Toàn thể ND từ già đến trẻ, từ kinh thành Thăng Long đến đồng bằng và miền núi đều sẵn sàng đóng góp sức người, sức của cho cuộc KC bảo vệ độc lập DT Em hãy nêu một số dẫn chứng để thấy [r]
Trang 1Ngày soạn : 28/11/2009 Ngày dạy: 01/12/2009
TIẾT 27 - BÀI 14:
BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG NGUYÊN
THẾ KỈ XIII (TIẾP)
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp HS
- Hiểu được những nguyên nhân dẫn đến thắng lợi
- Hiểu được ý nghĩa LS của ba lần KC đó
b Về kĩ năng
- Biết phân tích, so sánh đối chiếu diễn biến giữa 3 lần kháng chiến
c Về thái độ
- Bồi dưỡng nâng cao cho HS lòng căm thù quân XL, lòng yêu nước, niềm
tự hào, tự cường DT, biết ơn các anh hùng DT
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : Nghiên cứu tài liệu+ soan giảng+ Lược đồ kháng
chiến chống quân Mông Nguyên
Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : SGK, vở, tìm hiểu ND bài: Sưu tầm tranh ảnh,
chuyện có liên quan đến bài
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (5’)
* Câu hỏi:
- Vì sao quân Nguyên thất bại nặng nề trong cuộc chiến tranh XL ĐV lần 2 chúng vẫn quyết tâm XL ĐV lần 3 Qua đó em hiểu thêm gì về bản chất của giặc Nguyên?
- Nêu ý nghĩa và tác dụng của trận Vân Đồn đối với cuộc KC chống quân Mông- Nguyên
* Đáp án
- Thực hiện ý đồ bành trướng xuống phía Nam Rửa nhục -> tàn bạo
- Làm cho quân giặc rơi vào tình trạng khốn đốn, tinh thần giặc hoang mang Phá sản kế hoạch tiếp tế lương thực của giặc
*Giới thiệu bài: ở bài học trước, chúng ta thấy cả 3 lần KC chống quân XL
Mông- Nguyên thời Trần đã diễn ra trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn, gian nguy Nhưng kết quả chúng ta đã thắng lợi vẻ vang Vậy những nguyên nhân nào đã đưa đến thắng lợi đó? ý nghĩa LS của 3 lần KC thắng lợi đó ntn? -> Phần IV
b Dạy nội dung bài mới (36’)
Hoạt động của thầy, trò Nội dung cần đạt
IV/ Nguyên nhân thắng lợi
và ý nghĩa LS của ba lần KC chống quân XL Mông-
Trang 2?
?
H
?
H
?
?
H
?
H
?
?
H
G
Theo em những nguyên nhân nào làm cho
cả 3 lần KC chống quân XL Mông- Nguyên
của DT ta đều giành thắng lợi?
Chỉ ra lần lượt từng nguyên nhân?
Phân tích những nguyên nhân?
- Tinh thần yêu nước của ND ĐV đã được
phát huy đến cao độ Toàn thể ND từ già
đến trẻ, từ kinh thành Thăng Long đến đồng
bằng và miền núi đều sẵn sàng đóng góp
sức người, sức của cho cuộc KC bảo vệ độc
lập DT
Em hãy nêu một số dẫn chứng để thấy các
tầng lớp ND thời Trần đều tham gia KC
chống quân XL Mông- Nguyên
- Cất giấu lương thực
- Thực hiện kế hoạch “vườn không nhà
trống”
- Tổ chức các đội dân binh…
Nguyên nhân thứ 2
Nêu những việc làm của nhà Trần chuẩn bị
cho 3 lần KC?
- Chăm lo sức dân, nâng cao đời sống VC,
tinh thần bằng nhiều biện pháp tạo sự gắn
bó đoàn kết giữa triều đình với ND
VD: Chữ nhỏ SGK
Nguyên nhân tiếp theo
- Sự gắn bó đoàn kết trong hoàng tộc nhà
Trần, từ các vua Trần đến những vương hầu,
quý tộc, là hạt nhân để đoàn kết toàn dân tạo
nên sức mạnh to lớn
Theo em trong cuộc KC ai là người có công
lớn?
Trình bày những đóng góp của Trần Quốc
Tuấn trong 3 lần KC…
- Giải quyết sự bất hoà trong nội bộ vương
triều
- Là nhà lí luận quân sự tài ba
- Tác giả của: Hịch tướng sĩ…
- Người chỉ huy tài ba: Nghĩ ra cách đánh
sáng tạo phù hợp với hoàn cảnh từng giai
đoạn
=> Trong bộ chỉ huy của cuộc KC thì TQT
Nguyên.
1/ Nguyên nhân thắng lợi (18’)
- Sự tham gia tích cực, chủ động của tất cả các tầng lớp ND
- Chuẩn bị chu đáo tiềm lực về mọi mặt
- XD được khối đoàn kết trong hoàng tộc và toàn dân
- Có sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của bộ chỉ huy nhà Trần đặc biệt là Trần Quốc Tuấn
Trang 3H
G
G
?
?
H
?
có 1 vai trò đặc biệt quan trọng Ông là linh
hồn của cuộc KC
Tại sao nói trong 3 lần KC có đường lối
chiến thuật, chiến lược đúng đắn, sáng tạo
- Kế hoạch “vườn không nhà trống”
- Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu của địch
- Biết phát huy lợi thế của quân ta, buộc
địch phải theo
- Buộc địch từ thế mạnh chuyển sang thế
yếu, ta từ bị động chuyển sang chủ động
=> Đó là những nguyên nhân cơ bản dẫn
đến thắng lợi của quân và dân ta trong 3 lần
KC
Chuyển
Năm 1257 vua Mông Cổ đưa 3 vạn quân
XL ĐV, đến lần thứ 2 lực lượng của chúng
lên 50 vạn Năm 1288 Hốt Tất Liệt phải
đình chỉ cuộc XL Nhật Bản và đưa 30 vạn
quân sang XL nước ta
Với lực lượng mạnh như vậy: Nhưng sau 3
lần XL quân nguyên đều thất bại
Những thắng lợi đó của quân ta trong hoàn
cảnh như vậy có ý nghĩa gì?
Trong những ý nghĩa trên, theo em ý nghĩa
nào mang tính quan hệ quốc tế?
- Cuối
Từ những nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa
LS của cuộc KC chống quân XL Mông-
- Tinh thần quyết chiến, quyết thắng, tinh thần hi sinh, có kỉ luật tốt bản lĩnh, gan dạ, dũng cảm sẵn lòng xả thân vì ĐN của quân đội nhà Trần
- Có đường lối chiến lược, chiến thuật đúng đắn sáng tạo
2/ ý nghĩa lịch sử (18’)
- Đập tan tham vọng và ý chí
XL ĐV của đế quốc Mông- Nguyên Khẳng định sức mạnh tiềm tàng của DTVN, ND ta
có quyền tự hào về DT của mình
- Góp phần xây đắp nền truyền thống quân sự VN, là 1 nước nhỏ đã phải chống lại và chiến thắng kẻ thủ mạnh hơn nhiều lần, củng cố niềm tin cho ND
- Đúc kết nên bài học củng cố khối đoàn kết toàn dân trong
sự nghiệp XD và BV đất nước, dựa vào sức dân là chính
- Góp phần ngăn chặn hiểm hoạ bị quân Nguyên XL cho các nước khác trong khu vực
Trang 4H
Nguyên (1258- 1288) chúng ta rút ra được
bài học LS gì?
Theo em các bài học trên còn có ý nghĩa
đến ngày nay không? Vì sao?
Bộc lộ
* Bài học LS:
- Khơi dậy và phát huy tinh thần yêu nước của mọi tầng lớp ND
- Củng cố khối đoàn kết toàn dân, không phân biệt tôn giáo, tộc người
- Phát huy sức mạnh tiềm tàng của ND về sức người và sức của
- XD quân đội tinh nhuệ, có tinh thần kỉ luật tốt, có khả năng chiến đấu cao
- Hình thành các sách lược quân sự Làm vườn không nhà trống, rút lui bảo toàn lực lượng khi giặc mạnh, đánh vào điểm yếu, những nơi sơ hở của địch, tấn công khi giặc khó khăn, …
c Củng cố, luyện tập (3’)
? Trình bày ngắn gọn nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa LS của cuộc KC chống quân XL Mông- Nguyên ?
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Học bài
- Ôn lại KT: 3 lần KC
- Chuẩn bị bài 15: Sự phát triển KT, VH thời Trần
Trang 5Ngày soạn : 28/11/2009 Ngày dạy: 05/12/2009
TIẾT 28- BÀI 15:
SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ VĂN HOÁ THỜI TRẦN
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp HS
- Sau cuộc KC quyết liệt chống quân Mông- Nguyên ĐV phải trải qua nhiều khó khăn về KT, XH
- Nhờ những chính sách, biện pháp tích cực của vương triều Trần và tinh thần LĐ cần cù của ND ta, nền KT- XH của ĐV được phục hồi và phát triển nhanh chóng, VH, GD, KH, Kthuật đều đạt được nhiều thành tựu rực rỡ, quốc gia ĐV ngày 1 cường thịnh
b Về kĩ năng
- Giúp HS làm quen với phương pháp so sánh, đối chiếu các sự kiện LS
c Về thái độ
- Bồi dưỡng cho HS lòng yêu nước, niềm tự hàoDT, yêu quê hương, biết ơn
tổ tiên
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án, tranh ảnh đồ gốm
thời Trần
b Chuẩn bị của HS : SGK, vở, tìm hiểu ND bài: Sưu tầm tranh ảnh,
chuyện có liên quan đến bài
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (5’)
* Câu hỏi:
- Nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa LS của 3 lần KC chống quân XL Mông- Nguyên
* Đáp án
Nguyên nhân thắng lợi:
- Sự tham gia tích cực của toàn dân
- Sự chuẩn bị chu đáo mọi mặt
- XD khối đoàn kết, sự lãnh đạo tài tình của bộ chỉ huy
- Có đường lối đúng đắn, tinh thần chiến đấu của quân đội
ý nghĩa LS
- Đập tan ý chí XL của quân Mông- Nguyên
Trang 6- Góp phần xây đắp truyền thống DTVN
- Góp phần ngăn chặn hiểm hoạ bị quân nguyên XL cho các nước khác trong khu vực
*Giới thiệu bài: Các cuộc XL của nhà Nguyên đã để lại nhiều hậu quả nặng
nề cho quốc gia ĐV Sau các cuộc KC chống Mông- Nguyên thắng lợi, nhà Trần
đã làm gì để khắc phục hậu quả của chiến tranh và kết quả của các chính sách đó đối với tình hình KT- XH ra sao? Đó là nội dung bài học hôm nay
b Dạy nội dung bài mới (36’)
?
?
H
?
H
?
G
?
?
Đọc SGK
Sau CT nhà Trần gặp khó khăn gì?
- KT bị tàn phá
Nói tới sự phát triển KT là nói tới những
mặt SX nào?
- Nông nghiệp, TCN, thương nghiệp
Sau CT nhà Trần đã thực hiện các chính
sách gì để phát triển NN?
Dưới thời Trần, công cuộc khai hoang, lập
làng xã ngày càng mở rộng, các vương
hầu quý tộc nhà Trần vẫn chiêu mộ dân
nghèo khai hoang, lập điền trang
-Ruộng đất công làng xã chiếm phần lớn
DT ruộng đất trong nước là nguồn thu
nhập chính của nhà nước
- Các làng xã chia ruộng cho ND cày cấy
=> thu thuế
- Sau KC nhà Trần lấy đất hoang hoặc đất
của làng xã phong cho những người có
công lớn
- Nhà Trần còn bán ruộng công cho dân
làm ruộng tư -> số địa chủ càng đông
(Trần Hưng Đạo) chủ yếu dựa vào ruộng
tư để lấy lương thực nuôi quân
- Sau KC nhiều qúy tộc có điền trang rất
lớn
- Nhà Trần còn ban thái ấp cho quý tộc,
vương hầu
Thái ấp: Số ruộng đất của quý tộc, vương
hầu, quan lại được nhà vua cấp hẳn làm
bổng lộc, thuộc quyền sở hữu của người
được cấp thái ấp làm của riêng
So với thời Lí, ruộng tư dưới thời Trần có
gì khác
I/ Sự phát triển kinh tế 1/ Tình hình KT sau CT (18’)
a Nông nghiệp
- Khuyến khích SX
- Mở rộng DT trồng trọt: Khai khẩn đất hoang, thành lập làng xã
- Chia ruộng cho ND cày -> thu thúê
Trang 7?
?
H
?
G
?
H
?
H
G
?
H
G
?
?
- Ruộng tư có nhiều hình thức: Ruộng tư
của ND, địa chủ, quý tộc
Thời Trần ruộng tư của địa chủ ngày càng
nhiều
Tại sao ruộng tư dưới thời Trần phát triển
nhanh?
- Do chính sách khuyến khích khai hoang
- Nhà nước quan tâm cấp đất
Em có nhận xét gì về tình hình KTNN của
ĐV sau CT?
Thủ CN thời Trần do nhà nước quản lí
đang được mở rộng
Kể tên các nghề TCN dưới thời Trần
- Nhiều ngành nghề khác nhau: Nghề làm
đồ gốm tráng men, rèn sắt, đúc đồng, làm
giấy, … (SGK)
Những nghề nào được phổ biến phát triển?
- Nghề gốm, rèn sắt, đúc đồng (SGK)
1 số thợ thủ công cùng nghề … tụ họp lập
thành làng nghề 1 số người tới Thăng
Long lập ra các phường nghề
HS quan sát hình 35- 36 đối chiếu với hình
23 ở bài rồi nhận xét
- Trình độ Kthuật thời Trần tinh xảo hơn
Thời Trần ngoài các ngành thủ công
truyền thống, phổ biến còn có 2 ngành thủ
công đặc sắc
- Đóng thuyền bè lớn để đi biển hoặc
chiến đấu
Thuyền có 2 lớp: Lớp dưới từ 20- 25
người chèo, lớp trên dành cho những
người đánh cá hoặc chiến sĩ
- Chế tạo các loại súng lớn
Em có nhận xét gì về tình hình TCN thời
Trần?
Theo em NN, TCN phát triển mạnh có tác
động gì đến thương nghiệp
=> Nông nghiệp phục hồi ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn trước
b Thủ công nghiệp
- TCN phát triển mạnh, trình độ Kthuật được nâng cao
+, Thành lập các làng nghề, phường nghề
c Thương nghiệp
- Việc trao đổi buôn bán trong
Trang 8?
H
G
?
H
?
G
?
H
?
H
?
=> Làm cho thương nghiệp phát triển
Thương nghiệp phát triển ntn?
- Buôn bán tấp nập, chợ mọc lên nhiều nơi
+, Thăng Long là trung tâm KT khá sầm
uất của cả nước
Dẫn chứng: “trên sông san sát thuyền bè,
mỗi thuyền có tới 30 người chèo, có khi
tới hàng trăm người lướt nhanh như bay”
+, Vân Đồn là nơi trao đổi, buôn bán với
thương nhân nước ngoài
Kết luận: Mặc dù bị CT tàn phá nhưng nền
KT dưới thời Trần luôn được chăm lo phát
triển và đạt nhiều kết quả rực rỡ
Nhắc lại các tầng lớp XH thời Lí
- Địa chủ, ND thường, ND tá điền, thợ
TC, nô tì
Thời Trần đã có những tầng lớp XH nào?
- SGK- Từng tầng lớp
So sánh giữa thời Lí và thời Trần về các
tầng lớp
- Các tầng lớp XH như nhau nhưng mức
độ tài sản và cách thức bóc lột có khác
Phân hóa các tầng lớp XH dưới thời Trần
có nét gì khác so với thời Lí
- Phân hoá sâu sắc hơn, địa chủ ngày càng
đông, nông nô, nô tì ngày càng nhiều ->
ngày càng mạnh mẽ -> nhà nước quân chủ
quý tộc
Vẽ sơ đồ phân hoá các tầng lớp trong XH
nước và các thương nhân nước ngoài được đẩy mạnh
- Nhiều trung tâm KT được mở
ra trong cả nước: Thăng Long, Vân Đồn
2/ Tình hình XH sau CT (18’)
Tầng lớp XH
- Vua
- Vương hầu, qúy tộc, quan lại
- Địa chủ
- Nông dân
- Nông dân tá điền
- Thợ TC, thương nhân
- Nông nô, nô tì
=> XH phân hoá sâu sắc, mạnh mẽ
Vua Tầng lớp thống trị
Vương hầu, quý tộc, quan lại
Tầng lớp bị trị Quan vâ
ND tự do, thợ TC, Thương nhân
Địa chủ
Trang 9c Củng cố, luyện tập (3’)
? Nêu tình hình KT thời Trần
? Có những tầng lớp XH nào
? Làm BT trong vở BT
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Học bài
- Đọc lại SGK
- Làm BT còn lại
- Tìm hiểu bài: 15- phần )
Quan v¨n
Nô tì