KHÁM MẠCH máu NGOẠI BIÊN (TRIỆU CHỨNG học NGOẠI KHOA)

Các dấu hiệu bất thường khác• Tĩnh mạch nông dưới da nổi rõ • Da teo, khô • Lông thưa thớt • Móng mất bóng, vênh, gãy • Vết loét chú ý vị trí, kích thước, tính chất của bờ và đáy ổ loét

KHÁM MẠCH MÁU

NGOẠI BIÊN

Thực thể

• Nhìn

• Sờ

• Nghe

Hãy bắt đầu phần thăm khám

…bằng khâu quan sát…

…và hãy quan sát thật kỹ!

Sự thay đổi kích thước (chu vi) của một đoạn chi bao gồm…

• To hơn bình thường

• Nhỏ hơn bình thường (teo)

• Chi bị sưng (mất các hõm tự nhiên)

Sự thay đổi về màu sắc

• Đỏ

• Tái, tím, nhợt màu

• Nổi bông

Các dấu hiệu bất thường khác

• Tĩnh mạch nông dưới da nổi rõ

• Da (teo, khô)

• Lông (thưa thớt)

• Móng (mất bóng, vênh, gãy)

• Vết loét (chú ý vị trí, kích thước, tính chất của bờ

và đáy ổ loét, tình trạng bội nhiễm)

• Hoại tử khô đầu ngón

• Hoại tử ướt

Các dấu hiệu bất thường khác

• Các sang thương của bệnh lý mạch máu thường xuất hiện ở phần xa của chi

• Do đó quan sát và khám các ngón tay, chân là phần quan trọng nhất

Sờ là khâu quan trọng tiếp theo Mục đích của sờ…

• Đánh giá cảm giác: nông, sâu

Đánh giá nhiệt độ bề mặt chi

• BN buông xuôi hai tay, chân

• Khám bằng cả hai bàn tay, mỗi bàn tay dành cho một chi, ở cùng một cao độ

• Mặt lưng của các ngón tay sẽ có cảm nhận nhiệt

độ tốt nhất

• Đi từ đầu chi đến gốc chi

• Lên đến mức nào thì ngừng? Ngừng khi chắc chắn nhiệt độ ở hai đoạn chi tương ứng là như nhau

Đánh giá nhiệt độ bề mặt chi

Nếu nhiệt độ bề mặt da ở một chi thấp hay cao hơn chi bên kia

• Phần chi có nhiệt độ thấp hơn có thể bị giảm tưới máu động mạch

• Phần chi có nhiệt độ cao hơn có thể bị ứ trệ tuần hòan tĩnh mạch

Bước kế tiếp của sờ …

… là bắt mạch

Các vị trí bắt mạch chi trên

 Động mạch cánh tay

 Động mạch quay

 Động mạch trụ

Mạch cánh tay nằm ở rãnh nhị đầu

trong

Mạch quay được bắt hai bên cùng lúc

Mạch trụ khó bắt hơn do nằm sau

mạc giữ gân gấp

Trong trường hợp không bắt được mạch trụ…

…có thể kiểm tra mạch trụ bằng

nghiệm pháp Allen

• Buông ngón tay ép lên động mạch trụ

• Bình thường, bàn tay sẽ hồng trở lại trong vòng 5 giây

Bạn hãy quan sát các bước chính của nghiệm pháp Allen

Nếu mạch quay khó bắt, cũng có thể thực hiện nghiệm pháp Allen đối với động mạch quay…

Để thăm khám chi dưới…

…cần có sự chuẩn bị

• BN cần được bộc lộ hai chi dưới từ bẹn đến bàn chân và che bộ phận sinh dục

• Mạch đùi được bắt ở ngay dưới trung điểm nếp lằn bẹn

Động mạch khoeo

 Mạch kheo khó bắt nhất Để bắt được mạch

kheo, các ngón tay phải thúc sâu vào hố kheo

 Nếu không bắt được mạch kheo theo cách

thông thường, có thể thực hiện theo cách sau đây: cho BN nằm sấp, gối gấp 90º, bàn chân tựa lên vai người khám Hai bàn tay người khám ôm vòng vùng gối Hai ngón tay cái thúc sâu vào hố kheo

Bạn hãy quan sát cách thức bắt động mạch kheo

Động mạch mu chân (chày trước)

và chày sau

Các dấu hiệu cần ghi nhận

Nhìn và sờ là hai bước thường qui, bắt buộc phải có khi thăm khám mạch máu ngoại biên …

…vậy khi nào thì nghe…

Khi thăm khám mạch máu ngọai biên, nghe khi…

…sờ có rung miu

…hay có ổ đập bất thường trên đường đi của một động mạch

Âm thổi khi nghe có thể là…

• Âm thổi tâm thu

• Âm thổi liên tục

Triệu chứng sớm nhất của suy thần hoàn động mạch chi dưới là dấu đi

cách hồi

Như vậy khi thăm khám, làm thế nào để biết BN có suy thần hoàn động mạch

chi dưới ? Hãy thực hiện nghiệm pháp sau đây…

Nghiệm pháp đánh giá suy tuần

hoàn động mạch chi dưới

• Trước tiên, cho BN giơ chân cao 60º trong thời gian 30-60 giây, cho đến khi quan sát thấy da bàn chân chuyển màu tái và các tĩnh mạch nông xẹp hẳn

• Sau đó, cho BN ngồi dậy, thòng chân xuống…

• Bình thường: da bàn chân hồng trở lại trong 10 giây và các tĩnh mạch nông bàn chân tái đổ đầy trong 15 giây

Quan sát trong thời gian bao lâu da bàn chân hồng trở lại và các tĩnh

mạch nông ở mu bàn chân tái đổ đầy

Khám tĩnh mạch chi dưới

• Khi khám tĩnh mạch nông chi dưới, BN phải ở

tư thế đứng

Khám tĩnh mạch chi dưới

• Dãn tĩnh mạch

• Đỏ dọc theo đường đi của tĩnh mạch

• Ấn đau dọc theo đường đi của tĩnh mạch

• Có thể sờ được huyết khối ở vị trí nào đó trên đường đi của tĩnh mạch

BN bị ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch thường bị sưng phù chi dưới

• Tuần hoàn tĩnh mạch nông bị ứ trệ → phù mô dưới da

• Tuần hoàn tĩnh mạch sâu bị ứ trệ → phù nội cơ

• Ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch sâu lâu ngày cũng dẫn đến phù mô dưới da

Ấn trong thời gian 5 giây

Sau khi buông tay xuất hiện vết lõm: BN đã bị phù mềm

Phù mô dưới da

Phù nội cơ biểu hiện bằng sự căng bắp cơ

Thanks for your attention!