

I Từ nghĩa rộng-từ nghĩa hẹp

HS Quan sát sơ đồ trong SGK 1 Ngữ liệu: SGK (10).

H Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá? Vì sao?

2.Nhận xét

- Động vật rộng hơn (vì nó bao hàm thú, chim, cá)

H Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của các từ voi, hươu, tu hú,

sáo, cá rô, cá thu? Vì sao?

- Nghĩa của các từ: Thú, chim, cá rộng hơn các từ voi, hươu, tu hú, sáo, cá rô, cá thu.

H Nghĩa của các từ: Thú, chim, cá rộng

hơn nghĩa của những từ nào? Hẹp hơn

nghĩa của những từ nào?

- Rộng hơn: Voi, hươu, tu hú, cá rô

- Hẹp hơn: Động vật

H Một từ ngữ như thế nào thì được coi là

có nghĩa rộng, nghĩa hẹp?

3 Kết luận: (Ghi nhớ SGK T10).

H Tìm các từ ngữ có nghĩa rộng & hẹp hơn

“hoa, cây, cỏ”

* Bài tập nhanh;

- Rộng: Thực vật

- Hẹp; + Cây cam, cây lê, cây đào

+ Cỏ mật, cỏ lác, cỏ gấu

+ hoa cúc, hao hồng, hoa huệ

H Cho sơ đồ sau hãy chỉ ra nghĩa rộng hẹp

của các từ?

- Rộng: phương tiện vận tải, xe, thuyền

- Hẹp: xe đep, xe hơi thuyền thúng,

thuyền buồm

Động vật

Phương tiện vận tải

*H Đ3:Luyện tạp

H Lập sơ đồ về cấp độ khái quát nghĩa cảu

từ trong nhóm từ ngữ sau?

b)

II Luyện tập.

1.Bài tập 1:

a)

Y phục

H Tìm từ ngữ có nghĩa rộng ? 2 Bài tập 2:

a Chất đốt, b Nghệ thuật

c Thức ăn, d Nhìn, e đánh

H Tìm các từ có nghĩa bao hàm trong

phạm vi nghĩa của mỗi từ?

3 Bài tập 3.

a xe cộ (xe đạp, xe máy, xe hơi )

b Kim loại (đồng, sắt nhôm, kẽm )

c hoa quả (cam, chan, bòng, mít, na

d họ hàng (họ nội, họ ngoại, chú

e Mang (sách, khiêng, gánh )

H Chỉ ra những từ ngữ không thuộc phạm

vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ?

4 bài tập 4.

a.thuốc lào c bút điện b.thủ quỹ d hoa tai

*H Đ4:Củng cố-HDVN

* Củng cố: H Thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Cho ví dụ?

* Hướng dẫn về nhà:

- học bài, hoàn thành bài tập vào vở, học “tính thống nhất về chủ đề của văn bản”

Ngày soạn: 21/08/2009

Ngày giảng:

Tiết 4 Tính thống nhất về chủ đề văn bản

A mục tiêu

- Học sinh nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết 1 văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

- Giáo dục ý thức ham học, yêu thích bộ môn

Y phục

quần đùi, quần

súng trường, đại

vũ khí

B Chuẩn bị:

+ GV: Giáo án + SGK + SGV + các bài tập có tính thống nhất.

+ HS Vở ghi + SGK + Vở soạn

C Tiến trình tổ chức các hoạt động

*H Đ1:Khởi động

1 Tổ chức: Sĩ số8A:

8B:

2 Kiểm tra: H Chủ đề của văn bản là gì?

3.Giới thiệu bài:

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một trong những đặc trưng quan trọng tạo nên văn bản phân biệt văn bản với những câu hỏi hỗn độn với những chuỗi bất thường về nghĩa

-Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được thể hiện trên cả 2 bình diện nội dung và cấu trúc - hình thức

*H Đ2:Hình thành kiến thức

I Chủ đề của văn bản

HS Đọc lại VB “tôi đi học” 1.Ngữ liệu SGK (12).

H Văn bản “Tôi đi học” kể về những

việc đang xảy ra (hiện tại) hay đã

xảy ra (hồi tưởng, kỉ niệm)?

2.Nhận xét

- Văn bản kể lại những việc đã xảy ra- đó là những hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên

đi học

H Tác giả viết văn bản này nhằm

mục đích gì?

- Để phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sắc từ thuở thiếu thời

H Vậy tác giả đã nhớ lại những kỉ

niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu

của mình?

+ Những kỉ niệm sâu sắc: mẹ dẫn đi đến trư-ờng, ông đốc gọi tên, xếp hàng vào lớp, bài học đầu tiên

H Những kỉ niệm đó gợi lên cảm

giác như thế nào trong lòng tác giả?

+ Cảm giác: Thấy mình đã lớn lên thành người lớn, đến trường lạ, bỡ ngỡ, rụt rè, sợ hãi, xếp hàng vào lớp cảm thấy xa mẹ nhưng dần dần lại thấy quen với lớp mới, bạn mới, thầy mới

H Em hãy thử phát biểu chủ đề của

văn bản ấy trong một câu? =>

+ Chủ đề: Nhớ và kể lại buổi tựu trường đầu tiên trong thời thơ ấu, tác giả nêu lên ý nghĩa

và cảm xúc của mình trong buổi tựu trường

đó

H Từ các nhận thức trên, hãy cho

biết : Chủ đề của văn bản là gì?

3.Kết luận

Chủ đề của văn bản là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản diễn đạt.

II Tính thống nhất chủ đề của văn bản.

H Căn cứ vào đâu mà em biết văn

bản “Tôi đi học” nói lên những kỉ

niệm của tác giả về buổi tựu trường

đầu tiên?

1.NGữ liệu(VB Tôi đi học) 2.Nhận xét

- Căn cứ vào nhan đề: Tôi đi học.

- Căn cứ vào các từ ngữ, các câu trong văn bản viết về buổi tựu trường đầu tiên

H Em hãy tìm các câu nhắc đến kỉ - Các câu nhắc đến kỉ niệm: