trong do quan h$ kinh te'chu ye'u la giao dich thuang mai qud'c te; dau tu tryc tiep chiem vi tri chii d?o, la tien de cho VIQC hinh thanh cac nhu cau chi tra, thanh toan giiia cac ehii
Trang 2GIAO T R I N H
THANH TOnN QUOC T€'
Trang 3DAI HOC QU6C GIA HA NQI
TRI;6NG pni HQC KINH i f
PCS IS HA VAN H Q I
GIAO TRINH
THANH TOAN QUOC TE
NHA XUAT BAN DAI HQC QU6C GIA H A N O I
Trang 4MUC LUC
DANH MUC CAC TU" VIET TAT 7
1 6i giai thieu " l.ai mo daiu •^•'^
Chuong 1 TONG Q U A N VE THANH TOAN QUOC TE
1.1 Khai niem, dac diem va co so hinh thanh thanh toan quoc te 14
1.2 Lgi ich va rui ro trong thanh toan quoc te 22
1.3 He tl^ong van ban phap ly dieu chinh thanh toan quoc te 28
1.4 Quan h$ giua thanh toan quoc te'voi cac boat dgng khac 36
1.5 Mang luai ngan hang dai ly va he thong tai khoan
trong thanli toan quoc te 42
Tom tat 46 Cac thuat ngu chinh 47
Cau hoi on tap 48
Chirong 2 CAC PHl/ONG TIEN THANH TOAN QUOC TE
2.1 Hoi phie'u 51
2.2 Ky phieu 84 2.3 Sec 86 2.4 The thanh toan 96
Tom tat 99 Cac thuat ngu chinh 100
Cau hoi on tap ^00
Trang 5GlAO TRINH THANH TOAN QUOC TE
Chtrong 3 CAC DIEU K I | N THANH TOAN Q u 6 c TE
3.1 Dieu k i ^ tien t | quy d|nh trong hgfp dong thuong mai quoc te 104
3.2 Dieu ki?n thai gian thanh toan 113
3.3 Dieu ki^n ve phuong thuc thanh toan quoc te 123
Tom tat ]27 Cac thuat ngu chinh j28
Cau hoi on tap 128
C h u o n g 4 PHUONG THLTC THANH TOAN N H 6 T H U
4.1 Khai quat ve phuong thiic thanh toan nho thu 130
4.2 NQI dung phuong thuc nho thu 132
4.3 NhCmg van de luu y khi sir dving phuong thuc nho thu 149
5.1 Khai quat ve phuomg thuc thanh toan tin d i ^ g chung tu 160
5.2 Quy trinh thvc hi^n phuong thuc tin d i ^ g chung tu 177
5.3 Cac loai thu tin d i ^ g thuong mai 236
5.4 Lgi ich va nii ro trong phuomg thuc tin dyng chung tu 260
5.5 Thu uy thac mua 273
5.6 Cach thuc mo thu tin d\mg t?i Vi^t Nam 276
Tom tat 278
Cac thuat ngii chinh 280
Cau hoi on tap 280
Trang 6Myc Igc 5
C h u a n g 6
TRONG THL/ONG MAI QUOC TE f).l Bao lanh thanln toan trong thuoiig mai quoc te 286
6.2 Tin dung du phong 310
Tom tat 339 Cac thuat ngu chinh 340
Cau hoi on tap 341
Chuong 7
B O CHLTNG Tl/ TRONG THANH T O A N QUOC TE
7.1 Khai quat ve bo chung tu trong thanh toan quoc te 344
7.2 Cac loai chung tu trong tharih toan quoc te 348
Tom tat 379 Cac thuat ngu chinh 379
Cau hoi on tap : 379
Chuong 8 CAC PHU'ONG THL/C THANH TOAN KHAC
<S.l Phuong thuc thanh toan ghi so 382
8.2 Phuong thuc chuyen tien 384
8.3 Phuomg thuc thanh toan giao chung tu tra tien ngay 392
Tom tat 394 Cac thuat ngu chinh 394
Trang 7GIAO TRINH THANH TOAN QUOC TE
Chu-ong 9
BAO THANH T O A N TRONG THlJONG MAI QUOC TE
Phan 1 Bao thanh toan tuang doi 398
9.1 Khai quat ve bao thanh toan quoc te 398
9.2 Npi dung quy trinh ciia bao thanh toan 405
9.3 Loi ich va rui ro cua bao thanh toan quoc te 411
Phan 2 Bao thanh toan tuy^t doi 418
9.4 Khai quat ve Forfaiting 418
9.5 Quy trinh thuc hi?n Forfaiting 421
9.6 Loi ich va nii ro ciiaForfaiting 423
9.7 So sanh giira forfaiting vaFactoring : 427
Tom tat 428 Cac thuat ngij chinh 428
Cau hoi on tap 429
Tai li^u tham khao 431
Phy luc 1 Chuong 2 Luat thong nhat vehoi phieu
vaky phieu 1930 437
Phy lye 2 Chuong 2 Luat cac cong cu chuyen nhuang 463
Ph\i lye Chuong 4 Quy tac thong nhat ve nha thu 497
Phy lye 1 Chuang 5 Quy t&c va thuc hanh thong nhat
vetin dung chung tie 511
Phy lyc 2 Chuang 5 Tieu chuan quoc tevethuc hanh ngan hang
trong kiem tra chung tif theo phuang thuc tin dung chung tit 545
Phy ly c l Chuang 6 Quy tac thong nhat bao lanh theo yen cm 571
Phy lyc 2 Chuang 6 Quy t&c quoc te vetin dung du phdng 585
Phy lyc Chuang 9 Quy chehoat dgng bao thanh tomi
cua cac tochuc tin dung 627
Trang 8DANH MVC CAC Tl/ VIET T A T
Tieng Viet
NHdCD Ngan hang duac chi dinh
NHNo & PTNT Ngan hang Nong nghiep va Phat trien Nong tlion
Ngan hang phat hanh Ngan hang thong bao Ngan hang thuong mai Ngan hang xac nhan Tin dung chung tu
Uy ban Thuong vu Quoc hoi Ngan hang Thuoiig mai Co phan Ngoai tliuong Vi(?t Nam
Tieng Anh
Asia Commercial Bank Ngan hang Thuong mai
Co phan A Chau Hoi phie'u Van don duong bien Gia'y chung nhan xuat xu Phuong thuc nho thu chap nhan tra tien doi chung tu Phuomg thuc nho thu tra tien ngay kem chung tu HiOp hQi Bao thanh toan Quoc te
Giao day container International Chamber Phong Thuong mai Quoc te
of Commerce INCOTERMS International Cac dieu ki^n thuong mai
Commerce Terms quoc te
Documents Against Payment
Factors Chain International Full Container Load
Trang 9GIAO TRINH THANH T O A N QUOC TE
Less than Container Load Mail Transfer
Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication,
Telegraphic transfer Uniform customs and pratise for documentary Uniform Law for Bill
of Exchange United Nations Commission on International Trade Law Uniform Rules for Collection
The Uniform Rules for Contract Guarantees The Uniform Rules for Demand Guarantees
Tap quan ngan hang tieu chuan quoc te' dung de kiem tra chung tu trong phuomg thuc tin dimg chung tu
Thu tin dung Giao it hom mpt container Chuyen tien bang thu Hi?p hpi Vien thong Tai chinh Lien ngan hang toan the'gioi
Chuyen tien bang dien Quy tac thong nhat va thyc hanh tin dung chung tu Luat thong nhat ve hoi phie'u
Uy ban Luat Thuong mai Quo'c te cua Lien Hi^p Quo'c
Quy tac va thuc hanh tho'ng nha't ve nho thu Quy tac thong nha't ve bao lanh hop dong
Quy tac thong nha't ve bao lanh theo yeu cau
Trang 10LOI GIOI THIEU
Trong boi canh Viet Nam dang chu dong, tich cue hoi nhap vao nen kiiih te khu vuc va toan cau, ma rong va da dang hoa cac quan he kinh
te doi ngoai, thanh toan quoc te dang trd thanh mot hoat dong co b i n , mot mat xich khong the thieu trong day chuyen hoat dong kinh te quoc dan va co nhCirng dong gop quan trong doi v6i sii phat trien kinh te - xa hoi cua dat nude Vai tro cua hoat dgng cua thanh toan quoc te doi v6i SL; phat trien kinh te dang ngay cang dugc khang dinh khi cac quoc gia deu dat kinh te doi ngoai len hang dau, coi hoat dong kinh te doi ngoai la mot trong nhCrng giai phap quan trong de thuc hien thanh cong chien luge phat trien kinh te - xa hoi cua dat nude
Ke t u khi hinh thanh, he thong thanh toan quoc te da gop phan thuc day cac moi quan he giao luu kinh te giCra cac quoc gia, giup qua trinh thanh toan dien ra nhanh chong, an toan, tien lgi va giam bot chi phi cho cac chu the tham gia Ben canh do, hoat dgng thanh toan quoc te con lam tang khoi lugng thanh toan khong dung tien mat trong nen kinh
te, dong thdi giijp thu hut mot lugng ngoai te dang ke t u ben ngoai vao trong nude
Tarn quan trgng cua hoat dgng thanh toan quoc te doi v6i nen kinh
te Viet Nam trong boi c i n h toan cau hoa va hoi nhap kinh te quoc te dat
ra yeu cau phai dao tao nguon nhan luc c6 kien thuc va ky nang cao, khong chi co nang luc thuc hien tot nghiep vu thanh toan quoc te, gop phan nang cao hieu quci cua cac doanh nghiep khi tham gia thj trudng toan cau, ma con co tu duy va kha nang thich Crng v6i su thay doi nhanh chong, kho krdng cua moi trudng kinh doanh quoc te
Vdi y nghla do, trong chuang trinh dao tao dai hgc nganh Kinh te Quoc te va nganh Tai chinh - Ngan hang cua Trudng Dai hgc Kinh te - Dai hoc Quoc gia Ma Ngi, Thanh toan Quoc te la mot trong so cac mon hgc dugc dua vao giang day vdi muc dich trang bi cho sinh vien nhung kien thue ca ban ve nghiep vu thanh toan quoc te, gop phan dap dng
Trang 1120 GIAO TRJNH THANH TOAN QUOC TE
nhu cau cua xa hoi ve nguon nhan luc chat luang cao trong Imh vue nay
Cung chinh vi ly do d6, Giio trinh Thanh toan Quoc te do PGS.TS Ha Van Hoi chu bien, da duQc to churc bien span de phuc vu cho viec hoc
tap, nghien ci/u cua sinh vien cung nhu giing vien trong va ngoai trudng Day la giao trinh co ket cau va hudng tiep can tuong doi hien dai, the hien dupe su gan ket thuc tien hoat dong thanh toan quoc te vdi thiong
le va tap quan quoc te Dong thdi, giao trinh cung da cu the hoa dugc
npi dung kien thurc va ky nang theo phuong thurc dao tao tin chi, phu hop vdi muc tieu, chuang trinh dao tao dai hoc cua cac nganh Kin h te Quoc te va Tai chinh - Ngan hang da dupe Giam doc Dai hgc Quoc gia
Ha Npi phe duyet
Hy vpng Ciio trinh Thanh toan Quoc te se cung cap nhung kien
thdc bo ich cho cac giing vien, sinh vien dang hoe tap, nghien edu va giAng day trong iTnh vuc kinh te quoc te, tai chinh - ngan hang va q uan
tn kinh doanh cung nhu nhung ai quan tam den iTnh vuc nay
Trudng Dai hpc Kinh te - Dai hpc Quoc gia Ha Npi tran trpng gidi thiieu
Ha Noi, thang 6 nann 2012
PGS.TS Nguyin Hong San
Hieu trudng Trudng Dai hpc Kinh te Dai hpc Quoc gia Ha Npi
Trang 12LOI M O D A U
Ke tu khi Viet Nam thuc hien duong loi md cua, hoi r\hap kinh
to toan cau, cac quan he kinh te cua Viet Nam vdi ben ngoai ngay cang phat trien manh ca ve chieu rgng va chieu sau Trong do, cac bieu hien cu the cua cac quan he kinh te doi ngoai nhu thuong mai quoc te, dau tu quoc te, tai chinh quoc te, ngay cang dugc chu trgng phat trien De thuc hien dugc cac moi quan h$ kinh te doi ngoai do, cac nghiep vu ngan hang quoc te nhu thanh toan quoc te, kinh doanh ngoai hoi, bao lanh thanh toan dong vai trd nhu chie'c cau ndi giira cac hoat dgng thuong mai, dau tu, tai chinh cua Viet Nam vdi the gidi ben ngoai Chinh vi vay, thanh toan quoc te ngay cang trd thanh mot hoat dgng quan trpng va dugc quan tam nghien cuu Hien nay, thanh toan quo'c te la mon hpc bat bugc trong chuong trinh dao tao
cu nhan cua cac nganh quan tri kinh doanh, tai chinh ngan hang, kinh te quoc te', kinh doanli quoc te tai cac trudng dai hgc, cao dang trong ca nude
Nham dap ung nhu cau hgc tap, nghien cuu cua sinh vien, Giao
trinh Thanh toan Quoc te da dugc to chiic bien soan vdi muc dich
trang bi nhung kien thuc co ban ve thanh toan quo'c te va tai trp thuong mai cho sinh vien cac nganh Kinh te Quoc te, Tai chinh -Ngan hang cua Trudng Dai hgc Kinh te - Dai hpc Quoc gia Ha Npi Giao trinh dupe ket cau thanh 9 chuong vdi cac npi dung tdm tat nhu sau:
Chuang 1 trinh bay cac van de nhu khai ni^m va nhiing dac trumg CO ban cua thanh toan quoc te, co sd hinh thanh cac boat dong thanh toan quoc te, vai trd cua thanh toan quoc te trong boi canh toan cau hoa, cac chu the tham gia boat dong thanh toan quoc te
Chuong 2 trinh bay each thuc thanh lap va quy trinh luu thong cac phuang ti?n thanh toan quo'c te nhu hoi phieu, sec, the thanh toan quoc te
Trang 1312 GIAO TRJNH THANH T O A N QUOC TE
Chuong 3 trinh bay npi dung va each thuc thyc hi^n cac dieu ki^n thanh toan quoc te nhu dieu ki?n tien t?, dieu ki^n thdi gian thanh toan
Chuang 4 trinh bay npi dung cua phuomg thuc nho thu, gdm cac van de chinh nhu khai ni^m, ban chat, co sd phap ly, quy trinh thuc hi^n, cac hinh thuc nho thu, uu nhupe diem cua phucmg thuc nlid thu va nhimg luu y ap dyng phuomg thuc nhd thu trong thuc tien
Chuang 5 trinh bay ve phuomg thuc tin dyng chximg tu gdm cac npi dung nhu khai ni?m, quy trinh thuc hi?n phuong thuc tin dung chung tu, cac lo^i thu tin dyng thuong mai, uu diem va nii ro trong phuomg thuc tin dyng chximg tu
Chuong 6 trinh bay hai van de chinh la bao lanh thanh toan (gdm cac van de nhu khai ni^m, d^c diem va npi dung cua bao lanh thanh toan trong thuong mai quoc te) va tin dyng du phdng (gdm cac van de: ban chat, quy trinh thyc hi?n, cac loai thu tin dung du phdng trong thuong m ^ quoc te)
Chuong 7 trinh bay khai ni?m, vai trd ciia bp chung hi' trong thanh toan quoc te, cac lo?i chiimg tu trong thanh toan quo'c te, cadi thanh lap va kiem tra bp chiimg tu thanh toan quo'c te
Chuong 8 trinh bay cac phuong thuc thanh toan khac nhu phuomg thuc ghi so, phucmg thuc ung trudc, phuang thiic giao chung tu tra tien ngay, phuomg thiic chuyen tien
Chuong 9 trinh bay npi dung va each thiic thyc hi?n nghi?p vy bao thanh toan, trong do nhan manh den hai hinh thiic ciia bao thanh toan la bao thanh toan hjomg doi va bao thanh toan tuy?t doi
Mac dii tac gia da co gang tham khao nhieu tai li#u trong va ngoai nude ding nhu tham van y kien ciia nhieu chuyen gia trong vi?c bien s o ^ giao trinh song cudn sach khd tranh khdi nhumg thieu sdt Tac gia rat mong nhan dupe y kien ddng gop ciia cac dong
nghiep va ban dpc de Giao trinh Thuang mai Quoc fe'ngay cang hoan
thi?n hom
Ha Ngi, thang 6 nam 2012
PGS.TS Ha Van Hpi
Trang 14C h u a n g 1
T O N G Q U A N VE THANH T O A N Q U O C TE
"SIC phat trien va tang cuang hoi nhap cua nen
kinh ti;'the giai tii sau The chien thu hai da dugc
ma rgng cung vai cac hoat dgng ngan hang tren toan the giai dii muon hay khong, thi viec toan cau hoa cac to chiic va thi truang tai chinh la mot hien thi/c
E Gerald Corrigan Chu tich Ngan hang Du tru Lien bang Nau York
-Giai thi^u
Trong boi canli toan cau hoa va hoi nhap kinh te quo'c te, thuang mai quo'c te phat trien manh, su hinh thanh boat dgng thanh toan quoc te la mot tat ye'u, gop phan thiic day quan h§ kinh te, thuang mai cua cac quoc gia Thanh toan quoc te cOng trd thanh mgt boat dgng C(y ban, khong the thieu ciia cac ngan hang thuang mai Hoat dgng thanh toan quoc te ciia ngan hang thucmg mai la mgt mat xich khong the thieu trong toan bg day chuyen thuc hi^n mgt hpp ddng thuong mai quo'c te Thyc hign tot vai trd tnmg gian thanli toan ciia niinh trong boat dgng thanh toan quo'c te, ngan hang thuang mai da
CO nhiing ddng gop quan trgng cho nen kinh te, cho khach hang va cho ban than cac ngan hang
Doi tupng va myc tieu nghien cmx
Chuang 1 trinh bay co sd hinh thanh, vai trd va nhiing dac trung
CO ban ciia thanh toan quoc te'
Muc tieu cua Chuang 1 la giiip ngudi hgc hieu dugc myc dich
va tam quan trgng ciia hoat dgng thanh toan qud'c te; hieu ban cha't
Trang 1524 GIAOTRINH THANH TOAN QUOC TE
thanh toan qud'c te'va giai thich dupe sy hinh thanh tat ye'u ciia thanh toan qud'c te trong boi canh toan cau hda va hpi nhap, giai thich dirpc tai sao thanh toan qud'c te khong the thieu trong thuang mai qud'c te
Npi dung Chuang 1 bao gom cac van de sau:
• Khai nif m va nhiimg dac trung co ban ciia thanh toan qud'c te
• Co sd hinh thanh cac boat dpng thanh toan qud'c te
• Vai trd ciia thanh toan qud'c te trong boi canh toan cau hda
• Chu the tham gia boat dpng thanh toan qud'c te'
• Quan h^ giiia thanh toan qud'c te'voi cac llnh vuc khac
1.1 KHAI NIEM, DAC DIEM v A CO SO HINH T H A N H THANH T O A N QUOC TE
1.1.1 Khai ni?m thanh toan quoc te
Thanh toan qud'c tela mpt boat dpng tai chinh di ddi vdi thuong mai qu6'c te Xu the toan cau hda va hpi nhap kinh te qud'c te'dien ra ngay cang sdi dpng, keo theo boat dpng giao luu kinh tethucrhg mai giira cac qud'c gia phat trien
Xet theo nghla rpng, quan h$ qud'c te giiia cac nude bao gdm nhieu linh vyc, nhu kinh te chinh tri, ngoai giao, van hda, khoa hpc
ky thuat trong do quan h$ kinh te'(chu ye'u la giao dich thuang mai qud'c te; dau tu tryc tiep) chiem vi tri chii d?o, la tien de cho VIQC hinh thanh cac nhu cau chi tra, thanh toan giiia cac ehii the d cac qud'c gia
khac nhau, tit do hinh thanh va phat trien boat dpng thanh toan qud'c
te, trong do, ngan hang la cau ndi trung gian giiia cac ben Thanh toan qud'c te ndi chung dupe hieu la nghla vu chi tra ciia mpt ben (con no) va quyen hudng ve tien t? ciia ben kia (chii np) lien quan den cac boat ddng giao dich thuong mai qud'c te Neu xet d gde dp hep hom, nghia la chi xem xet thanh toan qud'c te trong giao dich thuong mai qud'c tethi thanh toan qud'c te dupe hieu la mpt trong so cac nghilp vy ciia ngan hang thuong mai trong vi|c thanh toan gia tri ciia cac Id hang giiia ben mua hang va ben ban hang, giua cac doanh nghi?p thude cac qud'c gia khac nhau
Trang 16Chuong 1 Tong quan ve thanh toan quoc te 1 ^
1.1.2 Co so hinh th.inh thanh toan quoc te
Su phat trien manh me ciia each mang klioa hpc - ky thuat - cong
nghe keo theo luc lugng san xuat phat trien manh me, vdi toe do cao
Tit dd, nay sinh yeu cau phat trien va md rgng quan he kinh te qud'c
tegiua cac nude Quan he kinli te qud'c te ban dau hinh thanh trong
linlT vuc luu thong hang hda, dan dan phat trien sang cac linh vuc
san xuat, dich vu, tai chinh, nghien cuu khoa hgc vdi nhieu hinh
thiic: hop tac san xuat, trao doi cong nghe, hop tac ve dau tu, ve tai
chinh, tin dung, thong tin lien lac, giao thong van tai, v.v
Su phat trien quan he kinli te qud'c te dan de'n su hinh thanh thi
trudng the gidi tho'ng nha't, su xuat hien xu hudng toan cau hda, khu
vuc hda kinh te Vdi tren 200 qud'c gia va viing lanh tho va hang
nghin to ehiic qud'c te, quan he kinh te qud'c te'ngay cang da dang va
phong phii Ben canh dd, do su khac biet ve dieu kien dia ly va phat
trien khdng ddng deu ve kinlt te, chinh tri dan den su tang trudng
kinh te ciia mdi qud'c gia khdng the gid'ng nhau Ddng thdi, do su
kliac bi§t ve tai nguyen, cong nghe, lao dgng mgt qud'c gia khdng
the tu san xuat tat ca mpi san pham theo nhu cau ciia xa hpi Hon
nua, dieu kien tu nhien, vi tri dia ly, trinh dp phat trien ciia mdi
qud'c gia ciing xac dinh pham vi va nang luc san xuat ciia qud'c gia
do Moi qud'c gia se tap trung san xuat va xua't khau nhung san pham
ma hg cd loi the, ddng thdi nliap khau nliiing san pham ma trong
nude chua cd dieii kien san xua't Dieu nay ndi len rang, cac qud'c gia
ludn phu thugc Ian nhau ve rat nhieu loai san pham can thiet cho
nhu cau xa hoi Do dd, trong boi canh toan cau hda, tat ye'u hinh
thanh moi quan hO kinh te qud'c te giiia nude nay va nude khac
Mgt trong nhung hinh thiic co ban ciia quan he kinh te qud'c tela
trao ddi hang hda, dich vu Hoat ddng trao doi nay lam phat sinh cac
klioan thu va chi ciia nude nay doi vdi nude khac De dam bao an
toan, nhanh chdng va chinh xac cac khoan phai thu, cung nhu rang
bugc nghla vu ciia nhau, cac qud'c gia phai thda thuan va thd'ng nha't
ci) che thanh toan cimg vdi cac quy dinh cu the nhu phuong tien
thanh toan, cac dieu kien thanh toan, cac phuong thiic thanh toan
Dd chinh la cac ngi dung ciia boat ddng thanh toan qud'c te'
Trang 17J6 GlAO TRINH THANH TOAN QUOC TE
Qua phan tich tren cho thay, thanh toan qud'c te dupe bat nguon tir quan h? kinh te qud'c te' ciia cac qud'c gia nhu thuong mai, dau tu
va cac hinh thiic hpp tac kinh te qud'c te khac Rieng trong linh vuc
kinh doanh xua't khau, thanh toan qud'c te dupe bieu hi?n rd net nlia't boi chinh boat dpng thanh toan qud'c te da ho trp va phyc vu cho hoat dpng xua't nhap khau giiia cac doanh nghiep ciia cac nude dien
ra mpt each trdi chay va hieu qua Hoat dpng thuong mai qud'c te va thanh toan qud'c te lien quan rat chat che vdi nhau trong quan he kinh te doi ngoai ciia mdi qud'c gia Trong dd, thanh toan qud'c te la boat dpng phai sinh, nhung lai cd vai trd quan trpng doi vdi hieu qua
va tang trudng thuang mai qud'c te, bdi vi chi khi boat dpng thanh toan an toan va trdi chay thi ngudi xua't khau mdi thu dupe tien va ngudi nhap khau mdi nhan dupe hang
Tdm lai, su phat trien ciia cac quan h? kinh te qud'c te ta't yeu hinh thanh boat ddng thanh toan qud'c te Trong cac quan he kinh
te qud'c te thuong mai qud'c tela boat ddng chii ye'u va gan lien vdi boat dpng thanh toan qud'c te'ciia ngan hang thuong mai Chinh vi vay, ndi den boat dpng thanh toan qud'c te la ndi den mpt trong nhiing boat dpng ciia ngan hang thuong mai hay cdn gpi la nghiep
vy ngan hang qud'c te ciia ngan hang thuang mai Trong bdi canh canh tranh toan cau ngay cang gay gat, hau bet cac ngan hang thuang mai deu mud'n da dang hda cac hoat ddng ciia mlnh, trong
dd thanh toan qud'c te dupe coi la mpt trong nhiing boat ddng trpng tam
1.1,3 D|c diem cua thanh toan quoc te
Thanh toan qud'c te trong boi canh toan cau hda va hpi nhap kinh
te qud'c te'cd nhiimg dac diem sau:
Thu nhat, thanh toan qud'c te'dupe thuc hien chii ye'u bang hinh
thiic thanh toan khdng dimg tien mat, thdng qua mang ludi cac ngan hang trong nude va qud'c te va su lien ket giua h? thd'ng ngan hang ciia cac nude va cac to chiic tai chinh qud'c te
Thit hai, thanh toan qud'c te dupe tien hanh bang cac phuang
thiic thanh toan tien tien va hi?n dai tren co sd phat trien ciia cdng
Trang 18Chuong 1 Tong quan ve thanh toan quoc te 1 ^
nghe ngan hang va cdng nghe thdng tin hien dai, dam bao do tin cay
va chinh xac cao do
Thii ha, ddng tien trong tlianh toan qud'c t e e d the la ngOcii te doi
vdi mgt trong hai ben hone la ngoai te dd'i vdi ca hai ben
Thu tu, thanli toan cjud'c te'dien trong trong boi canh cd su kliac
biet ve luat phap, tap quan, ngt'm n g u giua cac qud'c gia
1.1.4 Cac chii the trong thanh toan quoc te
1.1.4.1 Ngan hang trung umig
Ngan hang trung u o n g trong thanli toan qud'c te vdi tu each la
ngudi thay mat chinh phu ky ket va thuc hien cac hiep dinh ve tien te
va tin d u n g qud'c te Ben canh dd, ngaii liang trung u o n g cdn la ngan
liang ciia cac ngan hang trong cac boat ddng kinh doanh tien te va
thanh toan qud'c te
Tai Viet Nam, ddng vai trd la ngan h a n g t n m g u o n g , Ngan
hang Nha n u d e Viet Nam cd nliiem vu:
Vequdn ly ngoai hoi:
- Q u a n ly cac giao dich vang lai, giao dich vd'n, sii d u n g ngoai
hoi tren lanh thd Viet Nam theo quy dinh ciia p h a p luat
- XAc dinh d u trCr ngoai hoi nha nude, kiem soat d u trii' qud'c te'
- Xac dinh ty gia giua Viet Nam ddng va ngoai t^, to chiic va
phat trien thi trudng ngoai te, xay d u n g co che'ty gia trinh Tbii t u d n g
Chinh phii quyet dinh
Vexdy dung cdn cdn tlianh toan quoc te':
~ Thu nhap, tong hop, lap, d u bao va theo ddi viec thuc hi?n can
can thanh toan qud'c te'aia Viet Nam; bao cao tinh hinh thuc hi^n can
can thanh toan qud'c tecua Viet Nam theo quy dinli cua phap luat
- Lam dau mdi cung ca'p so li^u can can thanh toan quoc teeiia-n
Viet Nam cho cac to chue trong va ngoai n u d e theo quy d p i h ciia |
p h a p luat, j-^^ ^ ^ ^
tci50 002247 I
Trang 1918 GIAO TRlNH THANH T O A N QUOC TE
Ve quan ly viec vay, trd ng nuac ngoai cua nguai cu tru la to chitc kinh te, tochuc tin dung va cd nhan theo quy dinh cua phap luat:
- Thyc hi^n quan ly nha nude doi vdi vi^c vay, tra np nude
ngoai ciia cac doanh nghiep, to chiic khac thupc khu vyc cdng; giam sat, theo ddi vi^c vay, tra np nude ngoai ciia khu vuc tu nhan; huang dan va kiem tra vi?c bao lanh vay nude ngoai ciia cac ngan hang thuang mai va ciia cac to chiic khac dupe phep cap bao lanh vay nude ngoai theo quy dinh ciia phap luat
- Chii tri, phdi hpp vdi cac ca quan cd lien quan xay dung ban miic vay thuong mai nude ngoai hang nam ciia cac doanh nghiep, to chiic khac thupc khu vyc cdng va du bao miic vay nude ngoai hang nam ciia khu vuc tu nhan trong ca nude giii Bp Tai chinh tong hop
de trinh Thii tudng Chinh phii phe duy?t
- Chii tri, phdi hgp vdi Bp Tai chinh dieu hanh ban miic vay thuang mai nude ngoai hang nam ciia doanh nghiep, to chiic khac da dupe Thii tudng Chinh phii phe duyet
- Tong hop tinh hinh vay, tra np nude ngoai hang nam ciia cac doanh nghiep, to chiic khac thupc khu vuc cdng va khu vyc tu nhan; bao cao Thii hrdng Chinh phii, dong giii Bp Tai chinh de tong hpp chung tinh hinh ve vay, tra np nude ngoai hang nam ciia ca nude
- Khi nhan dupe thu tin dyng, ngudi xua't khau chuan bi hang theo hpp ddng va giao hang, sau dd lap chiing bi theo nhu yeu cau ciia thu tin dyng chuyen tdi ngan hang thdng bao Ngan hang thdng bao chuyen bp chiing hi thanh toan sang ngan hang phat hanh yeu cau thanh toan
- Ngan hang phat bkih thu tin di^g thanh toan cho ngudi thy hudng
- Hudng dan va to chiic vi|e dang ky cac khoan vay nude ngoai ciia cac doanh ngbifp, to chiic khac thupc khu vuc cdng va khu vyc
tu nhan (ke ca cac khoan vay dupe Chinh phii bao lanh)
- Giam sat cac ludng tien t? lien quan de'n boat ddng vay, tra na
nude ngoai phyc vy cho vi?c tong hpp can can thanh toan qud'c te,
dieu hanh chinh sach tien t | va quan ly ngoai hoi
Trang 20ChL/ang 1 Tong quan ve thanh toan quoc te 19^
- Thiet lap lie thdng canh bao sc'ym ve rui ro tu no ciia khu vuc
doanh
nghi^p Thuc hien cac nliiem vu, quyen hcin khac ve quan ly vay, tra
np nude ngoai theo quy dinh ciia phap luat
Vequdn hj cho vay va thu hoi ng nuac ngodi cua Chinh phu, to chuc
kinh te, tochuc ti)i dung:
~ Phdi hop vdi Bg Tai chinh trinli Thu tudng Chinh phii quyet
dinh miic, nguon vd'n, hinh thiic, ddi tuong, co che quan ly cho vay
va thu bdi np nude ngoai ciia Chinh phii
- Quy dinh dieu kien, ddi tuong, liinh thuc va co che quan ly cho
vay, thu bdi np nude ngoai ddi vdi ngudi a i tai la to chiic tin dung
- Quy dinh dieu kien, thii tue, quy trinli ca'p phep va trinh Thu
tucVng Chinh phii quyet dinh cho phep ngtrdi cu tni la to chiic kinh te
cho vay, thu hoi np nude ngoai
- Thyc hien cac nhiem vu, quyen han khac ve cho vay va thu
hoi no nude ngoai theo quy dinh cua phap luat
Vedam phan, ky ket, gia nhap cdc dim uac quoc tevetien te va hoat
dgng ngan hang:
- Phdi hpp vdi cac co quan cd lien quan chuan bj ndi dung, tien
hanli dam phan, ky ke't hoac gia nhap cac dieu ude qud'c tetheo liy quyen
ciia Chinh phu ve ODA vdi Ngan hang The gidi (World Bank - WB),
Ngan hang Phat trien chau A (Asian Devehpment Bank - ADB), Quy
Tien t$ Qud'c te (International Monetary Fund - IMF)
- Tdng hpp theo dinh ky va thdng bao cho Bp Tai chinh, Bp Ke
hoach va Dau tu, cac co quan cd lien quan ve tinh hinh nit vd'n va
thanh toan thdng qua h$ thd'ng tai khoan ciia cac chuang trinh, dy an
sir dung vd'n ODA md tai cac ngan hang
Dai dien cho nuac Cong hoa Xd hoi Chii nghla Viet Nam tai cdc ngan
hang vd tochuc tien tequoc tetheo uy quyen cua Chu tich nuac, Chinh phu:
- Thyc hi^n chiic nang thanh vien tai Quy Tien t? Quoc te (IMF),
Ngan hang The gidi (WB), Ngan hang Phat trien chau A (ADB),
Trang 2120 GIAOTRINH THANH TOAN QUOC TE
Ngan hang Dau tu Qud'c te (International Investment Bank - IIB), Ngan hang Hpp tac Kinh te Qud'c te (International Bank For Economic
Cooperation - IBEC)
Lam dau moi phdi hop vdi cac bp, nganh cd lien quan trong viec thuc hi^n dieu 1?, chinh sach ciia IMF, WB, ADB, IIB, IBEC va cac chuang trinh on dinh kinh te'vl md do IMF, WB, ADB thyc hien tai Vi?t Nam; cung cap thdng tin, sdli?u dinh ky hoac dpt xua't theo quy djnh aia cac to chiic neu tren; de xua't vdi Chinh phii, Thii tudng Chinh phii cac chinh sach va bi?n phap de phat trien va md rpng quan h? hpp tac vdi cac to chiic neu tren
1.1.4.2 Cdc ngan hang thuang mai
Trong hoat ddng thanh toan qud'c te, ciing vdi cac doanh nghiep kinh doanh thuang mai, ngan hang thuang mai la mpt chii the chii ye'u, tham gia tryc tiep vao viec cung cap cac djch vy thanh toan qud'c tetheo yeu cau ciia khach hang Ngan hang thuang mai tham gia vao boat dpng thanh toan qud'c te'voi cac vai trd sau:
Vai trd trung gian thanh toan:
Trong thanh toan qud'c te, ngan hang ddng vai trd trung gian thanh toan, lam cho qua trinh thanh toan dupe tien hanh an toan, nhanh chdng, tifn Ipi va giam hot chi phi thay vi thanh toan bang tien mat Ngan hang vdi sy liy thac ciia khach hang bao v? quyen Ipi ciia khach hang nhim giam hot nii ro, t^o sy an tam tin tudng cho khach hang trong quan h? giao djch mua ban vdi nude ngoai
Trong thuang mai qud'c te, do khoang each ve dia ly, cac doanh nghi?p dia cac qud'c gia khdng the thanh toan tien hang tryc tiep cho nhau, ma thuong phai thdng qua ngan hang thuang mai vdi mang ludi chi nhanh va h? thdng ngan hang dai ly rpng khip tren toan cau Khi thay mat khach hang thyc hi^n nghiep vy thanh toan qud'c te, cac ngan hang thuang mai trd thanh cau noi trung gian thanh toan giiia cac ben mua ban d cac qud'c gia khac nhau
Vdi vai trd trung gian thanh toan, cac ngan hang thuang mai tien hanh thanh toan tien hang theo yeu cau ciia khach hang, bao ve
quyen Ipi cho khach trong giao dich thanh toan, tu van, hudng dan
Trang 22Chdong 1 Tong quan ve thanh toan quoc te 21[
khach hang su dung cac cdng cu va phuong thuc thanli toan thich
hgp r-ilnam ban che rui ro, dam bao lgi ich va hi^u qua cho boat dgng
kinh doanh xua't nhap khau cua cac doanh nghiep Ben canh dd, khi
thyc hi?n qua trinh thanh toan khdng chi lam tang thu nhap ciia
ngan hang bang nhiing khoan chi phi, hoa hong do khach bang tra
cho ngan hang ma cdn tao dieu kien cho ngan bang tang them nguon
vd'n cua minh do khach hang mo tai khoan, hoac ky quy tai ngan
hang, ddng thdi ngan hang cd the thuc hien cac nghiep vu khac nhu
chap nhan hoi phie'u, chict khau hoi phie'u, cung ca'p tin dung tai trp
cho khach hang, bao lanh thanh toan cho khach hang Nhu vay,
thyc hien td't thanh toan qud'c te'se tao dieu kien nang cao nghiep vy
va md rong quy md hoat dgng cua ngan hang, nang cao uy tin ciia
ngan hang thuong mai tren thuang trudng qud'c te Mat khac, trong
qua trinh thyc hien cac boat ddng kinh doanh xua't nhap khau nhu
dau tu phat trien nguon hang xua't khau hoac thanh toan tien hang
cho boat ddng nhap kliau hang hda, dich vu, khi khach hang khdng
du nang lye ve vd'n ngoai t§ se cd nhu cau vay vd'n tir ngan hang Vdi
vai trd la ngudi tai trp vd'n, ngan hang se cho khach hang vay vd'n de
hoan tat boat ddng xua't nliap khau mgt each cd hieu qua
Tdm lai, trong boat dgng thuong mai qud'c te'ngay nay, ludn can
de'n sy tham gia, ho trp ve nghiep vu va tai chinh ciia ngan hang
Ngan hang cung cap cac phuang thiic thanh toan qud'c te de khach
hang lya ebon Ngan hang tai trg xua't nliap kliau, dam bao an toan
va quyen lgi cho ca hai ben mua ban, thdng qua dd thiic day thuong
mai qud'c te phat trien va md rgng quan he kinh te^ thuong mai vdi
cac qud'c gia tren the gidi
Vai trd trung gian tin dung:
Vdi vai trd la mgt tmng gian tin dung, ngan hang thuang mai cd
vai trd tap trung vd'n cua nen kinh te'ndi chung va buy dgng vd'n cua
cac doanh nghiep kinh doanh xua't nhap khau ndi rieng Trong nen
kinh te, cd nhiing doanh nghiep, ca nhan cd the cd nguon thu bang
ngoai t? chua six dung de'n hoac chua can thiet dua ra luu thdng
nhung hg ciing mud'n so tien nay sinh loi va hg mud'n cho ai dd vay
so tien dd Trong khi dd, trong nen kinh te lai cd nhiimg doanh
nghiep can nhap khau hang hda, dich vu Tuy nhien, nhumg doanh
Trang 23Tl GIAO TRINH THANH TOAN QUOC TE
nghiep nay lai thie'u vd'n ngoai t? de nhap khau, hg cd nhu cau vay vd'n Nhumg nhiing chii the nay khdng quen biet nhau va ciing cd the khdng tin tudng nhau nen tien van chua dupe luu thdng Ngan hang thuong mai se diing ra phat hanh thu tin dyng, bao lanh cho ngirdi nhap khau nhan hang Nhu vay, vdi vi^c phat hanh thu tin dyng hoac bao lanh nhan hang, ngan hang thuang mai se dap ling dupe nhu cau vd'n eiia boat dpng trao ddi hang hda, dich vy qud'c te^ qua
do gop phan thiic day thuang mai qud'c te'phat trien
1.1.4.3 Cdc chu the khac
Cac chii the khac tham gia vao boat dpng thanh toan qud'c te'bao gom cac doanh nghiep kinh doanh xua't nhap khau hang hda, xua't nhap khau lao dpng va chuyen gia, cac doanh nghifp dau tu qud'c te, cac doanh nghiep kinh doanh dich vy qud'c te'nhu du Ijcb, van tai, bao hiem va ca cac boat ddng ngoai giao, quan sy, giao luu van hda, xa hpi, ngh? thuat, hpp tac khoa hoc ky thuat va chuyen giao cdng nghe
Dd'i vdi cac doanh nghiep kinh doanh qud'c te, trong qua trinh thyc hi?n cac ho?t dpng trao doi hang hda, dich vu vdi cac dd'i tac nude ngoai ciing nhu thyc hi?n boat dpng dau tu qud'c te, moi khi can thu hoi vd'n xuat khau, thanh toan chi tra tien hang rJiap khau hoac chuyen ngoai t? trong qua trinh dau tu deu can den cac dich
vy thanh toan qud'c te'ciia ngan hang thuong mai
Nhu vay, cac chii the nay tham gia boat dpng thanh toan qud'c tc vdi tu each la ngudi sir dyng cac dich vy thanh toan qud'c te do cdc ngan hang thuang mai cung cap
1.2.1 Lgi ich cua thanh toan quoc te
1.2.1.1 Dot v&i nen kinh te
Hoat dpng thanh toan qud'c te'ddng vai trd quan trpng trong vi('e phat trien kinh te eiia da't nude Mpt qud'c gia khdng the phat trien vdi chinh sach ddng cira, chi dya vao tich luy trao ddi trong nude ma can phai phat buy Ipi the so sanh, ket hpp giua siic manh trong nude
Trang 24ChL/ong 1 Tong quan ve th^anh toan quoc te 23^
v<ii nidi trudng kinh te qud'c te Trong boi canh hien nay, khi cac qude
gia deu dat kinh te ddi ngoai len hang dau, coi boat dgng kinh te'ddi
ngoai la con d u o n g tat yen trong chien luge phat trien kinh te da't
nu('>c thi \'ai tro boat dgng cua thanh toan c[udc te'ngay cang d u g c
kh.ing dinh
Thanh toan qud'c te la mdt xich khdng the thie'u trong day
chuyen hoat d d n g kinh te qud'c dan Thanh toan qud'c te la khau
quan trgng trong giao dich mua ban hang hda, dich vu giua cac ca
nhan, to chuc thugc cac quoc gia khac nhau Thanh toan qud'c te
gop phan giai quvet mdi quan he hang hoa tien te, tao nen su lien
tuc cua qua trinh san xua't va day nhanh qua trinh luu thdng h a n g
hda tren pham vi qudc te Neu boat d d n g thanh toan qud'c t e ' d u p e
tieii hanh n h a n h chdng, an toan se khien hoat d d n g luu t h d n g
hang hda tien te giua nguoi n h a p khau, ngudi xua't khau dien ra
trdi chay, an toan hon
Ben canh dd, thanh toan qud'c te'lam tang cudng cac moi quan be
giao luu kinh te giiia cac qud'c gia, giup qua trinh thanh toan dien ra
nhanh chdng, an toan, tien Ipi va giam bdt chi phi cho cac chii the
tham gia Hoat ddng thanh toan qud'c te'lam tang khoi lupng thanh
toan khdng dimg tien mat trong nen kinh te, ddng thdi thu hut mpt
lupng ngoai te dang ke, gdp phan thiic day tang trudng va phat trien
kinh te'ciia qud'c gia
7.2.7.2 Dot vai linh vuc thuang mai quoc tc
T h u o n g mai qud'c t e e d vi tri quan trgng trong nen kinh te'ciia
moi qud'c gia, gdp phan giai quyet cac nhu cau trong n u d e ve san
pham h a n g hda, dich vu ma nen san xua't trong n u d e chua d a p ling
dugc, ttdng thdi cung ca'p cac san pham hang hda dich vu ma n u d e
ngoai cdn thie'u va cd nhu cau sir dung Thanh toan qud'c t e l a khau
cudi cung de hoan thanh cac quan he thuong mai qud'c te Hoat
d d n g xua't n h a p khau ndi rieng va t h u o n g mai qud'c te'ndi c h u n g chi
cd the phat trien binh thudng khi khau thanh toan d u p e thyc bien
\ a giai quyet Thanh toan qud'c te khdng nhiing cd tac d u n g d u y tri
cac mdi quan he t h u a n g mai qud'c te, ma cdn cd tac d u n g thuc day
t h u o n g mai qud'c te'phat trien manh me hon
Trang 2524 GIAO TRlNH THANH TOAN QUOC TE
1.2.1.3 Dot vai linh vycc tdi chinh - ngan hang
Thanh toan qud'c te khdng chi dom thuan thyc hi?n qua trinh thanh toan, chuyen tien giiia cac nude, ma cdn lien quan den linh \-uc tai chinh - ngan hang cua mdi nude
Thanh toan qud'c te thudng gan lien vdi cac quan he tai chinh tin dung, do dd lien quan den sy luan chuyen aia ddng vd'n ngan harrtir
qud'c gia nay sang qud'c gia khac tren pham vi toan the gidi, qua do
giiip giai quyet cac nhu cau vd'n trong giao djch thanh toan qud'c te cho nhiing nude cd tinh hinh tai chinh chua on dinh
Thanh toan qud'c te'gin lien boat dpng ciia he thd'ng ngan hang npi dia vdi cac ngan hang nude ngoai, vdi cac to chiic tai chinh qud'c
te Qua do, nd giiip cho h^ thd'ng ngan hang ciia nhiing nude cham phat trien va nhiing nude dang phat trien tie'p can dupe he thong giao djch thanh toan hien dai, ddng thdi aing cd'va md rong quan he hpp tac giiia cac ngan hang nude nay vdi cac ngan hang ciia cac nude khac, md rpng cac boat dpng dau tu true tiep va gian tiep
Nhd phat trien cac phuomg thiic thanh toan qud'c te ma sy lien ket giiia he thd'ng ngan hang trong nude vdi ngan hang nude khac cang dupe md rpng hom, hinh thanh sy lien ket mang tinh toan cau ciia he thd'ng ngan hang - day la dieu ki$n rat quan trpng de vira thiic day cac quan he qud'c tecang ngay dupe phat trien, vira la dieu ki$n de hinh thanh h? thd'ng an ninh tai chinh qud'c te
Hoat dpng thanh toan qud'c te giiip ngan hang dap irng td't ban nhu cau da dang cua khach hang ve cac dich vy tai chinh cd lien quan tdi thanh toan qud'c te^ tren co sd do giiip ngan hang tang doanh thu, nang cao uy tin cho ngan hang va tao dyng niem tin cho khach hang Dieu dd khdng chi giiip ngan hang md rpng quy md boat ddng ma cdn la mpt uu the tao nen siic canh tranh ciia ngan hang trong co che thi trudng Hoat dpng thanh toan qud'c te khdng chi la mpt boat dpng dom thuan ma cdn la hoat ddng ho trp bd sung cho cac boat dpng kinh doanh khac eiia ngan hang Hoat ddng thanh toan qud'c te dupe thyc hien td't se md rpng cho boat ddng tin dung xua't nhap khau, phat trien boat dpng kinh doanh ngoai te, bao lanh
Trang 26ChUdng 1 Tong quan ve thanh loan qudc te ^ 25^
ngan hang trong thuo-ng mai qudc te, tai trg t h u o n g mai va cac hoat
dgng ngan hang qud'c te'khac
Hoat ddng thdnh to.in qud'c te cdn cd tac d u n g lam tang tinh
th.mh khoan cho ngan hang Khi thuc hien nghiep vu thanh toan
qudc te, ngan hang cd the buy ddng nguon vd'n ngoai te tam thdi
nhan roi tir cac doanh nghiep Dd la cac doanh nghiep cd quan he
thanh toan, giao dich tai ngan hang ma dang cd cac khoan ky quy
rhd thanh toan Ben canh dd, thanh toan qud'c te cdn tao dieu kien
iiien dai hda cdng nghe ngan hang, giiip cac ngan hang tiep thu d u g c
cdng nghe ngan hang hien dai, tao dieu kien cho viec thanh toan
nhanh chong, kip thoi va chinh xac, ddng thoi phan tan rui ro, tang
hit'U qua trong boat ddng kinh doanh ngan hang , gdp phan nang
cao uy tin va thuong hieu cho cac ngan hang
Hoat ddng thanh toan qud'c te ciing giiip ngan hang tang cudng
mdi quan he ddi ngoai, tang cudng kha nang canh tranh, nang cao uy
tin cua minh tren trudng qud'c te, tren co sd dd khai thac nguon tai trp
ciia cac ngan hang nude ngoai va nguon vd'n tren thi trudng tai chinh
c|ud'c te'de d a p ung nhu cau ve vd'n cua ngan bang
1.2.1.4 Doi vai linh vtfc chinh tri, xd hgi vd ngoai giao
Thanh toan qud'c te khdng chi phat sinh trong linh vyc kinh t e
-thuong mai, linh vuc tai chinh ngan hang ma cdn true tiep gdp phan
thuc hien cac quan he ngoai giao giiia cac nude
Trong dieu kien va xu the'hpi nhap qud'c te^ boat ddng kinh te,
thuong mai, boat dpng tai chinh ngan hang va boat ddng ngoai giao,
xa hgi dien ra tren binh dien qud'c te, khdng cdn la boat ddng rieng
le, ddc lap; ma giua chiing deu cd moi quan he vdi nhau ra't chat che
Trong quan be kinh te thuong mai cd chiia d u n g quan he ngoai giao,
chinh trj, xa hgi; ngugc lai, trong quan he ngoai giao, chinh tri, xa bdi
lai dan xen cac quan he kinh te thuong mai, thanh toan qud'c te Neu
giai quyet td't cac moi quan he kinh te, t h u o n g mai thi ddng thdi cung
giai quyet td't cac quan he ve ngoai giao xa hgi
Neu loai bd cac ye'u to chinh tri cue doan, thi viec giai quyet td't cac
mdi quan he rd rang gdp phan day nhanh sy phat trien a i a nen kinh te'
Trang 27^ 6 GIAOTRINH THANH TOAN QUOC TE
the gidi, cac nude cang hieii bie't nhau nhieu ban, xiclT lai gan nliau hon
va cung nhau phat trien trong the'gioi hda binh va hpp tac thm tl-iien
1.2.1.5 Dot vai khach hdng doanh nghiep
Vai trd trung gian thanh toan trong boat dpng thanh toan qud'c te
a i a cac ngan hang thuong mai giiip qua trinh thanh toan theo yeu cau ciia khach hang dupe tie'n hanh nhanh chdng, chinlT xac, an toan, ti|n Ipi va tiet ki?m tdi da chi phi Trong qua trinh thyc hiC^n thanli toan, neu khach hang khdng cd dii kha nang tai chinh can den sy tai trp ciia ngan hang thi ngan hang se bao lanh hoac ca'p tin dung (ddi vdi ngudi nhap khau) hoac chie't khau bp chung tir (ddi vdi ngudi xua't khau) Qua vi?c thyc hi|n thanh toan, ngan hang cdn cd thii'
giam sat dupe tinh hinh kinh doanh cua doanh nghiep de cd nhung
tu van cho khach hang va dieu chinh chien lupc khach hang
1.2.2 Rui ro trong thanh toan quoc te
La mpt trong nhung Enh vyc boat dpng kinh doanh ciia ngan hang thuang mai, thanh toan qud'c te'ra ddi va phat hien khdng ngimg nhu hi mpt tat yell khach quan Tuy nhien, khi tham gia cac boat ddng tlianh toan qud'c te^ ben canh vi^e mang lai cac loi ich kinh te^ cdn cd the nay sinh nhiing nii ro, ton that neu cac ngan hang, cac doanh nghiep khdng nam vumg nguyen tac, quy hinh ciia boat dpng thanh toan qud'c te
Rui ro trong boat dpng thanh toan qud'c te eiia ngan hang thuang mai la van de xay ra ngoai y mud'n trong qua trinh tien hanh boat dpng thanh toan qud'c te'va anh hudng xa'u den hoat ddng kinh doanh cua ngan hang thuong mai Trong bocit ddng thanli toan qud'c
te, rui ro xay ra khi quyen Ipi ciia mpt ben tham gia bi vi pham Riii
ro khdng chi dupe hieu theo nghla h?p la vi?e chiing tir khdng dugc thanh toan, ma cdn dupe hieu theo nghia rpng la ba't ky mpt sy cham tre nao trong cac khau aia qua trinh thanh toan qud'c te Riii ro cd the xay ra vdi ta't ca cac ben tham gia: Vdi ngudi ban, nii ro xay ra khi ban hang khdng thu dupe tien hoac cham thu dupe tien, rui ro ve thi trudng, riii ro khdng nhan hang, nii ro khdng thanh toan Vdi ngudi mua, nii ro xay ra khi ngudi ban giao hang klidng dung vdi cac dieu kien ciia hpp ddng (khdng diing so lupng, chiing loai ), riii
ro khdng giao hang, riii ro trong qua trinli van chuyen hang hda
Trang 28ChL/ang 1 Tong quan ve thanh toan quoc te 2^
Vdi n g a n h a n g cd lien c[uan, rui ro xay ra khi n g u d i m u a h o a c n g u o i
b a n thieu t r u n g thuc, k h d n g t h u c hien d u n g c a m ket d a ghi t r o n g
h g p d d n g , d o ty gia bien d d n g N h u vay, ben c a n h vai trd va lgi ich
n h u d a n e u tren, t h a n h toan q u d c t e ' s e phat sinh rui ro n e u n h u n g
n g u o i t h u c h i e n k h d n g hieu rd b a n chat cua ngi d u n g , q u y t r i n h cua
t i i n g c d n g cu, d i e u kien va p h u o n g t h u c t h a n h t o a n q u d c te
H p p 1.1: Doanh nghi?p co the gap rui ro trong thanh toan
quoc te
Phutmg tliiic thanh toan quoc to ngay cang da dang nhung moi
phucmg thuc deu ticm an muc dy rui ro nhat dinh Theo mpt ket cjua
dieu tra toan cau, co khoang 60% - 70% chiing tu' xuat trinh theo thu tin
dung (L/C) da bi ngan hang tii choi a Ian xuat trinh dau tien vi co sai sot,
gay thiCn hai cho cac doanh nghiep ca ve thoi gian va Hen bac ma thong
thuong moi Ian lam lai chung tu doanh nghiep phai ton tu^ 50-100 USD
Nhieu doanh nghiep Viet Nam the hien su thieu kinh ngliiem trong
thanh toan quoc te 6 vi^c khong xem xet ky hg-p dong xuai nhap khau
Diem yeu ciia nhieu doanh nghiep Vi^t Nam la con thie'u kinh
nghi^m giao dich tren thi truong quoc te Phan Ian khong xem xet ky
hoac hieu hei nhung riii ro ve luat phap co the xay ra tii nhung diem
chua r5 rang trong hop dong xuat nhap khau
Mot so doanh nghifp Viet Nam v3n con nhieu han che khi lam an
vdi cac doi tac nuoc ngoai Neu khong biei ro ve tinh hinh kinh te
chinh trj cua nhung nude doi tac do chinh sach cua ho thay doi
thuong xuyen, doanh nghiep xuat nliap khau vao thj truang do de bj
riii ro Cung con nhieu qudc gia hiC^n cd chinli sach, luat K" khong ro
rang Ngoai ra, con khdng it nghi('p vy mdi dang gay tranh cai giua
cac qudc gia ve thanh toan qud'c te
Theo nhiing kinh nghi^m trong thanh toan xuat nhap khau a i a
mpt so ngan hang, cac doanh nghiep can dac bi?t canh giac vdi cac
hop dong chao ban vai gia qua re hoac cd cudc phi van chuyen re bat
ngo Bdi nhung hang hda gia qua re thudng cd chat lupng kem, nguon
gdc khdng ro rang Nhung doanh nghiep van tai gia re thudng khdng
dam bao uy tin trong viC'c giao hang dung va dii nhu thda thuan Ho
phan nhieu la nhijng doanh nghiep khdng cd bao hiem, tai chinh
khdng lanh manh
(Nguon: VietNainNet)
Trang 29^8 GIAO TRJNH THANH TOAN QUOC TE
1.3 HE THONG VAN B A N PHAP LY DIEU CHINH THANH
T O A N QUOC TE
Do tinh cha't dpc lap trong viec quan ly va phat trien kinh t e - xa hpi, mdi qud'c gia deu cd he thdng phap luat rieng de dieu chinh cac quan he kinh te giiia cac chii the trong nude vdi nhau va phii hpp vdi tinh hinh chinh tri, xa hpi, tap quan va trinh dp phat trien, chinh vi vay luat phap giiia cac nude ra't khac nhau
De giai quyet van de xung dpt phap luat giiia cac nude trong quan he qud'c te^ ta't ye'u phai xay dung h^ thd'ng luat phap thd'ng nha't mang tinh qud'c te de dieu chinh cac quan he kinh te qud'c te', trong dd cd boat dpng thanh toan qud'c te Sau day la nhiing van ban phap ly chu ye'u dieu chinh boat dpng aia cac ben tham gia trong thanh toan qud'c te'
1.3.1 Tren phuofng di?n luat va cong uac qudc te
a) Cong uac Geneve 1930 - Luat thong nhat ve hoi phieu (Uniform Law for Bill of Exchange - ULB 1930)
Phap luat ve thuang phie'u thuong mai xua't hien tir lau (khoang cudi theky XI, dau theky XII) d cac nude phuang Tay, dap irng cac yeu cau tat ye'u, khach quan xua't phat tir boat dpng thuang mai Hien nay, thuang phieu dupe xem la mpt cdng cy tin dyng, mpt phuomg ti?n thanh toan hiiu hi?u trong boat dpng thuang mai Xua't phat til- vai trd kinh te'ciia thuang phieu, cac nude da chu trpng xay dyng mpt each cd h? thd'ng va hromg doi cy the cac quy pham phap luat nham tao mdi trudng phap ly thuan Ipi cho boat dpng eiia thuang phie'u Khdng chi dimg lai d h? tbdhg phap luat trong nude, tren phuang di?n qud'c te, phap luat thuang mai qud'c teeung ddi hoi phai cd sy thd'ng nha't ve luat phap lien quan den thuang phie'u, trong chimg myc cd the dupe, de bao ve Ipi ich cua nha nude, ciia thuang nhan ciing nhu de bao dam mpt each hiiu hieu sy ton tai va boat dpng cua thuong phie'u Dien hinh la Cdng ude Geneve ngay 7
thang 6 nam 1930 ve Hoi phie'u va Lenh phie'u (chi tiet xem Phu luc
Chuang 2)
Trang 30ChUdng 1 Tong quan ve thanh toan qudc te 29^
b) Cdc van ban khac co lien quan
- Cdng ude Geneve 1931 ve sec qud'c te (Geneve coiwcntions for
Check 193V
- Luat hoi phie'u aia Anh nam 1882 {Bill ofExcIiangc Act 1882 - BEA)
- Cdng ude Lien Hop Qud'c ve hoi phie'u va lenh phie'u qud'c te
(International Bill of Exchange anh International Promissory Note - UN
convention 1980)
1.3.2 Tren phuang di^n qudc gia
O Viet Nam, trong thdi ky ap dung co che tap trung, bao cap,
Nha nude can thiep rat sau trong boat ddng kinh te Cac td chuc kinh
te, cdng dan chua dupe ty do kinh doanh, phap luat kinh doanh ndi
chung cung n h u phap luat thuong mai chua d u p e chii trpng Dieu
nay chi that sy dugc ddi mdi va phat trien tir khi Dang va Nha nude
chuyen h u d n g phat trien nen kinh te nude ta theo co che thi trudng
CO s y quan ly a i a Nha nude theo dinh h u d n g xa hgi chu nghia
Trong hoan canh dd, t h u a n g phie'u va p h a p luat t h u a n g phie'u
chi d u p e de cap trong nhiing nam gan day: Luat Dan s y Viet Nam,
Luat T h u o n g mai Viet Nam, Quy che quan ly ngoai hd'i, Luat Cac
idng cu chuyen nhupng Viet Nam
1.3.3 Thdng I? va tap quan qudc te
a Quy tac vd thuc hanh thong nhat vetin dung chimg lie
Quy tac va thuc hanh thd'ng nha't ve tin d u n g chiing tii', ten tieng
Anh: Uniform Customs and Pratice For Documentary Credit - gpi tat
la UCP, do Phdng Thuong mai Qud'c te (International Chamber of
Commerce - ICC) soan thao va ban hanh
Ban q u y tac UCP dau tien dupe soan thao nam 1933 va d u p e Hpi
nghi ICC Ian thii 7 tai Viena thdng qua ciing nam 1933 nham theo kip
sy phat trien ciia thuang mai qud'c te', khoa hpc cdng nghe, dac biet la
cdng nghe thdng tin Ban quy tac da dupe ICC tu chinh 6 Ian vao cac
nam 1951, 1962, 1971, 1983, 1993 va Ian gan day nha't la nam 2007, vdi
Trang 3130 GIAO TRlNH THANH TOAN QUOC TE
an pham UCP 600, cd hieu lyc tir ngay 1/1/2007 Diem can luu \ la, cac ban UCP sau khdng hiiy bd cac ban trudc dd, nen toan bg 6 ban UCP van cdn nguyen hi^u lyc trong thanh toan qud'c te Chinh vi vay, cac ben lien quan mud'n ap dyng ban UCP nao la tiiy thugc vao
sy thda thuan va nha't thiet phai dan chieu vao hpp ddng thuong mai
va L/C Thyc te, trong cac L/C thudng dan chieu ap dyng cac ban moi nha't va hien nay la UCP 600 UCP chi ap dyng trong thanh toan qudc
te, khdng ap dyng trong thanh toan ndi dia UCP la van kien tap hop
toan bp nhiing quy tic va dinh nghla thd'ng nha't qud'c te'va tin dung
chiing tir, dupe hau he't cac qud'c gia va viing lanh thd cdng nhan, trong dd My va Canada coi UCP la mpt bp phan ca'u thanh luat phap qud'c gia
Can luu y rang UCP la van ban mang tinh chat quy phgm tuy y,
cd nghia la khi sir dyng phuang thiic tin dyng chiing tir, neu muon
ap dyng nd, thi cac ben tham gia phai thda thuan va dan chieu vao hpp ddng Mpt khi trong tin dyng dupe phat hanh cd dan chieu
"tham chieu theo UCP" thi toan bp giao dich tin dyng chiing tir dd phai tuan theo nhiing quy dinh trong UCP Tuy nhien, cac ben cung
cd the thda thuan khac, mien sao cd dan chie'u
Ngoai tni My va Colombia, ddi vdi cac nude cdn lai, ne'u UCP cd mau thuan vdi lu$t phap qud'c gia, thi luat phap qud'c gia se vupt len tren ve mat phap ly va dupe ap dyng de giai quyet cac tranh cha'p Tai Viet Nam, ta't ca cac ngan hang thuong mai dupe phep boat ddng nghilp vy kinh doanh doi ngoai khi tien hanh cac giao djch thanh
toan theo phuang thiic tin dyng chiing tii, deu cd cam ket tuan thu thyc hien van ban UCP hi?n hanh (ban UCP 600) (chi tiet ve UCP 600
xem Phu luc Chuang 5)
b Quy tdc thong nhat vehodn trd liaa hdng (URR 525)
Trong khi UCP la mpt tieu chuan qud'c te'(tirang doi hoan hao va thd'ng nha't) cho giao dich tin dyng chiing tir, theo dd khdi lupng hoan tra giiia cac ngan hang da tang len dang ke, nhung viec hoan tra giiia cac ngan hang van cdn la van de tiiy thupc vao tap quan cua
Trang 32Chuong 1 Tong quan ve thanh toan qudc te 31^
dia p h u o n g trong cac khu vuc tai chinh tren the gidi De dap ling su
can thiet ve tieu chuan qud'c te thd'ng nha't va nham bd trg nen
thuong mai toan cau, Uy ban Ngan hang cua ICC da thanh lap Ban
soan thao vao nam 1993 nham soan thao "Quy tac thd'ng nhai ve
hoan tra lien hang theo tin dung chiing tii"
Quy tac nay dugc ban hanh va cd hieu luc tir ngay 1/7/1996, vdi
ten ggi "Quy tac thd'ng nha't ve hoan tra lien hang theo tin dung chiing
til' (ICC, so xua't ban 525, 1995, hieu luc tir ngay 01,/07/1996) Tieng
Anh: "The Uniform Rules for Bank - to - Bank Reimbursement under
Dccumentary credit" (ICC No 525, 1995 - In force as of July 01, 1996)
c Quy tdc thong nhat venha thu
T u o n g ty n h u UCP, nham thd'ng nha't tren pham vi qud'c te' ve
nghiep vu nhd thu trong thuong mai qud'c te' ICC da soan thao va an
hanh van ban "Quy tac thd'ng nha't ve n h d thu" (Uniform Rules for
CcUection - URC) Cho de'n nay, ban quy tac nay da d u p e hon 60 qud'c
gia tuan thii thyc hien trong nghiep vu nhd thu
Ban URC dau tien ra ddi tir nam 1956, sau dd d u p e chinh sira
vaJ cac nam 1967 va 1978 Ban sira ddi nam 1978 cd hieu lyc tir ngay
l/:/1979, vdi ten gpi "URC 1979 Revision - ICC Publication No 322",
gc tat URC No 322
Nham d a p irng su phat trien cua t h u a n g mai qud'c te^ tren ca sd
n h i n g y kien ddng gdp, nhan dinh tir cac phdng t h u a n g mai qud'c
git, cac ngan hang thuong mai, ICC da tien hanh chinh sira mpt so
np d u n g eiia URC No 322 de phii h p p tinh binh thyc tien va cho ra
d d an p h a m URC No 522, 1995, Revision, cd hieu lyc tir ngay
l/j/1996, thay the cho URC No 322 (chi tiet ve URC522 xem Phu luc
Chwng 4)
d Cdc dieu kien thuang mai quoc te
Trong quan he t h u a n g mai qud'c te, cac ben tham gia ky ke't h p p
tldig mua ban hang hda khdng narp rd tap quan t h u a n g mai ciia ddi
Trang 3332 GIAO TRlNH THANH TOAN QUOC TE
tac dan den nhumg hieu lam, tranh chap va kien tung, lam giam hieu qua kinh doanh De giai quyet van de nay, ICC da phat hanh an ban
dau tien nam 1936: Bp Quy tac Thuong mai Qud'c te, giai thich cac'
dieu kien thuang mai Bp Quy tie cd ten la Incoterms 1936 Nhiing sira ddi va bd sung dupe thuc hien vao cac nam 1953, 1967, 1976,
1980, 1990, 2000 va hien nay la an ban 2010 Muc dich ciia Incoterms
la cung cap bp quy tie nham giai thich nhiing dieu kien thuong mai thdng dyng nha't trong thuong mai qud'c te' Do vay, nd giup cac doanh nghiep tranh dupe, hoac it nha't ciing ban che dang ke sy thie'u chae chin do nhiing khac biet trong each giai thich cac dieu kien Incoterms d cac nude khac nhau
1.3.4 Trinh tu gia trj phap ly aia cac van ban phap ly dieu chinh hoat dpng thanh toan qudc te
Giao dich mua ban hang hda qud'c te giira thuong nhan cac qud'c gia vdi nhau vira chiu sy dieu chinh ciia thdng 1^, tap quan qud'c te^ vira chiu sy dieu chinh ciia phap luat qud'c gia Trong mpt so trudng hpp, quy dinh cua phap luat qud'c gia khdng tbdhg nha't vdi thdng le qud'c te Deed the chap hanh diing quy dinh ciia cac van ban phap quy lien quan den boat dpng thanh toan qud'c te, chiing ta can xac dinh miie dp uu tien ddi vdi cac van ban phap ly dd
Dieu 6 Luat Cac cdng cy chuyen nhupng aia Viet Nam quy dinh:
i Trong truang hap dieu uac quoc te'md Cong hda Xa hgi Chu nghia Viet Nam Id thanh vien co quy dinh khac vai quy dinh cua Luat nay thi dp dung quy dinh cua dieu uac quoc te'do
a Trong truang hap quan he cong cu chuyen nhuang co yeu to nude ngoai, cdc ben tham gia quan he cong cu chuyen nhuang dugc thda thuan
dp dung cdc tap qudn thuang mai qud'c te gom Quy tdc thuc hdnh thong nhat ve tin dung chimg tif, Quy tac thong nhat ve nhd thu ciia Phdng Tliuang mai Qud'c te'va cdc tap qudn thuang mai qud'c te'cd lien quan khac theo quy dinh ciia Chinh phii
Trang 34CtJOng 1 Tong quan ve ihanh loan qudc te 33^
/;/ Trong truong htrp cong cu chuyen nhiurng dugc phat lianh a Vict
Null nhung dugc chap nhan, bao lanh, chuyen nhugng, cam co, nha thu,
thi ill toan, triiy doi, khoi kirn a mgt nude khac thi cong cii chuyen nhiigng
phii duoc pluit hanh theo quy dnih cuii Luat nay
IV Trong trudng hop cong cu chuyen iiliiwiig dugc phat hanli a nude
khi'C iihinig dugc chap nhan, bao lanh, chuyen iiliugng, cam cd, nhd thu,
ihu ih toan, truy doi, khoi kien a Viet Nam thi vice chap nhan, bao lanh,
chiye'n nhwgng^ cam cd, nho thu, thanh toan, truy ddi, khdi kien dugc thuc
hih tfieo quy djnh cua Luat nay
Hpp 1.2: Thanh toan qudc te thuc hi?n theo phan quyet ciia
toa an hay thong 1? qudc te
Trong qua trinh tham gia quan he mua ban hang hda vdi thuong
nhan nude ngoai, mot so nha nhap khau Viet Nam da khdng thanh
toan tien ban hang cho ben nude ngoai vi cho rang ben nude ngoai vi
pham thda thuan trong hpp ddng mua ban hang hda qudc te Do dd,
nha nhap khau Vi^t Nam da chii dpng npp dan khdi kien ra tda an
nhan dan cap tinh nai cd tru sd cua minh de yeu cau giai quyet vii
vifc theo quy dinh cua phap luat Viet Nam Tren co sd dcm khdi ki^n
ciia ben Viet Nam (cd kem theo cac tai !iC>u chung minh yeu cau ciia
ben khdi kien), tda an nhan dan cd thain quyen da xem xet va quyet
dinh, tuyen bupc ben nude ngoai thua kien Theo dd, ngan hang phat
hanh Thu tin dung phai tam ngung thanh toan so'tien cdn lai cho ben
nude ngoai Do vay, ngan hang phat hanh thu tin dung rat thu dpng
va lung tung khi phai lua chpn de thuc hien ban an, quyet dinh cua
tda hay quy tic ciia ban Quy tSc va thuc hanh thd'ng nhat ve tin dung
chung tii do ICC phat hanh
Ngi dun;.^ vu vice:
- Ngay 07 thang 11 nam 2006, Cdng t>' U d Sdc Trang, Viet Nam (nha
nhap khau - ben mua hang) va Cdng ty Galaxy d An Dp (nha xua't khau
- ben ban hang) da ky hai hpp ddng mua ban qud'c te'.sd' UX 013/06-GAL
va UX 014/06-GL Theo dd, Cdng ty Galaxv cd nghla vu cung cap cho
Cdng ty U 2.999 thimg chua tdm su vd ddng lanh khdng dau cd tieu
chuan hang nhat (Frozen headless shell-on back tiger shrimp.s, first
Trang 35^4 GlAO TRJNH THANH TOAN QUOC TE
grade brand) ("San pham Tdm") tuong duong vdi 32.400 kg tdm nguyen lieu ddng Ignh vdi tdng gia trj 288.090 USD
Th&o thda thu$n trong hai hpp ddng mua ban hang hda qud'c te neu tren, cac ben da chpn phuang thuc tin dyng chimg tir lam phuang thiic thanh toan Do dd, ngay 08 thang 11 nam 2006, Cdng tv
U cd dom gui va dupe mpt ngan hang thuong mai Vi^t Nam tren cun^ dia ban md L/C ding ngay de Cdng ty U hoan thi?n thu tyc mua Id hang tdm nguyen Ii|u tir Cdng ty Galaxy theo thda thuan trong hai hpp dong neu tren Ngan hang Nha nude An Dp (State Bank of India)
la ngan hang phyc vy ngudi xua't khau (Cdng ty Galaxy)
Ngay 15 thang 12 nam 2006, cac Id hang da dupe van chuyen bSng duong bien ve den cang Cat Lai, Thanh phd Ho Chi Minh Mpt ngay sau do (16/12/2006), Cdng ty U da nhan bp chung tu tai ngan hang md L/C va mang chiing den lam thvi tyc nhan hang tai cang Cat Lai Khi kiem tra cac 16 hang, vdi sy giam djnh a i a Cdng ty TNHH SGS Viet Nam (Cdng ty SGS), Cdng ty U da phat hi^n thay san pham tdm trong cac Id hang da giao khdng bao dam chat lupng theo thda thuan trong hai hpp ddng mua ban hang hda qudc te neu tren Trong tdng so 2.999 thung ciia Id hang tdm nhap khau, chi cd 1.751 thiing tdm nguyen li^u ddng I^nh, so con l^i 1.248 thiing nude da ddng khudn (khdng cd tdm) Trudc sy vi?c gian i$n thuang mai ciia Cdng ty Galaxy, Cdng ty U
da nhieu Ian cd ging lien l?c vdi Cdng ty Galaxy de giai quyet van de phat sinh ve chat lupng Id hang tdm nhap khau nhung khdng nhan dupe ba't a i phan hoi nao tir phia Cdng ty Galaxy Do dd, de bao v^ quyen va Ipi ich hpp phap a i a minh, ngay 17/01/2007, Cdng ty U da khdi ki^n Cdng ty Galaxy tai Tda an nhan dan tinh Sdc TrSng vdi ly
do Cdng ty Galaxy da vi pham hpp dong mua ban ngoai thuong ky ke't ngay 07/11/2006
Tda an nhan dan tinh Sdc Trang da chap nhan thy ly ho so va giai quyei vu ki^n tren co sd nhirng quy djnh hien hanh dudi day cua phap lu^t Vi#t Nam:
- Khoan 2, Dieu 5 a i a Luat Thuong mai 2005: Cac ben cd quyen thda thu$n ap dyng tap quan thuang mai qud'c te neu cac tap quan thuang mai dd khdng trai vdi cac nguyen t3c ca ban cua phap luat Viet Nam
Trang 36ChL/ong 1 Tong quan ve thanh^toari qudc te 35^
- Dieu =^1 cua lAiat Thuang mai 2003: Neu ben mua cd b5ng chung
\'e viec ben han hia dd'i thi cd quven tam ngung viC'C thanh toan
- Khoan 3, {)ieu 2 cua tip luat Td tung Dan su 20U5; Bg luat Td
tung Dan su Viet Nam duoe ap dung ddi vdi viec giai quyet cac
tranh chap co yeu td nude ngt)ai, trudng hpp dieu ude qud'c te ma
Viet Nam kv ket hoac gia nhap cd quy dinh khac thi ap dung dieu
uac qudc te'do
- Dieu 19 cua Bp luat Td tung Dan su 2005: Ban an, quyet djnh cua
tda an da cd hieu luc phap luat phai dupe thi hanh va phai dupe mpi
cdng dan, co quan, td chiic tdn trpng Ca nhan, co quan, td chuc cd
nghla vu cha'p hanh ban an, quyet dinh ciia tda an phai nghiem chinh
chap hanh
Trong trudng hpp neu tren, khi ky ket hpp ddng mua ban hang
hda qucVc te (tdm ddng lanh), Cdng ty U va Cdng ty Galaxy khdng
thda thuan ve co quan giai quyei tranh chap va luat ap dyng de giai
quyet tranh chap Cho nen, theo tu phap qud'c te, luat va co quan giai
quyet tranh chap ciia nude noi thuc hien hpp ddng se dupe uu tien
vien dan tdi de giai quyet tranh chap phat sinh Trudng hpp nay, vi^c
hang dupe giao tai Viet Nam la nguyen nhan true tiep dan de'n tranh
chap ve thanh toan Do vay, tda an nhan dan ed tham quyen tai Vi^t
Nam se dupe xac dinh de giai quyet tranh chap tu hoac lien quan de'n
l\ai hop ddng mua ban hang hda qud'c te neu tren
Ngay 18/01/2007, theo yeu caii cap bach cua Cdng ty U, Tda an
nhan dan tinh Sdc Trang da ky quyet dinh ap dyng bien phap khan
cap tam thdi sdOl/2007/QD-BPKCTT, trong dd yeu cau ngan hang md
L/C tam ngiing thanh toan tien mua hang cho Cdng ty Galaxy theo
cac hpp ddng mua ban ngoai thuong neu tren nham ngan chan hau
qua nghiem trpng ed the xay ra Trudc dd, ngay 16/03/2007, Ngan
hang Nha nude An Dp da giri dien cho ngan hang md L/C thdng bao
V e viec ngudi xuat khau da bd trdn de Ian tranh su truy bit ciia canh
sat dia phucmg
Den ngay 29/01/2007, Tda an nhan dan tinh Sde Trang ra thdng bao
thu ly vu an va giri cho phia bi don (Cdng ty Galaxy) de nghj trinh
bay y kien ciia minh ddi vdi yeu cau ciia nguyen don (Cdng ty U^' •
Trang 3736 GIAO TRINH THANH TOAN QUOC TE
nhung Tda an nhan dan tinh Sdc Trang khdng nhan dupe van ban tra Idi cua Cdng ty Galaxy Sau mpt thdi gian chd thu phan hoi tii phia bi don nhung khdng cd ket qua, ngay 26/02/2007, Tda an nhan dan tinh Sdc Trang tien hanh uy thac tu phap thdng qua Bp Tu phap de tdng dat thdng bao thy ly vy an cho bj dan, nhung viec iiy thac tu phap cung khdng mang lai ke't qua Vi v|iy, Toa an nhan dan tinh Sdc Trang
da dua vy an ra xet xii theo thu tyc chung ma khdng cd su tham du ciia bj don
Can cii Quyei dinh ap dung bipn phap khan cap tam thdi so 01/2007/BPKCTT neu tren, ngay 29/01/2007, Thi hanh an dan su tmh Sdc Trang da ky Quyet dinh thi hanh an so 10/CD.THA yeu cau ngan hang md L/C tam ngiing thanh toan tien mua hang cho Cdng ty Galaxy theo cac hpp ddng mua ban ngoai thuang ngay 07/11/2007 giira Cdng ty U vdi Cdng ty Galaxy
Ngay 27/09/2007, Tda an nhan dan tinh Sdc Trang da tien hanh xet xir so tham vy kien tranh chap hpp ddng mua ban ngoai thuang giua nguyen dan la Cong ty U va bj don la Cdng ty Galaxy Theo Ban an so tham sd03/2007/KDTM-ST ngay 27/09/2007 cua Tda an nhan dan tinh Sdc Trang, Cdng ty U chi cd nghla vy thanh toan cho Cdng ty Galaxy tien mua hang theo so lupng thuc nhan vdi sd tien tuang ling vdi timg hpp dong, tdng cpng so tien thanh toan la 64 815,60 USD va yeu cau ngan hang md L/C tam ngiing thanh toan so tien mua hang cho Cdng ty Galaxy doi vdi Id hang tdm nhap khau theo hai hpp ddng mua ban hang hda qud'c te'neu tren
(Nguon: http://dicndankienthuc.net/diendan/kinh-te-quoc-te/56468)
1.4 QUAN Ht GI0A THANH TOAN QUOC TE V6l CAC HOAT DQNG K H A C
1.4.1 Thanh toan qudc te va kinh doanh ngoai hd'i
Quan he kinh te, chinh tri, van hda, ngoai giao giiia cac qudc gia tren the gidi phat sinh quan he thanh toan qud'c te Mac dii vang dupe coi la tien t^ the gidi, nhung trong giao dich thanh toan qud'c
te, ngudi ta khdng dimg vang ma diing don vi tien te eiia mpt nude nao dd Song nhd cd.mang ludi ngan hang, ngudi ta khdng chi dung
Trang 38Chuong 1 Tdng quan vd thanh loan qudc te 37^
tien mat de chi tra ma cdn chi tra bang cac p h u o n g tien thanli toan
Cat: p h u o n g tien thanh toan chi la dau hieu thanh toan n h u n g co gia
tri nhu tien Tren the gidi, mdi nude khi phat sinh thanh toan deu
phai su d u n g mot ddng tien chung n h u n g mdi nude deu cd chu
quyen trong viec luu hanh ddng titMi rieng cua n u d e minh Thuc te
dd ddi bdi phai cd noi de thuc hien vice chuyen ddi cac ddng tieii
cua nude nay sang dong tien ciia nude khac Noi dd chinh la thi
trudng ngoai hoi Thi t h u d n g ngoai hoi la ke't qua phat trien tu
nhien ciia mot trong cac chuc nang co ban cua ngan hang t h u o n g
niai dd la nham giiip cac khach hang thuc hien cac giao dich thuong
mai qud'c te Vi du: Mot khach hang mud'n n h a p khau hang hda,
djch vu tir n u d e ngoai se cd nhu cau ngoai hdi ne'u hda don hang
hda va ngoai te dd dupe ghi bang ngoai te Cac giao djch ngoai hdi
nham g i u p khach hang la ngudi xua't khau hay n h a p khau n h u tren
la mpt trong n h u n g dich vu ma cac ngan hang t h u a n g mai ludn san
sang cung ca'p cho khach hang va day cung chinh la nhu cau can
thiei ma khach hang mong mud'n dupe cung ca'p Thj trudng ngoai
bdi cdn giiip chu chuyen vd'n, tu ban giira cac qud'c gia; thdng qua
thi t r u d n g ngoai hdi cac ddng tien giao di^h d u p e d a n h gia mot each
bet sue khach quan theo quy luat cung cau cua thj trudng; thdng
qua thi t r u d n g ngoai hdi ed the bao hiem cho cac khoan thu xuat
khau, cac khoan thanh toan nhap khau, cac khoan dau tu bang
ngoai te, cac kho.in vay bang ngoai te thdng qua giao dich ky ban,
quyen chpn, b o p ddng hoan ddi Ne'u xet sau ve boat dpng ciia thj
trudng ngoai hoi thi thj trudng ngoai hoi cd hai chuc nang co ban:
Tao cau ndi md rong giao luu kinh te qud'c te; binh thanh va xac
dinh gia ca, tiic la ty gia hdi doai tren thi trudng
Ty gia hdi doai la nhan to ra't quan trong trong thanli toan qud'c
tc vi nd anh h u d n g den gia tri thanh toan cua bang hda xua't nhap
khau Sy bien ddng cua ty gia hdi doai la mpt trong n h u n g rui ro tac
dong anh h u d n g de'n thanh toan qud'c te
Riii ro ty gia trong boat dpng xuai n h a p khau la loai riii ro ty
gia t h u d n g xuyen gap phai va dang lo ngai nhat ddi vdi cac cdng ty
Trang 39}^ GIAO TRINH THANH TOAN QUOC TE
cd boat dpng xua't nhap khau manh Sy thay ddi ty gia ngoai te so vdi ndi te lam thay ddi gia tri ky vpng ciia cac khoan thu hoac chi ngoai te trong tuong lai khien cho hieu qua boat dpng xua't nhap khau bi anh hudng dang ke Vi dy: Mpt don vi xua't khau hang may mac ky hpp ddng xua't khau tri gia 500.000 USD, hop ddng dupe thanh toan sau 9 thang ke tir ngay ky Tai thdi diem ky ke't, ty gia USD/VND = 18.000 Vao ngay thanh toan, ty gia USD/VND = 16.000, nhu vay cii moi USD xua't khau cdng ty bi thiet 2.000 VND Toan bd hpp ddng tri gia 500.000 USD, cdng ty bi ma't 100 trieu VND Khoan tien nay khdng phai la Idn vdi mpt doanh nghiep Idn, nhung ne'u tinh chung cho toan bp hoat dpng xua't khau ciia cdng ty vdi vai ba tram hpp ddng thi dd la mpt con sd khdng nhd Ben canh cac nguon phai thu tir xua't khau chiu anh hudng, cac khoan no phai tra tir nhap khau cung chiu anh hudng 1dm tir sy bien dpng ciia ty gia hoi doai Ne'u ty gia tang, nghia la gia tri ddng npi t^ giam se gay ba't Ipi cho ngudi nhap khau khi phai chi tang them dong ndi te de mua ngoai te tra np nude ngoai Vi dy: Gia trj mpt hpp ddng nhap khau ciia cdng ty A ky vao dau nam vdi ty gia USD/VND la 19.000 Ne'u thanh toan vao thdi diem cudi nam, liic dd ty gia la USD/VND la 21.000 Chenh l^ch ty gia la 2.000 dong Nhu vay, vdi moi mpt USD phai thanh toan, doanh nghiep phai bii them 2.000 ddng Ne'u dd la hpp ddng tri gia 1 tri^u USD, doanh nghiep nhap khau phai bii dap
do chenh lech ty gia la 2 ty ddng
Chinh vi vay, de dam bao quyen Ipi cua minh, cac nha kinh doanh xua'L nhap khau can hieu rd va nam bat kip thdi cac thdng tin ve sy bien dpng cua ty gia hd'i doai cung nhu each tinh ty gia hdi doai
1.4.2 Thanh toan qudc te va giao dich, dam phan hpp ddng
thuang mai qudc te
Dam phan, ky ke't hpp ddng mua ban hang hda qud'c te nham xac lap quyen va nghia vy cua cac ben tham gia hop dong Doi tuong cua dam phan la cac boat dpng mua ban, trao doi hang hda, dich vu
Trang 40Chuong 1 Tdng quan ve thanh loan qudc te j39_
hoat ddng dau tu, chuvcn giao cdng nghe va cac boat ddng lien quan
tdi quyen sir luiii tri tue cd tinh chat cjuoc te Noi dung dam phan
la thoa thiuin cua cac ben ve cdc van de chu ye'u cua hop ddng, trong
do cd thoa thuan ve dieii khoan thanh toan qud'c te, la dieu khoan
lien quan den gia tri cua hop ddng thuong mai qud'c te iVong dieu
khoan thanh toan, cac ben thd'ng nha't vdi nhau ve dong tien thanh
toan, thdi gian thanh toan, phuong thuc thanh toan
1.4.3 T h a n h toan qudc te va cac dieu ki^n t h u a n g mai qudc te
(Incoterms)
Nen kinh te toan cau da md ra co hoi to Idn chua tiing tha'y de
doanh nghiep tiep can tdi cac thi trudng khclp noi tren the gidi Hang
hoa dupe ban ra d nhieu nude hon, vdi so lupng ngay cang Idn va
chiing loai da dang ban Khi khoi lupng va tinh p h u c tap ciia t h u o n g
mai qud'c te tang len, va ne'u hpp ddng mua ban hang hda khdng
d u p e soan thao mpt each ky ludng thi kha nang dan den su hieu
nham va tranh chap tdn kem cung tang len Do dd, ICC tha'y can thiet
phai d u a ra cac quy tac tbdhg nha't de giai thich cac dieu kien t h u o n g
mai, cac quy tac ma ca hai ben deu cd the chap nhan d u p e va bp Q u y
tac Incoterms ra ddi (Incoterms - International Commerce Terms - Cac
dieu kien t h u a n g mai qud'c te) la mpt bp cac quy tac thuong mai qud'c
te'dupe cdng nhan va sir dung rpng rai tren toan the gidi Incoterms
quy dinh nhirng quy tic co lien quan de'n gia ca va trach nhiem cua
cac ben (ben ban va ben mua) trong mot boat ddng t h u a n g mai qud'c
te Incoterms la quy tic chinh thiic ciia ICC ve viec su d u n g cac dieu
kiC'n thuong mai trong nude va qud'c te, tao dieu kien cho t h u a n g mai
qud'c te phat trien Ke tir khi Incoterms® d u p e ICC soan thao nam
1936, chuan muc ve hpp ddng mang tinh toan cau nay t h u d n g xuyen
d u p e cap nhat de bat kip vdi nhjp dp phat trien ciia t h u a n g mai qud'c
te Cho den nay, Incoterms 2010 da duoc ban hanh va cd bieu luc
(Incoterms 2010 cd hieu luc tir ngay 01/01/2011) Ndi d u n g tdng the
cac dieu kien thuong mai qud'c te'dupe tdm tat n h u sau: