Bài 12. Số từ và lượng từ

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho những từ nào trong câu?. hai, một trăm, chín, một Đứng trước danh từ, bổ sung ý nghĩa về số lượng... thứ sáu Đứng sau danh từ, bổ

Tiết 52

SỐ TỪ VÀ LƯỢNG TỪ

a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm

những gì, vua bảo: “ Một trăm ván

cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng

và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa

chín hồng mao, mỗi thứ một đôi”.

(Sơn Tinh, Thuỷ Tinh ) Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho

những từ nào trong câu?

I Số từ

1 V í dụ:

Tiết 52: Số từ và lượng t ừ

a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo:

hai, một trăm, chín, một

Đứng trước danh từ, bổ

sung ý nghĩa về số lượng.

b.Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở làngGióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn

và có tiếng là phúc đức

? Từ in đậm trong câu trên bổ sung ý

nghĩa cho từ nào trong câu?

thứ sáu

Đứng sau danh từ, bổ sung

ý nghĩa về số thứ tự.

Em hiểu như thế nào là

số từ?

Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số lượng của sự vật, số từ thường đứng trước

danh từ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng

sau danh từ

a Hai chàng tâu hỏi đồ sính lễ cần sắm những

gì, vua bảo: “ Một trăm ván cơm nếp, một

trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà

chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi”

(Sơn Tinh, Thuỷ Tinh )

C âu hỏi thảo luận

- Từ đôi đứng ở vị trí nào trong cụm từ?

- Từ đôi có ý nghĩa gì?

- Từ đôi có phải là số từ không?

Đôi: đứng sau số từ

Ý nghĩa: chỉ số lượng là hai

Đôi: không phải số từ vì

đôi không mang đặc điểm của số từ

Đôi là danh từ chỉ đơn vị gắn với ý nghĩa số

Tìm thêm các từ

có ý nghĩa khái quát và công dụng như từ đôi ?

- Các từ có ý nghĩa khái quát và công dụng như từ

đôi: cặp, tá…

* Ghi nhớ1:SGK/ 128

- Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số

lượng của sự vật, số từ thường

đứng trước danh từ Khi biểu thị thứ

tự, số từ đứng sau danh từ.

- Cần phân biệt số từ với những

danh từ chỉ đơn vị gắn với ý nghĩa

số lượng.

Bài tập nhanh: Tìm số từ trong đoạn văn

sau:

Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình Chàng ném

xuống sông Lần thứ ba, vẫn thanh sắt ấy mắc vào lưới Lấy làm lạ, Thận đưa thanh sắt lại cạnh mồi lửa nhìn xem Bỗng

chàng reo lên:

- Ha ha! Một lưỡi gươm!

II Lượng từ

1 Ví dụ: (…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thết đãi những kẻ thua trận Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ thấy Thạch Sanh chỉ cho dọn ra vẻn vẹn có một niêu cơm tí xíu, bĩu môi,

không muốn cầm đũa

(Thạch Sanh)

Ví dụ: (…) Các hoàng tử phải cởi giáp xin hàng

Thạch Sanh sai dọn một bữa cơm thết đãi

những kẻ thua trận Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ

thấy Thạch Sanh chỉ cho dọn ra vẻn vẹn có một niêu

cơm tí xíu, bĩu môi, không muốn cầm đũa.

(Thạch Sanh)

Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho những từ nào?

Các từ được in đậm đứng ở

vị trí nào trong cụm từ và

bổ sung ý nghĩa gì ?

các, những, cả mấy

Đứng trước danh từ, bổ sung ý nghĩa về lượng (lượng nhiều hay ít) cho danh từ.

Thế nào là lượng từ ?

Lượng từ là những từ chỉ lượng

ít hay nhiều của sự vật.

Xếp các lượng từ dưới đây vào mô

hình cụm danh từ?

1.Các hoàng tử, 2 những kẻ thua trận 3.Cả mấy vạn tướng lĩnh, quân sĩ, 4 Mỗi người

Phần trước Phần Trung tâm Phần sau

Mô hình cụm danh từ

Dựa vào vị trí trong cụm danh từ,

Phần trước Phần Trung tâm Phần sau

thua trận

Lượng từ chia làm hai nhóm:

- Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể: cả, tất cả, tất thảy…

- Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp hay

phân phối: những, mọi ,mỗi, từng…

* Ghi nhớ 2:SGK/129

* Lượng từ là những từ chỉ lượng ít hay nhiều của sự vật

* Dựa vào vị trí trong cụm danh từ,

có thể chia lượng từ thành hai

nhóm :

- Nhóm chỉ ý nghĩa toàn thể;

- Nhóm chỉ ý nghĩa tập hợp hay

Bài tập 2: Các từ in đậm trong hai dòng thơ sau được dùng với ý nghĩa như thế nào?

Con đi trăm núi ngàn khe

Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm.

(Tố Hữu)

lượng rất nhiều

Bài tập 3: Qua hai ví dụ sau, em thấy nghĩa

a.Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời

từng dãy núi ( )

(Sơn Tinh, Thuỷ Tinh)

b Một hôm bị giặc đuổi, Lê Lợi và các tướng

rút lui mỗi người một ngả

(Sự tích Hồ Gươm)

- Mỗi: mang ý nghĩa nhấn mạnh, tách

riêng từng cá thể, không mang ý nghĩa lần lượt

Bài tập củng cố

Dùng số từ, lượng từ gọi tên các

sự vật trong các bức tranh sau.

Hướng dẫn học bài ở nhà

* Bài cũ:

- Học thuộc ghi nhớ SGK.

- Làm bài tập đầy đủ.

*Chuẩn bị bài mới:

- Ôn tập văn học dân gian

- Xem và học lại các khái niệm truyện dân gian:

Cổ tích, truyền thuyết, ngụ ngôn và truyện cười.

XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN

CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH