Qua các hình ảnh trên, chúng ta thấy một điều : Từ bao đời nay, cây tre đã gắn bó với người dân Việt Nam, bạn đồng hành, thủy chung, can đảm của người Việt từ thuở xa xưa khai hoang, dựn[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Người dạy: Ngô Thị Hồng Tươi
Tiết 109: Văn bản: CÂY TRE VIỆT NAM
_ Thép Mới _
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Hình ảnh cây tre trong đời sống và trong tinh thần của người Việt Nam
- Những đặc điểm nổi bật về giọng điệu, ngôn ngữ của bài kí
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm và sáng tạo bài văn xuôi giàu chất thơ bằng sự chuyển dịch giọng đọc phù hợp
- Đọc – hiểu văn bản kí hiện đại có yếu tố miêu tả, biểu cảm
- Nhận ra phương thức biểu đạt chính: Miêu tả + biểu cảm + thuyết minh + nghị luận
- Nhận biết và phân tích được tác dụng của phép so sánh, nhân hóa, ẩn dụ
3 Thái độ:
- Từ hình tượng cây tre, hiểu, cảm nhận con người, đất nước Việt Nam, càng tin yêu, tự hào…
II Phương pháp và phương tiện
1 Phương pháp: sử dụng phương pháp giảng bình, nêu vấn đề, gợi mở, phát vấn,
…
2 Phương tiện
- Đối với giáo viên: SGK, SGV, giáo án, máy chiếu,…
- Đối với học sinh: SGK, vở soạn, vở ghi, vở bài tập,…
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
Trang 22 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
a Giới thiệu bài mới
GV cho HS quan sát một số hình ảnh
? Điểm chung của các hình ảnh này là gì?
=> Cây tre
gắn bó với người dân Việt Nam, bạn đồng hành, thủy chung, can đảm của người Việt từ thuở xa xưa khai hoang, dựng nước Tre hóa thân thành thế giới văn hóa ,
in hình bóng đậm đà vào văn hóa thi ca, nhạc họa, vào sâu tâm thức con người Việt Nam Bởi thế mà nhà văn Thép Mới đã dành những lời tốt đẹp nhất để viết về tre với bao vẻ đẹp và phẩm chất đáng quý…
b Nội dung cần đạt
Hoạt động của thầy Hoạt động của
trò
Nội dung cần đạt
? Dựa vào chú thích SGK và sự hiểu biết
của mình, trình bày đôi nét tác giả Thép
Mới?
GV: chiếu chân dung Thép Mới
GV: - Ngoài bút danh Thép Mới, ông
còn có bút danh Phượng Kim, Hồng
Châu,…
- Trước 1945, ông giác ngộ cách mạng,
tham gia viết tờ Tự Trị của phong trào
sinh viên yêu nước chống Nhật
- Ông trải qua nhiều vị trí công tác: Phó
Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Tổng
Biên tập báo Giải phóng (miền Nam),
GV chiếu các tác phẩm
HS trả lời
I Đọc – tìm hiểu chung
1 Tác giả (1925 – 1991)
- Tên khai sinh: Hà Văn Lộc
- Quê: Hà Nội
- Ngoài viết báo chí, Thép Mới còn viết nhiều bút kí, thuyết minh phim
-> Ông là nhà báo xuất sắc, đồng thời là nhà văn Việt Nam
- Sự nghiệp sáng tác:
+ Cây tre Việt Nam ( thuyết minh phim 1955 )
+ Hiên ngang Cu-ba ( bút
ký 1962) + Nguyễn Ái Quốc đến
Trang 3Lê-? Văn bản được sáng tác trong hoàn cảnh
nào?
GV: Năm 1955, một đoàn điện ảnh của
Ba Lan đã đến nước ta để làm một cuốn
phim tư liệu về cuộc kháng chiến chống
Pháp gian khổ và hào hùng của nhân dân
Việt Nam Trọng tâm của cuốn phim ấy
là tìm hiểu, giới thiệu hình ảnh Việt
Nam, một đất nước tươi đẹp với những
con người ngoan cường tới bạn bè thế
giới Nhà văn Thép Mới đã phối hợp với
đạo diễn Ba Lan trong đợt làm phim này
Ông trực tiếp tham gia viết lời bình cho
bộ phim và cây tre bình dị, gần gũi đã
được lựa chọn làm biểu tượng cho sức
sống của dân tộc Việt Nam
? Văn bản Cây tre Việt Nam được sáng
tác theo thể loại nào?
GV hướng dẫn đọc: rõ ràng, giọng trầm
lắng
GV đọc mẫu -> Gọi HS đọc tiếp -> GV
nhận xét
GV chú ý một số từ khó -> Gọi HS đọc
? Em hãy xác định phương thức biểu đạt
của văn bản?
? Văn bản có thể chia làm mấy phần?
Nêu nội dung chính của từng phần?
HS trả lời
HS lắng nghe
HS trả lời
HS lắng nghe
HS đọc
HS trả lời
HS trả lời
nin ( thuyết minh phim 1980)
2 Văn bản
a Hoàn cảnh sáng tác
- Viết năm 1955, là lời bình cho bộ phim cùng tên của nhà điện ảnh Ba Lan
b Thể loại
- Bút kí
3 Đọc – giải thích từ khó
a Đọc
b Giải thích từ khó (1) Nhũn nhặn (4) Một thế kỉ ‘văn minh’,
‘khai hóa’
(5) Giang (7) Cho mai lấy trúc (8) Đánh chắt
4 Phương thức biểu đạt
- Miểu tả + biểu cảm + thuyết minh + nghị luận
5 Bố cục và đại ý
* 4 phần + Phần 1: Từ đầu … “chí khí như người”
Trang 4Để cảm nhận được giá trị nhiều mặt của
tre, phẩm chất của tre như thế nào, chúng
ta chuyển sang phần II Đọc - tìm hiểu
văn bản
Trước hết, chúng ta sẽ đi tìm hiểu xem
nhà văn Thép Mới giới thiệu cây tre Việt
Nam như thế nào
GV gọi HS đọc lại đoạn 1
? Mở đầu văn bản, cây tre Việt Nam
được tác giả Thép Mới giới thiệu như thế
nào?
? Tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật
gì để giới thiệu cây tre trong lời văn mở
đầu này?
? Tác giả gọi tre là người bạn thân Em
có nhận xét gì về cách gọi này?
GV : Điệp ngữ, nhân hóa "bạn thân"
nhằm xác lập mối quan hệ giữa tre với
người đã gắn bó lâu đời và khẳng định
mối liên hệ bền chặt đó ở câu mở đầu
Không chỉ nhà văn Thép Mới mà ngay
nhà thơ Nguyễn Duy cũng đã từng nói:
Tre xanh,
Xanh tự bao giờ?
HS lắng nghe
HS lắng nghe
HS đọc
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời
HS lắng nghe
-> Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam
+ Phần 2: Tiếp … “chung thuỷ”
-> Tre gắn bó với con người trong cuộc sống, lao động, sản xuất
+ Phần 3: Tiếp… “ tre, anh hùng chiến đấu”
-> Tre sát cánh với con người trong cuộc chiến đấu bảo vệ quê hương, đất nước + Phần 4: Còn lại
-> Tre vẫn là bạn đồng hành của dân tộc ta trong hiện tại
và tương lai
II Đọc – hiểu văn bản
1 Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam.
+ Cây tre - người bạn thân
- Nghệ thuật: điệp ngữ, nhân hóa
Trang 5Chuyện ngày xưa… đã có bờ tre xanh.
Có lẽ, cả hai tác giả này đều là người
được giao sứ mệnh cất lên tiếng nói của
cây tre như một biểu tượng hồn cốt của
dân tộc Việt, con người Việt
? Tác giả đã dựa trên căn của nào để
nhận xét: "Tre là bạn thân của nông dân
Việt Nam, bạn thân của nhân dân Việt
Nam"? ( Thảo luận theo cặp trong 2’)
GV: Dù vẫn biết Việt Nam là đất nước
bốn mùa cây trái, loài cây nào cũng đẹp,
cũng quý nhưng suốt từ Mục Nam Quan
đến Mũi Cà Mau, trên dải đất hình chữ S
thân thuộc đến tận các hải đảo xa xôi,
“đâu đâu ta cũng có nứa tre làm bạn”
Liệu có loài cây nào trên đất nước Việt
Nam ta có sức sống mạnh mẽ và bất diệt
hơn cây tre, có loài cây nào đã được hiện
diện oai hùng trong huyền thoại ngay từ
những ngày lập nước như cây tre của
Thánh Gióng, có loài cây nào được hiện
diện gần gũi trong các câu chuyện cổ
tích suốt chiều dài dựng nước như cây
gậy trúc của ông Bụt hiền từ? Cây tre vì
thế, gắn bó ruột rà với mỗi người dân
Việt Nam
? Từ đó, em có suy nghĩ gì về hình ảnh
của cây tre?
? Tác giả đã miêu tả cây tre Việt với vẻ
đẹp và những phẩm chất gì?
?Em có nhận xét gì cách sử dụng từ ngữ
HS trả lời
HS lắng nghe
Hs trả lời
HS trả lời
-> Tre gần gũi, gắn bó thân thuộc với đời sống của nhân dân Việt Nam
- Vẻ đẹp:
+ mầm non măng mọc thẳng
+ dáng tre vươn mộc mạc + màu tre tươi nhũn nhặn
- Phẩm chất:
+ cứng cáp, dẻo dai, vững chắc
+ thanh cao, giản dị, chí khí
Trang 6của tác giả? Tác dụng của việc sử dụng
từ ngữ đó?
GV: - Dùng nhiều tính từ, nghệ thuật ẩn
dụ - con người VN: thanh cao, giản dị và
bền bỉ
- Tre đã trở thành một biểu tượng
sáng giá qua phép nhân hóa, điệp từ tre,
hệ thống các tính từ đã nhấn mạnh phẩm
chất của tre: sức sống kì diệu, mạnh mẽ
với những vẻ đẹp riêng, mang những giá
trị cao quý: thanh cao, giản dị, chí khí
Phẩm chất tốt đẹp này của tre cũng chính
là phẩm chất tốt đẹp của con người Việt
Nam trên những chặng đường vẻ vang
của lịch sử
HS trả lời
HS lắng nghe
như người
- Nhiều tính từ -> Thể hiện phẩm chất của con người Việt Nam thanh cao, giản dị, bền bỉ
* Bài tập
1 Tìm những câu ca thơ viết về cây tre?
2 Tác giả Thép Mới đã giới thiệu chung về cây tre Việt Nam như thế nào?
3 Chuẩn bị tiết 2