Vấn đề làm tin cho phiên bản điện thoại di động ở việt nam hiện nay

Đề tài sẽ tập trung nghiên cứu lý luận về truyền thông mới, nhận diện công chúng của báo chí dành cho điện thoại di động và những thuận lợi cũng như khó khăn trong việc làm tin cho phiên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

DƯƠNG HỒNG HẠNH

`

VẤN ĐỀ LÀM TIN CHO PHIÊN BẢN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành Báo chí học

HÀ NỘI, 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

DƯƠNG HỒNG HẠNH

`

VẤN ĐỀ LÀM TIN CHO PHIÊN BẢN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học

Mã sô: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Vũ Quang Hào

HÀ NỘI, 2016

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 8

5 Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu 8

6.Ý nghĩa lí luận và thực tiễn 9

7 Kết cấu luận văn 10

PHẦN NỘI DUNG Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ SẢN XUẤT TIN CHO PHIÊN BẢN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG Error! Bookmark not defined

1.1 Một số khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined

1.1.1 Báo điện tử Error! Bookmark not defined 1.1.2 Điện thoại di động Error! Bookmark not defined 1.1.3 Phiên bản Error! Bookmark not defined

1.2 Đặc điểm của truyền thông trên điện thoại di độngError! Bookmark not defined

1.3 Những yếu tố tác động đến quá trình sản xuất tin cho phiên bản điện thoại

di động Error! Bookmark not defined

1.3.1 Công chúng Error! Bookmark not defined 1.3.2 Công nghệ Error! Bookmark not defined

1.4 Tin và quy trình sản xuất tin Error! Bookmark not defined

1.4.1 Tin Error! Bookmark not defined 1.4.2 Các bước trong quy trình sản xuất tin Error! Bookmark not defined

1.4.3 Quy trình sáng tạo tác phẩm báo chí thuộc loại hình báo mạng điện tử

Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ SẢN XUẤT TIN CHO PHIÊN BẢN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG TẠI VIỆT NAM HIỆN NAY Error! Bookmark not defined

2.1 Giới thiệu 3 cơ quan báo chí được khảo sátError! Bookmark not defined

2.1.2 Phiên bản VietnamPlus mobile Error! Bookmark not defined 2.1.3 Phiên bản Tuổi Trẻ Mobile: Error! Bookmark not defined

2.2 Tin trên phiên bản dành cho điện thoại di động của các trang báo Error! Bookmark not defined

2.3.1 Số lượng tin trên phiên bản điện thoại di độngError! Bookmark not

nhân hóa thông tin Error! Bookmark not defined

2.3.3 Tính năng tương tác và chia sẻ thông tin qua điện thoại di động 74

2.4 Thành công và hạn chế trong việc làm tin cho phiên bản điện thoại di

động của 3 cơ quan báo chí được khảo sát Error! Bookmark not defined

2.4.1 Thành công Error! Bookmark not defined 2.4.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VIỆC SẢN XUẤT TIN CHO PHIÊN BẢN ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG Error! Bookmark not defined

3.1 Một số thuận lợi và khó khăn trong việc sản xuất tin cho phiên bản điện

thoại di động Error! Bookmark not defined

3.1.1 Thuận lợi Error! Bookmark not defined 3.1.2 Khó khăn Error! Bookmark not defined

3.2 Một số khuyến nghị Error! Bookmark not defined

3.2.1 Đối với các cơ quan quản lý Error! Bookmark not defined 3.2.2 Đối với các cơ quan báo chí Error! Bookmark not defined

3.3 Một số khuyến nghị về yêu cầu của quy trình sản xuất tin dành cho phiên

bản điện thoại di động Error! Bookmark not defined

Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined

PHẦN KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 112 PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lí do chọn đề tài

Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, chất lượng cuộc sống của con người được nâng cao hơn thì nhu cầu nắm bắt thông tin của công chúng cũng ngày càng tăng Tuy nhiên, quỹ thời gian dành cho việc tiếp nhận thông tin ngày càng bị thu hẹp bởi cuộc sống hiện đại đã hình thành trong công chúng xu hướng tiếp nhận thông tin mọi lúc mọi nơi, thậm chí ngay trong khi

di chuyển Hình ảnh những bạn trẻ cắm cúi bên chiếc smartphone cũng không còn trở nên xa lạ Bên cạnh đó, với sự tiến bộ không ngừng của khoa học công nghệ với sự tích hợp của internet và sự ra đời của nhiều thế hệ điện thoại

di dộng thông minh đã giúp công chúng có thể dễ dàng tiếp nhận thông tin mà không bị hạn chế về không gian và thời gian

Theo thống kê của trung tâm số liệu Internet quốc tế, Việt Nam xếp hạng 18/20 quốc gia có lượng người dùng Internet lớn nhất thế giới (năm 2012) Dân số Việt Nam hiện có hơn 91 triệu người nhưng trong đó có tới 31 triệu người dùng internet (đứng thứ 18 thế giới) và 19 triệu người đang sử dụng internet trên di động Bên cạnh đó, Việt nam lại là thị trường smartphone giàu tiềm năng Theo một công bố mới của công ty nghiên cứu thị trường GfK, Việt Nam cùng với 6 thị trường khác ở Đông Nam Á đã có mức tăng trưởng doanh số điện thoại di động thông minh khá ấn tượng Cụ thể, trong năm 2013, tại Việt Nam có khoảng 17 triệu chiếc điện thoại được bán

ra, chiếm 38% trong số này là các dòng smartphone Năm 2014, tại Việt Nam,

số lượng điện thoại thông minh bán ra trong 3 tháng đầu năm đã tăng 59% so với cùng kỳ năm 2013; đứng thứ 2 trong top 3 thị trường có mức tăng trưởng cao nhất cùng với Indonesia và Thái Lan Qua đó cho thấy, xu hướng người dùng đọc tin tức trên thiết bị di động sẽ là một tiềm năng rất lớn trong thời gian tới

Để bắt kịp xu hướng mới mẻ này, các trang báo điện tử của Việt Nam cũng liên tục cho ra đời phiên bản điện thoại di động như VNExpress, VietnamPlus mobile, Dân trí mobile… Bên cạnh đó, các cơ quan báo in cũng chuyển mình nhanh chóng khi xuất bản phiên bản điện tử và phiên bản điện thoại di động: Tuổi trẻ mobile, Thanh niên mobile… Tuy nhiên, báo chí di động hiện đại không đơn giản chỉ là xây dựng giao diện tuỳ biến cho thiết bị

di động như những năm trước đây Nhiều toà soạn bắt đầu có xu hướng viết nội dung ngắn gọn để xuất bản trên phiên bản mobile, hoàn toàn độc lập với bản điện tử và báo giấy Chẳng hạn, khi một sản phẩm mới ra đời, nội dung đăng trên báo mobile sẽ đơn giản là dòng tin tức ngắn gọn và đầy đủ nhưng kịp thời về thiết bị đó, còn thông tin chi tiết về sự kiện diễn ra ra sao và các

mô tả khác về sản phẩm sẽ được đăng sau trên phiên bản điện tử (PC) và báo giấy Tuy nhiên, từ thực trạng hiện nay cho thấy, các tòa soạn vẫn chưa thoát khỏi mô hình khung nền tàng là phiên bản điện tử (PC) Tức là tin tức được sản xuất cho báo giấy được giữ nguyên trên phiên bản điện tử hoặc từ phiên bản điện tử đăng nguyên gốc lên phiên bản điện thoại di động mà không có

chỉnh sửa cho phù hợp với đặc điểm của điện thoại di động Như vậy hiệu quả đạt được sẽ không cao và không đáp ứng được nhu cầu thông tin trong thời đại mới

Mặt khác, vì hạn chế bởi giao diện hoặc diện tích màn hình, người làm báo phải đặt ra câu hỏi phải làm thế nào để sản xuất được tin bài vừa ngắn gọn vừa cung cấp đầy đủ thông tin cho công chúng, làm sao để độc giả không phải sử dụng quá nhiều thao tác với thiết bị để đọc hết một tin, bài Hơn nữa, trong cuộc sống năng động, công chúng khó có thời gian rảnh để xem hết toàn

bộ những bài viết chuyên sâu phân tích hay những bài bình luận sâu sắc Nhu cầu thiết yếu của công chúng phần lớn là nắm bắt thông tin, sự kiện xảy ra hàng ngày hàng giờ trong đời sống và họ sử dụng điện thoại di động để tìm kiếm ngay thông tin một cách nhanh nhất, ngắn gọn và đầy đủ nhất

Chính vì những lí do kể trên, cùng với sự gợi ý của giảng viên hướng dẫn, tác giả quyết định lựa chọn đề tài “Vấn đề làm tin cho phiên bản điện thoại di động ở Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu cho luận văn của mình

Đề tài sẽ tập trung nghiên cứu lý luận về truyền thông mới, nhận diện công chúng của báo chí dành cho điện thoại di động và những thuận lợi cũng như khó khăn trong việc làm tin cho phiên bản điện thoại di động Từ đó khái quát một quy trình hoàn chỉnh về cách thức làm tin cho phiên bản điện thoại di động, đưa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hoạt động sản xuất tin cho các

cơ quan báo chí có phiên bản điện thoại di động

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong quá trình nghiên cứu về đề tài này, tác giả đã tìm hiểu một số công trình nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn và một số tài liệu liên quan làm tiền đề nghiên cứu

Trong các nghiên cứu về sự phát triển của phương tiện truyền thông điện thoại di động và báo di động trên thế giới, một công trình tiêu biểu là

“Cross – media news work – Sensemaking of the mobile media (R)evolution

4

(Sản xuất tin tức truyền thông hội tụ: Một nghiên cứu đa ngành về cuộc cách mạng của truyền thông di động) của tác giả Oscar Westlund năm 2011 Trong vài năm trở lại đây, xu hướng mobile news đã từng bước phát triển và bắt đầu thu hút được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực báo chí – truyền thông Đây là một nghiên cứu định tính về giai đoạn hình thành một loại hình báo chí mới, tạm gọi là báo di động và những vấn đề thực tiễn đặt ra trong việc đổi mới tổ chức và cách thức làm việc của một tờ báo lớn ở Bắc Âu, Goteborgs – Posten Thụy Điển Tác giả Oscar Westlund đã tiến hành phỏng vấn sâu với 62 nhà báo, biên tập viên và nhân viên truyền thông trong vòng 3 năm từ 2008 đến 2011 Công trình nghiên cứu đã làm rõ những vấn đề đang đặt ra đối với báo chí hiện đại và những trăn trở của đội ngũ người làm báo từ khâu biên tập, kinh doanh đến công nghệ thông tin, những nỗ lực khám phá và thích ứng của đội ngũ người làm báo trước những thay đổi liên tục của môi trường truyền thông số, từ sản xuất báo chí truyền thống sang sản xuất báo chí dành cho điện thoại di động

Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu về điện thoại di động như một phương tiện truyền thông hiện đại chưa được chú ý nghiên cứu toàn diện nhưng bước đầu đã có sự quan tâm nhất định Trong đó phải kể đến một

số công trình như: “Những tác động của của phương tiện truyền thông mới đối với cư dân đô thị” của nhóm tác giả Bùi Quang Thắng, Bùi Hoài Sơn, Nguyễn Thị Thu Hà, Lê Thanh Hòa; “Sự vận động và phát triển của báo chí trong thời kì hội tụ truyền thông, tích hợp đa phương tiện” (Nguyễn Tiến

Vụ, Kỷ yếu hội thảo khoa học Quốc gia Tính chuyên nghiệp của báo chí hiện đại năm 2011)

Công trình nghiên cứu “Phương tiện truyền thông mới và những thay đổi văn hóa xã hội ở Việt Nam” (Bùi Hoài Sơn, 2008) đã khái quát lịch sử phát triển của những phương tiện truyền thông mới, những ảnh hưởng của các phương tiện truyền thông mới đối với đời sống văn hóa xã hội tại Việt nam

trên 3 phương diện: Cá nhân hóa thông tin giao tiếp, hình thành thế giới số và không gian ảo, làm thay đổi thói quen tiếp nhận sản phẩm báo chí của công chúng theo xu hướng cá nhân hóa và di động ngày càng rõ nét

Trong khi đó, công trình nghiên cứu “Bước đầu nhận diện loại hình truyền thông mới trên điện thoại di dộng ở Việt Nam” của tác giả Trần Thị Nguyệt Ánh, năm 2011, lại chỉ ra một thực trạng là việc tiếp nhận thông tin báo chí trên các phương tiện truyền thống như báo giấy, phát thanh, truyền hình, thậm chí là báo điện tử đang ngày càng bị thu hẹp Hình thức đọc báo trên điện thoại di động đang dần được ưa chuộng Nhìn chung, luận văn đã đi sâu nghiên cứu sự ra đời, hình thành và các đặc điểm của loại hình mobile news, việc ứng dụng dịch vụ thông tin trên điện thoại di động, sự đón nhận của công chúng cũng như xu hướng phát triển của truyền thông hiện đại trên điện thoại di động

Ngoài ra, ngày 14/5/2014, tại Hà Nội, Thông tấn xã Việt Nam cũng đã

tổ chức Hội thảo khoa học “Smartphone với truyền thông hiện đại” Hội thảo

đã khẳng định với sự phổ biến của smartphone và tablet, các tờ báo đang không chỉ đơn thuần xây dựng giao diện mobile mà còn sản xuất nội dung dành riêng cho thiết bị di động Điều đó cho thấy sự thừa nhận và tầm quan trọng của điện thoại di động dưới vai trò một phương tiện truyền thông hiện đại trong môi trường truyền thông số

Dưới góc nhìn kinh tế học truyền thông, năm 2013, tác giả Lê Đình Hải (Khoa Báo chí – Học viện Báo chí và Tuyên Truyền) đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ với đề tài “Phát triển kinh tế báo mạng điện tử qua hình thức kinh doanh trên điện thoại di động” tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn chủ yếu tập trung giải quyết những vấn đề về kinh tế báo mạng điện

tử và hình thức kinh doanh trên điện thoại di động dưới góc nhìn kinh tế truyền thông thông qua mô hình Mobile Payment Đồng thời tác giả cũng dự báo xu hướng phát triển của kinh tế báo mạng điện tử trên điện thoại di động

6

Cũng trong năm 2013, dưới góc độ nghiên cứu công chúng, tác giả Hoàng Thị Thu Hằng đã bảo vệ thành công luận văn “Hành vi tiếp nhận thông tin báo chí trên điện thoại di động của công chúng thanh niên đô thị tại thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Phước hiện nay” tại Khoa báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền Luận văn là một công trình tập trung nghiên cứu công chúng của phương tiện truyền thông mới, một lĩnh vực đang có sự phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam Tác giả đã tiến hành khảo sát ngẫu nhiên bằng bảng hỏi với 500 công chúng tại thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Phước

và phỏng vấn sâu 5 nhà báo, nhà nghiên cứu để làm rõ những cứ liệu khoa học liên quan Luận văn đã chứng minh rằng điện thoại di động không đơn thuần là phương tiện liên lạc đơn thuần mà còn là thiết bị đa phương tiện để truy cập internet ở mọi lúc mọi nơi nhằm đáp ứng những nhu cầu về thông tin giải trí Tác giả luận văn đánh giá đây là hành vi xã hội, thích nghi với văn hóa thị giác của môi trường truyền thông số

Một công trình nghiên cứu khác cũng được bảo vệ thành công đó là khóa luận tốt nghiệp cử nhân “Khảo sát việc sử dụng thiết bị di động có truy cập internet với mục đích giải trí của công chúng đô thị Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Cẩm Lệ, khoa Báo chi và Truyền thông, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội Khóa luận này phần nào đã chỉ ra được nhu cầu sử dụng điện thoại di động trong việc tiếp nhận thông tin báo chí như một mục đích giải trí Tuy nhiên, đề tài chỉ dừng ở mức độ nêu tên và mô tả chứ chưa thực sự đi sâu nghiên cứu bản chất vấn đề theo hướng nghiên cứu điện thoại

di dộng như một phương tiện truyền thông

Mặc dù các công trình nghiên cứu đều đạt được thành tựu nhất định, có nhiều đóng góp về lí luận cũng như thực tiễn trong lĩnh vực báo chí truyền thông, song vẫn chưa có một công trình nào thực sự đi sâu nghiên cứu về vấn

đề làm tin cho phiên bản điện thoại di động Trong khi báo di động ngày càng khẳng định được tầm quan trọng của mình trong môi trường truyền thông số

thì hoạt động làm báo cho riêng loại hình phương tiện truyền thông đặc biệt là điện thoại di động lại chưa thực sự được quan tâm Chính vì vậy, kế thừa những kết quả của các công trình nghiên cứu đi trước và thực tiễn hoạt động báo chí truyền thông tại Việt Nam, luận văn đi sâu vào nghiên cứu vấn đề làm tin cho phiên bản điện thoại di động, xây dựng quy trình chuẩn cho hoạt động viết tin trên điện thoại di động

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Luận văn hướng đặt mục đích tìm hiểu, đánh giá cách thức sản xuất tin, tìm hiểu những vấn đề trong quá trình sản xuất tin cho phiên bản điện thoại di động, từ đó rút ra những vấn đề cốt lõi đồng thời đề xuất một số yếu tố nhằm xây dựng quy trình sản xuất tin cho phiên bản di động, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của báo chí hiện đại nói chung và báo điện tử dành cho phiên bản điện thoại di động nói riêng

3.2 Nhiệm vụ

Từ mục đích nghiên cứu đã nêu ở trên, luận văn cần hoàn thành những nhiệm vụ sau:

- Làm rõ xu thế phát triển của báo chí hiện đại nói chung và xu hướng

“mobile news” nói riêng đồng thời chỉ rõ tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu cách thức làm tin cho phiên bản điện thoại di động

- Tìm hiểu thực trạng vấn đề làm tin cho phiên bản điện thoại di động hiện nay Bên cạnh đó khái quát được những vấn đề cơ bản được đặt ra trong quá trình sản xuất tin cho phiên bản điện thoại di động

- Thông qua việc phỏng vấn sâu các nhà báo, phóng viên, các nhà nghiên cứu về lĩnh vực này, đóng góp những khuyến nghị nhằm xây dựng một quy trình hoàn chỉnh về cách thức sản xuất tin cho phiên bản điện thoại di động, góp phần làm phong phú hệ thống cơ sở lí luận chuyên ngành báo chí truyền thông, đồng thời nâng cao nghiệp vụ báo chí trong hoạt động thực tiễn