Báo cáo đổi mới PPDH

Đối với riêng bộ môn Sinh học, trong trường THPT để dạy và học theo hướng tích cực cần: giảm tỷ lệ diễn giảng thông báo, tăng cường diễn giảng nêu vấn đề, nâng cao chất lượng thực hành t

BÁO CÁO VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

SINH HỌC Ở TRƯỜNG THPT

Để nâng cao chất lượng giảng dạy, trong mấy năm qua, ngành GD & ĐT đã kiên trì phát động cuộc vận động đổi mới phương pháp nâng cao tính tích cực, sáng tạo của người học trong quá trình dạy học, đó chính là phương pháp dạy học tích cực

Đối với riêng bộ môn Sinh học, trong trường THPT để dạy và học theo hướng tích cực cần: giảm tỷ lệ diễn giảng thông báo, tăng cường diễn giảng nêu vấn đề, nâng cao chất lượng thực hành trong phòng thí nghiệm tăng cường các bài tập nghiên cứu khoa học Sinh học, giải quyết các tình huống có vấn đề, tăng thời gian

tự học, nghiên cứu SGK, kết hợp với sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy Muốn vậy, mỗi giáo viên cần chú trọng dạy cho học sinh cách học và tự học

Sau đây là báo cáo về một số kinh nghiệm của bản thân tôi khi tham gia giảng dạy môn Sinh học ở cả 3 khối lớp tại trường THPT Trần Phú trong việc ứng dụng các PPDH vào mỗi tiết học:

Ngay từ năm học đầu tiên ở lớp 10, tôi đã bước đầu hình thành và hướng dẫn học sinh cách học ở nhà và trên lớp thông qua dạy cách đọc SGK, tài liệu trước khi đến lớp

Với những nội dung kiến thức dài, khó, các bài thực hành, kiến thức có liên quan đến thực tế tôi thường ra các câu hỏi, bài tập định hướng để học sinh thu thập thông tin từ các nguồn khác như trên Internet, tài liệu tham khảo, thực tế để tìm cách trả lời Câu hỏi đặt ra yêu cầu phải khái quát được nội dung cơ bản, vận dụng tư duy để khám phá trả lời

Một đặc trưng của Sinh học là cần hướng dẫn học sinh học theo hướng tổng hợp kiến thức bằng bảng biểu, theo sơ đồ, hệ thống hoá kiến thức, học qua hình vẽ, sơ đồ, giải thích các hiện tượng thực tế có liên quan đến kiến thức vừa học Kiến thức Sinh học bao gồm nhiều khái niệm trừu tượng, hiện tượng khó giải thích và chúng có mối quan hệ qua lại mật thiết với nhau, vì thế một PPDH hiện đại gần đây đã được áp dụng là hướng dẫn hoc sinh thiết lập được bản đồ tư duy để học bài một cách có hệ thống

và chi tiết Học sinh có thể lập trên giấy hoặc thiết kế và trình bày trên máy tính, máy chiếu thông qua đó thường xuyên rèn cho học sinh được trình bày ý kiến của bản thân về một vấn đề nào đó, từ

đó phát triển kĩ năng sống một cách toàn diện

So với những năm trước, dạy theo phương pháp truyền thống, cũng có kết hợp sử dụng tranh ảnh, mô hình, nhưng chủ yếu là sử dụng phương pháp thuyết trình kết hợp với phương pháp trực quan minh hoạ Trong giờ dạy học, chủ yếu giáo viên giảng,

chỉ trên sơ đồ tranh ảnh còn học sinh nghe, quan sát và ghi chép Với cách dạy - học như thế rất khó đánh giá được sự hiểu bài của học sinh Việc kiểm tra, đánh giá chỉ thực hiện khi kiểm tra học trình, bài làm học sinh thường máy móc sao chép từ vở ghi không thể hiện tính sáng tạo trong trả lời các câu hỏi

Thời gian gần đây, cùng với phong trào đổi mới phương pháp dạy học chung, tôi đã tăng cường sử dụng các phương tiện, thiết

bị dạy học hiện đại nhằm tăng hiệu quả của phương pháp trực quan Với sự đầu tư trang thiết bị dạy học đầy đủ, số phòng học

bộ môn tăng (trong năm học 2009 – 2010 trường đã có 4 phòng học bộ môn sinh, mỗi phòng có đủ máy tính, máy chiếu, hệ thống loa, tăng âm đạt tiêu chuẩn và các đồ dùng thí nghiệm, thực hành, ngoài ra còn có 4 bảng tương tác thông minh ở các bộ môn ) đã tạo điều kiện tốt để tiến hành các tiết dạy trực quan, sinh động

Không chỉ có giáo viên ứng dung công nghệ thông tin trong các tiết dạy mà bên cạnh đó tôi còn hướng dẫn học sinh cách khai thác, tìm kiếm thông tin trên internet, cách trình bày bài thuyết trình bằng Powerpoint, các thao tác cơ bản trên máy tính, máy chiếu Như thế đã giúp được học sinh bắt kịp được với các phương pháp hiện đại, vì vậy giờ học đã sôi nổi hơn, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh hơn, học sinh thực sự tự lực tìm kiếm tri thức, được hoạt động nhiều hơn, tích cực hơn và tiếp thu bài tốt hơn Giờ dạy được đánh giá đạt kết quả tốt

Tuy nhiên cũng còn một số học sinh còn trầm, chưa biết cách tự học, chưa tự tin thể hiện mình nên kết quả chưa cao Hơn nữa, không phải bài dạy nào cũng có thể sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại, tiết học nào cũng được tổ chức tại phòng học bộ môn nên giáo viên cũng cần năng động vận dụng các PPDH linh hoạt để hiệu quả bài giảng được tốt

Sự ưu việt của các thiết bị dạy học khiến tôi thấy cần xây dựng một ngân hàng các bài giảng điện tử, bài giảng trên bảng tương tác hoặc chỉ đơn giản là ngân hàng các hình ảnh tĩnh, ảnh động, phim tương ứng của mỗi bài để các giáo viên bộ môn có cơ

sở để thực hiện, rút ngắn thời gian chuẩn bị các tiết học của mình Việc làm này đã và đang được tiến hành tại tổ chuyên môn Sinh chúng tôi

Tuy nhiên muốn tạo được thói quen tự học cho học sinh thì tất cả các giáo viên cần thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp dạy - học ở tất cả các phần học, bài học một cách thường xuyên

Trên đây là một số báo cáo cụ thể trong quá trình giảng dạy môn sinh học theo hướng dạy học sinh học và tự học để thực hiện tốt mục tiêu đào tạo đã đề ra là hình thành và phát triển toàn diện nhân cách, tạo những tiền đề để các em trở thành “người lao

động có tri thức, có năng lực thực hành, tự chủ năng động và sáng tạo ”

Người viết

Nguyễn Thị Bích Ngọc