Tuần 16. Người lái đò Sông Đà

Những nét chính về cuộc đời, con người: - Xuất thân: Gia đình nhà Nho khi Hán học đã tàn - Cách mạng tháng Tám thành công, ông tham gia cách mạng và là cây bút tiêu biểu của nền văn họ

TRƯỜNG THPT BÙI THỊ XUÂN – ĐÀ LẠT

Tieát 45-46

NGUYỄN TUÂN

Đọc văn

GVGD: Nguyễn Thị Sang Lớp : 12A6

I NGUYỄN TUÂN

1 Những nét chính về cuộc đời, con người:

- Xuất thân: Gia đình nhà Nho (khi Hán học đã tàn)

- Cách mạng tháng Tám thành công, ông tham gia cách mạng và là cây bút tiêu biểu của nền văn học mới

Nêu những nét cơ bản về cuộc đời, con

người Nguyễn Tuân ?

I.NGUYỄN TUÂN

2 Sự nghiệp văn chương:

A TÌM HIỂU CHUNG

Một chuyến đi ; Vang bóng một thời;

Thiếu quê hương; Chiếc lư đồng mắt

cua …

Đường vui ; Tình chiến dịch; Sông Đà; Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi…

TRƯỚC CÁCH MẠNG SAU CÁCH MẠNG

Tác phẩm :

chủ nghĩa xê dịch; vẻ đẹp vang bóng

một thời; đời sống trụy lạc

Phục vụ sự nghiệp cách mạng, theo sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, ca ngợi con người

Phản đối, bất hòa với xã hội “ Tây –

Tàu nhố nhăng” Tin yêu, gắn bó với đất nước, cuộc đời

Phong cách :

NGÔNG

Phát hiện con người và cảnh vật ở phương diện văn hóa nghệ thuật, tài hoa nghệ sỹ.

=> Tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân

A TÌM HIỂU CHUNG

II Tác phẩm: NGƯỜI LÁI ĐÒ

Nguyễn Tuân sáng tác tùy bút này trong hồn cảnh nào?

Chúng thủy giai đông tẩu – Đà giang độc bắc lưu”

( thơ Nguyễn Quang Bích)

I Đọc:

Theo em, tác phẩm này

có mấy nhân vật? Dưới ngòi bút điêu luyện của Nguyễn Tuân

hình tượng con sông Đà hiện lên với những nét tính cách nào?

Tác giả đã sử dụng những hình ảnh, biện pháp nghệ

thuật nào để khắc họa một cách ấn tượng hình tượng con sông Đà hung bạo, dữ dằn? (Thảo luận nhóm)

* Nước:

+ Ở xa: tiếng thác gầm

réo, như oán trách,

van xin, như khiêu khích

giọng gằn mà chế nhạo ….

+ Gần: rống lên - như

tiếng một ngàn con

trâu mộng trong

đám lửa cháy …

a Sơng Đà hung bạo, dữ dằn:

1 Hình tượng sơng Đà :

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

=> Miêu tả rất đặc biệt ( âm thanh nhiều cung bậc, liên tưởng, tưởng tượng đơc đáo), sơng nước sống động như một sinh thể, dữ dội tột cùng ( nhân hĩa, vật hĩa )

Thác nước

“ nước xô đá, đá xô

sóng, sóng xô gió cuồn

cuộn luồng gió gùn

ghe…

-Thạch trận: chân trời đá- hòn nhỏ, hòn to từng hàng, từng đám ẩn nấp, mai phục, rình rập chúng sẵn sàng nhổm dậy vồ lấy thuyền… hòn nào cũng ngỗ ngược, nhăn nhúm, méo mó…đòi

ăn chết con thuyền…

a Sông Đà hung bạo, dữ dằn:

1 Hình tượng sông Đà :

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

=> Như trận đồ bát quái

Bờ đá dựng vách thành

* Với sự quan sát tinh tường, trí tưởng tượng phong phú, sự am hiểu nhiều lĩnh vực kết hợp với các thủ pháp nghệ

thuật so sánh, nhân hĩa sống động và cách

miêu tả thiên nhiên với vẻ đẹp

hùng vĩ của Nguyễn Tuân, con sơng Đà hiện lên thật hùng vĩ,đầy sức sống song hung bạo, dữ dằn

- con sơng như một sinh thể cĩ hồn, cĩ tâm trạng, cĩ tính cách trơng như con thủy quái khổng lồ đang

quẫy mình, như kẻ thù số một của con người Tây

Hùng vĩ, tràn đầy

sức sống

Hung bạo, dữ dằn như thủy quái đang quẫy mình, như kẻ thù

số một của con

người.

Sông Đà

Sự quan sát tinh tường;

Liên tưởng, tưởng tượng;

Am hiểu nhiều lĩnh vực;

Thủ pháp so sánh, nhân hóa…

a Sông Đà hung bạo, dữ dằn:

b Sông Đà thơ mộng, trữ tình:

Khi ca ngợi nét trữ tình của sông Đà, tác giả đã

nhìn dòng sông ở những góc độ nào? ( thảo luận

nhóm)

- Hình dáng sông Đà: nhìn từ trên cao:

Con sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình

=> hiền hòa, mềm mại, huyền ảo như mái tóc người thiếu

nữ kiều diễm

- Màu sắc nước sông Đà:

Mùa xuân xanh ngọc bích; mùa thu lừ lừ chín đỏ…

=> biến đổi theo mùa, mỗi mùa có một vẻ đẹp riêng

- Gợi cảm :Như một cố nhân …

-Cảnh ven sông : chuồn chuồn, bươm bướm bay rợp trời; bờ sông lặng tờ, nương ngô nhú lên mấy lá ngô non, cỏ gianh đồi núi đang ra những búp nõn, một đàn hươu cúi đầu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương đêm

đàn cá dầm xanh…như bạc thoi rơi

=> hoang sơ, thơ mộng, nhuốm màu cổ tích…

b Sông Đà thơ mộng, trữ tình:

Để khắc họa hình tượng con sông Đà thơ mộng,

trữ tình, Nguyễn Tuân đã dùng những biện pháp

nghệ thuật nào?

Tiết tấu nhẹ nhàng, ruỗi ra rất mực êm ả; ngôn ngữ, hình ảnh chọn lọc, sự quan sát tinh tường, liên tưởng thú vị của Nguyễn Tuân, con sông Đà lại hiện ra với vẻ đẹp hoang sơ, nhuốm màu cổ tích, trù phú,

tràn trề nhựa sống.

Nguyễn Tuân chứng tỏ

được:

- Sự tài hoa, uyên bác ,

lịch lãm

-Tình yêu thiết tha đối

với thiên nhiên đất nước.

-Quá trình lao động công

phu, nghiêm túc.

Với ông thiên nhiên là

một tác phẩm nghệ thuật

vô song của tạo hóa

Điều gì khiến Nguyễn Tuân miêu tả được con sông

Đà đầy hấp dẫn và thú vị như vậy?

2 Hình tượng ông lái đò:

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

=> Miêu tả cụ thể, chi tiết, gợi hình ảnh ông

đò khỏe mạnh chắc nịch, tinh tường và dạn dày kinh nghiệm,

có hiểu biết sâu về

thác sông Đà.

a Giới thiệu ông

đò:

* 70 tuổi, người Lai Châu,

mười năm gắn bó với nghề

chèo đò trên sông Đà

* Ngoại hình: Chân khuỳnh

khuỳnh, tay dài lêu nghêu, giọng

ào ào, đầu bạc trắng trên cơ thể

gọn quánh chất sừng chất mun;

luôn trong tư thế chèo đò

*Công việc : Đưa đò vượt thác

dữ, đối đầu với thử thách, hiểm

nguy

Qua cách giới thiệu của Nguyễn Tuân, em cảm nhận như thế nào về hình ảnh của ông đò?

b Ông đò đưa đò vượt thác:

Bày thạch trận khắp lòng

sông; đá tạo những boong –ke

chìm, và pháo đài đá nổi;

nước và đá phối hợp hung

hăng, hò la, thanh viện; sóng

nước liều mạng đá trái thúc

gối vào bụng và hông thuyền,

cửa ngoài, cửa trong , thuyền như mũi tên tre xuyên nhanh, vừa

xuyên vừa tự động lái được

2 Hình tượng ông lái đò:

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

Ông đò:

- Bị thương vẫn cố nén, kẹp chặt cuống lái và chỉ huy bạn thuyền ngắn gọn, tỉnh táo;

-Nắm chặt bờm sóng, ghì cương, bám chắc phóng nhanh vào cửa sinh lái miết một đường chéo;lúc rảo tránh đá, lúc đè sấn lên…

cửa sinh lệch về hữu ngạn

- Vòng 3: bên trái, bên phải

đều là luồng chết, luồng sống

ở sau bọn đá

Cuộc chiến giữa ông lái đò và sông Đà diễn như thế nào? Qua đó em thấy gì về phẩm chất ông lái đò? (thảo luận

nhóm)

2 Hình tượng ông lái đò:

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

b Ông đò đưa đò vượt thác:

+ Cuộc sống

vẫn diễn ra bình

thường: đốt lửa trong

hang đá, nướng ống

cơm lam, bàn tán

về cá anh vũ, cá

•*Hình ảnh ông lái đò cho thấy Nguyễn

Tuân đã tìm được nhân vật mới: những

con người đáng trân trọng ngợi ca, không thuộc tầng lớp đài các vang bóng một

thường – thứ vàng mười đã qua thử lửa

của Tây Bắc.

những thiên anh hùng ca, cĩ thể tạo hình tạc mẫu cho nghệ thuật

2 Hình tượng ơng lái đị:

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

Hình ảnh ơng lái đị của Nguyễn Tuân cĩ gì khác so với các nhân vật trong sáng tác trước Cách mạng tháng Tám của

nhà văn?

Qua đĩ, Nguyễn Tuân đã cĩ quan niệm như thế nào về

người anh hùng?

Nhân dân lao động là đối tượng của cái đẹp, của ánh sáng thẩm mỹ mới.

2 Hình tượng ông lái đò:

B ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

II Tìm hiểu văn bản:

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ-

NGUYỄN TUÂN

• 1 Nghệ thuật:

•- Những so sánh, ví von, liên

bất ngờ và thú vị.

• - Từ ngữ phong phú sống

động , giàu hình ảnh và có sức gợi cảm cao.

• - Câu văn đa dạng, nhiều

tầng, giàu nhịp điệu, lúc thì

chậm rãi, trữ tình…

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ-

NGUYỄN TUÂN

III TỔNG KẾT:

của thiên nhiên và con người lao động ở miền Tây Bắc của Tổ quốc.

- Thể hiện tình yêu mến, sự gắn bĩ thiết tha của Nguyễn Tuân đối với đất nước và con người Việt Nam

NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ-

NGUYỄN TUÂN

C HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

lái đò sông Đà

2 Liệt kê dẫn chứng và phân tích hiệu quả của một vài biện pháp nghệ thuật mà nhà văn đã sử

dụng để khắc họa hình tượng sông

Đà.

3 Phân tích hình ảnh người lái đò

trong cảnh vượt thác.

CHÀO TẠM BIỆT!

CHÚC QUÝ THẦY, CÔ GIÁO

SỨC KHỎE CÁC EM HỌC SINH HỌC TỐT