- Sự cảm thông sâu sắc với nỗi khổ cực của người dân lao động TB, nhà văn đã cảm thương cho những số phận bất hạnh bị đày đoạ cả về thể xác lẫn tinh thần (Mị, A Phủ).. - Tác phẩm đã hướn[r]
Trang 1Ngày soạn: 25/12/2016 Tuần: 24, 25
Ngày dạy: Từ ngày 30/1 đến ngày11/2 Tiết: 63
Tờn chủ đề: GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO TRONG HAI TÁC PHẨM
VỢ NHẶT VÀ VỢ CHỒNG A PHỦ
A NỘI DUNG CHỦ ĐỀ:
1 Giỏ trị nhõn đạo trong văn học
- Lòng thơng yêu đối với con ngời
- Tôn trọng cá tính tự do, hạnh phúc trần thế và công bằng cho con ngời
- Ca ngợi, khẳng định và thể hiện niềm tin vào nhân phẩm con ngời
- Lên án mọi bất công, áp bức, mọi thế lực chà đạp con ngời
- Đồng cảm, xót thơng trớc nỗi đau, bất hạnh của con ngời
2 Giỏ trị nhõn đạo trong hai tỏc phẩm Vợ nhặt và Vợ chồng A Phủ
- Đồng cảm, xút thương những thõn phận bất hạnh
- Khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp của người lao động
- Mở ra một tương lai tươi sỏng cho nhõn dõn
B TỔ CHỨC DẠY HỌC
I Mục tiờu (chung cho cả chủ đề)
1 Kiến thức: HS nắm được
- Khỏi niệm giỏ trị nhõn đạo, vai trũ của chủ nghĩa nhõn đạo trong văn học nước nhà, những biểu hiện thường thấy của giỏ trị nhõn đạo
- Những biểu hiện của giỏ trị nhõn đạo trong hai tỏc phẩm Vợ chồng A Phủ và
Vợ nhặt
2 Kỹ năng: Rốn luyện năng lực nghị luận về một vấn đề văn học
3 Năng lực cần phỏt triển
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực phỏt hiện và giải quyết vấn đề,
năng lực giao tiếp, năng lực hợp tỏc, năng lực sử dụng ngụn ngữ
- Năng lực chuyờn biệt:
- Năng lực thực hành bộ mụn: kĩ năng phõn tớch văn xuụi hiện đai
- So sỏnh, phõn tớch vấn đề văn học và xó hội
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
1 Giỏo viờn:
- Sử dụng tư liệu về tinh thần nhõn đạo trong văn học và văn học hiện đại núi chung
- Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn Ngữ văn 12
2 Học sinh: Sưu tầm tranh ảnh minh hoạ về tỏc giả, tỏc phẩm.
III THIẾT KẾ TIẾN TRèNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
Trang 2GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO TRONG VỢ NHẶT VÀ VỢ CHỒNG A PHỦ
1 Ổn định tổ chức lớp:
2 Giỏo viờn giới thiệu
Nhõn dõn Việt Nam từ xưa đến nay vẫn sống rất nghĩa tỡnh, nhõn ỏi, lối sống đú soi búng vào văn học trở thành chủ nghĩa nhõn đạo- một trong hai nội dung lớn, xuyờn suốt của văn học nước nhà Tựy từng thời kỡ mà nhõn đạo được biểu hiện khỏc nhau, nhưng tựu chung lại đú vẫn là đạo lớ sống vỡ con người, đặt con người làm trung tõm
3 Xõy dựng cỏc hoạt động học tập:
3.1 Giỏ trị nhõn đạo trong Vợ chồng A Phủ
* Hoạt động 1 : Cả lớp và cỏ nhõn
Tỡm hiểu giỏ trị nhõn đạo biểu hiện như thế nào trong văn học
- Yờu cầu: HS vận dụng kiến thức đó học để phõn tớch những biểu hiện của nhõn đạo trong văn học
- GV nhận xột và chốt ý:
- Lòng thơng yêu đối với con ngời
- Tôn trọng cá tính tự do, hạnh phúc trần thế và công bằng cho con ngời
- Ca ngợi, khẳng định và thể hiện niềm tin vào nhân phẩm con ngời
- Lên án mọi bất công, áp bức, mọi thế lực chà đạp con ngời
- Đồng cảm, xót thơng trớc nỗi đau, bất hạnh của con ngời
* Hoạt động 2
Cả lớp và cỏ nhõn
Những biểu hiện của giỏ trị nhõn đạo trong Vợ chồng A Phủ
- Yờu cầu: HS đọc tỏc phẩm, rỳt ra những biểu hiện
- GV chốt ý:
Tụ Hoài khụng dừng lại ở việc phản ỏnh bản chất tàn bạo, dó man của giai cấp thống trị Tõy Bắc, nhà văn cũn đi sõu vào bản chất của cuộc sống của dõn tộc vựng cao, phản ỏnh sức sống mónh liệt của cỏc dõn tộc Tõy Bắc và sự vựng dậy chiến thắng của cỏc dõn tộc Tõy Bắc dưới sự lónh đạo của Đảng
- Sự cảm thụng sõu sắc với nỗi khổ cực của người dõn lao động TB, nhà văn
đó cảm thương cho những số phận bất hạnh bị đày đoạ cả về thể xỏc lẫn tinh thần (Mị, A Phủ)
- Tỏc phẩm đó hướng tới ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của đồng bào miền nỳi
+ Đẹp về đời sống tõm hồn: yờu đời, đầy ý thức về nhõn phẩm, hiếu thảo, yờu
tự do…
+ Giàu tài năng: õm nhạc, lao động…
+ Cú một sức sống tiềm tàng và sự quật khởi mónh liệt (sự vựng lờn của Mị)
- Tỏc phẩm mở ra một tương lai tươi sỏng cho những số phận bất hạnh (Mị và
A Phủ đó vựng lờn chống lại kẻ thự giai cấp, kẻ thự dõn tộc để tự bảo vệ cuộc sống của mỡnh)
* Hoạt động 3 : Cả lớp - cỏ nhõn
Những biểu hiện của giỏ trị nhõn đạo trong Vợ nhặt
Trang 3- Yêu cầu: HS đọc tác phẩm, rút ra những biểu hiện
- GV chốt ý:
Làm nên sức sống lâu bền cho tác phẩm VN chính là chiều sâu tư tưởng nhân đạo của ngòi bút KL
1 Tác phẩm đã thể hiện được vẻ đẹp nhân ái, nghĩa tình của những người lao động khốn khổ
a Cái đói, cái chết đã xô đẩy những thân phận khốn khổ đến với nhau Tràng bỗng dưng có được vợ dễ như nhặt được rơm rác ngoài đường Thật là cầu được ước thấy Thế nhưng họ đã cưu mang nhau, cư xử với nhau bằng lòng vị tha cao cả của tình người ấm áp
- Tràng lúc gặp người đàn bà đó chỉ coi đó là chuyện “tầm phào” Nhưng khi thấy thị theo về thật thì anh xem đó là chuyện nghiêm chỉnh, trọng đại của đời mình Anh đối xử với ngừơi đàn bà theo không mình bằng thái độ đầy nghiêm túc, đầy trách nhiệm, đầy trân trọng (đãi người đàn bà bữa cơm no; sắm cho chị chiếc thúng con đựng đồ; mua dầu; muốn nói với thị những lời thật tình tứ; quên hết đói khát đe doạ trước mắt, chỉ thấy dâng trào tình nghĩa với người đàn bà đi bên)
- Cũng như vậy, bà cụ Tứ đã hết sức xót thương cho người đàn bà gặp phải bước đường cùng mới theo con bà về Bà tìm mọi cách để vỗ về, an ủi cho người con dâu mới Tấm lòng bà cụ Tứ quả đúng là “thương người như thể thương thân”,
lá rách ít đùm lá rách tả tơi
b Ngay trong cảnh đói khát khốn cùng những người lao động vẫn không mất
đi truyền thống lễ nghĩa Điều đó thể hiện qua việc tràng mời mẹ ngồi lên giường
để thưa chuỵênvợ con; Việc bà cụ Tứ phàn nàn nhà nghèo không có dăm ba mâm gọi là lễ cưới mời họ hàng làng xóm Rồi chi tiết người đàn bà theo về, ngồi mớm xuống mép giường và cách xưng u – con đầy lễ phép
2 Tác phẩm còn thể hiện lòng yêu đời và khát khao sống hạnh phúc của những người cơ cực- Những người đói nhưng không nghĩ về cái chết mà nghĩ
về sự sống
a Chính vì nghĩ đến “cái sống” nên cô gái - người đàn bà đói rách – đã sắn sàng theo không anh Tràng Đó là một cách thị quyết chống chọi với cái chết, một cách níu kéo để được sống
b Còn anh Tràng, ngay trong những ngày cái đói và tử thần vây bủa vẫn vang lên mơ ước về cuộc sống có đôi lứa:
“Muốn ăn cơm trắng mấy giò này
Lại đây mà đẩy xe bò với anh nì”
Và Tràng đã liều lĩnh nhặt vợ bởi niềm khát khao hạnh phúc đã mạnh hơn nỗi
sợ hãi, chết chóc
c Bà cụ Tứ già cả cũng đã dẹp đi những tủi cực, âu lo để vun xới đem lại niềm vui cho đôi trẻ Người mẹ già cận kề cái chết ấy lại luôn nói tới chuyện tương lai Câu chuỵên của ba mẹ con giữa những ngày đói toàn chuỵên vui, toàn chuyện sung sướng về sau này
d Khát khao hạnh phúc ở Tràng dường như cũng lan sang những người dân
cơ cực nơi xóm ngụ cư Thấy Tràng đi bên người đàn bà thì những người đói rét ấy
Trang 4bỗng dưng “rạng rỡ hẳn lên” “Có cái gì lạ lùng và tươi mát thổi vào cuộc sống đói khát, tăm tối ấy của họ” Dường như cả xóm ngụ cư đang héo hắt bỗng bừng tỉnh dậy
3 Với tác phẩmVN, nhà văn KL đã bênh vực, bảo vệ những người bất hạnh, hứa hẹn một tương lai tươi sáng cho họ
a Qua sự đổi thay trong tâm trạng, tính cách nhân vật theo hướng tích cực nhà văn đã khẳng định ánh sáng nhân phẩm không bao giờ lụi tắt trong tâm hồn con người cho dẫu họ bị đẩy xuống đáy xã hội:
- Người đàn bà mà Tràng gặp lúc đầu thật táo tợn, đanh đá, thô tục….Thế nhưng, về sau thị dần dầ hiện rõ những vẻ đẹp của sự diu dàng, tình tứ Và đến cuối truyện, chị đã trở thành một người vợ hiền thục, một cô dâu hiền thảo, đảm đang
- Qua đây KL đã chứng tỏ rằng chính cái đói chết người kia mới là nguyên nhân sinh ra cái trơ trẽn, liều lĩnh của người đàn bà Nhà văn đã minh oan, chiêu tuyết cho họ, đã trả lại bản chất tốt đẹp, cao quí của những con người nhỏ nhoi, bình thường
b Tác phẩm cũng khẳng định, mở ra một tương lai tươi sáng cho những cuộc đời bất hạnh
- Điều đó được thể hiện ngay trong kết cấu của truyện: truỵên mở đầu bằng buổi tối chạng vạng, thê lương nhưng cuối truyện lại là buổi sáng của một ngày mới Buổi sáng mai ấy, cảnh gia đình Tràng: căn nhà, mảnh vườn đều mới mẻ, thay đổi theo hướng tốt đẹp
- Đặc biệt, khép lại tác phẩm là hình ảnh đoàn người đi phá kho thóc Nhật và hình ảnh lá cờ đỏ bay phấp phới Đây là một chi tiết thật giàu ý nghĩa
-> Hình ảnh ấy như ngầm thông báo rồi đây Tràng và gia đình sẽ theo Việt Minh đi phá kho thóc của Nhật tự cứu lấy bản thân mình
-> Kết thúc nàykhông bế tắc, bi quan như một số tác phẩm hiện thực phê phán (Tắt đèn, Bước đường cùng, Chí Phèo, Lão Hạc….) Với VN, nhà văn đã mở ra một lối thoát cuối con đường cùng cho các nhân vật khiến người đọc tin rằng gia đình Tràng sẽ qua khỏi tao đoạn này
-> Kết thúc như vậy là hoàn toàn hợp lí Nó phù họp với hiện thực xã hội bấy giờ mà nhà văn miêu tả, phù hợp với cái nhin thoát khỏi sự bế tắc vì đã chứng kiến cuộc nổi dậy làm cách mạng đổi đời của quần chúng nhân dân ở nhà văn
4 Củng cố:
- GV hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi:
Tinh thần nhân đạo trong đời sống hôm nay ?
5 Dặn dò, hướng dẫn HS học ở nhà
- Học bài cũ
RÚT KINH NGHIỆM SAU BÀI DẠY:
IV
KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VỀ CHỦ ĐỀ:
Trang 5GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO TRONG HAI TÁC PHẨM VỢ NHẶT VÀ VỢ CHỒNG A PHỦ
1 Câu hỏi mức độ biết:
Những hiểu biết của em về chủ nghĩa nhân đạo trong văn học ?
2 Câu hỏi mức độ hiểu
Những biểu hiện của tinh thần nhân đạo trong hai tác phẩm Vợ nhặt và Vợ chồng A Phủ ?
2.3 Câu hỏi mức độ vận dụng:
Viết đoạn văn bàn về lòng nhân đạo của con người Việt Nam
2.4 Câu hỏi mức độ vận dụng cao:
Em rút ra được bài học gì cho bản thân sau khi học xong tiết học này ?