Mục đích nghiên cứu của luận văn nhằm phân tích đánh giá thực trạng việc thực hiện pháp luật về giải quyết các tranh chấp lao động tập thể theo pháp luật lao động Việt Nam hiện hành trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, chỉ ra các ưu điểm cũng như những hạn chế tồn tại đồng thời đưa ra những ý kiến giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến việc giải quyết các tranh chấp lao động tập thể.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ………… ………… …….…
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN THỊ HOÀI NHIÊN
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP LAO ĐỘNG TẬP THỂ TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BẾN CÁT,
TỈNH BÌNH DƯƠNG
LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
MÃ SỐ: 8 38 01 02
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH
TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp
Phản biện 1: TS Phạm Quang Huy
Số: 10, đường 3/2, Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh
Thời gian: vào hồi: 9 giờ 30 phút, ngày 26 tháng 8 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Ban quản lý đào tạo sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn:
Giai cấp công nhân Việt Nam là một bộ phận của giai cấp công nhân quốc tế Và hiện nay cũng đang là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giai cấp công nhân Việt Nam chính là nền tảng và là cơ sở chính trị - xã hội vững chắc của Đảng Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản
Việt Nam cũng đã khẳng định: “Việt Nam, về cơ bản, hoàn thành
nhiệm vụ của chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ, chuyển sang giai đoạn mới - đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phấn đấu đến năm 2020, nước ta cơ bản thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”
Vận dụng một cách hiệu quả chủ trương, giải pháp đổi mới toàn diện của đất nước, tỉnh Bình Dương nói chung và thị xã Bến Cát nói riêng đã và đang phát huy thế mạnh của địa phương, thực hiện quy hoạch đồng bộ phát triển các khu công nghiệp tập trung theo hướng hiện đại phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương, đồng hành cùng với quá trình hình thành và phát triển các khu công nghiệp là quá trình thu hút các nhà đầu tư và lao động đến làm việc số lượng ngày càng nhiều
Là một địa bàn có vị trí địa lý, chính trị khá quan trọng, điều kiện
tự nhiên nhiều ưu đãi, thị xã Bến Cát đang không ngừng phát huy nội lực, tập trung đầu tư phát triển sản xuất công nghiệp đồng thời có những chính sách ưu đãi, khuyến khích hợp lý nên đã thu hút nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư, góp phần tích cực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế khiến cho “vóc dáng” của một thị xã công nghiệp đã hình thành và đang dần rõ nét: nhiều khu công nghiệp
Trang 4trọng điểm được hình thành đóng góp lớn vào ngân sách, việc thu hút các nhà đầu tư và sự tăng lên rõ rệt của đội ngũ công nhân… Sự phát triển nhanh chóng là một tín hiệu đáng mừng nhưng cũng đang đặt ra những vấn đề cần giải quyết để kinh tế - xã hội của địa phương tiếp tục phát triển bền vững Và một trong những vấn đề quan trọng đó là tạo mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định giữa người lao động và người sử dụng lao động
Quan hệ lao động ở hầu hết các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp Bến Cát hài hòa, ổn định và tiến bộ Tuy nhiên, vẫn còn một
số doanh nghiệp có vốn đầu tư của nước ngoài diễn biến phức tạp, khó lường, do tiền lương, thu nhập của công nhân, lao động làm thuê không đủ sống, chế độ đãi ngộ của chủ doanh nghiệp không tốt, điều kiện ăn, ở, sinh hoạt tạm bợ, đời sống khó khăn; một số chủ doanh nghiệp không thực hiện đúng pháp luật lao động và những cam kết, thoả thuận với người lao động, nhất là các quy định về hợp đồng lao động, tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, thời gian làm việc và nghỉ ngơi, điều kiện làm việc Tranh chấp lao động diễn ra không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của bản thân người lao động mà còn thiệt hại đến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, lòng tin của các nhà đầu tư Do vậy, tác động xấu đến thu hút đầu tư nước ngoài đang khởi sắc trong tiến trình hội nhập của Việt Nam Mặt khác, tranh chấp lao động gia tăng ảnh hưởng lớn đến vấn đề an ninh – xã hội của đất nước nói chung và Bến Cát nói riêng
Do vậy, nghiên cứu vấn đề thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp tại Bến Cát để tìm hiểu nguyên nhân, đánh giá hậu quả và những bất cập trong quá trình giải quyết tranh chấp để từ đó đưa ra những kiến nghị, đề xuất giải
Trang 5pháp nhằm hạn chế tranh chấp và giúp việc giải quyết tranh chấp lao động tập thể, đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật lao động nói riêng, giữ vững ổn định đối với sự phát triển của địa phương Chính vì những điều đó, tôi đã chọn đề tài “Thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương” làm luận văn tốt nghiệp
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:
Vấn đề tranh chấp lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động tập thể được nhiều nhà nghiên cứu phân tích và đánh giá cả ở Việt Nam và trên thế giới Các nghiên cứu này khá đa dạng cả về đề tài lẫn phương pháp tiếp cận Có một số tác giả nghiên cứu thành công về nội dung tranh chấp lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động tập thể như Nguyễn Duy Hùng, Nguyễn Văn Trọng, Trần Hoàng Hải,…Các tác giả đều đi theo xu hướng chung là phân tích các quy định thực tại, tham khảo các quy định của pháp luật một số quốc gia liên quan và đưa ra các đóng góp để hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện tại về các vấn đề liên quan
Ở những phạm vi và mức độ khác nhau, đã có khá nhiều công trình đề cập tới vấn đề tranh chấp lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động tập thể như "Hoàn thiện pháp luật thủ tục giải quyết tranh chấp lao động tập thể" của hai tác giả Trần Hoàng Hải và Đinh Thị Chiến; “Về tranh chấp lao động tập thể và việc giải quyết tranh chấp lao động tập thể” của tác giả Lưu Bình Nhưỡng; "Tranh chấp lao động và giải quyết tranh chấp lao động” của Nguyễn Xuân Thu
Về luận văn liên quan thì có công trình “Tranh chấp và giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích” của Đỗ Hoàng Giang năm
Trang 62011, đây là công trình nghiên cứu một hình thức của tranh chấp lao động tập thể
Tuy nhiên cho đến hiện nay vẫn chưa có đề tài, tài liệu nào nghiên cứu đầy đủ và chính thức về thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp Vì vậy, trong luận văn này, tác giả muốn nêu rõ thực trạng thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương và đề ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
- Mục đích:
Phân tích đánh giá thực trạng việc thực hiện pháp luật về giải quyết các tranh chấp lao động tập thể theo pháp luật lao động Việt Nam hiện hành trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, chỉ ra các ưu điểm cũng như những hạn chế tồn tại đồng thời đưa ra những ý kiến giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến việc giải quyết các tranh chấp lao động tập thể
- Nhiệm vụ:
+ Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về tranh chấp lao động tập thể
và pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể
+ Thực trạng việc thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
+ Đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể, giải pháp ngăn ngừa tranh chấp lao động tập thể
Trang 74 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu:
Là các quy định pháp luật hiện hành (BLLĐ và các văn bản hướng dẫn cũng như các văn bản pháp luật có liên quan) điều chỉnh
về vấn đề liên quan đến tranh chấp lao động tập thể hoạt động thực hiện pháp luật về tranh chấp lao động tập thể trong các doanh nghiệp
trên địa bàn các khu công nghiệp thị xã Bến Cát
2018
+ Phạm vi hoạt động: Tập trung nghiên cứu quan hệ lao động,
việc thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn:
- Phương pháp luận:
Đề tài được hoàn thành dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp: Phương pháp sử dụng tài liệu, các bản báo cáo của các tác giả đã nghiên cứu, đã đánh giá Phương pháp phân tích tài liệu được sử dụng từ việc chọn đối tượng, thu thập những thông tin cần thiết đến việc phân tích thông tin và dữ liệu thu thập được Đề tài có sử dụng một số tài liệu như
Trang 8sách, báo, tài liệu tuyên truyền, tạp chí mạng, các trang web có liên quan đến pháp luật về tranh chấp lao động tập thể, pháp luật giải quyết tranh chấp lao động tập thể
+ Phương pháp quan sát: thực trạng tình hình giải quyết tranh chấp lao động tập thể tại các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát
+ Ngoài ra đề tài còn sử dụng phương pháp nghiên cứu, thu thập số liệu, xử lý số liệu, phương pháp tổng hợp; phương pháp so sánh, đối chiếu…
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Cơ sở lý luận: Đánh giá một cách có hệ thống và toàn diện về
thực trạng pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể ở Việt Nam
- Ý nghĩa thực tiễn: đưa ra các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp
luật đồng thời đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả về thực hiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động tập thể các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
7 Kết cấu của luận văn
Chương 1 Cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật về giải quyết
tranh chấp lao động tập thể
Chương 2 Thực trạng việc thực hiện pháp luật về giải quyết
tranh chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Chương 3 Một số giải pháp nâng cao hoạt động giải quyết tranh
chấp lao động tập thể trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Trang 9CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP LAO ĐỘNG TẬP THỂ 1.1 Những vấn đề chung về tranh chấp lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động tập thể
1.1.1 Khái niệm tranh chấp lao động tập thể
1.1.1.1 Khái niệm về tranh chấp lao động
Khoản 7 điều 3 Bộ luật lao động năm 2012 quy định: “Tranh chấp lao động là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ và lợi ích phát sinh giữa các bên trong quan hệ lao động Tranh chấp lao động bao gồm tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động và tranh chấp lao động tập thể giữa tập thể lao động với người
sử dụng lao động.”
1.1.1.2 Khái niệm về tranh chấp lao động tập thể
Tranh chấp lao động tập thể: là tranh chấp giữa tập thể người lao động với người sử dụng lao động Tranh chấp này có thể xảy ra trong phạm vi một bộ phận doanh nghiệp, trong toàn bộ doanh nghiệp hoặc thậm chí ở phạm vi rộng hơn như trong một ngành
1.1.1.3 Đặc điểm của tranh chấp lao động tập thể
- Về khía cạnh chủ thể
- Về nội dung của tranh chấp
- Về sự ảnh hưởng của tranh chấp lao động tập thể
1.1.1.4 Phân loại tranh chấp lao động tập thể
Tranh chấp lao động tập thể được chia làm hai loại:
+ Tranh chấp lao động tập thể về quyền
+ Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
1.1.2 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Trang 10Để giải quyết một tranh chấp lao động tập thể, phải dựa trên 6 nguyên tắc sau:
- Tôn trọng, bảo đảm để các bên tự thương lượng, quyết định trong giải quyết tranh chấp lao động
- Bảo đảm thực hiện hòa giải, trọng tài trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích của hai bên tranh chấp, tôn trọng lợi ích chung của
xã hội, không trái pháp luật
- Công khai, minh bạch, khách quan, kịp thời, nhanh chóng và đúng pháp luật
- Bảo đảm sự tham gia của đại diện các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động
- Việc giải quyết tranh chấp lao động trước hết phải được hai bên trực tiếp thương lượng nhằm giải quyết hài hòa lợi ích của hai bên tranh chấp, ổn định sản xuất, kinh doanh, bảo đảm trật tự và an toàn
xã hội
- Việc giải quyết tranh chấp lao động do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động tiến hành sau khi một trong hai bên có đơn yêu cầu do một trong hai bên từ chối thương lượng, thương lượng nhưng không thành hoặc thương lượng thành nhưng một trong hai bên không thực hiện
1.1.3 Hệ thống cơ quan, tổ chức giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Theo quy định của pháp luật hiện hành, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động bao gồm: Hòa giải viên lao động (“HGVLĐ”), Chủ tịch UBND cấp huyện, Hội đồngtrọng tài lao động và Toà án nhân dân
Trang 111.1.4 Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Theo quy định tại Điều 207 BLLĐ năm 2012 thì “Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền là 01 năm kể
từ ngày phát hiện ra hành vi mà mỗi bên tranh chấp cho rằng quyền
và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm” đây là một quy định mới so với BLLĐ cũ ở điểm chỉ quy định về thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền mà không quy định thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
1.1.5 Phương thức giải quyết tranh chấp lao động tập thể
Hiện tại, theo quy định của pháp luật hiện hành, nước ta có các phương thức giải quyết tranh chấp lao động tập thể như sau:
quy định như sau:
1.2.1 Thủ tục giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền
Gồm các thủ tục sau:
Trang 12- Thủ tục hòa giải cơ sở
- Trình tự giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện
- Trình tự giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền tại Tòa án:
+ Giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án cấp sơ thẩm: Khởi kiện, thụ lý vụ án lao động và chuẩn bị xét xử
+ Giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án cấp phúc thẩm
1.2.2 Thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
Gồm các thủ tục sau:
- Hòa giải viên lao động
- Trình tự giải quyết tranh chấp tại Hội đồng trọng tài lao động Trình tự, thủ tục tiến hành hòa giải và giải quyết tranh chấp lao động tập thể tại trọng tài được tiến hành qua các thủ tục
Tiểu kết Chương 1
Qua phân tích ở trên, ta có thể rút ra một số kết luận:
- Thiếu một khái niệm cụ thể cho hình thức tranh chấp lao động tập thể
- Việc phân chia hai hình thức tranh chấp về quyền và tranh chấp
về lợi ích cũng chỉ đặt ra với hình thức tranh chấp trên bình diện tập thể
- Việc quy định về thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động còn rườm rà, quá mức cần thiết và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các bên tranh chấp
- Công tác giải quyết tranh chấp bằng trọng tài chưa được quan tâm đúng mức
Trang 13CHƯƠNG 2:
THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP LAO ĐỘNG TẬP THỂ TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BẾN CÁT,
TỈNH BÌNH DƯƠNG 2.1 Khái quát về tình hình công nhân lao động và đoàn viên công đoàn trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát
Hiện nay, trên địa bàn thị xã Bến Cát có 08 khu công nghiệp (KCN Mỹ Phước 1, KCN Mỹ Phước 2, KCN Mỹ Phước 3, KCN Mỹ Phước 4, KCN Việt Hương 2, KCN Mai Trung, KCN An Tây, KCN Rạch Bắp) Trong đó đi vào hoạt động 07 khu công nghiệp, với tổng diện tích trên 4.000 ha, tỷ lệ lấp kín trên 90%, thu hút 470 doanh nghiệp đầu tư; đã đi vào hoạt động 326 doanh nghiệp, với tổng số vốn đầu tư trên 4 tỷ USD
2.1.2 Tình hình công nhân lao động trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát
- Sự biến đổi về số lượng, cơ cấu, chất lượng đội ngũ công nhân khu công nghiệp Bến Cát
- Về tình hình đời sống vật chất và đời sống tinh thần, quan hệ lao động của đội ngũ công nhân khu công nghiệp Bến Cát:
2.1.3.Tình hình Công đoàn cơ sở, đoàn viên công đoàn, công nhân lao động qua các năm (2014-2018)
Lực lượng lao động trong các khu công nghiệp trên địa bàn thị xã Bến Cát hiện nay chủ yếu là lao động trẻ; Lực lượng lao động chủ
yếu là lao động trẻ; tiếp tục phát huy vai trò giai cấp tiên phong