GTB : Vaên baûn thuyeát minh laø kieåu vaên baûn thoâng duïng trong moïi lónh vöïc ñôøi soáng nhaèm cung caáp tri thöùc veà ñaëc ñieåm , tính chaát , nguyeân nhaân …… cuûa caùc hieän t[r]
Trang 1
Bài 12,Tiết 47
Tập làm văn
I/ Mục tiêu
1 Kiến thức:
-HS biết:Kiến thức về văn bản thuyết minh( trong cụm các bài học về văn bản thuyết minh đã học và sẽ học)
- HS hiểu:Đặc điểm và tác dụng của các phương pháp thuyết minh
2 Kĩ năng :
-HS thực hiện được: Nhận biết và vận dụng các phương pháp thuyết minh thông dụng
+ Rèn luyện khả năng quan sát để nắm bắt được bản chất của sự vật
+ Tích lũy và nâng cao tri thức đời sống
- HS thực hiện thành thạo:Phối hợp sử dụng các phương pháp thuyết minh để tạo lập văn bản thuyết minh theo yêu cầu
+ Lựa chọn phương pháp phù hợp như định nghĩa , so sánh, phân tích, liệt kê để thuyết minh về nguồn gốc , đặc điểm, công dụng của đối tượng
3.Thái độ:- Thói quen- tính cách:Cĩ ý thức lựa chọn phương pháp thuyết minh
phù hợp với mỗi đề
II Nội dung học tập: các phương pháp thuyết minh
III.Chuẩn bị
1 GV : Bảng phụ , thước
2 HS : Chuẩn bị theo yêu cầu sgk
IV Tổ chức các hoạt động học tập
1 Ổn định tổ chức kiểm diện
2 Kiểm tra miệng
? Văn bản thuyết minh là gì ? Đọc thuộc lịng ghi nhớ ?
TL : …Là văn bản thông dụng dùng phương thức trình bày giới thiệu giải thích đặc điểm , tính chất ….của sự vật , hiện tượng
? Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về điều gì ?
3 Tiến trình bài học
GTB : Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm , tính chất , nguyên nhân …… của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên , xã hội bằng phương thức trình bày , giới thiệu giải thích Đó chỉ là khái niệm cơ bản về nghị luận thuyết minh ,
Trang 2còn phương pháp thuyết minh thì sao ? Nó có những phương pháp nào ? Giờ học hôm nay chúng ta sẽ rõ
Hoạt động 1(10p)
Giới thiệu bài và giúp Hs nhận thức muốn
làm bài thuyết minh có tri thức
- Hs trả lời theo câu hỏi 1a sgk.126
? Các văn bản thuyết minh vừa học : “ Cây
dừa Bình Định , Tại sao lá cây có màu xanh
lục , Huế
Khởi nghĩa Nông Văn Vân , Con giun đất …”
Trong các văn bản ấy tác giả đã sử dụng các
loại tri thức gì ?
¡ … Đọc sách , học tập tra cứu hoặc tham
quan , quan sát
? Làm thế nào để có những tri thức ấy ?
¡….học hỏi , nghiên cứu , quan sát và phải
có tri thức , kiến thức về đối tượng cần thuyết
minh
? Quan sát tra cứu phân tích có nghĩa là thế
nào ?
-> Gv hướng dẫn Hs muốn có tri thức thì phải
:
¡ Quan sát : Tức là nhìn ra sự vật có những
đặc trưng gì ? Có mấy bộ phận ?
Đọc sách , học tập tra cứu ( ví dụ như bài :
Vì sao lá cây có màu xanh lục ? Khởi nghĩa
Nông Văn Vân )
Tham quan , quan sát : ( ví dụ : Cây dừa
Bình Định, Huế ) để có tri thức -> Có tri thức
thì thuyết minh mới hay , mới sinh động
? Vậy đặc điểm của văn bản thuyết minh là
gì ?
¡ Cung cấp tri thức
? Theo em , muốn có được văn bản thuyết
minh về một đối tượng nào đó , người viết
cần phải chuẩn bị những gì ?
¡ Phải có kiến thức về đối tượng , nắm được
I/ Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1 Quan sát học tập , tích luỹ tri thức để làm bài văn chứng minh
* Yêu cầu :
- Phải có tri thức ( kiến thức )
- Phải quan sát , tìm hiểu sự vật hiện tượng
- Nắm được bản chất , đặc trưng của chúng
Trang 3đặc điểm tiêu biểu và cấu tạo của nó , phải
biết được đối tượng hình thành như thế nào
và có ý nghĩa gì trong đời sống con người
-> Quan trọng hơn cả là phải nắm được đặc
trưng của đối tượng , vì nó giúp ta phân biệt
sự vật này với sự vật khác
? Để có được các bài thuyết minh : Cây dừa
Bình Định , Tại sao lá cây có màu xanh lục
……người viết cần có những kiến thức gì ?
¡ Địa lý , lịch sử , sinh vật …
? Để có kiến thức về đối tượng , người viết
cần phải làm gì ?
¡ Quan sát , tra cứu , xem xét để phát hiện
đặc điểm tiêu biểu , chủ yếu và thứ yếu
? Trong văn bản thuyết minh có hư cấu
không ? Vì sao ?
¡ Không Vì nó cung cấp tri thức ->Tính chính
xác
-> Gv cho Hs đọc lại ý 1 trong ghi nhớ
sgk/128
Hoạt động 2(10p) Tìm hiểu một số phương pháp thuyết minh
- Hs đọc các ví dụ phần a (2) sgk/126
? Tìm các câu chứa từ “ là “ Từ “ là “ biểu
thị ý gì ?
¡ Ý nhận định , phán đoán , giải thích
-> Những câu nêu nhận định , phán đoán
trong bài thuyết minh là những câu nêu định
nghĩa và văn bản sử dụng – những câu này là
văn bản thuyết minh bằng phương pháp nêu
định nghĩa
? Các câu định nghĩa có vị trí như thế nào và
giữ vai trò gì ?
¡ Thường đứng ở vị trí đầu bài , đoạn đầu ,
giữ vai trò giới thiệu
? Phương pháp nêu định nghĩa , giải thích có
yêu cầu gì và diễn đạt như thế nào ?
¡ Định nghĩa : Chỉ ra đặc điểm , công dụng
- Không được hư cấu
2 Tìm hiểu một số phương pháp thuyết minh
a Phương pháp nêu định nghĩa giải thích
Trang 4riêng
Sử dụng từ “ là “ biểu thị sự phán đoán
Thảo luận nhóm : Có thể nêu câu hỏi :
Sách là gì ? Bút là gì ? Bàn là gì ?
- Hướng dẫn học sinh trả lời
VD: - Sách là đồ dùng học tập đối với học
sinh
- Sách là người bạn
- Sách là phương tiện giữ gìn và truyền
bá kiến thức
-> Đọc ví dụ ở phần b/ 127
? Trong bài “ Cây dừa Bình Định “ nói về
công dụng của cây dừa , tác giả sử dụng
nghệ thuật gì?
¡ Liệt kê
-> Đó là cách thuyết minh bằng phương pháp
liệt kê ( cả văn bản “ Thông tin về ………năm
2000)
? Dùng phương pháp liệt kê để làm gì ?
¡Kể ra đầy đủ các đặc điểm tính chất của sự
vật
? Trong hai bài “ Thông tin …2000 , Ôn dịch…
lá “ người viết đã dùng những phương tiện gì
để làm rõ tác hại của bao bì ni lông và thuốc
lá ?
¡ Sử dụng một số ví dụ và số liệu cụ thể để
cho thấy mức độ tác hại của bao bì ni lông và
Ôn dịch thuốc lá -> Gọi là phương pháp
? Tác dụng của phương pháp này ?
¡ Làm văn bản giàu sức thuyết phục
? Nếu xoá bỏ các ví dụ và những con số ,vấn
đề nêu ra sẽ như thế nào ?
¡ Mơ hồ , không có cơ sở tin cậy
? Trong văn bản “ Ôn dịch thuốc lá “ hãy tìm
những câu có phép so sánh ? Thuyết minh
bằng so sánh có tác dụng gì ? ( Hs thảo luận )
b Phương pháp liệt kê
c Phương pháp nêu ví dụ và dùng sô liệu
d Phương pháp so sánh
Trang 5¡ Nguy hại của thuốc lá còn nặng hơn cả
AIDS :
+ Sự đáng sợ của thuốc lá so với cái đáng sợ
của giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu -> Cho
thấy tác hại sâu xa , tiềm ẩn của thuốc lá là
rất đáng sợ
? Trong văn bản Huế đã trình bày theo trình
tự các mặt như thế nào ?
¡ Thiên nhiên , những công trình kiến trúc ,
sản phẩm , món ăn , truyền thống đấu tranh
kiên cường -> Cho ta cái nhìn toàn diện về
Huế
- > Cách trình bày theo tùng mặt như vậy là
phương pháp phân tích phân loại
? Muốn làm tốt bài văn thuyết minh người
viết cần có những phương pháp nào ?
¡ Bao gồm năm phương pháp
đ Phương pháp phân tích phân loại
- Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 2(20p)
- Hướng dẫn luyện tập : BT1,2 thảo luận
BT3 cả lớp làm –Gv chia lớp 3 nhóm – thảo
luận
Gv nhấn mạnh lại kiến thức ở phần ghi nhớ
* Ghi nhớ sgk/128 II/ Luyện tập
BT 1,2 :
Tác giả dùng tri thức ,( kiến thức ) của một bác sĩ , một người tâm huyết với một tệ nạn trong đời sống xã hội để thuyết minh Những phương pháp được dùng : So sánh , nêu ví dụ , số liệu , phân tích tác hại -> Nổi bật cái nguy hại của thuốc lá => Vấn đề đặt ra tăng tính thuyết phục
BT 3:
Thuyết minh đòi hỏi những kiến thức cụ thể , chính xác , không được hư cấu suy diễn … Phương pháp chủ yếu dùng :
Trang 6số liệu , sự kiện cụ thể
4 Tổng kết:
?Thế nào là phương pháp thuyết minh Có mấy cách thuyết minh
O Hs trả lời trong ghi nhớ ( 5 phương pháp )
5 Hướng dẫn học tập
- Học thuộc ghi nhớ – Làm bài tập còn lại
- Xem lại bài viết số 2 – Bài kiểm tra văn
V/ Phụ lục:
VI/Rút kinh nghiệm