HOÁN dụ THAO GIẢNG

Tìm phép ẩn dụ trong câu thơ sau: Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.. 1.Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có

Chào mừng quý thầy cô cùng các em học sinh!

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Ẩn dụ là gì ? Nêu tác dụng của ẩn dụ?

2 Tìm phép ẩn dụ trong câu thơ sau:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

1.Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức

gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

2 Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

2 Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

– mặt trời 2  “Bác Hồ”.->Ẩn dụ

Tiết 109:

HOÁN DỤ

Tiếng Việt

Các từ: áo nâu, áo xanh, nông thôn, thị thành dùng

Áo nâu

Áo xanh

Chỉ người nông dân

Chỉ người công nhân

 có sự chuyển đổi tên gọi

I Hoán dụ là gì?

1- Ví dụ

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

- Áo nâu  nông dân



- Áo xanh  công nhân

- Nông thôn  người sống ở nông thôn

- Thị thành  người sống ở thành thị Cách diễn đạt này giống ẩn dụ ở điểm nào?

Giữa “ áo và người ”, giữa “ nơi sống và người sống ”

có quan hệ như thế nào?

(Tố Hữu)

Tiết 109: HOÁN DỤ

Áo nâu

Áo xanh

Chỉ người nông dân

Chỉ người công nhân

Áo và người có quan hệ gần gũi

Tiết 109: HOÁN DỤ

 có sự chuyển đổi tên gọi

I Hoán dụ là gì?

- Áo nâu  nông dân



- Áo xanh  công nhân

- Nông thôn  người sống ở nông thôn

So sánh 2 cách diễn đạt sau và rút ra nhận xét:

DIỄN ĐẠT BÌNH THƯỜNG DIỄN ĐẠT CÓ HOÁN DỤ

- Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân

ở thành phố đều đứng lên.

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

(Tố Hữu)

T¸c dông cña hoán dụ:

Cách diễn đạt nào hay hơn ? Vì sao?

 có sự chuyển đổi tên gọi

I Hoán dụ là gì?

- Áo nâu  nông dân



- Áo xanh  công nhân

- Nông thôn  người sống ở nông thôn

I Hoán dụ là gì?

II.Luyện tập:

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

* Bàn tay dùng chỉ đối tượng nào?

* Vì sao bàn tay lại được dùng để chỉ người lao động?



 Vì bàn tay vốn gắn bó gần gũi với công việc của người lao động.

 bộ phận – toàn thể

quan hệ gần gũi như thế nào ?

•Em hiểu nội dung câu thơ này muốn nói điều gì ?

Tiết 109: HOÁN DỤ

b Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

(ca dao)

•Một, ba thuộc từ loại nào?

b Một: số ít, sự đơn lẻ

Ba: số nhiều, sự đoàn kết

 cái cụ thể - cái trừu tượng

* Em hiểu nội dung câu ca dao này là gì?

* Trong bài ca dao, “một” và “ba”

có ý nghĩa gì?

•Một, ba là số từ chỉ số lượng cụ thể

* sự đơn lẻ, sự đoàn kết là những khái niệm trừu tượng

Đây là kiểu hoán dụ:

lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Tiết 109: HOÁN DỤ

đổ máu: chiến tranh

Huế: những người sống ở đất Huế.

Đổ máu: chỉ cuộc chiến tranh ác liệt

Ba: số nhiều, sự đoàn kết

 cái cụ thể - cái trừu tượng

lấy dấu hiệu – gọi sự vật mang dấu hiệu

lấy dấu hiệu – gọi sự vật mang dấu hiệu

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật

trong mỗi phép hoán dụ là gì

a) Nhóm 1 Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay

bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể.

( Hồ Chí Minh )

b) Nhóm 2 Vì lợi ích mười năm phải trồng cây ,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

( Hồ Chí Minh )

c) Nhóm 3 Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

( Tố Hữu)

II - LUYỆN TẬP

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật

trong mỗi phép hoán dụ là gì

a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn

II - LUYỆN TẬP

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật

trong mỗi phép hoán dụ là gì

b) Vì lợi ích mười năm phải trồng cây ,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

( Hồ Chí Minh )

II - LUYỆN TẬP

mười năm : trăm năm

Mười năm

Trăm năm

thời gian trước mắt

thời gian lâu dài.

Quan hệ

cái cụ thể cái trừu tượng

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật

trong mỗi phép hoán dụ là gì

c) Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

( Tố Hữu)

sự vật.

Áo chàm

Quan hệ dấu hiệu của sự vật

II - LUYỆN TẬP

- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác.

- Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự vật, hiện tượng khác.

- Gọi tên sự vật, hiện tượng bằng tên sự vật, hiện tượng khác;

- Có tác dụng tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diến đạt

Dựa vào quan hệ tương đồng

Cả nước  những người sống trên đất nước ta.

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Mồ hôi mà đổ xuống đồng Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.

(Ca dao)

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Mồ hôi mà đổ xuống đồng Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.

(Ca dao)

Mồ hôi  chỉ sự lao động nặng nhọc, vất vả Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

Tiết 109: HOÁN DỤ

CHÚC CÁC EM

CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!