Tư tưởng nhân sinh trong kinh Pàli của Phật giáo - Những vấn đề đặt ra cho việc giáo dục đạo đức con người Việt Nam hiện nay Nguyễn Văn Thơm Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Trang 1Tư tưởng nhân sinh trong kinh Pàli của Phật giáo - Những vấn đề đặt ra cho việc giáo dục đạo đức con người Việt Nam hiện nay
Nguyễn Văn Thơm
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn Thạc sĩ ngành: Triết học; Mã số: 60 22 80 Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Minh Đô
Năm bảo vệ: 2014
Keywords Triết học; Tư Tưởng nhân sinh; Kinh Pàli; Phật giáo; Giáo dục đạo đức
Content
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Đạo Phật là một trong những tôn giáo lớn trên thế giới, được du nhập vào Việt Nam từ những năm đầu công nguyên Từ những ngày đầu của quá trình du nhập vào Việt Nam, Đạo Phật
đã hòa đồng một cách nhanh chóng với phong tục tập quán, truyền thống và suy nghĩ của người bản địa, hòa nhập một cách tự nhiên vào đời sống của người Việt Vì thế Đạo Phật được xem là một tôn giáo có truyền thống gắn bó với dân tộc ta từ lâu đời và ảnh hưởng rất lớn đến đời sống tinh thần nói chung và đạo đức của nhân dân Việt Nam nói riêng Đúng như xác quyết mà Phật giáo đã chỉ ra: “Đạo pháp - dân tộc - chủ nghĩa xã hội”
Đạo Phật có một hệ thống giáo lý mang đậm tính nhân bản, nhiều học thuyết của Phật giáo có vai trò quan trọng đối với sự hình thành và phát triển của nền đạo đức dân tộc, đặc biệt là
tư tưởng về nhân sinh của Phật giáo, là một trong những nhân tố cấu thành nền văn hóa dân tộc cũng như nhân cách, đạo đức của mỗi người dân Từ khi du nhập vào Việt Nam, Phật giáo luôn
tỏ rõ vai trò quan trọng, có ảnh hưởng sâu rộng và toàn diện trong đời sống xã hội Việt Nam, nó góp phần ngăn chặn sự xuống cấp trầm trọng của đạo đức đã làm ảnh hưởng đến những truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc ta Những ảnh hưởng của nhân sinh quan Phật giáo luôn biến đổi trải qua những bước thăng trầm trong lịch sử Đặc biệt, từ khi công cuộc đổi mới chuyển từ
cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa diễn
ra trên đất nước ta, thì sự biến đổi, ảnh hưởng về nhân sinh quan Phật giáo trong đời sống tinh thần của con người Việt Nam càng diễn ra khá rõ nét và có những biểu hiện mới
Bên cạnh sự phát triển về mặt kinh tế không thể phủ nhận thì kinh tế thị trường cũng biểu hiện những mặt trái của nó: đó là sự phân hóa giàu nghèo, lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền, lấy đồng tiền làm thước đo cho sự thành công và lấy đó để đặt mối quan hệ trong giao tiếp cuộc sống…Sự xuống cấp của đạo đức, lối sống đang ngày càng lan rộng không chỉ ở quần chúng nhân dân mà còn len lỏi sâu trong bộ máy cầm quyền, thể hiện sự xuống cấp về đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên: tình trạng tham nhũng, vi phạm pháp luật của một số người có chức có quyền, làm ăn gian dối coi thường tính mạng, vi phạm đạo đức nói chung, y đức nói riêng Lối sống thực dụng, chạy theo vật chất ấy đang làm băng hoại thuần phong mỹ tục của dân tộc Thêm vào đó, là sự tác động của toàn cầu hóa, quá trình mở cửa, hội nhập, giao lưu văn hóa đã tác động rất lớn đến con người và xã hội Việt Nam, phá vỡ những
Trang 2chuẩn mực đạo đức xã hội, làm cho xã hội đứng trước nguy cơ rối loạn Những ảnh hưởng tiêu cực ấy ngày càng phổ biến và đang dóng lên hồi chuông cảnh tỉnh đối với Việt Nam- một dân tộc có truyền thống nhân văn Đây cũng là vấn đề hết sức cấp thiết mà Đảng, nhà nước và nhân dân ta đặt ra để tìm cách giải quyết Để giải quyết những tiêu cực trong xã hội như đã nêu trên, Đảng và nhà nước ta đã có những giải pháp tích cực, một trong những giải pháp đó là giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, những học thuyết về nhân sinh của Đạo Phật là một trong những chuẩn mực đạo đức để quy định và phát huy cũng như giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta
Trong thời kỳ đổi mới đất nước, ảnh hưởng của nhân sinh quan Phật giáo đối với tinh thần, đặc biệt là định hướng đạo đức của người Việt Nam sẽ như thế nào? Cần đánh giá những ảnh hưởng đó trên cả những mặt tích cực và tiêu cực? Những nhân tố nào cần phát huy trong điều kiện mới và bằng cách nào để có thể phát huy những ảnh hưởng tích cực, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của nhân sinh quan Phật giáo trong đời sống tinh thần của con người Việt Nam là vấn đề cấp thiết đang đặt ra và cần làm sáng tỏ
Với những ý nghĩa và lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài: “Tư tưởng nhân sinh trong
kinh Pàli của Phật giáo – Những vấn đề đặt ra cho việc giáo dục đạo đức con người Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành triết học của mình nhằm góp một phần nhỏ
bé trong hệ vấn đề to lớn đó
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu ảnh hưởng của tư tưởng nhân sinh của Phật giáo đối với đời sống tinh thần nói chung và việc giáo dục đạo đức của con người Việt Nam nói riêng là đề tài rộng lớn Đã có nhiều công trình nghiên cứu đạt được những kết quả đáng trân trọng Có thể kể ra một số công trình sau đây:
Thứ nhất: Nghiên cứu về đạo Phật có các tác phẩm:
- Tác phẩm “Đạo Phật Việt Nam” của tác giả Thích Đức Nghiệp, Nxb TP Hồ Chí Minh
1995 Trong công trình nghiên cứu này, Hòa thượng đã phân tích rất kỹ đến đạo đức học Phật
giáo Tác giả khẳng định, đạo đức Phật giáo có thể coi như một khoa học nhân bản mà trong đó
“giới luật” và “bát chính đạo” làm nền tảng trong việc xây dựng và hoàn thiện đạo đức, nhân cách con người, con người mà tốt thì xã hội mới có đạo đức Theo tác giả, đạo đức học Phật giáo nhằm mang lại giác ngộ và giải thoát, hạnh phúc và tự do cho một xã hội nhân bản nói riêng và cho toàn thể nhân loại nói chung
- Tác phẩm “Các nguyên tắc đạo đức của Phật tử tại gia” của tác giả Thích Nhật Từ, Nxb
TP Hồ Chí Minh 1995 là công trình nghiên cứu gồm 18 chương, một trăm điều nói về văn hóa ứng xử trong các quan hệ của cuộc sống dành cho các Phật tử tại gia và sự áp dụng các nguyên tắc đạo đức này vào cuộc sống hàng ngày Các điều này được tác giả trình bày giản dị, dễ hiểu Đối với các phật tử có niềm tin với Phật pháp, theo tác giả thì những nguyên tắc ấy làm hành trang để con người tự hoàn thiện nhân cách cá nhân, đem lại hạnh phúc cho gia đình và góp phần
làm ổn định xã hội
Thứ hai: đề cập đến những ứng dụng thiết thực của Phật giáo trong đời sống
- Tác phẩm “Phật giáo với dân tộc” của tác giả Thích Thanh Từ Nxb TP Hồ Chí Minh, ấn
hành năm 1992 Tác giả đã khẳng định đạo Phật đã hòa nhập với cuộc sống của con người Việt Nam Tư tưởng Đạo Phật đã thấm nhuần tinh thần dân tộc và sự liên hệ mật thiết này, người dân Việt Nam coi đạo Phật là đạo của tổ tiên truyền lại Từ buổi đầu dựng nước đến cuối đời Trần, các thiền sư Phật giáo đã có sự đóng góp quan trọng trong công cuộc cứu quốc và xây dựng đời sống chính trị, văn hóa Sự có mặt của Phật giáo chẳng những giúp cho nhà vua có đường lối chính trị sang suốt mà còn hướng dẫn dân tộc tiến cao trên con đường văn minh, đạo đức Những vị Thiền sư thời ấy chẳng những thâm đạt về đạo lý xuất thế mà còn thấu hiểu các tổ chức xã hội, đem lại an lạc thực tế cho dân tộc
Không những khẳng định đạo đức Phật giáo phù hợp với phong tục, tập quán, tín ngưỡng của người Việt, tác giả còn đề cập đến một số giáo lý như: Luân hồi, vô ngã, giải thoát và khẳng
Trang 3định đạo Phật lấy giải thoát làm mục đích Theo đạo Phật, phải biết quý trọng tự do của con người, con người tự do là con người được sống trong đất nước tự do, được sống trong quốc gia văn minh, tiến bộ và con người không bị ràng buộc bởi những hận thù, tù tội…
- Trong Luận án Tiến sĩ Phật học, “Lý thuyết về Nhân tính qua kinh tạng Pàli” của Tác giả
Thích Chơn Thiện, Nxn TP HCM, ấn hành năm 1999 Tác giả đã diễn giải và phân tích giáo lý Duyên Khởi của Đức Phật và trình bày một cách có hệ thống những lời Đức Phật dạy qua kinh tạng Pàli là “Lý thuyết về nhân tính” làm cơ sở xây dựng môi trường văn hóa, giáo dục mới Trong luận án này, tác giả không chỉ đề cấp đến lý thuyết nhân tính do Đức Phật dạy mà còn chỉ
rõ con đường giải phóng các vấn đề khủng hoảng cá nhân và khủng hoảng xã hội trong xã hội hiện đại
Thứ ba: Vai trò của Phật giáo đối với việc giáo dục đạo đức con người Việt Nam
- Luận án Tiến sỹ Triết học của Đặng Thị Lan : “Đạo đức Phật giáo và ảnh hưởng của
nó đến đạo đức con người Việt Nam” Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn năm 2004,
là công trình nghiên cứu đã nêu được một số nội dung cơ bản của đạo đức Phật giáo và ảnh hưởng của đạo đức Phật giáo đến con người Việt Nam Tác giả cũng đưa ra một số giải pháp để phát huy những mặt tích cực và hạn chế những mặt tiêu cực của đạo đức Phật giáo
- Đây là bài viết rất chuyên sâu về mảng của đề tài này, trong đó có những vẫn đề chính yếu sau đây: thứ nhất là bàn về một số khái niệm về đạo đức và nhân sinh và mối quan hệ giữa đạo đức và nhân sinh; thứ hai là ảnh hưởng của Phật giáo đối với quan niệm đạo đức nói chung gắn với tiết thuyết nhà Phật; thứ ba là ảnh hưởng của Phật giáo đối với nhân cách người Việt
- Luận văn Thạc sĩ Triết học của Thích Từ Ân: Quan niệm về nghiệp của Phật giáo và ý nghĩa của nó trong việc giáo dục đạo đức con người Việt Nam hiện nay (Trường Khoa học xã
hội và nhân văn, 2010) Toàn bộ chương một tác giả đã phân tích rất kỹ đến khái niệm Nghiệp của Phật giáo, trình bày nguồn gốc, biểu hiện và những đặc điểm của Nghiệp Chương hai của luận văn, tác giả khảo sát quan điểm của rất nhiều học giả về khái niệm giáo dục, khái niệm đạo đức Theo tác giả nhận thức được giáo lý Nghiệp, con người sẽ có nhiều đức tính tốt bởi biết rõ mọi sự xảy ra đều từ nhân mà thành quả, không một quả nào ngẫu nhiên mà có hay do một thế lực thiêng liêng tạo ra, tất cả đều do con người gieo nhân rồi gặt quả Từ việc khẳng định vai trò quan trọng của giáo lý Nghiệp nói riêng và giáo lý Phật giáo nói chung đối với việc giáo dục đạo đức người Việt Nam hiện nay, tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức theo tinh thần Phật giáo
- Công trình nghiên cứu của nhiều tác giả: Đạo đức học Phật giáo, (Viện Nghiên cứu Phật
học Việt Nam ấn hành, TP Hồ Chí Minh, năm 1995) tập hợp những bài viết của nhiều tác giả tại Hội thảo khoa học do Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam tổ chức Tất cả các bài viết đều nêu bật được những nội dung cơ bản và tính ưu việt của Đạo đức học Phật giáo Vì vậy, theo các tác giả, bảo tồn và phát huy những giá trị Đạo đức Phật giáo là góp phần vào việc để bảo tồn truyền
thống văn hóa của dân tộc Đặc biệt, trong bài viết Những giá trị của đạo đức Phật giáo trong xã hội truyền thống của tác giả Đỗ Văn Nhung đã khẳng định giá trị nhân sinh của Phật giáo, cụ thể
trên phương diện giáo dục đạo đức, giáo dục nhân cách cho con người không chỉ đối với xã hội truyền thống mà tác giả còn khẳng định nhân sinh Phật giáo còn có ý nghĩa và vai trò quan trọng góp phần vào việc điều chỉnh sự cân bằng xã hội hiện đại, giữ cho xã hội không bị lệch lạc trên con đường phát triển
- Chuyên đề “Ảnh hưởng của Phật giáo trong đạo đức và nhân cách của con người Việt Nam hiện nay” của PGS, TS, Hoàng Minh Đô, Tạp chí KHXH miền trung, số ISN 1859 -2635,
số 3năm 2009 Đây là bài viết rất chuyên sâu về mảng của đề tài này, trong đó có những vẫn đề chính yếu sau đây:
+ Bàn về một số khái niệm về đạo đức và nhân sinh và mối quan hệ giữa đạo đức và nhân sinh;
+ Ảnh hưởng của Phật giáo đối với quan niệm đạo đức nói chung gắn với tiết thuyết nhà Phật;
Trang 4+ Ảnh hưởng của Phật giáo đối với nhân cách người Việt
Ngoài ra còn rất nhiều công trình như: Mấy vấn đề Phật giáo và lịch sử tư tưởng Việt Nam của Viện Triết học, Hà Nội, 1986; Lịch sử Phật giáo Việt Nam của PGS Nguyễn Tài Thư (chủ biên), Viện Triết học, Hà Nội, 1991; Lịch sử tư tưởng Việt Nam, tập I của Nguyễn Tài Thư (chủ biên), Nxb Khoa học xã hội, 1993; Thiền học Trần Thái Tông của Nguyễn Đăng Thục, Nxb Văn hóa Thông tin, 1996; Tôn giáo tín ngưỡng hiện nay, mấy vấn đề lý luận và thực tiễn cấp thiết, Trung tâm Thông tin tư liệu - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 1996; Văn hóa Phật giáo và lối sống của người Việt ở Hà Nội và châu thổ Bắc Bộ của Nguyễn Thị Bảy, Nxb Văn hóa thông tin 1997; ảnh hưởng của các hệ tư tưởng và tôn giáo đối với con người Việt Nam hiện nay của Nguyễn Tài Thư (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội 1997; Tư tưởng triết của học Thiền phái Trúc Lâm đời Trần của Trương Văn Chung, Nxb Chính trị quốc gia, 1998; ảnh hưởng của tư tưởng triết học Phật giáo trong đời sống văn hóa tinh thần ở Việt Nam của Lê Hữu Tuấn, Luận án tiến sĩ triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 1998; Đạo Phật với con người Việt Nam do Hoàng Yến, Trường Tâm biên dich, Nxb Phương Đông;Tư tưởng Phật giáo Việt Nam của Nguyễn Duy Hinh, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1999; Phật Giáo với văn hóa Việt Nam của Nguyễn Đăng Duy, Nxb Hà Nội, 1999; Đại cương triết học Phật giáo Việt Nam, tập I của Nguyễn Hùng Hậu, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2002 v.v
Có thể nhận xét một cách khái quát, những công trình nghiên cứu trên đều thống nhất ở một số điểm: Phật giáo có ảnh hưởng nhất định trong đời sống xã hội Việt Nam, đặc biệt là đời sống tinh thần Những triết lý đầy tính nhân sinh của Phật giáo kết hợp với văn hóa truyền thống
đã tạo nên sự phong phú của đời sống tinh thần của con người Việt Nam Những công trình nghiên cứu nói trên, trực tiếp hoặc gián tiếp, ở các mức độ và khía cạnh khác nhau, đã thể hiện
tư tưởng triết học Phật giáo và ảnh hưởng của nó đối với đời sống xã hội Việt Nam Do đó, việc đánh giá những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của Phật giáo, mà trước hết là nhân sinh quan Phật
giáo, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực, hạn chế
những ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng triết học này trong đời sống xã hội Việt Nam lâu nay, là việc làm hết sức có ý nghĩa Tuy nhiên, việc làm sáng tỏ ảnh hưởng của Phật giáo nói chung và nhân sinh quan Phật giáo nói riêng đối với việc giáo dục đạo đức con người Việt Nam dưới tác động mạnh mẽ của công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay thì hãy còn chưa nhiều Vì vậy, luận văn có nhiệm vụ là: trên cơ sở tiếp thu, kế thừa những kết quả nghiên cứu của những công trình
đi trước để khảo sát đánh giá sự ảnh hưởng nhân sinh quan Phật giáo đối với việc giáo dục đạo đức trong quá trình đổi mới ở Việt Nam hiện nay
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu:
Trên cơ sở lý luận mác-xít luận, luận văn làm sáng tỏ về tư tưởng nhân sinh của đạo Phật trong kinh Pàli, đồng thời nêu lên mối quan hệ về lĩnh vực nhân sinh của đạo Phật với đời sống nhân loại, cũng như những đóng góp của nó về lĩnh vực giáo dục đạo đức của người việt Nam hiện nay
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Trình bày khái quát quá trình hình thành, phát triển của bộ kinh Pali và tư tưởng nh©n sinh mà bộ kinh Pàli đề cập
- Trình bày một số khái niệm cơ bản về giáo dục và đạo đức làm cơ sở lý luận để khẳng định vai trò giáo dục đạo đức của tư tưởng nhân sinh của Phật giáo
- Phân tích và làm rõ ảnh hưởng tư tưởng nhân sinh của Phật giáo trong việc giáo dục đạo đức truyền thống con người Việt Nam
- Đưa ra một số giải pháp nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng nhân sinh đối với việc giáo dục đạo đức hiện nay ở nước ta
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở lý luận
Trang 5Luận văn vận dụng cỏc nguyờn lý, quan điểm của triết học mỏc-xớt như: quan điểm duy vật biện chứng, duy vật lịch sử; tư tưởng Hồ Chớ Minh về tụn giỏo và đạo đức tụn giỏo; đường lối, chủ trương, chớnh sỏch của Đảng và Nhà nước Việt Nam về tụn giỏo núi chung và Phật giỏo núi riờng
4.2 Phương phỏp nghiờn cứu
Luận văn chủ yếu sử dụng phương phỏp duy vật biện chứng của triết học Mỏc-Lờnin, đồng thời kết hợp với một số phương phỏp nghiờn cứu khỏc: phương phỏp phõn tớch- tổng hợp, phương phỏp so sỏnh, phương phỏp logớc, lịch sử … Ngoài ra , tỏc giả cũn sử dụng cỏc phương phỏp chung của khoa học xó hội như phõn tớch, so sỏnh, hệ thống, khỏi quỏt, đồng thời kết hợp với cỏc phương phỏp nghiờn cứu của tụn giỏo học, văn húa học, sử học…trờn cơ sở tiếp thu những thành tựu cú liờn quan của cỏc tỏc giả khỏc
5 Đối tượng và phạm vi nghiờn cứu
Luận văn tập trung nghiờn cứu về tư tưởng nhõn sinh của đạo Phật thụng qua bộ kinh Pàli, ảnh hưởng của nú đối với việc giỏo dục đạo đức của con người Việt Nam hiện nay
6 Đúng gúp của luận văn
Luận văn gúp phần làm sỏng tỏ vai trũ của đạo Phật với những học thuyết triết học mang lại cho việc giỏo dục và đào tạo con người, gúp phần quan trọng trong việc xõy dựng và bảo vệ
tổ quốc, đồng thời tạo ra cỏi nhỡn khỏch quan hơn về đạo Phật
Luận văn cú thể làm tài liệu tham khảo cho sinh viờn nghiờn cứu về tư tưởng nhõn sinh cũng như cỏc phạm trự triết học của đạo Phật và một số ngành liờn quan
7 Kết cấu luận văn
Luận văn gồm phần mở đầu, nội dung chớnh, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục Trong phần nội dung chớnh của luận văn gồm 2 chương, 5 tiết
References
1 Trần Văn Anh(1998), Bỏo người cụng giỏo Việt Nam, số 27, ra ngày 4 thỏng 07
2 Ban Tụn giỏo Chớnh Phủ (2006), Tụn giỏo và chớnh sỏch tụn giỏo ở Việt Nam, Nxb
chớnh trị quốc gia, Hà Nội
3 Ban Tôn giáo Chính Phủ (2005), Vấn đề tôn giáo ở Việt Nam,
http://vietnamembasy.us/tintuc.com.vn
4 Ban hoằng Phỏp Trung Ương (2003), Phật học cơ bản, tập 1, Nxb Tụn giỏo, Hà Nội
5 Ban hoằng Phỏp Trung Ương (2003), Phật học cơ bản, tập 2, Nxb Tụn giỏo, Hà
Nội
6 Ban hoằng Phỏp Trung Ương (2003), Phật học cơ bản, tập 3, Nxb Tụn giỏo, Hà
Nội
7 Ban hoằng Phỏp Trung Ương (2003), Phật học cơ bản, tập 4, Nxb Tụn giỏo, Hà
Nội
8 Doón Chớnh (1997), Tư tưởng giải thoỏt trong triết học Ấn Độ, Nxb CTQG Hà Nội
9 Nguyễn Văn Chế (1976), Những vấn đề cơ bản trong Phật học Hội Phật giỏo thống
nhất Việt Nam xuất bản
10 C.Mỏc và Pha.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 1, Nxb chớnh trị quốc gia, Hà Nội
11 C.Mỏc và Ph.Ăngghen (1980), Tuyển tập, tập 1, Nxb Sự thật, Hà Nội
12 Thớch Minh Chõu dịch (1993), Kinh Phỏp Cỳ, Viện nghiờn cứu
Phật học Việt Nam ấn hành
13 Thớch Minh Chõu (2002), Đạo đức Phật giỏo và hạnh phỳc con người, Nxb Tụn
giỏo, Hà Nội
14 Diane Morgan (2006), Triết học và tụn giỏo phương Đụng, Nxb Tụn giỏo, Hà Nội
15 Nhậm Kế Dũ (chủ biờn) (1985), Tụn giỏo từ điển, Thượng Hải thư xuất bản xó
16 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tiểu bộ, tập 1, Nxb Tụn giỏo, Hà Nội
Trang 617 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tiểu bộ, tập 2, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
18 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tiểu bộ, tập 3, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
19 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2012), Kinh Trung bộ, tập 1, Viện Nghiên cứu Phật học
Việt Nam
20 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2012), Kinh Trung bộ, tập 2, Viện Nghiên cứu Phật học
Việt Nam
21 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2005), Kinh Trường bộ, tập 1, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
22 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2005), Kinh Trường bộ, tập 2, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
23 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tương Ưng bộ, tập 1, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
24 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tương Ưng bộ, tập 2, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
25 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tương Ưng bộ, tập 3, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
26 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tương Ưng bộ, tập 3, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
27 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tăng Chi bộ, tập 1, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
28 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2000), Kinh Tăng Chi bộ, tập 1, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
29 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2005), Kinh Trường A Hàm, tập 1, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
30 Đại Tạng Kinh Việt Nam (2012), Kinh Trung A Hàm, toàn tập, Viện nghiên cứu
Phật học Việt Nam
31 Đảng Cộng Sản Việt Nam (2011), Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ XI, Nxb
chính trị quốc gia, Hà Nội
32 Nguyễn Tấn Đắc (2004), Người Ma Lai và Muslim ở Việt Nam, Tạp chí Khoa học
xã hội, số 2
33 Cao Hữu Đính (1996), Văn học sửu Phật giáo, Nxb Thuận Hóa, Huế
34 Cao Hữu Đính dịch (1996), Kinh Na Tiên tỳ kheo, Nxb Thuận Hóa, Huế
35 Trần Thái Đỉnh (1961), Triết học nhập môn, Nxb Ra khơi
36 Thích Kiên Định (2007), Từ điển Phạn-Anh-Việt, Nxb Thuận Hóa, Huế
37 Hoàng Minh Đô (2009), Những đóng góp của Tam Tổ Trúc Lâm cho sự phát triển của Phật giáo thời Trần và tư tưởng việt Nam, Tạp chí nghiên cứu Phật học, số ISN 1859-0403,
số 6
38 Hoàng Minh Đô (2009), Ảnh hưởng của Phật giáo trong đạo đức và nhân cách của con người việt Nam hiện nay, Tạp chí KHXH miền Trung, số ISN 1859-2635, số 3
39 Thích Quảng Độ (dịch) (2000), Phật Quang Đại Từ điển, Hội văn hóa giáo dục Linh
Sơn, Đài Bắc xuất bản, Đài Loan
40 Thích Mãn Giác (1967), Lịch sử triết học Ấn Độ, Ban Tu thư viện Đại học Vạn
Hạnh, Sài Gòn
41 Mai Thanh Hải (1998), Tôn giáo thế giới và Việt Nam, Nxb Công An nhân dân, Hà
Nội
42 Thích Nhất Hạnh (1965), Những vấn đề nhận thức trong Duy thức học, Nxb Lá Bối,
Sài Gòn
43 Thích Nhất Hạnh (1971), Nẻo vào thiền học, Nxb Lá Bối, Sài Gòn
44 Nguyễn Hùng Hậu (2004), Đại Cương triết học Phật giáo Việt Nam, Nxb khoa học
45 Nguyễn Hùng Hậu (1993), Biện chứng pháp trong kinh Kim Cương, Nội san nghiên
cứu Phật học, số 9/1993, Hà Nội
46 Nguyễn Hùng Hậu (2004), Triết lý trong văn hoá phương Đông, Nxb Đại học sư
phạm
47 Đỗ Quang Hưng (2003), Bước đầu tìm hiểu về mối quan hệ giữa nhà nước và giáo hội, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
48 Đỗ Minh Hợp, Nguyễn Thanh, Nguyễn Anh Tuấn (2006), Đại Cương lịch sử triết học Phương Tây, Nxb tổng hợp TP Hồ Chí Minh
49 Heinrich Zimmer (2006), Triết học ấn Độ một cách tiếp cận mới, Nxb Văn hoá
thông tin
Trang 750 Hội khoa học lịch sử Việt Nam (2006), Những vấn đề nhân học Tôn giáo, Tạp chí
xưa và nay, Nxb Đà Nẵng
51 Thích Hân Hiền (1996), Giáo lý cơ bản, Nxb Thành hội Phật giáo TP.Hồ Chí Minh
52 Nguyễn Duy Hinh (2007), Triết học Phật giáo Việt Nam, Nxb Văn hoá thông tin,
Viện văn hoá
53 Karl Jaspers, Lª T«n Nghiªm dÞch (1969), TriÕt häc nhËp m«n, Nxb trung t©m häc
liÖu Sài Gòn
54 Thích Thanh Kiểm (1998), Lịch sử Phật giáo Ấn Độ, Thành hội Phật giáo thành phố
Hồ Chí Minh
55 Trần Khang Khang và Lê Cự Lộc (dịch), (2001), C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I Lênin, Bàn
về tôn giáo và chủ nghĩa vô thần, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
56 Thích Đức Nghiệp (1995), Đạo Phật Việt Nam, Nxb TP Hồ Chí Minh
57 Thích Trí Quảng (2008), Phật giáo nhập thế và phát triển, quyển 1 và 2, Nxb Tôn giáo,
Hà Nội
58 Trần Nguyễn Du Sa, Nguyễn Anh Dũng, Phan Thị Hồng Ngân (2006), Bách Khoa Tôn giáo Đông – Tây, Nxb Văn hoá thông tin
59 Tuệ Sĩ (2004), Tinh hoa triết học Phật giáo, Ban tu thư Phật học
60 Thích Thiện Siêu (2000), Ngũ uẩn vô ngã, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
61 Suzuki (Trúc Thiên –dịch 1971), Cốt tuỷ Đạo Phật, Nxb An Tiên
62 Kimura Taiken, Thích Quảng Độ dịch (1959), Đại thừa Phật giáo tư tưởng luận, Tu
Thư Đại Học Vạn Hạnh Sài Gòn
63 Kimura Taiken, Thích Quảng Độ dịch (1993), Đại thừa Phật giáo tư tưởng luận,
Thành Hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh
64 Kimura Taiken, Thích Quảng Độ dịch (1959), Tiểu thừa Phật giáo tư tưởng luận, Tu
Thư Đại Học Vạn Hạnh Sài Gòn
65 Thích Chơn Thiện (1999), Lý thuyết nhân tính qua Kinh tạng Pàli, Nxb TP Hồ Chí
Minh
66 Thích Chơn Thiện (2008), Phật học khái luận, Nxb Phương Đông
67 Thích Tâm Thiện (2000), Vấn đề cơ bản trong triết học Phật giáo, Nxb TP Hồ Chí
Minh
68 Thích Tâm Thiện (1998), Tìm hiểu nhân sinh quan Phật giáo, Nxb TP Hồ Chí Minh
69 Nguyễn Tài Thư (2004), Ảnh hưởng của các tư tưởng và tôn giáo đối với con người Việt Nam, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội
70 Thích Nguyên Thường (1997 ), Tôn giáo và đời sống hiện đại, Tập 1, 2, Nxb Thông
tin khoa học xã hội, Hà Nội
71 Thích Đức Trường (2008), Tôn giáo khái niệm và lịch sử, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
72 Đặng Nghiên Vạn (2002), Dân tộc, văn hoá, tôn giáo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội
73 Viện Triết học (1986), Những vấn đề về Phật giáo và lịch sử tư tưởng Việt Nam, ủy
ban Khoa học xã hội Việt Nam, Hà Nội
74 Viện nghiên cứu Tôn giáo (1994), Về Tôn giáo, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội
75 Nguyễn Hữu Vui (1993), “Tôn giáo và đạo đức-nhìn từ mặt triết học”, Tạp chí triết
học số 4
76 Nguyễn Hữu Vui, Trương Hải Cường (2003), Tập bài giảng tôn giáo học, Nxb chính
trị quốc gia, Hà Nội
77 Nguyễn Hữu Vui (2004), Lịch sử triết học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
78 Trương Như Vương (2005), Tìm hiểu đạo đức trong Kinh Thánh (luận án tiến sĩ),
Nxb Tôn giáo, Hà Nội
79 Trần Phương Lan dịch (2000), Kinh Tương Ưng Bộ, tập 2, Nxb Tôn giáo, Hà Nội
Trang 880 Nguyễn Thị Hồng Nga, (2008), "Vai trò của Phật giáo với văn hoá Việt Nam thời kỳ
du nhập đến thế kỷ XIII", khúa luận tốt nghiệp, chuyờn ngành triết học, k 48, Trường Đại học
khoa học xó hội và nhõn văn, Đại học quốc gia Hà Nội
81 Narada Thera, Phạm Kim Khỏnh dịch (1998), Nxb Tp Hồ Chớ Minh
82 Phạm Thị Xờ (1996), ảnh hưởng của tư tưởng Phật giỏo trong lối sống của người Huế hiện nay, Luận văn thạc sĩ triết học, Học viện Chớnh trị Quốc gia Hồ Chớ Minh, Hà Nội
83 Bloch, Maurice và Jonanthan Parry (1987), Death and the Regeneration of Life,
Cambridge and New York Press
84 Walpola Rahula (1999), Lời giỏo huấn của Phật đà Nxb Tụn giỏo, Hà Nội
85 A.K Warder (1991), Indian Buddhism, Motilal Banarsidass Publihers, Pvt Ltd
Delhi,