Bài 12. Phương pháp thuyết minh

Bài 12. Phương pháp thuyết minh tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh...

Hà Thanh Thủy

Bài 12 – Tiết 47

Ph ¬ng ph¸p thuyÕt minh

Phươngưphápưthuyếtưminh A.ưBàiư

cứu

ưHọcưtập,ưtraưcứuư

tàiưliệu

ưThamưquanư,ưxemư xet

Quan sát, học tập, tích lũy kiến thức

Cóưýưkiếnưchoưrằng:ưBằngưtưởngưtượng,ưsuyưluậnưcóưthểư

cóưtriưthứcưđểưlàmưbàiưvănưthuyếtưminh?ưTheoưemưýư

kiếnưđóưđúngưhayưsai?ưTạiưsao? Không thể t ởng t ợng, suy luận để có tri thức khách

quan làm bài văn thuyết minh

I-ưTìmưhiểuưcácưphươngưphápưthuyếtư

minh. 1, Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh.

Muốn có tri thức để làm tốt bài thuyết

minh, ng ời viết phải:

- Quan sát, tìm hiểu sự vật, hiện t ợng cần

thuyết minh

- Nắm bắt đ ợc bản chất, đặc tr ng của

chúng, để tránh sa vào trình bày các biểu

hiện không tiêu biểu, không quan trọng.

2, Ph ơng pháp thuyết minh.

a,ưPhươngưphápưnêuưđịnhư

nghĩa,ưgiảiưthích

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư(Khởiư nghĩaưNôngưVănưVân)

Ph ơng pháp nêu định nghĩa, giải thích là chỉ ra

đặc điểm riêng nổi bật của đối t ợng cần thuyết

minh

Thân làm máng

Lá làm tranh

Cọng lá chẻ nhỏ làm vách

Gốc dừa giả làm chõ

đồ xôi

N ớc dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm n ớc mắm

Ví dụ:

2, Theo các nhà khoa học, bao bì ni lông lẫn vào đất

làm cản trở quá trình sinh tr ởng của các loài thực vật bị

nó bao quanh, cản trở sự phát triển của cỏ dẫn đến hiện

t ợng xói mòn ở các vùng đồi núi Bao bì ni lông bị vứt

xuống cống làm tắc các đ ờng dẫn n ớc thải, làm tăng khả năng ngập lụt của các đô thị về mùa m a Sự tắc nghẽn

hệ thống cống rãnh làm cho muỗi phát sinh, lây truyền dịch bệnh Bao bì ni lông trôi ra biển làm chết các sinh vật khi chúng nuốt phải

(Thông tin về Ngày trái

đất năm 2000) Bao bỡ ni lụng lẫn vào đất,

nước gõy những tỏc hại nào?

Ph ơng pháp liệt kê là kể ra các thuộc tính, biểu hiện cùng loại của đối t ợng cần thuyết minh.

Ngày nay, đi các n ớc phát triển, đâu đâu cũng nổi lên

chiến dịch chống thuốc lá Ng ời ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những ng ời vi phạm ? ( ở

Bỉ Từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đôla, tái

TaưđếnưbệnhưviệnưKưsẽư thấyưrõ:ưBácưsỹưviệnưtrư

ởngưchoưbiếtư 80% ưungưthưư vòmưhọngưvàưungưthưưphổiư làưdoưthuốcưlá

Phương phỏp nờu vớ dụ, dựng số liệu : nờu vớ dụ, dẫn ra cỏc con số cụ thể

để thuyết minh, làm cho văn bản thờm tin cậy.

Phương pháp so sánh : đối chiếu hai hoặc hơn hai sự

vật để làm nổi bật tính chất của đối tượng thuyết minh.

ưưưưHuếưlàưmộtưtrongưnhữngưtrungưtâmưvănưhoá,ưnghệưthuậtưlớnư củaưViệtưNam.ưHuếưlàưmộtưthànhưphốưđẹp.ưHuếưđẹpưcủaưthiênư nhiênưViệtưNam.ưHuếưđẹpưthơ.ưHuếưđẹpưcủaưnhữngưconưđườngư sángưtạo,ưanhưdũng.

ưưưHuếưlàưsựưkếtưhợpưhàiưhoàưcủaưnúi,ưsôngưvàưbiển.ưChúngưtaưcóư thểưlênưnúiưBạchưMãưđểưđónưgióưbiển.ưTừưđèoưHảiưVânưmâyưphủ,ư chúngưtaưngheưưtiếngưsóngưbiểnưrìưrào.Từưđây,ưbuổiưsángư

chúngưtaưcóưthểưlênưTrườngưSơn,ưbuổiưchiềuưtắmưbiểnưThuậnưAnư vàưbanưđêmưngủưthuyềnưtrênưsôngưHương.

ưưưHuếưđẹpưvớiưcảnhưsắcưsôngưnúi.ưSôngưHươngưđẹpưnhưưmộtưdảiư lụaưxanhưbayưlượnưtrongưtayưnghệưsĩưmúa.ưNúiưNgựưBìnhưnhưưcỏiư yênưngựaưnổiưbậtưtrênưnềnưtrờiưtrongưxanhưcủaưHuế.ưChiềuưđến,ư nhữngưchiếcưthuyềnưnhỏưnhẹưnhàngưlướtưtrênưdòngưnướcưhiềnưdịuư củaưsôngưHương.ưNhữngưmáiưchèoưthongưthảưbuông,ưnhữngưgiọngư hòưHuếưngọtưngàoưbayưlượnưtrênưmặtưsóng,ưtrênưnhữngưngọnưcâyư thanhưtrà,ưphượngưvĩ.

ưưưưHuếưcóưnhữngưcôngưtrìnhưkiếnưtrúcưnổiưtiếngưđượcưLiênưhợpư quốcưxếpưvàoưhạngưdiưsảnưvănưhoáưthếưgiới.ưHuếưnổiưtiếngưvớiưcácư lăngưtẩmưcủaưcácưvuaưưNguyễn,ưvớiưchựaưThiênưMụ,ưChùaưTrúcưLâm,ư vớiưđàiưVọngưCảnh,ưđiệnưHònưChén,ưChợưĐôngưBa

Huếưđượcưyêuưvìưnhữngưsảnưphẩmưđặcưbiệtưcủaưmình.ưHuếưlàư thànhưphốưcủaưnhữngưmảnhưvườnưxinhưđẹp.ưNhữngưhoa,ưcâyư

cảnh,ưnhữngưvườnưchè,ưvườnưcâyưănưquảưcủaưsôngưHươngưxanhưmướtư nhưưnhữngưviênưngọc.ưNhữngưchiếcưnónưHuếưlàmưchoưcácưcôưgáiư Huếưđẹpưhơn,ưduyênưdángưhơn.

HuếưcònưnổiưtiếngưvớiưnhữngưmónưănưmàưchỉưriêngưHuếưmớiưcó Huếưcònưlàưthànhưphốưđấuưtranhưkiênưcường.ưThángưTámưnămư

1945,ưHuếưđãưđứngưlênưcùngưcảưnước,ưchếưđộưphongưkiếnưngànư

nămưsụpưđổưdướiưchânưthànhưHuế.

ưưưHuếưđẹpưvàưthơưđãưđiưvàoưlịchưsửưcủaưnhữngưthànhưphốưanhư hùng.

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư(Dẫn theo Tiếng Việt thực hành)

ư

Huế đẹp bởi các mặt:

* Nhiều công trình kiến trúc: có những công trình kiến trúc nổi tiếng

Huế đẹp bởi các mặt:

* Lịch sử đấu tranh và con ng ời : Thành phố

đấu tranh kiên c ờng

- Những sản phẩm đặc biệt :v ờn ,nón ,cô gái Huế

- Những món ăn

+ưLịchưsửưđấuưtranhưvàưconưngườiư:

Thành phố đấu tranh kiên c ờng

Phương phỏp phõn loại phõn tớch : chia đối tượng ra từng loại, từng mặt

để thuyết minh làm cho đối tượng trở nờn cụ thể, rừ ràng hơn.

ế

Phương phỏp nờu định nghĩa

Huế là một trong những trung tâm văn hoá nghệ thuật lớn của

Việt Nam

Ph ơng pháp

so sánh

Sông H ơng đẹp nh một dải lụa xanh bay l ợn trong tay nghệ sĩ múa Núi Ngự Bình

nh cái yên ngựa nổi bật trên nền trời trong xanh của Huế.

Ph ơng pháp liệt kê.

Huế nổi tiếng với các lăng tẩm của các vua Nguyễn, với chùa Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh,

điện Hòn Chén, Chợ Đông Ba

Ph ơng pháp phân loại, phân tích

*Đẹp với cảnh sắc sông ,núi

* Những công trình kiến trúc nổi tiếng

*Những sản phẩm đặc biệt :v

ờn ,nón ,cô gái Huế, những món ăn …

* Truyền thống lịch sử…

để tránh sa vào trình bày các biểu hiện

không tiêu biểu, không quan trọng Để bài văn thuyết minh có sức thuyết

phục, dễ hiểu, sáng rõ, ng ời ta có thể sử dụng phối hợp nhiều ph ơng pháp thuyết minh nh : Nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu ví

dụ, dùng số liệu so sánh, phân tích, phân

loại

Bàiưtậpưnhanh:ưNốiưnộiưdungưởưcộtưAưvớiưnộiưdungư ởưcộtưBưđểưcóưnộiưdungưcủaưphươngưphápưthuyếtư

đọc hiểu đầy đủ, toàn diện về đối t ợng.

b Là ph ơng pháp đ a ví dụ cụ thể,

những số liệu chính xác rõ ràng theo thứ

tự Thuyết phục ng ời đọc tin vào những

điều mà ng ời viết cung cấp.

c Là ph ơng pháp thuyết minh đem cái

ch a biết đối chiếu so sánh với cái đã biết

để làm nổi bật cái ch a biết.

d Là ph ơng pháp kể ra lần l ợt, rõ ràng,

chính xác nhiều thuộc tính, biểu hiện của đối t ợng cần thuyết minh

e Là ph ơng pháp thuyết minh nêu đặc

điểm riêng nổi bật của đối t ợng một cách ngắn gọn, chính xác.

Kiếnưthứcưcủaư

mộtưngườiưcóưtâmư huyếtưvớiưnhữngư vấnưđềưxãưhộiưbứcư xúc.

+ Thanh niên Việt Nam bằng thanh niên Mĩ.

Ph ơng pháp phân loại, phân tích.

+ Tác hại đối với ng ời hút.

+ Tác hại đối với ng ời bên cạnh.

đô la).

Đọcưvăn bảnưsauư

NGãưBAưđồngưlộc

ưưưNgãưbaưĐồngưLộcưlàưgiaoưđiểmưgiữaưhaiưđườngưtỉnhưlộư8ưvàư15ư thuộcưvùngưđấtưđồiưHàưTĩnh.ưTrênưmộtưđoạnưđườngưkhoảngư

20kmưmàưcóưnhữngư44ưtrọngưđiểmưđánhưpháưcủaưgiặcưMỹưvàư

đãưphảiưchịuưđựngưhơnư2057ưtrậnưbom.ưởưđâyưcóưmộtưtậpưthểư kiênưcườngưgồmư10ưcôưgáiưtuổiưđờiưtừư17ưđếnư20ưlàmưnhiệmưvụư sanưlấpưhốưbom,ưlàmưđường,ưđàoưhầmưtrúưẩn,ưbảoưđảmưanưư

toànưchoưxeưvàưngườiưquaưlại.ưNgàyư24-7-1968,ưsauư18ưlầnưgiặcư Mỹưchoưmáyưbayưđánhưpháưvàoưkhuưvựcưnày,ưcảư10ưchịưemưvẫnư trụưlạiưkiênưcườngư,ưbấtưkhuất,ưgiữưvữngưmạchưđườngưđếnưhơiư

thởưcuốiưcùng.

ưưưưCũngưtrênưmảnhưđấtưanhưhùngưnàyưđãưsinhưraưnhữngưngườiư anhưhùngưtrẻưtuổiưLaưThịưTám,ưmộtưcôưgáiưđầyưnhiệtưtìnhưcáchư mạng,ưganưdạ,ưmưuưtrí.ưLiênưtục::44ủ44::ngàyưđêmưlàmưnhiệmưvụ,ư chịưđãưquanưsát,ưđánhưdấuưnhữngưquảưbomưchưaưnổưởưcácưtrọngư

điểmưđịchưbắnưpháưácưliệt.ưBaưlầnưbịưbomưnổưvùiưlấp,ưchịư

vẫnưkiênưcườngưbámưsátưtrậnưđịa,ưđánhưdấuưđủ,ưrõưcácưhútư

bom,ưphụcưvụưđắcưlựcưchoưviệcưpháưbom,ưđảmưbảoưgiaoưthôngư thôngưsuốt.

chốngưMỹưcứuưnước.

Nªu­vÝ­dô

ph¸p­

thuyÕt­

minh

1 Phương pháp nêu định nghĩa

2 Phương pháp liệt kê

3 Phương pháp nêu ví dụ, dùng số liệu

4 Phương pháp so sánh