Tuần 16. Người lái đò Sông Đà (trích)

+ không một phút nghỉ tay nghỉ mắt, phải phá luôn vòng vây thứ 2 và đổi luôn chiến thuật: từ phòng thủ chắc chắn ở trùng vi 1 sang tấn công chủ động: ‘’ ông đò nắm chặt được cái bờm son[r]

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

1 SÔNG ĐÀ hung bạo

 Lời đề từ: sông Đà có hướng chảy độc nhất  mang sẵn trong mình tâm địa, diện mạo cảu một kẻ thù

số 1

 Cảnh đá bờ sông dựng vách thành

- Cao: dựng vách thành

- Lòng sông hẹp:

+ đá chẹt dòng sông Đà như một cái yết hầu

+ có quãng con nai con hổ vọt từ bờ bên này sang bờ bên kia

 Nước chảy mạnh và xiết < cách nói gián tiếp>

- Lạnh và tối: chỉ lúc chính ngọ mới có mặt trời

 Lien tưởng độc đáo giữa 1 phút giay của đời sống thị thành với 1 khoảnh khắc chốn thiên nhiên hoáng sơ

 Cảnh mặt ghềnh Hát Loong:

- Trải dài vút tầm mắt: dài hang cây số

- Chuyển động mạnh mẽ, dữ dội: nước xô đá, đá xô song, song xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt

- Nt: điệp ngữ vòng, nhân hóa, nhịp văn ngắn, dồn dập ở đầu câu, trả dài ở cuối câu

 Mối đe dọa cho bất kì người lái đò nào

 Những cái hút nước chết người:

- Sâu thăm thẳm: như cái bê tông thả xuống sông chuẩn bị làm móng cầu

- Kích thước lớn, cường lực ghê gớm: ‘’ nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc’’, nước ặc ặc lên như rót dầu sôi vào’’

 Hình ảnh gợi âm thanh

- Đầy dấu hiệu chết chóc: ‘’cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn’’

- Tg dung tri thức ngành điện ảnh để làm nổi bật đặc điểm, sự nguy hiểm của nhũng cái hút nước

 Thác đá

- Tiếng thác với đủ cung bậc cảm xúc: tiếng thác nước nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằng mà chế nhạo’’

- Tiếng thác nước mạnh mẽ dữ dội như tiếng của ngàn con trâu mộng: thế rồi nó rống lên như tiếng của con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu, rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng luwae, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng’’

 So sánh mới lạ: nước của thác được so sánh với rừng lửa

- Đá:

+ có diện mạo riêng: _ mặt hòn đá nào trong cũng ngỗ ngược , hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả mặt nước chỗ này

+ có tư thế riêng: nó đứng nó ngồi nó nằm tùy theo sở thích tự động của đá to, đá bé

+ có hành động: đá ở đây từ ngàn năm đã mai phục hết trong long sông

Đá dàn trận địa sẵn : 3 hàng: hang tiền vệ, tuyến giữa, tuyến ba là những boong ke, pháo đài nổi

Phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện

 Nt nhân hóa

Kết hợp tri thức nhiều ngành: thể thao, quân sự , võ thuật…

2 Sông Đà trữ tình:

 Từ trên cao nhìn xuống: sông mang vẻ đẹp thướt tha, mềm mại , kiều diễm

- Cái dây thừng ngoằn ngoèo

- Con sông Đà tuôn dài tuôn dài như áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩn hiện trong mây trời tây bắc, bung nở hoa ban hoa gạo thánh hai, và cuồn cuộn mù khói núi mèo đốt nương xuân

 Hình ảnh so sánh, câu văn dài nhiều thanh bằng

 Sắc nước thay đổi theo mùa  vẻ dẹp phong phú đa dạng

- Mùa xuân dòng xanh ngọ bích

- Mùa thu nước sông lừ lừ chin đỏ

- Sông đà chưa bao giờ có màu đen như thực dân pháp đè ngửa…

 Từ góc độ cận cảnh: cảnh ven sông:

- Lặng tờ: hình như từ đời lí đời trần đời lêm quãng sông này cũng lặng tờ đến thê mà thôi

- Đầy sức sống, tươi trẻ:

+ cỏ gianh đang ra nõn búp

+ nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa

- Hoang sơ, chưa có dấu vết con người:

+ bờ sông hoang dại như 1 bờ tiền sử, bờ sông hồn nhiên như nỗi niềm cổ tích tuổi xưa

+ con hươu thơ gộ ngẩng đầu nhung khỏi áng cỏ sương

- Vẻ đẹp lững lờ nhớ thương: nhớ thương những hòn thác đá xa xôi để lại trên thượng nguồn tây bắc

 Nt: so sánh,

 Sông đà qua cái tôi tác giả:

- Gợi cảm như 1 cố nhân tác giả nặng long với dòng sông như muốn đề thơ vào dòng nước

- Vẻ đẹp đậm chất thơ: Lóe lên một màu nắng tháng ba đường thi:

- Sự lững lờ của dòng sông gợi nhó thư gửi người tình chưa quen biết của tan đà

 Dòng sôn trữ tình đến tuyệt mĩ

HÌNH TƯỢNG ÔNG LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

Ông lái đò được miêu tả ở 2 chặng: trong cuộc vượt thác và sau cuộc vượt thác

 Trong cuộc vượt thác

1 Trùng vi thạch trận 1:

 Cách bày binh bố trận của con sông đà

- Hai hòn canh cửa đá trông như là sơ hở, nhưng chính hai đứa giữ vai trò dụ thuyền vào sâu hơn nữa

- Mở ra 5 cửa trận có 4 cửa tử 1 cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông

- Mặt nước reo hò vang dậy ùa vào mà bẻ gãy cán chèo’’

 H ành động và cách ứng phó của ông đò

- Tư thế vững vàng của một chiến binh sẵn sang nghênh chiến: ‘’ ông đò hai tay giữ chặt mái chèo’’

- Thái độ kiên cường, bất khuất chịu đựng nỗi đau:

+ tuy ông bị dính ‘’ miếng đòn hiểm độc nhất’’ mắt hoa lên trong trạng thái đau đớn cực độ, ông đò cố nén vết thương hai chân vẫn kẹp lấy cuống lái, mặt méo xệch đi’’

- Thái độ bình tĩnh sáng suốt khi đối mặt với hiểm nguy: trên chiếc thuyề có 6 bơi chèo vẫn nghe rõ tiếng chỉ huy ngắn gọn của người cần lái’’

 Nghệ thuật : ngôn từ sáng tạo làm nổi bật cách ứng phó của ông đò trước rang giới của sự sống và cái chết

2 Trùng vi 2

 Sông Đà:

- Tăng them nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn

 Thay đổi chiến thuật nhằm hạ gục ông đò

 Hành động mạnh mẽ+ động tác linh hoạt của ông đò:

+ không một phút nghỉ tay nghỉ mắt, phải phá luôn vòng vây thứ 2 và đổi luôn chiến thuật: từ phòng thủ chắc chắn ở trùng vi 1 sang tấn công chủ động: ‘’ ông đò nắm chặt được cái bờm song, đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, phóng nhanh vào cửa sinh’’ sông đà như con ngựa bất kham, ông đò là chiến tướng đang thuần hóa nó

 Hành động nhanh mạnh dứt khoát cũng như tính quyết liệt của cuộc chiến đấu

- ông đò là người từng trải, am hiểu về chốn sông nước

+ nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá

+ THUỘC qui luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này

+ nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà mở đường tiến

 Động từ mạnh, nhịp văn gấp gáp

3 Trùng vi 3

 Sông đà:

- Ít cửa hơn, bên phải bên trái đềulà luồng chết cả, cái luồng sống ở chặng 3 này lại ở ngay giữa bon đá hậu vệ của con thác’’

 tăng them phần nguy hiểm

 ông đò

- hành động táo bạo: cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa’’

- tốc độ ghê gớm, động tác khéo léo điêu luyện : thuyền như 1 mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được’’

 con thuyền là sự kết hợp giữa tốc độ và sự tài hoa

 sau cuộc vượt thác:

- ông đò là con người bình dị đời thường: đốt lửa trong hang đá, toàn bàn về cá anh vũ dầm xanh

- khiêm tốn vì ông coi cuộc vượt thác là công việc thường ngày: chả thấy ai bàn them một lời nào về chiến thắng’’