Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến Pháp và Luật Hành chính: Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận về bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật; thực trạng và đưa ra các quan điểm, giải pháp hoàn thiện bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo để nắm chi tiết nội dung của luận văn.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

…………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ VĂN QUYỀN

BẢO VỆ HIẾN PHÁP BẰNG PHÁP LUẬT

TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật hành chính

Mã số: 8 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - NĂM 2020

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Tuấn

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp … , Nhà - Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77 - Đường Nguyễn Chí Thanh - Quận Đống Đa – TP Hà Nội Thời gian: vào hồi …… giờ …… tháng …… năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Ban QLĐT Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, Hiến pháp cũng có có vị trí cực kỳ quan trọng Hiến pháp không chỉ là văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất trong hệ thống pháp luật, là cơ sở, nền tảng của cả hệ thống pháp luật mà còn thể hiện ý chí của các lực lượng chính trị trong xã hội, là phương tiện quan trọng để ghi nhận, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân

Chính vì tầm quan trọng đặc biệt của Hiến pháp nên việc tôn trọng, giữ gìn và bảo vệ Hiến pháp cũng đặc biệt cần thiết Ở Việt Nam, Hiến pháp là kết tinh trí tuệ của toàn dân tộc, là sản phẩm đấy tranh lâu dài và bền bỉ của các thế hệ người dân Việt Nam Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở Việt Nam trong thời gian qua, bên cạnh những kết quả đạt được bước đầu, vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cả ở phương diện lý luận, thực tiễn và pháp

lý Hệ thống lý luận về bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật mặc dù đã được nghiên cứu trong một số công trình song chưa thực sự toàn diện, đầy đủ và cập nhật Thực tiễn, hoạt động bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật trong thời gian qua còn nhiều bất cập trên nhiều phương diện Ở Việt Nam, hoạt động bảo hiến ở nghĩa hẹp nhất… vẫn chưa có cho đến hiện nay Về mặt pháp lý, hệ thống pháp luật về bảo vệ Hiến pháp còn nhiều bất cập, hạn chế do cả những yếu tố chủ quan và khách quan; nội dung bảo vệ Hiến pháp còn khá trừu tượng, chung chung; thiết chế bảo vệ Hiến pháp chưa rõ, thẩm quyền không

đủ mạnh; phương thức bảo vệ Hiến pháp còn mang tính lồng ghép, thiếu cụ thể, hiệu quả

Chính vì những lý do trên, đặt trong bối cảnh ở Việt Nam: Đảng, Nhà nước và Nhân dân đang đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc bảo vệ Hiến pháp bằng pháp

luật là hết sức cần thiết và cấp thiết Đây cũng chính vì những lý mà

2

học viên lựa chọn đề tài: “Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt

Nam hiện nay” làm Luận văn thạc sỹ Luật Hiến pháp và Luật Hành

chính, mã số: 8 38 01 02

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Các công trình nghiên cứu về Hiến pháp

Sách “Hiến pháp năm 2013 - Sự kết tinh ý chí, trí tuệ toàn dân

tộc” do Báo Nhân Dân phối hợp Nhà xuất bản Chính trị quốc gia -

Sự thật xuất bản Sách chuyên khảo “Hiến pháp năm 2013 – Những

điểm mới mang tính đột phá” do PGS.TS Hoàng Thế Liên (Chủ

biên), Nxb Tư pháp Sách chuyên khảo “Sửa đổi Hiến pháp - Những

vấn đề lý luận và thực tiễn”, Khoa luật – Đại học Quốc gia Hà Nội,

Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội (2011) Sách chuyên khảo “Các thiết

chế hiến định độc lập kinh nghiệm quốc tế và triển vọng ở Việt Nam”, Viện chính sách công và pháp luật, Nxb Đại học quốc gia Hà

Nội (2013) Cuốn sách “ABC về Hiến pháp: 83 câu hỏi đáp” của các

tác giả Nguyễn Đăng Dung, Vũ Công Giao, Đặng Minh Tuấn, Nguyễn Minh Tuấn, Lã Khánh Tùng, Nxb Thế giới (2013)

Các công trình nghiên cứu về bảo hiến

Trong số này có thể kể tới các công trình tiêu biểu như: “Xây

dựng và bảo vệ Hiến pháp - Kinh nghiệm thế giới và Việt Nam” của

tập thể tác giả Nguyễn Đăng Dung, Trương Đắc Linh, Nguyễn Mạnh

Hùng, Lưu Đức Quang, Nguyễn Văn Trí (2006); Tài liệu tham khảo

“Kỷ yếu Hội thảo quốc tế về bảo hiến, Văn phòng Quốc hội, Nxb Thời đại (2009); Sách chuyên khảo “Về pháp quyền và chủ nghĩa

hợp hiến”, Nxb Lao động - xã hội (2012); Sách chuyên khảo “Mô hình tổ chức và hoạt động của Hội đồng Hiến pháp ở một số nước trên thế giới”, Ban Biên tập dự thảo sửa đổi Hiến pháp (1992), Nxb

Chính trị quốc gia (2013)

Các công trình nghiên cứu về bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ “Cơ chế bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở

Việt Nam hiện nay” của tác giả Tạ Quốc Long, Học viện Hành chính

Quốc gia, 2015 Các bài viết: “Các mô hình cơ quan bảo hiến trên thế

về bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay, trong khi đây vấn đề có tính hệ trọng, có nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn cần được làm sáng tỏ Vì vậy, đề tài này được thực hiện có dựa trên việc tham khảo, tiếp thu có chọn lọc những kết quả nghiên cứu của các công trình trước đó và vẫn đảm bảo tính mới, không trùng lặp

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận về bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật; thực trạng và đưa ra các quan điểm, giải pháp hoàn thiện bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ thêm cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi thời gian: chủ yếu tập trung trong giai đoạn từ năm

2014 (năm Hiến pháp 2013 có hiệu lực) đến nay

- Phạm vi không gian: trên cả nước (có tham khảo một số kinh nghiệm ở nước ngoài)

- Phạm vi nội dung: trung nghiên cứu bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật của một số chủ thể như Quốc hội, Chính phủ, TAND và CQĐP với thẩm quyền, nội dung, phương thức gắn với với từng chủ thể

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

4

Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về nhà nước, pháp luật nói chung, về bảo vệ Hiến pháp, xây dựng nhà nước pháp quyền nói riêng

Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu trên, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể trong khi thực hiện đề tài là: phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê và các phương pháp khác

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

và hoàn thiện hệ thống pháp luật của các tổ chức, cá nhân có quan tâm

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu nội dung gồm 2 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về vi phạm Hiến pháp và bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

Chương 2: Thực trạng bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật và giải pháp hoàn thiện bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật tại Việt Nam hiện nay

5

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VI PHẠM HIẾN PHÁP

VÀ BẢO VỆ HIẾN PHÁP BẰNG PHÁP LUẬT

1.1 Hiến pháp và các dạng thức vi phạm Hiến pháp

1.1.1 Hiến pháp

Hiến pháp là hình thức VBQPPL do Quốc hội ban hành, có giá

trị pháp lý cao nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam, quy định các

vấn đề cơ bản nhất của nhà nước như: hình thức và bản chất của nhà

nước, chế độ chính trị, chế độ kinh tế, văn hóa, xã hội; quyền và

nghĩa vụ cơ bản của công dân; tổ chức và hoạt động của các cơ quan

nhà nước,… Trong ngôn ngữ hiện đại, Hiến pháp là từ được sử dụng

rộng rãi ở tất cả các nước với nghĩa luật cơ bản của một nhà nước

Từ những phân tích trên, có thể hiểu một cách khái quát, Hiến

pháp là đạo luật cơ bản của một quốc gia, dùng để xác định thể chế

chính trị, cách thức tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước và bảo

vệ các quyền con người, quyền công dân

1.1.2 Tầm quan trọng của Hiến pháp

1.1.2.1 Đối với các quốc gia

Trong xã hội hiện đại, Hiến pháp đều được coi là đạo luật gốc

của quốc gia, là nền tảng để xây dựng hệ thống pháp luật Mọi đạo

luật thông thường đều nhằm để cụ thể hoá các chế định, quy phạm

của Hiến pháp, và vì vậy, không được trái với Hiến pháp Bên cạnh

đó, Hiến pháp của quốc gia nào cũng đóng vai trò như là một đạo luật

gốc, cơ bản và khái quát nhất, về tổ chức quyền lực nhà nước

1.1.2.2 Đối với người dân

Một bản Hiến pháp tốt rất quan trọng với mọi người dân, xét

trên nhiều phương diện Trước hết, một bản Hiến pháp tốt giúp tạo

lập một nền dân chủ thực sự, trong đó mọi người dân có thể tự do bày

tỏ tư tưởng, ý kiến và quan điểm về các vấn đề của đất nước và bản

thân mình mà không sợ hãi bị đàn áp hay trừng phạt Đây là tiền đề

6

để khai mở và phát huy trí tuệ, năng lực của mọi cá nhân trong xã hội, cũng như để phòng, chống lạm quyền và tham nhũng Bất cứ Hiến pháp nào trên thế giới đều có thể được đặt dưới một câu hỏi: Hiến pháp này được làm ra để thể hiện cái tinh thần gì vậy? Dân chúng chỉ cần biết cái tinh thần ấy một cách tỏ tường và chân thật là

đã có thể phát biểu ngay đó là Hiến pháp của mình hay của ai

1.1.3 Các dạng thức vi phạm Hiến pháp

Thứ nhất, hành vi hành động vi hiến (hay còn gọi là vi phạm chủ

động) là hành vi của chủ thể thực hiện hành động trái với các quy định Hiến pháp, hoặc không phù hợp với Hiến pháp Đó có thể là hành vi của cơ quan ban hành văn bản pháp luật không phù hợp hoặc trái với Hiến pháp; hành vi của một cơ quan, tổ chức, cá nhân vi phạm thẩm quyền (lạm quyền) mà Hiến pháp trao cho; hoặc hành vi của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào nhân danh nhà nước ngăn cản hoặc hạn chế việc thực hiện quyền và tự do hợp pháp của cá nhân người dân theo quy định của Hiến pháp

Thứ hai, hành vi không hành động vi hiến (hay còn gọi là vi

phạm bị động) là hành vi không thực hiện thẩm quyền và nghĩa vụ đã được Hiến pháp quy định Cơ quan, tổ chức, cá nhân được Hiến pháp giao thẩm quyền, nếu không thực hiện hoặc thực hiện không kịp thời những thẩm quyền và nghĩa vụ đó thì sẽ bị coi là vi phạm Hiến pháp không hành động (unconstitutional omission)

1.2 Khái niệm, đặc điểm, nội dung của bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

1.2.1 Khái niệm bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

Có thể hiểu, bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật là tổng hợp các hoạt động được tiến hành bởi các cơ quan, cá nhân mà Hiến pháp quy định nhiệm vụ và quyền hạn nhằm bảo đảm sự tôn trọng và thi hành Hiến pháp, ngăn ngừa và xử lý mọi hành vi vi phạm Hiến pháp

1.2.2 Đặc điểm của bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

7

Một là, bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật là một nguyên lý, sự

lựa chọn tối ưu trong nhà nước pháp quyền của xã hội hiện đại

Hai là, bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật bị chi phối bởi nhiều

yếu tố: chính trị, hình thức nhà nước, trình độ phát triển kinh tế, xã hội và quốc tế

Ba là, về bản chất, bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật vừa là bảo

vệ tính tối thượng của Hiến pháp, vừa là bảo vệ chính bản thân hệ thống pháp luật

Bốn là, bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật đòi hỏi pháp luật phải

hoàn thiện, đồng bộ, chủ thể áp dụng pháp luật phải có năng lực, đạo đức công vụ (và cả đạo đức chính trị và trách nhiệm với nhân dân)

1.2.3 Nội dung cơ bản bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật là một nội dung phức tạp, có thể xem xét ở nhiều góc độ khác nhau: từ chủ thể, nội dung, phương thức, ngành luật,… Mỗi cách tiếp cận sẽ có đặc điểm riêng, nội dung khác nhau Pháp luật là công cụ, nhưng pháp luật phải do các chủ thể sử dụng để bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng, tuân thủ với những phương thức phù hợp với vị trí, chức năng, thẩm quyền của từng chủ thể

Thứ nhất, pháp luật về những chủ thể có trách nhiệm bảo vệ

Hiến pháp

Thứ hai, pháp luật quy định những nội dung cần bảo vệ Hiến

pháp, hay nói cách khác, bảo vệ Hiến pháp sẽ trả lời câu hỏi: bảo vệ cái gì: i) Pháp luật phải bảo vệ sự tuân thủ nguyên tắc, quy phạm được thể hiện trong Hiến pháp; ii) Pháp luật phải bảo vệ tinh thần của Hiến pháp

Thứ ba, pháp luật về những phương thức bảo vệ Hiến pháp

1.3 Những tác động từ phương diện chính trị, kinh tế, pháp

lý, xã hội đối với việc bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

1.3.1 Yếu tố chính trị

Ở Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, một trong những phương thức lãnh đạo quan

8

trọng là lãnh đạo việc thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật của Nhà nước Quan điểm của Đảng được thể chế hoá thành Hiến pháp, pháp luật, chuyển từ quan điểm chính trị của Đảng thành pháp luật của Nhà nước và được tổ chức thực thi trên thực tế

Bên cạnh đó, yếu tố chính trị là còn là những giá trị về dân chủ, văn hoá chính trị, nó có ảnh hưởng trực tiếp, lâu dài đến việc bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật

1.3.2 Yếu tố kinh tế

Hiến pháp, pháp luật là kiến trúc thượng tầng sẽ bị quyết định, chi phối bởi trình độ phát triển kinh tế, nền sản xuất, tiềm lực kinh tế của nhà nước và điều kiện sống của nhân dân Một đất nước tiềm lực kinh tế, dân giàu, doanh nghiệp phát triển sẽ tạo tiền đề để xây dựng, hoàn thiện hệ thống thể chế, nâng cao nhận thức, văn hóa của nhân dân, góp phần phòng, chống tham nhũng – những yếu tố quan trọng góp phần giữ gìn, bảo vệ Hiến pháp Ngược lại, một quốc gia, xã hội sống trong nền kinh tế nghèo nàn, suy thoái, làm cho bộ máy có nguy

cơ tham nhũng, nhân dân cùng cực, đói khổ, hệ thống pháp luật và bộ máy nhà nước yếu, thiếu và lạc hậu Như vậy, yếu tố kinh tế tác động trước hết vào nhận thức, trình độ, quan điểm của các lực lượng trong xã hội đối với bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật Tiếp đến, nó tác động đến việc quy định, thực hiện quy định và là một trong những yếu tố bảo đảm quan trọng để Hiến pháp được thực thi trong thực tiễn

1.3.3 Yếu tố pháp lý

Yếu tố pháp lý tác động đến việc bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật rất đa dạng, có thể khái quát thành các nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, các nguyên tắc pháp lý cơ bản xác định vị trí, tính

chất, tầm quan trọng của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật

Thứ hai, pháp luật về tổ chức bộ máy bảo vệ Hiến pháp

Thứ ba, pháp luật về phương thức bảo vệ Hiến pháp bằng pháp

luật

9

Thứ tư, pháp luật về kiểm soát việc vi phạm Hiến pháp Đây là

các quy định về phòng ngừa, phát hiện và xử lý các tổ chức, cá nhân

vi phạm Hiến pháp

1.3.4 Yếu tố xã hội

Hiến pháp nói riêng, pháp luật nói chung được sinh ra từ xã hội, thực thi trong xã hội và chịu sự tác động của xã hội Các yếu tố về xã hội rất đa dạng, song có thể kể đến các yếu tố như: văn hoá, xã hội,

tư tưởng… có thể ảnh hưởng đến bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật một cách trực tiếp, mạnh mẽ hoặc gián tiếp, lâu dài Yếu tố văn hóa, trong đó có văn hóa pháp lý trong một xã hội được giữ gìn, củng cố, phát huy sẽ không chấp nhận những hành vi vi phạm Hiến pháp và những hành vi đó sẽ bị trả giá và ngược lại

1.4 Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật của một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm có thể tham khảo ở Việt Nam

1.4.1 Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật của một số quốc gia trên thế giới

1.4.1.1 Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở Hoa Kỳ

Pháp luật Hoa Kỳ xây dựng mô hình Toà án tối cao và Toà án các cấp có chức năng bảo hiến (bảo vệ Hiến pháp) hay còn gọi là mô hình phi tập trung Mô hình bảo hiến của Hoa Kỳ có các đặc điểm cơ bản sau đây: (i) Tất cả các Toà án đều có quyền xem xét tính hợp hiến của các đạo luật; (ii) Quyền bảo hiến gắn với việc giải quyết một

vụ việc cụ thể (Concrete judicial review); (iii) Quyền bảo hiến chỉ được xem xét khi có sự liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của đương sự đề nghị xem xét tính hợp hiến của đạo luật đó; (iv) Toà án chỉ tuyên bố một đạo luật là vi hiến khi sự bất hợp hiến của đạo luật

đó được chứng minh rõ ràng và không thể phủ nhận được; (v) Toà án không xem xét vấn đề hợp hiến của một đạo luật khi đạo luật đó liên quan đến một số vấn đề chính trị như tổ chức công quyền và vấn đề ngoại giao; (vi) Khi một đạo luật bị tuyên bố là vi hiến thì đạo luật đó không còn giá trị áp dụng

10

1.4.1.2 Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở Đức

Pháp luật quy định ở Đức, Tòa án Hiến pháp có thẩm quyền như sau: xem xét tính hợp hiến của các văn bản luật, các điều ước quốc tế

mà Tổng thống hoặc Chính phủ đã hoặc sẽ tham gia ký kết, các sắc lệnh của Tổng thống, các nghị định của Chính phủ, có thể tuyên bố một văn bản luật, văn bản dưới luật là vi hiến và làm vô hiệu hoá văn bản đó; xem xét tính hợp hiến của các cuộc bầu cử Tổng thống, bầu

cử nghị viện và trưng cầu ý dân; tư vấn về tổ chức bộ máy nhà nước,

về các vấn đề chính trị đối nội cũng như đối ngoại; giải quyết các tranh chấp về thẩm quyền giữa các nhánh quyền lực lập pháp, hành pháp và tư pháp, giữa chính quyền trung ương và địa phương; giám sát Hiến pháp về quyền con người và quyền công dân

Tòa án Hiến pháp Liên bang Đức đóng vai trò quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ quyền cơ bản của công dân Mọi người đều có quyền khiếu nại tại Tòa án Hiến pháp Liên bang khi họ cho rằng quyền cơ bản của họ hay các quyền tương tự quyền cơ bản bị vi phạm bởi một văn bản hay quyết định của chính quyền nhà nước Tòa án sẽ phá án bảo vệ các quyền của người dân một cách cụ thể chống lại sự vi hiến đồng thời từ đó giáo dục các chủ thể có thể vi hiến không hành xử tương tự do tính cưỡng chế và uy tín của tòa án

1.4.1.3 Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở Pháp

Theo pháp luật, ở mô hình này, Hội đồng Hiến pháp vừa mang tính chất chính trị vừa mang tính chất tư pháp vì ngoài 9 thành viên

có nhiệm kỳ 9 năm còn có các cựu Tổng thống là thành viên đương nhiên vô thời hạn Cứ 3 năm thì Hội đồng Hiến pháp lại bổ nhiệm mới 1/3 thành viên Ở Pháp theo Hiến pháp 1958, Hội đồng bảo hiến được trao thẩm quyền xem xét các đạo luật trước khi công bố Hội đồng Hiến pháp của Pháp cũng có thẩm quyền xem xét tính hợp hiến của các đạo luật đó có hiệu lực Một số đạo luật được thông qua trước Hiến pháp 1958 nhưng theo quy định của Hiến pháp 1958 thì những quan hệ xã hội do các đạo luật đó điều chỉnh nay thuộc lĩnh vực điều

11

chỉnh của hành pháp Bên cạnh đó, Hội đồng Hiến pháp còn có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về bầu cử và trưng cầu dân ý; thẩm quyền tư vấn; giám sát hiến pháp đối với việc phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Nghị viện; kiểm tra tính hợp hiến của của các vấn

đề liên quan đến quyền con người

1.4.1.4 Bảo vệ Hiến pháp bằng pháp luật ở Trung Quốc

Theo pháp luật Trung Quốc, Cu Ba và một số nước khác thì trong cơ cầu tổ chức bộ máy không có cơ quan bảo hiến chuyên biệt Các nước này đều có quan điểm chung là Quốc hội (Nghị viện) là cơ quan đại diện cao nhất của nhân dân, không những là cơ quan lập hiến, lập pháp duy nhất mà còn là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất Với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất Quốc hội phải tự quyết định tính hợp hiến của một đạo luật Nếu Quốc hội trao quyền này cho một cơ quan khác phán quyết thì Quốc hội không còn

là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất nữa

1.4.2 Bài học kinh nghiệm có thể tham khảo đối với Việt Nam

Việc lựa chọn xây dựng mô hình bảo hiến nói riêng, pháp luật về bảo vệ Hiến pháp nói chung bị chi phối bởi nhiều yếu tố, trong đó có

lý thuyết chi phối tổ chức quyền lực nhà nước, hệ thống pháp luật; chế độ chính trị, cấu trúc nhà nước…

Thứ nhất, mỗi nước tùy thuộc vào thể chế chính trị, cách thức tổ

chức bộ máy nhà nước và kiểm soát quyền lực nhà nước mà quy định pháp luật về bảo vệ Hiến pháp khác nhau

Thứ hai, việc thành lập cơ quan chuyên trách bảo vệ Hiến pháp

là cần thiết, nhưng việc đảm bảo các điều kiện cho cơ quan này hoạt động hoạt động có hiệu quả lại càng cần thiết và quan trọng hơn

Thứ ba, qua khảo cứu khái quát pháp luật về bảo vệ Hiến pháp

của một số quốc gia trên thế giới cho thấy, phương thức bảo vệ Hiến pháp khá đa dạng, nhưng phổ biến nhất là thông qua hoạt động giám sát và phán quyết của tòa án