Tiết 1-Chương 2-ĐS

I/- Mục tiêu :  Học sinh nắm được các khái niệm về hàm số, biến số ; hàm số có thể được cho bằng bảng hay bằng công thức..  Học sinh hiểu được đồ thị của hàm số y = fx là tập hợp tất c

t73 G v : Phạm Trọng Phúc Ngày soạn :

Tiết : 1 9 Ngày dạy :

I/- Mục tiêu :  Học sinh nắm được các khái niệm về hàm số, biến số ; hàm số có thể được cho bằng bảng hay bằng công thức Đồng thời hiểu rằng khi y là hàm số của x, thì có thể viết y = f(x) ; y = g(x) ; Giá trị của hàm số y = f(x) tại x0, x1, được kí hiệu là f(x0), f(x1).  Học sinh hiểu được đồ thị của hàm số y = f(x) là tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các cặp giá trị tương ứng (x ; f(x)) trên mặt phẳng tọa độ  Bước đầu nắm được khái niệm hàm số đồng biến trên R , nghịch biến trên R

II/- Chuẩn bị :

* Giáo viên : Bảng phụ ghi sẵn VD 1a,b ; bảng ?3 và đáp án để ôn khái niệm hàm số và dạy hàm số đồng biến, hàm số nghịch biến * Học sinh : Ôn tập phần hàm số đã học ở lớp 7 Bảng nhóm và máy tính bỏ túi III/- Tiến trình : * Phương pháp: Vấn đáp, phát hiện vấn đề và hoạt động theo cá nhân hoặc nhóm

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ NỘI DUNG BỔ SUNG HĐ 1 : Đặt vấn đề và giới thiệu nội dung chương 2 (2 phút) - Ở lớp 7 chúng ta đã được làm quen với khái niệm hs, các VD về hs, khái niệm mp tọa độ, đồ thị hs y = ax Trong chương trình lớp 9, ngoài ôn tập lại các kiến thức trên ta còn tìm hiểu thêm một số khái niệm : hs đồng biến, hs nghịch biến và xét kĩ hàm số cụ thể y = ax + b (a 0) Tiết học này ta sẽ nhắc lại và bổ sung các khái niệm hàm số - H nghe gv trình bày, mở phần mục lục trang 129 SGK để theo dõi

.

.

HĐ 2 : Khái niệm hàm số (19 phút)

- Yêu cầu hs nghiên cứu lại khái

niệm về hàm số mà SGK ghi và VD

1a, 1b trang 42 SGK

- Gv đưa bảng phụ ghi 2 VD trên

Hãy cho biết tại sao y được gọi là

hàm số của x ?

- Nêu vài giá trị cụ thể của x và y

tương ứng trong 2 VD trên ?

- Vậy hàm số dược cho như thế nào và

trong đó x và y là gì ?

- Yêu cầu hs xác định công thức của

hàm số trong bảng VD1a ?

- Gv đưa bảng phụ ghi sẵn VD 1c

(bài 1b trang 56 SBT) : Trong bảng

sau có ghi các giá trị tương ứng của x

và y Cho biết bảng này có xác định y

là hàm số của x không ? Vì sao ?

- Qua VD trên ta thấy hàm số có thể

được cho bằng bảng nhưng ngược lại

không phải bảng nào ghi các giá trị

tương ứng của x và y cũng đều cho ta

một hàm số y của x

- Gv chú ý cho hs

- Ở VD 1b, biểu thức 2x xác định với

mọi giá trị của x, nên hàm số y = 2x

có biến số x có thể lấy giá trị tùy ý

- Gv hướng dẫn hs xét các công thức

còn lại : Ở hàm số y = 2x + 3 , biến

số x có thể lấy giá trị nào ? Vì sao ?

- Hs xem SGK và trả lời

- Vì đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x và với mỗi giá trị của

x ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của y

- Trong VD 1a : Ứng với giá trị x =1 ta được y = 2 Ứng với giá trị x =2 ta được y = 1

- Trong VD 1b với y = 2x thì : Ứng với giá trị x =1 ta được y = 2 Ứng với giá trị x =2 ta được y = 4

- Hàm số có thể được cho bằng bảng hoặc bằng công thức Trong đó y được gọi là hàm số và x gọi là biến số

- Hàm số có công thức y =2

x

- Hs trả lời

- Biến số x có thể lấy giá trị tùy ý vì biểu thức 2x + 3 xác định với mọi giá

1 Khái niệm về hàm số :

(SGK)

VD : a)

3 12

b) y = 2

x ; y = 2x ; y = 2x +3 c)

Bảng trên không xác định y là hàm số của x vì ứng với một giá trị x = 3 có đến 2 giá trị y là 6 và

4

* Chú ý :

- Nếu hàm số được cho bằng công thức y = f(x), thì biến số x chỉ lấy những giá trị mà tại đó f(x) xác định

t74

- Ở hàm số y = 4

x , biến số x có thể lấy giá trị nào ? Vì sao ?

- Hỏi như trên với hàm số y = x 1

- Khi y là hàm số của x , ta có thể viết

kí hiệu như thế nào ?

- Em hiểu như thế nào về kí hiệu f(0),

f(1), , f(a) ?

- Yêu cầu hs làm ?1

Cho hàm số y = f(x) =1

2x + 5 Tính f(0), f(1), f(2), f(-2), f(a)

- Thế nào là hàm hằng ? Cho VD ?

- Nếu hs không nhớ thì gv gợi ý: công

thứv y = 0x +2 có đặc điểm gì ?

trị của x

- Biến số x chỉ lấy những giá trị x0 vì biểu thức 4

x không xác định khi x = 0

- Biến số x chỉ lấy những giá trị x 1

vì biểu thức x 1 xác định khi x 1

- Ta có thể viết y = f(x), y = g(x),

-Là giá trị của hàm số tại x = 0, x =

1 , x = a

- Hs thực hiện ?1 tại chỗ và trả lời : f(0) = 5 ; f(1) = 5,5 ; f(-2) = 4 ; f(a) =1

2a + 5

- Khi biến số x thay đổi mà y nhận một giá trị không đổi thì hàm sốy được gọi là hàm hằng

- Khi x thay đổi thì y luôn nhận giá trị không đổi y = 2

VD : y = 2 là một hàm hằng

t75

.

.

- Gv yêu cầu hs làm ?2 trên bảng

phụ kẻ sẵn 2 hệ tọa độ Oxy với lưới ô

vuông

a) Biểu diễn các điểm sau trên mp

tọa độ : A(1

3; 4) , B(2

3: 3) , C(1: 2) D(2; 1) , E(3; 2

3) , F(4; 1

3) b) Vẽ đồ thị hàm số y = 2x

- Thế nào là đồ thị hàm số y = f(x) ?

- Đồ thị hàm số y = 2x là gì ?

- Hai hs đồng thời lên bảng thực hiện, các hs khác nhận xét và ghi vào vở

- HS1 : a) y

4 A

3 B

2 C

1 D

E

F

O 1 2 3 4 x

- Hs nhận xét bài làm của bạn

- Hs nêu tổng quát

- Là đường thẳng OA trong mặt phẳng tọa độ Oxy

2 Đồ thị của hàm số:

b) Đồ thị hs y = 2x (D) Với x = 1  y = 2  A(1; 2) y

(D)

2 A

1

O x

- Tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các cặp giá trị tương ứng (x;

f(x)) trên mặt phẳng tọa độ được gọi là đồ thị hàm số y = f(x)

HĐ 4 : Hàm số đồng biến, hàm số nghịch biến ( 10 phút)

- Gv yêu cầu hs làm ?3

- Xét hàm số y = 2x + 1

- Biểu thức 2x +1 xác định với những

giá trị nào của x ?

- Khi x tăng dần thì các giá trị tương

ứng của y = 2x +1 thế nào ?

- Gv giới thiệu : hàm số y = 2x +1

đồng biến trên tập R

- Tương tự, xét hàm số y = -2x +1

- Gv giới thiệu : hàm số y =- 2x +1

nghịch biến trên tập R

- Gv đưa khái niệm tổng quát trang

44 SGK được viết sẵn trên bảng phụ

và yêu cầu 2 hs lần lượt đọc lại

- Hs cả lớp tính toán và điền bút chì vào bảng trang 43 SGK

- Hs trả lời theo câu hỏi của gv

- Biểu thức 2x +1 xác định  x R

- Khi x tăng dần thì các giá trị tương ứng của y = 2x +1 cũng tăng

- Biểu thức -2x +1 xác định  x R

- Khi x tăng dần thì các giá trị tương ứng của y = -2x +1 giảm dần

- Hai hs thực hiện theo yêu cầu của gv

t76

.

. IV/- Hướng dẫn về nhà : (4 phút)

- Xem lại khái niệm hàm số, đồ thị hàm số, hàm số đồng biến, nghịch biến

- Bài tập về nhà số 1, 2, 3 trang 44, 45 SGK và số 1, 3 trang 56 SBT

- Hướng dẫn bài 3 trang 45 SGK : Cách 1 : Lập bảng như ?3 SGK Cách 2 : Xét hàm số y = 2x Lấy x1, x2 sao cho x1 < x2  f(x1) = 2x1 ; f(x2) = 2x2

Ta có : x1 < x2  2x1 < 2x2  f(x1) < f(x2) Từ x1 < x2  f(x1) < f(x2)  hàm số y = 2x đồng biến trên tập xác định R Xét tương tự với hàm số y = f(x) = - 2x

V/- Rút kinh nghiệm :