Giáo án Ngữ văn khối 7 (cả năm)

 Bµi v¨n chñ yÕu diÔn t¶ t©m tr¹ng cña người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường đầu tiên của con.. Song phần đầu bài văn.[r]

Bài 1:

Tiết 1: Văn bản Cổng trường mở ra

(Lí Lan)

A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh

1 Kiến thức: - Cảm nhận và thấm thía tình cảm đẹp đẽ, thiêng liêng, sâu nặng

của cha mẹ đối với con cái  con cái có tình cảm với cha mẹ

- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi người

2 Rèn kỹ năng: Đọc diễn cảm, cảm nhận, phân tích tổng hợp, liên hệ  rút ra

giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

3 Giáo dục học sinh: Yêu thương, kính trọng cha mẹ, say mê học tập.

4 Tích hợp: - VB nhật dụng

- Từ ghép

B Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:

1 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.

2 Bài mới:

ĐVĐ: Trong mỗi học sinh chúng ta, ai cũng có những kỷ niệm đẹp đẽ, đáng ghi nhớ về ngày khai trường đầu tiên khi bước vào lớp 1 Em hãy nhớ và kể lại tóm tắt buổi tối và đêm trước ngày khai giảng đầu tiên ấy?

 Đó thực sự là một ngày xiết bao bồi hồi, xao xuyến xen lẫn với lo lắng, sợ hãi mơ hồ Song chúng ta có biết tâm trạng và nỗi lòng của mẹ mình vào thời điểm đó như thế nào không? Với bài văn: "Cổng trường mở ra" mà chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học này sẽ đưa chúng ta trở lại với những kỷ niệm đẹp đẽ của ngày đầu tiên cắp sách tới trường

*HĐ1:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung

1 Tìm hiểu, tác phẩm.

1 Dựa vào việc đọc văn bản và soạn bài ở

nhà em hãy giới thiệu vài nét về tác giả và

xuất xứ của văn bản này?

Giới thiệu K’Q

* Lý Lan là một nhà báo có nhiều bài viết

về trẻ em

* Xuất xứ: Văn bản là bài ký trích từ báo yêu trẻ số 166 xuất bản tại TP HCM ngày 01/9/2000

2 Có ý kiến cho rằng đây là một văn bản

nhật dụng ý kiến của em như thế nào? Vì

sao?

Nhớ lại kiến thức cũ

- PB cá

nhân

2 Kiểu văn bản:

- Nhật dụng: Có nội dung gần gũi với cuộc sống (Vấn đề nhà trường và người mẹ)

3 ở lớp 6, em đã được học những văn bản

nhật dụng nào ?  Động Phong Nhà, bức

thư của thủ lĩnh người da đỏ; Cầu LB chứng

< LS

Tìm kiếm

 Đọc: Giọng chạm rãi, tình cảm thể hiện rõ

tình cảm người mẹ  Đọc mẫu: từ đầu 

"Ngày mai thức dạy cho kịp thời"

Nghe 3 Đọc và giải thích

từ.

 HS1: đọc tiếp  "đầu năm học"

HS2: Đọc phần còn lại

Đọc nghe

4 Sau khi đọc xong văn bản, em thấy có từ,

 GV thống kê lên bảng và hướng dẫn HS

tìm từng từ

* HĐ2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi

5 Từ văn bản đã đọc, em hãy tóm tắt đại ý

(nội dung chính) của bài văn, bằng một vài

câu văn ngắn gọn?

Tóm tắt * Đại ý:

Bài văn diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con

 Bài văn chủ yếu diễn tả tâm trạng của

người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày

khai trường đầu tiên của con Song phần

đầu bài văn Tác giả đã dành một đoạn để

nói lên tâm trạng của người con trước ngày

khai trường Và đọc toàn bộ bài văn ta thấy

tâm trạng của người mẹ và đứa con rất khác

Vậy tâm trạng của từng nhân vật được nhà

văn diễn tả như thế nào? Chúng ta cùng tìm

hiểu 

1 Tâm trạng của

đứa con (qua cảm nhận của người mẹ).

6 Đêm trước ngày khai trường, đứa con có

tâm trạng như thế nào? Tâm trạng đó được

thể hiện qua những chi tiết nào? Liệt kê

- Háo hức

- Ngủ ngon lành; thanh thản, vô tư

 HS có thể tìm những chi tiết:

+ Giấc ngủ đến với con dễ dàng

+ Gương mặt thanh thoát, đôi môi hé mở

và thỉnh thoảng lại chúm lại

+ Háo hức đến nỗi lên giường mà không

sao nằm yên được

+ Cũng cảm nhận được sự quan trọng của

ngày khai trường

+ Hăng hái giúp mẹ dọn dẹp đồ chơi

 Bình: Đọc phần đầu đoạn văn ta thấy

hình ảnh cậu học sinh lớp 1 được miêu tả

thật ngây thơ, đáng yêu Gương mặt thanh

thoát tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé

mở và thỉnh thoảng chúm lại như đang mút

kẹo Ngày mai là ngày đầu tiên được đi học

vậy mà đêm nay cậu bé vẫn ngủ một cách

thanh thản bởi vì cậu ta đã được mẹ chuẩn

bị chu đáo cho mọi thứ Khi lên giường, cậu

bé cũng có niềm háo hức như trước những

chuyến đi xa nhưng giờ đây trong lòng cậu

bé không có mối bận tâm nào khác ngoài

chuyện ngày mai thức dậy cho kịp giờ đi

học Như vậy trong đêm trước ngày khai

trường tâm trạng cậu học sinh lớp 1 ấy thật

là thanh thản, nhẹ nhàng, hồn nhiên, vô tư

Biết đâu trong đêm nay, cậu bé sẽ mơ một

giấc mơ đẹp: giấc mơ mình sẽ trở thành

thiên tài cho đất nước

Nghe

7 Tâm trạng của cậu bé thì như vậy, còn

tâm trạng của người mẹ thì ra sao? PB cá nhân 2 Tâm trạng của

người mẹ:

- Thao thức, trằn trọc, không ngủ được

- Suy nghĩ triền miên

8 Hãy tìm những chi tiết thể hiện điều đó? Tìm

kiếm

 HS có thể tìm những chi tiết:

+ Mẹ lên giường và trằn trọc

+ Mẹ không lo nhưng vẫn không ngủ

được

+ Đêm nay mẹ không ngủ được

 Mọi việc chuẩn bị cho con đã xong, mẹ tự

bảo mình cũng nên đi ngủ sớm Nhưng lên

giường, mẹ cứ trằn trọc mãi Lí Lan đã dùng

động từ chỉ trạng thái rất đúng chỗ: "trằn

trọc" "Trằn trọc" là trở mình luôn, cố ngủ mà

không sao ngủ được vì có nhiều điều phải

suy nghĩ

9 Vậy vì sao mẹ không ngủ được? Vì mẹ lo

lắng cho con hay vì mẹ đang nôn nao nghĩ

về ngày khai trường năm xưa trong mình?

Giải thích

Hay vì một lý do nào khác nữa?

khai trường của con

Vì Tin con đã lớn,

sẽ không bỡ ngỡ

Nhớ lại ngày khai trường đầu tiên của mình

 Rõ ràng có rất nhiều lý do khiến mẹ

không ngủ được Mẹ không ngủ được vì nghĩ

đến con, tin ở con nhưng có lẽ giấc ngủ

không đến với mẹ bởi trong lòng mẹ trào lên

bao hồi tưởng đẹp đẽ, bao suy nghĩ lắng

sâu Mẹ đã nhớ lại bao kỷ niệm xa xưa, ngày

còn thơ ấu, ngày đầu tiên cắp sách đến

trường của mẹ

10 Theo em, chi tiết nào chứng tỏ ngày khai

trường đã để lại dáu ấn sâu đậm trong tâm

hồn mẹ?

Tìm kiếm

 HS có thể đưa những chi tiết:

+ Bên tai mẹ bỗng vang lên tiếng đọc bài

trầm bổng

+ Nhớ lại ngày khai trường năm xưa của

mình, mẹ cũng được bà: "âu yếm nắm tay

dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp"

+ Mẹ còn nhớ cảm giác nôn nao, hồi hộp khi

cùng bà ngoại đi tới gần ngôi trường và nỗi

chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại,

bà ngoại đứng ngoài cổng trường như đứng

ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào

 GV: Rõ ràng người mẹ ấy không ngủ

được là vì bà nhớ lại những kỷ niệm xưa

Việc nôn nao nhớ lại kỷ niệm xưa không phải

chỉ để được sống lại với tuổi thơ đẹp đẽ của

mình mà người mẹ ấy còn muốn "nhẹ

nhàng, cẩn thận và tự nhiên ghi vào lòng

con" Để rồi bất cứ một ngày nào đó trong

đời, khi nhớ lại, lòng con lại rạo rực những

cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến Điều đó

có nghĩa là người mẹ mong muốn truyền cho

cậu học sinh lớp 1 kia những cung bậc tâm

trạng đẹp đẽ của cuộc đời

Nghe

11 Sau những hồi tưởng và mong ước ấy,

người mẹ mở rộng ý nghĩ, liên tưởng tới một

nét đẹp trong văn hóa của người Nhật

 GV đọc đoạn văn: "Mẹ nghe nói sau

này" người mẹ liên tưởng như thế nào để

làm gì? Hãy tìm trong liên tưởng của người

mẹ, câu văn nói lên tầm quan trọng của nhà

trường đối với thế hệ trẻ?

Thảo luận nhóm

 Mẹ liên tưởng tới nền giáo dục ở Nhật

 để hiểu rõ và ghi nhớ trách nhiệm vinh quang nhưng nặng nề của mình đối với việc chăm lo giáo dục con cái

 Câu văn thể hiện tầm quan trọng của nhà

trường đối với thế hệ trẻ: "Ai cũng biết rằng

nỗi oan lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng

đến cả một thế hệ mai sau" Câu văn này đã

nêu bật vai trò to lớn của sự nghiệp giáo dục

đối với việc chăm lo, bồi dưỡng thế hệ trẻ,

những người sẽ kế tục sự nghiệp của đất

nước trong tương lai

12 Qua những cảm xúc, tâm trạng của

người mẹ, giúp em hiểu thêm gì về tấm lòng

của người mẹ ấy?

PBC

 Đó là một người mẹ có tấm lòng cao cả

và đẹp đẽ xiết bao!

13 Kết thúc bài văn, người mẹ nói: "Bước

qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu

sẽ mở ra" Đã 7 năm bước qua cánh cổng

trường, bây giờ em hiểu thế giới kì diệu đó là

gì?

Thảo luận bàn

Những điều hay lẽ phải Tình thương và đạo lí làm người

Đó là thế giới của ánh sáng tri thức

Những hiểu biết lý thú và

kỳ diệu mà nhân loại đã

tích lũy qua các thời

đại,tình bạn , tình thầy trò.

Những ước mơ và khát vọng bay bổng

14 Qua sự PT ở trên, em thấy người mẹ là

quan tâm, tận tụy với con

Là người Có

tâm hồn biết

nâng niu

những kỷ niệm

đẹp

15 Trong chương trình Ngữ Văn 6, chúng ta

được học một VB cũng nói về một người mẹ

có những đức tính cao đẹp như bà mẹ trong

VB này Bà mẹ đó là ai? ở văn bản nào?

Phát hiện

 Bà mẹ của MạnhTử trong văn bản: "Mẹ

hiền dạy con của Hồ Nguyên Trừng

16 Theo em, những tâm sự của người mẹ

trong VB có phải người mẹ đang trực tiếp nói

với con không?

Nhận xét

 Không Vậy bà đang tâm sự với ai? Và cách viết này

 Giáo viên chốt: Người mẹ không trực tiếp

nói với con với bất cứ ai Đó là tiếng nói nội

tâm của bà Bà ngồi nhìn con ngủ rồi như

tâm sự với con nhưng thực ra là bà đang nói

với chính mình

+ Cách viết này có tác dụng: Làm nổi bật

tâm trạng ý nghĩ, tình cảm của người mẹ

Đồng thời cách viết này còn giúp tác giả khai

thác và miêu tả thế giới tâm hồn trong người

mẹ một cách tinh tế qua tâm trạng hồi hộp,

trăn trở, xao xuyến những điều sâu kín mà

nhiều khi không trực tiếp nói ra bằng lời

được Đây là một kiểu văn chương trữ tình,

có tác dụng tình cảm mạnh mẽ Người mẹ

trong bài văn cứ thủ thỉ tâm tình tự nói

chuyện với mình Và tác giả Lí Lan cũng vậy,

chị không có ý khuyên ai bằng những lời lẽ

khô cứng mà chỉ hóa thân vào nhân vật để

tâm sự với bạn đọc, rất nhẹ nhàng, tinh tế

mà vô cùng thấm thía, lay mạnh ý nghĩ và

tình cảm người đọc

* HĐ3: Hướng dẫn học sinh tổng kết III Tổng kết - ghi

nhớ:

17 Qua những suy nghĩ và tâm trạng của bà

mẹ, VB giúp em hiểu được những điều gì? PB cá nhân

 GV chốt:

Tấm lòng tình cảm sâu nặng của người mẹ

Bài văn giúp ta hiểu Vai trò của nhà

trường với mỗi người

Từ đó mỗi chúng ta cần phải thấu hiểu công

lao, tấm lòng cao đẹp của cha mẹ đối với

con cái để có trách nhiệm, tình cảm đối với

cha mẹ; biết nâng niu trân trọng những kỉ

niệm đẹp, thiêng liêng, ghi dấu ấn đậm cuộc

đời mỗi người

18 Để biểu đạt ND trên tác giả đã có thành

công gì về NT? (phương thức biểu đạt? Lời

văn?)

 Phương thức biểu đạt?

 Lời văn nhẹ nhàng, sâu lắng, tha thiết

như lời tâm sự và NT khắc họa diễn biến tâm

trạng nhân vật tinh tế, sâu sắc

 Tất cả các ND trên đã được SGK cô đọng

trong phần ghi nhớ SGK 9 Mời một em đọc

to phần ghi nhớ

Đọc

 Giáo viên bình chốt: Đọc bài văn ta hiểu

rằng: Trong quãng đời đi học, hầu như ai

cũng trải qua ngày khai trường đầu tiên

Nhưng không ít ai để ý xem trong đêm trước

ngày khai trường mẹ mình đã làm và nghĩ

những gì Đọc bài văn này ta hiểu và thấm

thía tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng

của mẹ đối với ta và vai trò to lớn của nhà

trường đối với cuộc sống mỗi người

Và kết thúc bài học hôm nay Cô muốn tình

cảm chúng ta hãy nhớ về kỷ niệm của ngày

đầu tiên đi học qua bài hát "Ngày đầu tiên đi

học" do bạn: Trình bày

HS hát

Dặn dò: - Làm bài tập 1, 2; đọc bài học thêm.

- Học bài

- Soạn bài: "Mẹ tôi"

Tiết 2: Văn bản Mẹ tôi

(ét-môn-đô-Đơ-Ami-xi)

A Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp học sinh cảm nhận và thấm thía tình cảm thiêng liêng, sâu

lặng của cha mẹ đối với con cái

2 Rèn luyện kĩ năng: Đọc, hiểu, cảm nhận văn bản.

3 Giáo dục: Thái độ, hành động, tình cảm kính yêu cha mẹ.

4 Tích hợp: - VB : Cổng trường mở ra; Mẹ hiền dạy con

- Tập làm văn: Biểu cảm

B Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:

1 Kiểm tra bài cũ:

Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được từ văn bản: "Cổng trường mở ra" là gì?

2 Bài mới:

Với mỗi chúng ta, mẹ có một vị trí và ý nghĩa rất lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào và ai cũng ý thức được điều đó Chỉ đến khi nào, chúng ta mắc lỗi lầm với mẹ, ta mới nhớ ra tình cảm Văn bản "Mẹ tôi"

mà chúng ta học hôm nay cho ta một bài học như thế

*HĐ1:Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

1 Vài nét về TG - TP

1 Nên những hiểu biết của em về tác giả

và xuất xứ văn bản "Mẹ tôi"? Trình bầy * Tác giả: - (1846 - 1908)- Nhà văn nổi tiếng của

ý

 Ngoài ra ông còn là nhà hoạt động xã

hội, nhà văn hóa lỗi lạc của nước ý Tên

tuổi của ông đã trở thành bất tử qua tác

phẩm "Những tấm lòng cao cả"

* Xuất xứ văn bản: Trích trong "Những tấm lòng cam cả" (1886)

 Tác phẩm là cuốn nhật ký của cậu bé

En-ri-cô Cậu bé đã ghi lại những bức thư

của bố, mẹ, những truyện đọc hàng

ngày, những kỷ niệm sâu sắc, cảm đồng

về thầy cô, bạn bè, tuổi thơ Tác phẩm

có 6 bức thư của bố, 3 bức thư của mẹ

En-ri-cô gửi cho cậu Và bài học hôm

nay, chúng ta được tìm hiểu một trong 6

bức thư của bố En-ri-cô gửi cho cậu bé

 Đọc chậm rãi, tình cảm, thiết tha để

thể hiện tình cảm của người cha đối

vớingười vợ và En-ri-cô

Nghe 2 Đọc và tìm hiểu chú

thích:

 Giáo viên đọc mẫu từ đầu  "cứu

sống con" một học sinh đọc đoạn còn lại * Đọc:

2 Đọc văn bản có từ nào em không

cá

nhân

* Giải thích từ khó (SGK/11)

* HĐ2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

3 Hãy tóm tắt nội dung bài văn bằng một

 Văn bản là một bức thư của người cha

gửi con nhằm nhắc nhở con về sự thiếu

lễ độ với mẹ và đồng thời để giáo dục

con sửa lỗi lầm

4 Nội dung văn bản là một bức thư

nhưng tại sao SGK lại lấy nhan đề là "Mẹ

tôi"?

Giải thích

 + Nhan đề ấy là do chính tác giả đặt

+ Tuy bà mẹ không xuất hiện trực tiếp

trong văn bản Song bà lại chính là tiêu

điểm trọng tâm mà các nhân vật và chi

tiết hướng tới để làm sáng tỏ vấn đề

 Vậy người mẹ trong văn bản là người

5 Tìm những hình ảnh, chi tiết nói về

người mẹ của En-ri-cô kiếmTìm Khi con Quằn quại, lo Thức suốt đêm

sợ ốm khóc nức nở

Bỏ hết 1 năm

HP để tránh cho con 1 giờ đau

đớn



6 Qua đó, em hiểu mẹ của En-ri-cô là

nhận

Là người Yêu thương con

mẹ hết mực

Sẵn sàng hi sinh vì con

 Nhưng En-ri-cô lại chưa nhận ra sự

cao cả ấy của người mẹ nên cậu ta đã có

thái độ thiếu lễ độ với mẹ Bố cậu đã để ý

đến điều đó, ông vô cùng tức giận những

ông vẫn cố giữ bình tĩnh viết cho con một

bức thư vừa để giáo dục vừa để răn đe

Và trong bức thư, ta hiểu mẹ En-ri-cô là

một người mẹ tuyệt vời  sau những

dòng thư vừa kể chuyện, vừa ca ngợi tình

yêu của người mẹ, bố cậu bé đã viết

Trong đời còn có thể trải qua những ngày

buồn thảm những ngày buồn thảm nhất

là ngày mà con mất mẹ

7 Theo em, tại sao người cha lại nói với

 Người cha cậu bé đã dự cảm, giả định

tình huống ấy để muốn khẳng định một

chân lý: Tình cảm mẹ-con là vô cùng

khăng khít, bền vững mãi mãi với thời

gian và cuộc đời con người Công lao của

người mẹ thật không bút nào tả xiết !

8 Trước hình ảnh người mẹ như vậy,

người bố đã có thái độ như thế nao? Và

khi En-ri-cô phạm lỗi với mẹ, người bố có

tâm trạng ra sao? 

Tìm kiếm 2 Thái độ của người

bố:

a Dành cho người vợ:

- Nhận biết được tình cảm, phẩm chất cao đẹp của vợ  yêu quí, đồng cảm, trân trọng

9 Em hãy tìm những chi tiết trong bài

văn thể hiện rõ thái độ ấy của người bố?

 + Sự hỗn láo của con như một nhát

dao đâm vào tim bố  đau đớn, buồn

bã

Liệt kê

b Đối với En-ri-cô:

- Tức giận, buồn bã, đau

đớn trước hành động vô

lễ của con với mẹ

+ Không thể nén lại cơn tức giận với

10 Dù tức giận, buồn bã, đau đớn trước

thái độ vô lễ của cậu con, người cha có

đánh mắng cậu ta không? Ông đã làm gì

để cảm hóa đứa con? Hãy đọc to đoạn

văn nói lên điều đó và nêu nhận xét của

mình về lời văn trong đoạn thứ đó?

Thảo luận bàn  - Nhưng ông vẫn rất

yêu con

- Vì yêu con ông đã:

+ Phân tích giảng giải để con nhận ra lỗi lầm