Bài 12. Số từ và lượng từ

Khi biểu thị số lượng của sự vật, số từ thường đứng trước danh từ... Bài tập nhanh : Tìm số từ trong đoạn văn sau:.[r]

Giáo viên: NGUYỄN MINH CHÍ

Giáo viên: NGUYỄN MINH CHÍ TRƯỜNG THCS THỊ CẦU

câu ?

Trả lời: Cụm danh từ là tổ hợp từ do danh từ

và một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo

*Ví dụ: một giáo viên, những em học sinh…

* Đặt câu:

Mẹ em là một giáo viên

Tiết 52: SỐ TỪ VÀ LƯỢNG TỪ

I Số từ1.Bài tập:

a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: “ Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi”

( Sơn Tinh, Thủy Tinh)

b Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng

có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng

1.Bài tập:

a.Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo:

“ Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi

chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ

b Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng

Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn

? Em hiểu như thế nào là

số từ?

*Ghi nhớ ý 1: Số từ là những từ chỉ số

lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị

số lượng của sự vật, số từ thường đứng

trước danh từ Khi biểu thị thứ tự, số từ

đứng sau danh từ

? Lấy Ví dụ về số từ trong những văn bản đã học?

a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: “ Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh

chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng

( Sơn Tinh, Thủy Tinh)

- Ý nghĩa: chỉ số lượng là hai

-Đôi: không phải số từ vì đôi

không mang đặc điểm của số từ

1.Đôi: là danh từ chỉ đơn vị gắn với ý nghĩa số lượng

1 *Ghi nhớ ý 2: Cần phân biệt số từ với

những danh từ chỉ đơn vị gắn với ý

như từ đôi?

các từ có ý nghĩa khái quát và công

dụng như từ đôi: Cặp, tá, chục….

Ghi nhớ

* Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số lượng của sự vật, số từ thường đứng trước danh từ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau

danh từ

* Cần phân biệt số từ với những danh từ chỉ đơn vị

gắn với ý nghĩa số lượng

Bài tập nhanh: Tìm số từ trong đoạn văn sau:

a.Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình Chàng lại ném nó xuống sông Lần thứ ba, vẫn thanh sắt ấy mắc vào lưới

Lấy làm lạ, Thận đưa thanh sắt lại cạnh mồi lửa nhìn

xem Bỗng chàng reo lên:

- Ha ha ! Một lưỡi gươm !

II Lượng từ:

1.Bài tập 1:

a.(…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thết đãi những kẻ thua trận Cả

mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ thấy Thach Sanh chỉ cho

dọn ra vẻn vẹn có một niêu cơm tí xíu, bĩu môi, không muốn cầm đũa

( Thach Sanh)

1.Bài tập 1:(…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng.

Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thết đãi những kẻ thua trận Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ thấy Thach Sanh chỉ

cho dọn ra vẻn vẹn có một niêu cơm tí xíu, bĩu môi, không muốn cầm đũa

( Thach Sanh)

? Các từ được in đậm bổ sung ý nghĩa cho từ

nào ?

? Các từ được in đậm

đứng ở vị trí nào trong cụm từ và bổ sung ý nghĩa gì ?

- Đứng trước danh từ, bổ sung ý nghĩa về lượng (lượng nhiều) cho danh từ

b Đầu lòng hai ả tố nga,

Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân

Mai cốt cách tuyết tinh thần,

Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười

(Nguyễn Du)

- Bổ sung ý nghĩa về lượng ( lượng ít)

? Thế nào là lượng

từ ?

* Ghi nhớ ý 1:Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật

? Kể tên một số lượng từ trong những văn

bản đã học?

1 Ví dụ: Cả bọn thấy mệt mỏi, rã rời, mỗi người một việc, ( Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng); các thầy…… ( Thầy bói

xem voi)

? So sánh lượng từ với số từ có gì giống

và khác nhau?

*Giống nhau:

- Đều đứng trước danh từ và bổ sung ý nghĩa cho danh từ

*Khác nhau:

-Số từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật

- Lượng từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật

? Xếp các lượng từ nói trên vào mô hình

*Ghi nhớ ý 2:Dựa vào vị trí trong cụm danh từ, có thể chia lượng từ thành hai nhóm :

•Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể;

•Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp hay phân phối

Bài tập nhanh: Tìm lượng từ trong

đoạn thơ sau?

Rồi Bác đi dém chănTừng người từng người một

Sợ cháu mình giật thộtBác nhón chân nhẹ nhàng

( Minh Huệ)

III Luyện tập:

1 Bài 1: Tìm số từ trong bài thơ sau Xác định ý nghĩa của

các số từ ấy

Không ngủ được

Một canh…hai canh…lại ba canh,

Trằn trọc băn khoăn, giấc chẳng thành;

Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt,

Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh

( Hồ Chí Minh)

* Một, hai, ba ( canh), năm ( cánh)- chỉ số lượng

* Bốn, năm ( canh bốn, canh năm)- chỉ số thứ tự

3 Bài tập 2: các từ in đậm trong hai dòng thơ sau được dùng với ý nghĩa như thế nào?

Con đi trăm núi ngàn khe Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm.

( Tố Hữu)

1 Trăm, ngàn, muôn- dùng với ý nghĩa

chỉ số lượng rất nhiều

3 Bài tập 3: Qua hai ví dụ sau, em thấy nghĩa của từ từng

và mỗi có gì khác nhau:

a.Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, rời từng dãy núi (…)

( Sơn Tinh, Thủy Tinh)

b Một hôm, bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tướng rút lui mỗi

người một ngả

(Sự Tích Hồ Gươm)

• Giống nhau:Mỗi, từng: đều tách ra từng sự vật, từng cá thể

• Khác nhau:- Từng: mang ý nghĩa lần lượt theo trình tự, hết

cá thể này đến cá thể khác

- Mỗi: mang ý nghĩa nhấn mạnh, tách riêng từng cá thể,

Lượng từ

Số từ đứng trước

danh từ biểu thị

Số từ đứng sau danh từ biểu thị Nhóm chỉ ý

nghĩa toàn thể

Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp

Hoạt động tiếp nối:

*Học sinh yếu- kém:

Học ghi nhớ,nắm chắc nội dung bài,

làm bài tập 1,2 SBT, tìm chép những câu văn, đoạn văn có sử dụng số từ, lượng từ

*Học sinh kha giỏi: Ngoài những yêu cầu trên làm BT 3, 4 SBT,

Viết đoạn văn có sử dụng số từ, lượng từ theo chủ đề tự chọn