- Không phải cứ chia làm 3 phần mở bài, thân bài, kết bài thì văn bản trở nên rành mạch hợp lý mà Điểm chốt: phải mở bài ra mở bài, thân bài ra thân bài, kết bài H- Em hiểu như thế nào v[r]
Trang 1Tuần: NGÀY SOẠN
Bài 1: VĂN BẢN
CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Lý Lan)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Kiến thức: Giúp HS cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
2-Kỹ năng: Đọc diễn cảm và kể tóm tắt được truyện
3-Thái độ: Biết được sự quan tâm lo lắng của cha mẹ và yêu thích việc tới trường, tới lớp
II.TIẾN TRÌNH
1: Ổn định lớp
2: Kiểm tra bài cũ
3: Giới thiệu bài mới
Trang 2Giáo án ngữ văn 7
HOẠT ĐỘNG GV-HS
Hoạt động 1: Khởi động
( Kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới)
Hoạt động 2: Tác giả, tác phẩm
Hoạt động 3: Đọc- Hiểu văn bản
H1 Theo dõi nội dung văn bản Cổng trường mở
ra, Hãy cho biết bài văn này kể chuyện nhà
trường, chuyện đứa con đến trường, hay biểu hiện
tâm tư người mẹ?
H2 Nếu thế, nhân vật chính trong văn bản này là
ai?
H3 Tự sự là kể người, kể việc Biểu cảm là bộc lộ
trực tiếp cảm nghĩ của con người Vậy Cổng
trường mở ra thuộc kiểu văn bản nào?
H4 Tâm tư của người mẹ được biểu hiện trong hai
phần nội dung văn bản:
- Nỗi lòng yêu thương của mẹ.
- Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của xã hội và nhà
trường trong giáo dục trẻ em.
Em hãy xác định hai phần nội dung đó trên văn
bản?
NỘI DUNG
I Tác giả, tác phẩm
(SGK)
II Đọc hiểu nội dung văn bản.
1- Đọc văn bản
-3 HS nối nhau đọc hết một lần
1- Biểu hiện tâm tư người mẹ
2- Người mẹ
3- Kiểu văn bản biểu cảm
4- Từ đầu đến “ Thế giới mà mẹ vừa bước vào”
- Phần còn lại
BS
Trang 3Hoạt động 4: HĐ tìm hiểu chi tiết
H1 Theo dõi phần đầu văn bản và cho biết, người
mẹ nghĩ đến con trong thời điểm nào?
H2 Thời điểm đó gợi cảm xúc gì trong tình cảm
hai mẹ con?
H3 - Những chi tiết nào diễn tả cảm xúc vui
sướng của con?
- Những chi tiết nào diễn tả nỗi mừng vui, hi vọng
của mẹ?
H4 Theo em, vì sao người mẹ trằn trọc không ngủ
được?
H5 Trong đêm không ngủ mẹ đã làm gì cho con?
H6 Em cảm nhận được tình mẫu tử nào thể hiện
trong các cử chỉ đó?
H7 Trong đêm không ngủ, tâm trí mẹ đã sống lại
kỉ niệm quá khứ nào?
H8 Khi nhớ những kỉ niệm ấy, lòng mẹ rạo rực
những bâng khuâng xao xuyến
- Hãy nhận xét cách dùng từ trong lời văn trên?
- Nêu tác dụng của cách dùng từ đó?
H9 Từ cảm xúc ấy, em hiểu tình cảm sâu đậm nào
đang diễn ra trong lòng mẹ?
H10 Trong đêm không ngủ, người mẹ đã chăm
sóc giấc ngủ của con, nhớ tới những kỉ niệm thân
thương về bà ngoại và mái trường xưa
- Tất cả đã cho em hình dung về một người mẹ
như thế nào?
H1 Theo dõi phần cuối văn bản và cho biết : trong
đêm không ngủ người mẹ đã nghĩ về điều gì
H2.- Em nhận thấy ở nước ta, ngày khai trường có
diễn ra như là ngày lễ của toàn xã hội không?
- Hãy miêu tả miệng quang cảnh ngày hội khai
trường của trường em?
H3 Trong đoạn cuối văn bản xuất hiện tục ngữ
Sai một ly đi một dặm Em hiểu tục ngữ này có ý
nghĩa gì khi gắn với sự nghiệp giáo dục?
2- Tìm hiểu văn bản a- Nỗi lòng người mẹ.
1 Đêm trước ngày con vào lớp một
2 Hồi hộp, sung sướng, hi vọng
3 – Niềm vui háo hức… giấc ngủ như đến dễ
dàng như uống một ly sữa.
- Hôm nay mẹ không tập trung được… mẹ tin đứa con của mẹ.
4 - Mừng vì con đã lớn
- Hi vọng những điều tốt đẹp sẽ đến với con
- Thương yêu con luôn nghĩ về con…
5 Đắp mền, buông mùng, lượm đồ chơi, nhìn con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con…
6.- Một lòng vì con
- Lấy giấc ngủ của con làm niềm vui cho mẹ
- Đức hi sinh thầm lặng của mẹ
7.- Nhớ lại ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp một
- Nhớ tâm trạng hồi hộp trước cổng trường
8- Dùng từ láy liên tiếp ( rạo rực, bâng
khuâng, xao xuyến).
- Gợi tả cảm xúc phức tạp trong lòng mẹ: vui, nhớ, thương.
9.- Nhớ thương bà ngoại
- Nhớ thương mái trường xưa
10.- Vô cùng nhớ thương người thân
- Yêu quý, biết ơn trường học
- Sẵn sàng hi sinh vì sự tiến bộ của con
- Tin tưởng ở tương lai con cái
- Hồi hộp, sung sướng, hi vọng.
- Mừng vì con đã lớn.
- Hi vọng những điều tốt đẹp sẽ đến với con.
- Thương yêu con luôn nghĩ về con…
b Cảm nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường.
1.- Về ngày hội khai trường
- Về ảnh hưởng của giáo dục đối với trẻ em 2- Ngày khai trường của nước ta là ngày lễ của toàn xã hội
- Ngày hội ở trường em( cảnh sân trường, thầy
và trò, các đại biểu, tiếng trống trường…)
Trang 4Giáo án ngữ văn 7
H4 Câu nói của mẹ: Bước qua cánh cổng trường
là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.
Em hiểu câu nói đó như thế nào?
Em đã học qua lớp một, bây giờ em hiểu thế giới
kì diệu đó là gì?
Hoạt động 5: Tổng kết
H1 Thâu tóm nội dung văn bản Cổng trường mở
ra là đoạn văn nào?
H2 Theo em đoạn văn trên mẹ đã dành tình yêu
và lòng tin ấy cho ai?
H3 Những kỉ niệm sâu sắc nào thức dạy trong em
khi đọc văn bản Cổng trường mở ra cùng bức
tranh minh hoạ trong sách giáo khoa?
H4 Em sẽ làm gì để đền đáp lại tình cảm của mẹ
dành cho em?
Gọi đọc ghi nhớ SGK
3 Không được sai lầm trong giáo dục vì giáo dục quyết định tương lai của một đất nước
4 Thảo luận nhóm
- Khẳng định vai trò to lớn của của nhà trường đối với con người
- Tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục
- Khích lệ con đến trường học tập
- Những điều kì diệu mang đến cho em về : tri thức, tình cảm, tư tưởng, đạo lý, tình bạn, tình thầy trò…
- Khẳng định vai trò to lớn của của nhà trường đối với con người.
- Tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục
III Tổng kết
1.- Đoạn cuối cùng : Đêm nay mẹ không ngủ
được Ngày mai là ngày khai trường lớp Một của con Mẹ sẽ đưa con đến trường, cầm tay con dắt qua cánh cổng, rồi buông tay mà nói : “ Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con , bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”.
2.- HS thảo luận nhóm
Mẹ dành tình yêu và lòng tin cho con, cho nhà trường và cho xã hội tốt đẹp
3- Nhớ về thời thơ ấu đến trường
- Nhớ lớp học, bạn bè, thầy cô giáo
- Nhớ tới sự chăm sóc ân cần của mẹ
- HS tự bộc lộ
Đọc ghi nhớ SGK -HS phát biểu
4: Củng cố
-Hãy kể lại một kỷ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình?
5: Dặn dò:
Học bài và soạn bài Mẹ tôi
Trang 5Bài 1: VĂN BẢN
MẸ TÔI
(Ét – môn- đô đơ A- mi-xi)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
1 -Kiến thức: - Giúp HS cảm nhận được tình cảm thiêng liêng sâu lặng của cha mẹ đối với con cái Không được chà đạp lên tình cảm đó Văn biểu cảm có thể dùng hình thức viết thư
2-Kỹ năng: Đọc và kể diễn cảm Cảm nhận và học tập lối viết văn bản bằng hình thức viết thư
3-Thái độ: Biết yêu thương và kính trọng cha, mẹ Không được vô lễ với cha mẹ
II.TIẾN TRÌNH
1: Ổn định lớp
2: Kiểm tra bài cũ
Nêu ý nghĩa của văn bản Cổng trường mở ra?
3: Giới thiệu bài mới
- Đã bao giờ em phạm lỗi với mẹ chưa? Đó là lỗi như thế nào? Sau khi phạm lỗi em đã suy nghĩ gì?
Trong cuộc đời của mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất
cả Bài Mẹ tôi sẽ cho ta một bài học như thế
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH BS
Trang 6Giáo án ngữ văn 7
Hoạt động 1: Khởi động
( Kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới)
Hoạt động 2: Tác giả, tác phẩm
Hoạt động 3: Đọc- Hiểu văn bản
Hoạt động 4: HĐ đọc và tìm hiểu cấu trúc
văn bản
Gọi 3 HS nối nhau đọc
H1 Trong các phương thức sau, đâu là phương
thức chính được dùng để tạo lập văn bản Mẹ
tôi?
- Kể chuyện người mẹ
- Kể chuyện người con
- Biểu hiện tâm trạng của người cha
H2 Nhân vật chính là ai? Vì sao em biết?
H3 Trong tâm trạng người cha có:
- Hình ảnh người mẹ
- Những lời nhắn nhủ dành cho con
- Thái độ dứt khoát của cha trước lỗi lầm của
con
Hãy xác định nội dung đó trên văn bản?
H4 Em xúc động nhất khi đọc đoạn văn nào? Vì
sao?
I-ĐỌC -GTTK
1 Tác giả, tác phẩm 2.đọc -gttk ( SGK)
II Đọc hiểu văn bản.
1- Đọc văn bản
3 HS nối nhau đọc hết một lần
1.- Biểu hiện tâm trạng của người cha là phương thức biểu đạt chính của văn bản Mẹ tôi
2.- Người cha Vì những lời lẽ trong văn bản là những lời nói tâm tình của người cha
3- Từ đầu đến “ Sẽ là ngày con mất mẹ”
- Tiếp đến “chà đạp nên tình thương yêu đó”
- Phần còn lại.
4- HS tự bộc lộ
Hoạt động 5: HĐ tìm hiểu nội dung văn bản 2- Tìm hiểu văn bản
H1 Hình ảnh người mẹ của En-ri-cô hiện nên
qua các chi tiết nào trong văn bản Mẹ tôi?
H2 Em cảm nhận phẩm chất cao quý nào sáng
nên từ những chi tiết đó?
H3 Phẩm chất đó được biểu hiện như thế nào ở
mẹ em? Hoặc một người mẹ Việt Nam nào mà
em biết?
H4 Trong những lời sau nay của cha En-ri-cô :
- Sự hỗn láo của con như là một nhát dao đâm
vào tim bố vậy.
- Trong đời, con có thể trải qua những ngày
buồi thảm, nhưng ngày buồn thảm nhất sẽ là
ngày con mất mẹ.
Em đọc ở đó những cảm xúc nào của người
cha ?
H5 Theo em, vì sao người cha cảm thấy Sự hỗn
a Hình ảnh người mẹ.
1.- Thức suốt đêm … có thể mất con… sẵn sàng
bỏ hết một năm hạnh phúc để cứu sống con …
2- Dành hết tình thương cho con
- Quên mình vì con
3.- HS tự bộc lộ và liên hệ
4.- Hết sức đau lòng trước sự thiếu lễ độ của đứa con hư
- Hết mực yêu quy, thương cảm mẹ của En-ri-cô
5.- Vì cha vô cùng yêu quý mẹ
Trang 7láo của con như là một nhát dao đâm vào tim
bố vậy ?
H6 Nhát dao hỗn láo của con đã đâm vào trái
tim yêu thương của cha Nhưng theo em, nhát
dao ấy có làm đau trái tim người mẹ không ?
H7 Nếu em là bạn của En-ri-cô thì em sẽ nói gì
với bạn về việc này ?
- Vì cha vô cùng yêu quý con
- Cha đã thất vọng vô cùng vì con hư, phản lại tình yêu thương của cha mẹ
6.- Càng làm đau trái tim người mẹ
- Trái tim người mẹ chỉ có chỗ cho tình thương yêu con, nên sẽ đau gấp bội phần
- HS tự bộc lộ
- Dành hết tình thương cho con.
- Quên mình vì con.
- Trái tim người mẹ chỉ có chỗ cho tình thương yêu con, nên sẽ đau gấp bội phần khi con cãi lời mẹ.
- Sẵn sàng tha thứ cho con nếu như con biết ăn năn sửa chữa.
H1 Hãy quan sát đoạn 2 trong văn bản, và cho
biết :
Đâu là những lời khuyên sâu sắc của người cha
đối với con mình?
H2 Lẽ ra “ Hình ảnh dịu dàng và hiền hậu của
mẹ sẽ làm tâm hồn con ấm áp hạnh phúc”,
nhưng vì sao cha lại nói với En-ri-c rằng “ hình
ảnh dịu dàng và hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm hồn
con như bị khổ hình”?
H3 Em hiểu thế nào về tình cảm thiêng liêng
trong lời nhắn nhủ sau đây của người cha:
Con hãy nhớ rằng, tình yêu thương kính trọng
cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả?
H4 Em hiểu thế nào về nỗi xấu hổ và nhục nhã
trong lời khuyên sau đây của người cha:
Thật đáng xấu hổ nhục nhã cho kẻ nào chà đạp
lên tình yêu thương đó
H5 Em hiểu gì về người cha từ những lời
khuyên này?
b Những lời nhắn nhủ của người cha.
1- Dù có khôn lớn khoẻ mạnh thế nào đi chăng
nữa,… đã làm cho mẹ đau lòng.
Lương tâm con sẽ không một phút nào yên tĩnh,…tâm hồn con như bị khổ hình.
Con hãy nhớ rằng, tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình thương yêu đó.
2- Vì những đứa con hư đốn không thể xứng đáng
với hình ảnh dịu dàng hiền hậu của mẹ
- Cha muốn cảnh tỉnh những đứa con bội bạc với cha mẹ
3- Tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ là tình cảm thiêng liêng
- Trong nhiều tình cảm cao quý, tình yêu thương kính trọng cha mẹ là thiêng liêng hơn cả
4- Làm việc xấu tự thấy hổ thẹn
- Rất đáng hổ thẹn là chà đạp nên tình yêu thương cha mẹ
- Bị người khác coi thường, lên án
5- Là người vô cùng yêu quý tình cảm gia đình
- Là người có được những tình cảm thiêng liêng, không bao giờ làm điều xấu xa để phải xấu hổ, nhục nhã,…
Trong nhiều tình cảm cao quý, tình yêu thương kính trọng cha mẹ là thiêng liêng hơn cả.
Con cái không có quyền chà đạp lên tình cảm
Trang 8Giáo án ngữ văn 7
đó.
H1 Em chú ý đến những lời lẽ nào của người
cha trong đoạn cuối văn bản?
H2 Trong những lời nói đó, giọng điệu của
người cha có gì đặc biệt?
H3 Em hiểu như thế nào về lời khuyên của
người cha: Con phải xin lỗi mẹ, không phải vì sợ
bố mà do sự thành khẩn trong lòng?
H4 Em hiểu gì về người cha từ câu nói: Bố rất
yêu con, En-ri-cô ạ, con là niền hi vọng tha thiết
nhất của đời bố, nhưng thà rằng bố không có
con còn hơn là thấy con bội bạc?
H5 Em có đồng tình với một người cha như thế
không? Vì sao?
H6 Theo em, vì sao En-ri-cô xúc động vô cùng
khi đọc thư bố?
c Thái độ của người cha trước lỗi lầm của con.
1- Không bao giờ con được thốt ra lời nói nặng
với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ.
- Hãy cầu xin mẹ hôn con.
- Thà rằng bố không có con, còn hơn thấy con bội bạc với mẹ.
2- Vừa dứt khoát như ra lệnh, vừa mềm mại như khuyên nhủ
3- Người cha muốn con thành thật
- Con xin lỗi mẹ vì sự hối lỗi trong lòng, vì thương
mẹ, chứ không vì nỗi khiếp sợ ai
4- Người cha hết lòng yêu thương con nhưng còn
là người yêu sự tử tế, căm ghét sự bội bạc
- Là người cha có tình cảm yêu ghét rõ ràng 5- HS tự bộc lộ
- Thảo luận nhóm
- Thư của bố gợi nhớ người mẹ hiền
- Thái độ chân thành và quyết liệt của bố khi bảo
vệ tình cảm gia đình thiêng liêng
- Muốn con thành thật xin lỗi mẹ.
- Người cha hết lòng yêu thương con nhưng còn
là người yêu sự tử tế, căm ghét sự bội bạc.
H1 Từ văn bản Mẹ tôi, em cảm nhận những
điều sâu sắc nào của tình cảm con người ?
H2 – Theo em, có gì độc đáo trong cách thể
hiện văn bản này.
- Tác dụng của cách thể hiện này.
H3 – Em biết những câu ca dao nào, những
bài hát nào ngợi ca tấm lòng cha mẹ dành
cho con cái, con cái dành cho cha mẹ ?
- Nếu có thể, hãy hát một bài hát về mẹ mà
em thích nhất ?
1- Tình cảm cha mẹ dành cho con cái và con cái dành cho cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả.
- Con cái không có quyền hư đốn chà đạp lên tình cảm đó.
2- Dùng hình thức viết thư.
- Người viết có cơ hội bày tỏ trực tiếp cảm xúc
và thái độ một cách chân thành.
-Tình cảm cha mẹ dành cho con cái và con cái dành cho cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn
cả Con cái không có quyền hư đốn chà đạp lên tình cảm đó.
-Dùng hình thức viết thư Người viết có cơ hội bày tỏ trực tiếp cảm xúc và thái độ một cách chân thành
- HS tự bộc lộ
Trang 94: Củng cố
- Hãy kể lại một sự việc em lỡ gây ra khiến bố, mẹ buồn phiền ?
5 Dặn dò
Học bài và chuẩn bị bài : Từ ghép
TỪ GHÉP
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Kiến thức :Giúp HS nắm được cấu tạo của hai loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập Hiểu được nghĩa của các loại từ ghép.
2- Kỹ năng: Nhận biết được từ ghép và biết vận dụng vào làm các bài tập.
3- Thái độ: Thấy được sự đa dạng và phong phú của từ ghép đặc biệt là nghĩa của hai loại từ ghép II.TIẾN TRÌNH
1: Ổn định lớp
2: Kiểm tra bài cũ
3: Giới thiệu bài mới
Hoạt động 1: Khởi động
( Kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới)
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới.
-Ôn tập kiến thức lớp 6.
H1 Nêu khái niệm từ đơn, từ ghép, từ láy
Cho ví dụ?
Hoạt động 3: Tìm hiểu cấu tạo của từ ghép.
GV : Giao bảng phụ và bài tập cho các
nhóm thảo luận, nhận xét, sửa chữa.
H1 Xác định tiếng chính và tiếng phụ trong
hai từ bà ngoại và thơm phức.
H2 Hãy nhận xét về trật tự của các tiếng
trong những từ ấy?
Những từ như vậy người ta gọi là từ ghép
chính phụ.
H3: Thế nào là từ ghép chính phụ?
H4 So sánh sự giống và khác nhau giữa hai
nhóm từ:
Bà ngoại, thơm phức và quần áo, trầm bổng.
- Từ đơn là từ chỉ có một tiếng.
Từ ghép là những từ Phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa.
Từ láy là những từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng.
Nghe GV giới thiệu bài mới và ghi đề bài.
Trang 10Giáo án ngữ văn 7
Những từ như trầm bổng, quần áo có vai trò
ngữ pháp như nhau người ta gọi là từ ghép
đẳng lập.
H5.Vậy thế nào là từ ghép đẳng lập?
H6: Từ ghép có mấy loại? Đó là những loại
nào?
I Các loại từ ghép.
1.Từ ghép chính phụ
Thảo luận nhóm và treo kết quả lên bảng
-Tiếng chính : bà, thơm.
- Tiếng phụ: ngoại , phức
-Tiếng chính đứng trước , tiếng phụ đứng sau Tiếng phụ bổ sung cho tiếng chính
2 Từ ghép đẳng lập
-Giống nhau: Đều là từ ghép gồm hai tiếng
- Khác nhau:
Bà ngoại , thơm phức có tiếng chính đứng trước
tiếng phụ đứng sau
Quần áo, trầm bổng không phân biệt tiếng chính,
tiếng phụ Hai tiếng có vai trò bình đẳng về ngữ pháp
-Vd:HS tự lấy vd
-Những từ có vai trò ngữ pháp như nhau người ta gọi là từ ghép đẳng lập
-Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 4: Tìm hiểu ý nghĩa của từ ghép.
GV cho HS thảo luận các bài tập sau:
H1: So sánh nghĩa của hai cặp từ:
a Bà ngoại với bà.
b.Thơm phức với thơm.
II Nghĩa của từ ghép.
Thảo luận nhóm và treo kết quả lên bảng
1
a.* Giống nhau: cùng chỉ người phụ nữ lớn tuổi, đáng kính trọng
* Khác nhau:
- Bà ngoại chỉ người phụ nữ sinh ra mẹ.