KHÁM PHỔI (TRIỆU CHỨNG học NGOẠI KHOA)

Hình thái lồng ngực:* Lồng ngực bất đối xứng do kéo: Một bên ngực bị xẹp lại, khoảng gian sườn hẹp; trung thất, khí quản bị kéo về bên bệnh.. Gặp trong xẹp phổi hay dày dính màng phổi *

KHÁM PHỔI

MỤC TIÊU

1 Biết được trình tự thăm khám phổi

2 Biết được các biểu hiện bình

thường và bất thường khi khám phổi

* Tím tái, tay chân dùi trống

* BN ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi Khó thở

* Co kéo cơ hô hấp phụ, tiếng rít, khò khè…

NGÓN TAY DÙI TRỐNG

Lồng ngực hình thùng

1 Hình thái lồng ngực:

* Lồng ngực bất đối xứng do kéo:

Một bên ngực bị xẹp lại, khoảng gian sườn hẹp; trung thất, khí quản bị kéo về bên bệnh Gặp trong xẹp phổi hay dày dính màng phổi

* Lồng ngực bất đối xứng do đẩy:

Lồng ngực lớn, khoảng gian sườn giãn rộng, trung thất, khí quản bị đẩy xa bên bệnh Gặp trong TDMP, TKMP, u phổi…

1 Hình thái lồng ngực:

* Gù hoặc ưỡn: là các biến dạng do gập góc cột sống

ra trước hay ra sau

* Cột sống vẹo sang phải hay trái

* Lồng ngực hình phễu hay ức gà : ít hoặc không gây ảnh hưởng hô hấp

* Có sẹo mổ hay chấn thương, bầm, tuần hoàn bàng

hệ, phù…?

Vẹo CS Gù

Lồng ngực lõm Lồng ngực ức gà

Tuần hòan bàng hệ ở ngực

2 Hoạt động hô hấp:

- Bình thường: 14-20 lần/phút

Đếm khi BN ở trạng thái nghỉ và tư thế ngồi

Không cho BN biết là người khám đang đếm nhịp thở của họ

- Trên 24 lần/phút: thở nhanh

- Dưới 12 lần/phút: thở chậm

2 Hoạt động hô hấp:

- Ngưng thở: ngưng hô hấp > 10 giây.

- Ngưng thở kéo dài kèm ngưng tim là một cấp cứu

nội khoa

- Ngưng thở tái đi tái lại có thể do tắc nghẽn khi ngủ

ở BN ngáy hoặc liên quan đến ngưng thở trung ương (thở Cheyne Stockes), thứ phát sau suy tim, bệnh

TKTW, ức chế hô hấp do thuốc

2 Hoạt động hô hấp:

* Thở co kéo: hõm thượng đòn, vùng trên ức, khoảng gian sườn, thường gặp trong hen nặng, BPTNMT, xơ phổi…

* Tỷ số thời gian thở ra/hít vào

- Bình thường: 1,4

-Tăng: tắc nghẽn thở ra (BPTNMT hoặc hen)

- Giảm: Tắc nghẽn hít vào (Khó thở thanh quản)

B SỜ:

* Sờ trực tiếp trên da, không qua lớp áo quần

* Sờ và ghi nhận vùng đau ở thành ngực

* Sờ mô dưới da để tìm u mỡ hoặc nang bã

* Đánh giá biên độ giãn nỡ lồng ngực:

- Người khám đứng phía sau BN, 2 bàn tay mở rộng áp sát đáy ngực rồi kéo nhẹ vào trong tạo vài nếp nhăn da

- Di động lồng ngực được đánh giá vừa qua sự di chuyển 2 bàn tay, vừa qua chuyển động của các nếp nhăn da khi BN hít thở sâu (Bình thường 5 -12 cm)

B SỜ:

* Sờ hạch nhất là hạch thượng đòn:

Hạch thượng đòn P liên quan đến bệnh lý trong lồng ngực, hạch thượng đòn trái ngoài nguyên nhân trong lồng ngực còn các nguyên nhân dưới cơ hoành

* Sờ khí quản trên hõm ức giúp nhận định sự chuyển lệch của trung thất

B SỜ:

* Sờ rung thanh (do dẫn truyền các rung động của

thanh quản qua thành ngực):

- Áp lòng bàn tay sát vào những vùng khác nhau ở mỗi bên thành ngực từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài, yêu cầu BN lặp lại 1,2,3

- Chọn phần bàn tay cảm nhận rung tốt nhất như mặt lưng của các ngón tay, mặt trụ của bàn tay…

- So sánh 2 bên

B CÁC VỊ TRÍ SỜ RUNG THANH:

SỜ BIÊN ĐỘ GIÃN NỞ LỒNG NGỰC TỪ

PHÍA TRƯỚC

SỜ BIÊN ĐỘ GIÃN NỞ LỒNG NGỰC TỪ PHÍA SAU

B SỜ:

* Kết quả khám:

- Bình thường: rung thanh đối xứng 2 bên

- Người béo phì, thành ngực dày, người phát âm với cường độ yếu (người già, phụ nữ, trẻ nhỏ): rung thanh giảm đều 2 bên

- Tăng rung thanh có thể do đông đặc chủ mô phổi kế cận

- Giảm hay mất rung thanh do giảm chủ mô phổi (hen, khí phế thũng) hoặc sự xuất hiện của 1 túi dịch hay khí vào khoảng giữa chủ mô phổi và bàn tay (tràn dịch, tràn khí)

Vú to, u dưới da hay u xương

C GÕ

- Làm rung động thành ngực, tạo nên những âm thanh nghe được, cho phép xác định cơ quan bên dưới có mật độ khí, dịch hay đặc

- Gõ đục là giảm tính trong (TDMP)

- Gõ vang là tăng tính trong (TKMP)

- Kỹ thuật khó

C GÕ

C GÕ

- Khám trước ngực: BN đưa 2 tay ra sau

- Khám phía sau: BN bắt chéo 2 tay phía trước

- Luôn so sánh đối xứng 2 bên

- Gõ trực tiếp: phần đầu của các ngón uốn cong gõ trực tiếp vào thành ngực ở nhiều điểm khác nhau

- Gõ gián tiếp: đầu ngón tay giữa của tay P gõ lên

ngón trỏ hay giữa của tay T ở khớp liên đốt xa được

áp sát trên khoảng gian sườn

* Dùng phần màng

của ống nghe

B CÁC VỊ TRÍ GÕ VÀ NGHE:

D NGHE:

* Rì rào phế nang: là tiếng rì rào liên tục, êm dịu,

cường độ yếu, hít vào và đầu thì thở ra, ngoại vi lồng ngực

* Ran ẩm: giống tiếng lọc xọc khi thổi hơi xuống

nước, cả 2 thì hô hấp (đầu hít vô hoặc thở ra) Gặp trong các bệnh có ứ đọng chất tiết phế quản, viêm

phế quản

D NGHE:

* Ran nổ: nghe ở giữa hoặc cuối thì hít vào, giống tiếng chà các sợi tóc vào nhau trước tai

* Ran rít: âm sắc cao, dạng âm nhạc

* Ran ngáy: âm sắc thấp, ít dạng âm nhạc