- Sở dĩ nói văn bản "Tôi đi học" nói len những kỷ niệm của tác giả về buổi đầu tiên đến trường vì nhan đề của văn bản, các từ ngữ và các câu văn trong văn bản đều tập trung viết về những[r]
Trang 1Ngày soạn ;20/08/2008 GA : Chi tiết
Bài 1 Tiết 1 Văn bản
Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
A/ Mục tiêu cần đạt
Giúp học sinh:
Cảm nhận tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật "tôi" ở buổi tựu
, đầu tiên trong đời
Thấy ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi 8 vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
B/ Chuẩn bị
GV: Nghiên cứu tài liệu – soạn giáo án.
HS: Tóm tắt tác phẩm – soạn bài.
C/ Tiến trình lên lớp
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra bài cũ
Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh cho việc học môn Ngữ văn: SGK, vở ghi,
vở soạn bài, …
Bài mới
Giới thiệu bài: Trong cuộc đời mỗi con , những kỷ niệm tuổi học trò , neo đậu, >) giữ lâu bền trong tâm hồn Đặc biệt là những kỷ niệm về buổi đến , đầu tiên Truyện ngắn "Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy
I/ Giới thiệu tác giả, tác phẩm (Xuất xứ, nội dung, thể loại, bố cục)
? Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm?
- Thanh Tịnh (1911 - 1988), tên thật là Trần Văn Ninh, Lên 6 tuổi đổi là Trần Thanh Tịnh, quê ở xóm Gia Lạc, ven sông \7 ngoại ô thành phố Huế
- Từ năm 1933, ông đi làm ở các sở rồi vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn, làm thơ
- Sáng tác của Thanh Tịnh nhìn chung đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo
- Tác phẩm chính: Hậu chiến , (Tập thơ 1937), Quê mẹ (Tập truyện ngắn 1941), Ngậm ngải tìm trầm (Tập truyện ngắn 1943), Sức mồ hôi (Ca dao 1954), Những giọt I biển (Tập truyện ngắn 1956), Đi từ giữa một mùa sen (Truyện thơ), ….
- Truyện ngắn Thanh Tịnh đằm thắm, trong trẻo, êm dịu Thể hiện một tâm hồn nhậy cảm I vẻ đẹp của con , và quê 7 0
- Truyện ngắn "Tôi đi học" in trong tập "Quê mẹ", xuất bản năm 1941 Đây là truyện ngắn giàu chất trữ tình
Trang 2- Thông qua dòng hồi ( của nhân vật "tôi", tác giả làm sống lại "Những kỷ niệm mơn man của buổi tựu , &0 Những rung động tinh tế ấy của nhân vật đã tác giả thể hiện hết sức sống động nhờ sự đan xen hợp lý giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm
? Xét về mặt thể loại văn bản, có thể xếp bài này vào kiểu loại văn bản nào? (có thể gọi
đây là văn bản nhận dạng, văn bản biểu cảm không?)
- Văn bản này là văn bản biểu cảm vì toàn truyện là cảm xúc tâm trạng của nhân vật trong buổi tựu , đầu tiên
- Không thể gọi là văn bản nhận dạng đơn thuần vì đây là một tác phẩm văn 7 thật sự có giá trị ( – nghệ thuật, đã xuất bản từ lâu
GV: Mạch truyện kể theo dòng hồi ( của nhân vật "tôi" theo trình tự thời
gian của buổi tựu , đầu tiên
? Vậy có thể chia mấy đoạn? ý của từng đoạn?
- Chia 4 đoạn:
+ Đoạn 1: Từ đầu "lòng tôi lại bừng rộn rã": Từ hiện tại mà nhớ về dĩ vãng: biến chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp 8I nón mẹ lần đầu tiên đi đến , gợi cho nhân vật "tôi" nhớ lại mình ngày ấy cùng những kỷ niệm trong sáng (khơi nguồn nỗi nhớ)
+ Đoạn 2: Từ "buổi mai hôm ấy" -> & một làn mây >I ngang trên ngọn núi": Tâm trạng của nhân vật "tôi" trên con , cùng mẹ tới , 0
+ Đoạn 3: Từ &I sân , làng Mĩ Lí" "khi nhìn ngôi , ngày khai giảng, khi nhìn mọi , các bạn; lúc nghe gọi tên mình và phải rời bàn tay mẹ để vào lớp" + Đoạn 4: Từ "Một mùi 7 lạ" hết: Tâm trạng của nhân vật "tôi" khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên
II/ 4 % dẫn đọc và tìm hiểu từ khó.
* Đọc tác phẩm
GV: Nêu yêu cầu đọc: - Giọng chậm rãi, dịu dàng, sâu lắng.
- Chú ý đọc đúng những câu nói của nhân vật tôi và nhân vật ông Đốc (đọc giọng phù hợp)
GV: Đọc mẫu một đoạn, một vài câu nói của 2 nhân vật trên.
? Gọi 2 em đọc tiếp nhau hết một lần văn bản?
? Các em nhận xét cách đọc của bạn?
GV: Bổ sung, sửa chữa.
* Tìm hiểu từ khó
- Tựu , Đến , ngày khai giảng năm học
- Ông Đốc: ở đây là ông Hiệu ( 0
- Y lẻo nhìn: có thể hiểu là nhìn lại với tâm trạng >) luyến, dùng dằng
- Bất giác: Chợt, bỗng chợt
- Lạm nhận: Nhận quá đi, nhận vào mình những phần, những điều không phải của mình
Trang 3III/ Phân tích tác phẩm
1 Khơi nguồn kỷ niệm
? Đọc diễn cảm đoạn 1? Cho biết nỗi nhớ buổi tựu , của tác giả khơi nguồn
từ thời điểm nào? Vì sao?
* Thời điểm gợi nhớ:
- Cuối thu (đầu tháng 9) – Thời điểm khai , 0
- Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến , 0 => Gợi cho nhân vật "tôi" nhớ lại mình ngày ấy cùng những kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò
GV: ở đây là sự liên ( 7 đồng, tự nhiên giữa hiện tại và quá khứ Từ hiện tại
(chứng kiến hiện tại) mà nhớ về quá khứ của mình
? Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại kỷ niệm cũ diễn tả qua những chi tiết
nào?
- Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài , rụng nhiều, và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu , 0
- Mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp 8I nón mẹ lần đầu tiên đi đến , lòng tôi lại bừng, rộn rã
GV: Khi diễn tả tâm trạng nhớ lại những kỷ niệm cũ của mình, tác giả đã sử dụng 4 từ
láy rất gợi cảm
? Em hãy chỉ ra và phân tích giá trị biểu cảm của 4 từ láy diễn tả cảm xúc ấy?
- 4 từ láy đó là: nao nức, mơn man, bừng, rộn rã Bốn từ láy ấy sử dụng để tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật "tôi" khi nhớ lại kỷ niệm tựu , 0 Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Những cảm xúc, cảm giác ấy gần gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một cách cụ thể tâm trạng khi nhớ lại và cảm xúc thực sự của nhân vật "tôi" khi ấy Các từ láy đó góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ bao năm rồi mà vừa mới xảy ra hôm qua, hôm kia,…
2 Tâm trạng, cảm giác của nhân vật "tôi" trên con
? Đọc thầm đoạn 2, chú ý những câu đối thoại giữa 2 mẹ con và cho thầy (cô) biết: ở
đoạn 2, tác giả viết: "Con , này tôi đã quen đi lại lắm lần, lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học" Tâm trạng thay đổi đó biểu hiện cụ thể thế nào? Những chi tiết nào trong cử chỉ, trong hành động và lời nói của nhân vật "tôi" khiến em chú ý? Vì sao?
- Con , cảnh vật chung quanh vốn rất quen "lần này tự nhiên thấy lạ" Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình
GV: - "Cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn" với bộ quần áo mới, với mấy quyển vở
mới trên tay
GV: - "Cẩn thận", nâng niu "2 quyển vở mới", vừa lúng túng, vừa "muốn thử sức",
muốn khẳng định mình khi xin mẹ "mẹ $ bút I cho con cầm" Đó cũng là tâm trạng
và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên đến , 0
- Tôi cảm thấy mình "trang trọng và đứng đắn"
Trang 4- Thấy mấy cậu nhỏ trạc bằng tuổi tôi … trao sách vở cho nhau xem mà tôi thèm.
- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi bắt đầu thấy nặng: "Tôi bặm tay ghì thật chặt,
1 quyển vở cũng xệch ra và … chúi xuống đất Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận".
- Tôi muốn thử sức mình nên xin mẹ: "Mẹ $ bút I cho con cầm"
? Những động từ: Thèm, bặm, ghì, xệch, chúi, muốn … sử dụng đúng chỗ đã có
tác dụng thế nào?
- Những động từ: Thèm, bặm, ghì, xệch, chúi, muốn… sử dụng đúng chỗ đã khiến , đọc hình dung dễ dàng thế và cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây thơ, đáng yêu của chú bé
? Tóm lại, tâm trạng của nhân vật "tôi" trên con , cùng mẹ đến , là tâm
trạng thế nào?
- Đó là tâm trạng: vui I háo hức, hăm hở và tự tin
(giáo viên ghi bảng chính, ý chính rút ra đó)
D/ Củng cố: giáo viên hệ thống bài dạy
Đ/ 4 % dẫn
- Về nhà đọc diễn cảm đoạn 1 + 2
- Thuộc các dẫn chứng
- Phân tích ý 1 và ý 2
- Tìm hiểu tiếp phần còn lại để tiết sau sẽ học
Ngày soạn : 20/08/2008 GA : Chi tiết
Tiết 2 Văn bản
Tôi đi học (tiếp)
A/ Mục tiêu cần đạt: T tiết 1)
B/ Chuẩn bị
GV: Nghiên cứu tài liệu
HS: Tìm hiểu tiếp đoạn 3, 4 (SGK trang 6, 7)
C/ Tiến trình lên lớp
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra bài cũ
? Cho biết nỗi nhớ của nhân vật "tôi" về những kỷ niệm của buổi tựu , đầu tiên
khơi nguồn từ thời điểm nào? Phân tích tâm trạng của "tôi" trên con , cùng mẹ
đến , S
Bài mới
3 Tâm trạng, cảm giác của nhân vật "tôi" khi đến
Trang 5? Khi đến , nhân vật "tôi" đã nhìn thấy những gì ở đó?
- I sân , làng Mĩ Lí dày đặc cả ,0 < , nào cũng áo quần sạch sẽ,
7 mặt ai cũng vui 7 và sáng sủa
? Nhìn cảnh đó "tôi" có cảm giác và tâm trạng ntn?
- Cảm giác: , Mĩ Lí vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm
- Tâm trạng: Lo sợ, vẩn vơ, ngập ngừng, rụt rè, thèm vụng và I ao thầm
? Khi nghe thấy một hồi trống vang lên thì "tôi" nhìn thấy gì và cậu bé có cảm giác
ntn?
- Thấy: Mấy , học trò cũ đến xắp hàng 8I hiên rồi đi vào lớp
- Cảm giác: Chơ vơ, vụng về
? Khi nghe ông đốc gọi tên vào lớp thì "tôi" có cảm giác và tâm trạng ntn?
- Nghe ông đốc gọi tên từng , "tôi" cảm thấy quả tim mình ngừng đập
- Nghe gọi đến tên, tôi giật mình và lúng túng
? Em nhận xét gì về sự thay đổi tâm trạng của nhân vật tôi từ khi trên , cùng mẹ
đến , đến lúc nghe ông đốc gọi tên vào lớp?
- Quá trình ấy đã có sự thay đổi lớn trong tâm trạng của "tôi": Từ tâm trạng háo hức, hăm hở, tự tin (trên , tới , W chuyển sang tâm trạng: lo sợ vẩn vơ, ngập ngừng, rụt
rè, thèm vụng, I ao thầm và chơ vơ, lúng túng
? Có ý kiến cho rằng: "Tâm trạng của tôi khi đến , khi nhìn cảnh dày đặc cả
, nhất là khi nhìn cảnh trò cũ vào lớp … là tâm trạng: lo sợ vẩn vơ, vừa bỡ ngỡ, vừa
I ao thầm vụng, chơ vơ, vụng về, lúng túng Cách tả vậy thật tinh tế và hay" Em có
đồng ý với ý kiến trên không? Vì sao?
(Cho học sinh thảo luận 4 nhóm, cử học sinh đại diện phát biểu)
- Đó là sự chuyển biến rất phù hợp với quy luật tâm lý trẻ thơ Cách kể – tả vậy là tinh tế và hay ý kiến trên là hoàn toàn đúng
? Hãy tìm và phân tích để thấy rõ tác dụng lớn của các hình ảnh so sánh nhà văn
vận dụng trong truyện ngắn này?
- Có 3 hình ảnh so sánh nhà văn vận dụng trong truyện ngắn (3 hình ảnh so sánh
đáng chú ý nhất)
+ Tôi quên thế nào những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong tôi mấy cành hoa 7 mỉm , giữa bầu trời quang đãng
+ ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng một làn mây >I ngang trên ngọn núi
+ Họ con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, còn ngập ngừng e sợ Họ thèm vụng và I ao thầm những , học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ
=> Các so sánh trên xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi Đây là các so sánh giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm gắn với những cảnh sắc thiên nhiên 7 sáng, trữ tình Nhờ các hình ảnh so sánh thế mà cảm giác, ý
Trang 6nghĩ của nhân vật tôi , đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn Cũng nhờ chúng, truyện ngắn thêm man mác chất trữ tình trong trẻo
? Em có cảm giác gì về thái độ, cử chỉ của những , lớn (ông đốc, thầy giáo đón
nhận học trò mới, các phụ huynh)?
- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em ở buổi tựu , đầu tiên, đều trân trọng thâm dự buổi lễ quan trọng này Có lẽ họ cũng đang lo lắng, hồi hộp cùng con em mình
- Ông đốc là hình ảnh một , thầy, một , lãnh đạo nhà , rất từ tốn, bao dung
- Thầy giáo trẻ dạy học sinh mới cũng chứng tỏ là một , vui tính, giàu tình 7 yêu
- Qua các hình ảnh về , lớn, chúng ta nhận ra trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà , đối với thế hệ 7 lai Đó là một môi , giáo dục ấm áp, là một nguồn nuôi 8" các em ( thành
4 Tâm trạng, cảm giác của nhân vật "tôi" khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên.
? Đọc diễn cảm đoạn cuối?
? Cho biết tâm trạng và cảm giác của "tôi" khi !I vào chỗ ngồi lạ lùng ntn?
- Cảm giác mới của "tôi" khi !I vào lớp học: nhìn cài gì cũng "thấy mới lạ và hay hay", cảm giác "lạm nhận" (nhận bừa) chỗ ngồi kia là của riêng mình; nhìn , bạn mới,
$ quen mà đã "thấy quyến luyến" là sự biến đổi tự nhiên của tâm lý nhân vật Vì chỗ ngồi này mình sẽ ngồi trong suốt năm học, , bạn này sẽ là , gắn bó với mình cả năm …
? Hình ảnh "một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi
vỗ cánh bay cao" có phải đơn thuần chỉ có nghĩa thực hay không? Vì sao?
- Hình ảnh "một con chim con… bay cao" gợi sự nhớ tiếc những ngày trẻ thơ hoàn toàn chơi bời tự do đã chấm dứt để !I vào một giai đoạn mới trong cuộc đời – giai đoạn làm học sinh, tập làm , lớn Hình ảnh này không chỉ đơn thuần chỉ có nghĩa thực, một
sự tình cờ mà có dụng ý nghệ thuật, có ý nghĩa rõ ràng
? Em có nhận xét gì v ề cách kết thúc truyện của nhà văn Thanh Tịnh? Dòng chữ "Tôi
đi học" kết thúc truyện có ý nghĩa gì?
- Cách kết thúc truyện tự nhiên, bất ngờ: Dòng chữ "tôi đi học" vừa khép lại bài văn, vừa mở ra một thế giới mới, một khoảng không gian, thời gian mới, một tâm trạng, tình cảm mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp và chập chững xuất hiện lần đầu tiên trên trang giấy trắng tinh, thơm tho, tinh khiết niềm tự hào hồn nhiên và trong sáng của nhân vật "tôi" và của nỗi lòng ta khi hồi nhớ lại buổi thiếu thời Dòng chữ "tôi đi học" thể hiện chủ đề của truyện ngắn này
? Hãy nhận xét về nét đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn này? Theo em sức thu hút của tác
phẩm này tạo nên từ đâu?
* Đặc sắc nghệ thuật
- Truyện ngắn bố cục theo dòng hồi ( cảm nghĩ của nhân vật "tôi" theo trình
tự thời gian của một buổi tựu , 0
Trang 7- Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với bộc lộ tâm trạng, cảm xúc.
-> Chính các đặc sắc nghệ thuật đó đã góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của tác phẩm
* Sức lôi cuốn của tác phẩm tạo nên từ:
- Bản thân tình huống truyện (buổi tựu , đầu tiên trong đời đã chứa đựng cảm xúc thiết tha, mang bao kỷ niệm mới lạ, "mơn man" của nhân vật "tôi")
- Tình cảm ấm áp, trìu mến của những , lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến
, 0
- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi , và các so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả
Toàn bộ truyện ngắn toát lên chất trữ tình thiết tha, êm dịu
IV/ Tổng kết ghi nhớ.
* Tổng kết
? Văn bản truyện ngắn trên có sự kết hợp của các loại văn bản sau không?
A.Biểu cảm
B Miêu tả
C Kể chuyện
- Truyện ngắn trên có sự kết hợp của các loại văn bản: Biểu cảm, miêu tả và kể chuyện
? Sự kết hợp đã diễn ra ntn và có tác dụng gì?
- Các yếu tố: tự sự, miêu tả, biểu cảm xen kết nhau một cách hài hoà có tác dụng: Diễn tả tâm trạng "mơn man", với những kỷ niệm đẹp, trong sáng, trong trẻo của nhân vật "tôi" trong buổi tựu , đầu tiên, gieo vào lòng ta bao nỗi niềm bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng trong sáng
? Hãy tổng kết lại những nghệ thuật tiêu biểu của truyện ngắn này?
- "Tôi đi học" không thuộc loại truyện ngắn chứa đựng nhiều sự kiện, nhân vật, những xung đột xã hội Toàn bộ tác phẩm là "những kỷ niệm mơn man của buổi tựu , & qua hồi ( của nhân vật "tôi"
- Truyện ngắn này có bố cục theo dòng hồi ( của nhân vật tôi Qua dòng hồi (
ấy mà Thanh Tịnh diễn tả cảm giác, tâm trạng theo trình tự thời gian của một buổi tựu
, 0
- Sự kết hợp hài hoà, đan xen giữa kể, miêu tả, bộc lộ tâm trạng, cảm xúc
- Truyện ngắn hầu không có cốt truyện, tất cả chỉ giãi bày lên mặt giấy dòng tâm sự của một tâm hồn trẻ dại qua buổi tựu , đầu tiên
- Truyện ngắn đậm chất trữ tình, là truyện ngắn mà ngọt ngào, thiết tha, êm dịu một bài thơ
? Nội dung, chủ đề của truyện ngắn này là gì?
Thanh Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ: Trong cuộc đời mỗi con , kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu , đầu tiên, , khắc ghi mãi mãi
GV: Truyện ngắn đậm chất trữ tình "Tôi đi học" cho thấy: đối với mỗi con ,
những kỷ niệm thời thơ ấu, đặc biệt là kỷ niệm về buổi tựu , đầu tiên có sức mạnh ám
Trang 8ảnh và >) giữ sâu sắc trong ký ức của mỗi ,0 Truyện ngắn hầu không có cốt truyện Tất cả chỉ giãi bày lên mặt giấy dòng tâm sự của một tâm hồn thơ dại qua buổi khai , đầu tiên Chất thơ ngọt ngào, mơn man, buồn buồn và lây lan rung động mỗi khi đọc truyện là ở chỗ nó tạo sự đồng cảm của mọi ,0 Bởi vì ai mà chẳng có buổi đến , đầu tiên đầy bỡ ngỡ, háo hức mà rụt rè, lo lắng là vui râm ran, rạo rực Chất thơ tạo chính bởi tình huống truyện không có truyện Rồi những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc khi mùa thu lại về trên làng quê Việt Nam, với những cơn gió heo may se
se lạnh, lá rụng và bầu trời bàng bạc… Tất cả đã làm nên cái không khí rất rieng của khoảng thời gian khai , 0 Dòng cảm xúc, cảm giác chuyên chở tâm trạng cứ xuôi mái một chiều êm êm, dịu dịu lại có sức rung động lòng , khiến ai đã đọc áng văn một lần là không thể nào không cảm nhận chính là cảnh của mình, là lòng mình vậy
Có thể so sánh truyện ngắn của Thanh Tịnh với truyện ngắn của Thạch Lam vì cả hai nhà văn này đều có những truyện ngắn giàu chất trữ tình, ngọt ngào, êm dịu, thiết tha và hết sức tinh tế trong việc miêu tả dòng cảm xúc của nhân vật
* Ghi nhớ: SGK trang 9
? 1 em đọc phần ghi nhớ sgk trang 9?
(học sinh đọc to, rõ ràng ghi nhớ)
V/ Luyện tập
? Đọc bài tập 1 sgk trang 9?
1 Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật "tôi" trong truyện ngắn
"Tôi đi học"
GV: Dòng cảm xúc của nhân vật "tôi" trong truyện ngắn "tôi đi học" bộc bạch
qua dòng hồi ( theo trình tự thời gian của một buổi tựu , 0
* Khơi nguồn kỷ niệm: - Thời điểm gợi nhớ: Cuối thu – thời điểm khai ,
- Cảnh thiên nhiên: lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến , 0
=> Gợi cho nhân vật tôi nhớ lại mình ngày ấy với những kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò
* Tâm trạng của "tôi" trên , cùng mẹ đến ,
- Tâm trạng: Hăm hở, náo nức cảm giác trong sáng bừng rộn rã lòng tôi thay đổi lớn: trang trọng và đứng đắn thèm, muốn thử sức mình ý nghĩ vừa non nớt, vừa ngây thơ
* Tâm trạng của "tôi" khi đến , Lo sợ vẩn vơ bỡ ngỡ ngập ngừng e sợ thèm vụng và I ao thầm cảm giác bơ vơ vụng về lúng túng quả tim ngừng
đập quên cả mẹ đứng sau > càng lúng túng hơn tự nhiên thấy nặng nề lạ lùng
nức nở khóc theo
* Tâm trạng "tôi" khi ngồi chỗ ngồi của mình và đón nhận giờ học đầu tiên:
- Lạm nhận chỗ ngồi là của riêng quyến luyến tự nhiên với bạn mới quen thèm thuồng nhìn cánh chim bay ngoài cửa sổ trở về với thực tại đón nhận giờ viết tập đầu tiên: "Tôi đi học"
? Yêu cầu của đề ntn?
Trang 9Yêu cầu viết một văn bản ngắn:
Hình thức Văn bản ngắn: là phải kết cấu 3 phần (mở, thân, kết) phải ngắn gọn, súc tích
Mở rộng Ghi lại ấn của em trong buổi đến , khai giảng lần đầu tiên
GV: Các em hãy dựa vào truyện ngắn trên mà viết, khi viết phải kết hợp giữa các yếu
tố: kể – tả - biểu cảm để cho bài làm sinh động
D/ Củng cố: Giáo viên hệ thống bài (2 tiết)
Đ/ 4 % dẫn về nhà
- Phân tích tâm trạng của nhân vật "tôi" qua 4 ý (thuộc dẫn chứng)
- Thuộc lòng nghi nhớ
- Hoàn chỉnh lại 2 bài tập phần luyện tập
- Soạn bài: Trong lòng mẹ
E/ Đánh giá:
Ngày soạn :20/08/2008 GA : Đ/c
Tiết 3 Tiếng Việt
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học, rèn luyện duy trong việc nhận thức mqh giữa cái chung và cái riêng
B/ Chuẩn bị:
GV: Soạn giáo án
HS: Tìm hiểu bài học
C/ Tiến trình lên lớp
- ổn định tổ chức
- Kiểm tra bài cũ: kết hợp bài mới
Bài mới
Giới thiệu bài: ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Bây giờ em nào
có thể nhắc lại một số VD về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa
Yêu cầu đáp:
Trang 10Ví dụ về từ đồng nghĩa:
Chết – mất – hy sinh – từ trần
Nhà 7 – bệnh viện
Ví dụ về từ trái nghĩa:
Sống – chết ; Nóng – lạnh ; tốt – xấu ; sáng – tối
GV: Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ngữ trong 2 nhóm trên?
- Các từ có mqh bình đẳng về ngữ nghĩa, cụ thể:
+ Các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế cho nhau trong 1 câu văn cụ thể
+ Các từ trái nghĩa trong nhóm cí thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu
GV: Nhận xét của các em là đúng: Hôm nay, chúng ta học bài mới: "Cấp độ khái quát
của nghĩa từ ngữ"
I/ Từ ngữ nghĩa rông, từ ngữ nghĩa hẹp.
GV: Cô có từ "động vật".
? Cho biết từ "động vật" có nghĩa rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ: thú, chim, cá? Tại sao?
- Nghĩa của từ "động vật" rộng hơn nghĩa của từ: Thú, chim, cá
Vì: Phạm vi nghĩa của từ "động vật" bao hàm nghĩa của ba từ: Thú, chim, cá
? Nghĩa của từ "Thú" rộng hoen hay hẹp hơn nghĩa của các từ: voi, 7)S Nghĩa của từ
"cá" rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ: cá rô, cá thu? Nghĩa của từ "chim" rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ: Tu hú, sáo? Vì sao?
- Các từ: Thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ: voi, 7) tu hú, sáo, cá rô, cá thu Vì: phạm vi nghĩa của các từ: Thú, chim, cá bao hàm nghĩa của các từ: voi, 7) tu
hú, sáo cá rô, cá thu
? Nghĩa của các từ: thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp hơn
nghĩa của từ nào?
- Các từ: Thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ: voi, 7) tu hú, sáo, cá rô, cá thu và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ "động vật"
? Từ các ví dụ trên, em rút ra kết luận gì?
* Kết luận: Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn (ít khái quát hơn) nghĩa của các từ ngữ khác:
+ Một từ ngữ coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm
vi nghĩa của một số từ ngữ khác
+ Một từ ngữ coi là có nghĩa hẹp hơn khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
+ Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp
đối với 1 từ ngữ khác
GV: Cô có một bài tập nhanh sau:
- Cho các từ: Cây, cỏ, hoa
...Ngày soạn : 20/ 08/ 20 08 GA : Chi tiết
Tiết Văn bản
Tôi học (tiếp)
A/ Mục tiêu cần đạt: T tiết 1)
B/... biểu cảm
? Xét mặt thể loại văn bản, xếp vào kiểu loại văn nào? (có thể gọi
đây văn nhận dạng, văn biểu cảm không?)
- Văn văn biểu cảm tồn truyện cảm xúc tâm trạng... dụng lớn hình ảnh so sánh nhà văn
vận dụng truyện ngắn này?
- Có hình ảnh so sánh nhà văn vận dụng truyện ngắn (3 hình ảnh so sánh
đáng ý nhất)
+ Tôi