- Ng«n ng÷ truyÖn thÓ hiÖn niÒm khao kh¸t t/c¶m ruét thÞt ch¸y báng cña n/vËt... - ChuÈn bÞ bµi: Trêng tõ vùng.[r]
Trang 1Ti t ế 5,6 : Trong lũng mẹ
(Trớch tiểu thuyết tự thuật : Những ngày thơ ấu)
Nguyờn Hồng
-A.M c tiờu c n ụ ầ đạ : t
1.Kiến thức:
- Hi u khỏi ni m th lo i h i kớ ,ể ệ ể ạ ồ cốt truyện,nhân vật,sự kiện trong đoạn trích
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khao khát t/cảm ruột thịt cháy bỏng của n/vật
-ý nghĩa giáo dục:Những thành kiến cổ hủ,nhỏ nhen,độc ác không thể làm khô héo ruột thịt sâu nặng,thiêng liêng
2.Kỹ năng:
- Biết đọc-hiểu Vb hồi kí
-Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong VBTS để phân tích t/p truyện
3.Thái độ: GD học sinh quý trong t/cảm ruột thịt,đặc biệt là ngời mẹ của mình
B.Chuẩn bị:
- GV:Soạn giáo án,ảnh chân dung Nguyên Hồng,tác phẩm “Những ngày thơ ấu ”
- HS:Đọc,tóm tắt ngắn gọn nd truyện,soạn bài
C.t ổ chức cỏc hoạt động dạy và học :
* Bước 1:-ổn định:
-Ki m tra b i c :ể à ũ
? V n b n “Tụi i h c” ă ả đ ọ được vi t theo th lo i n o ? ó ế ể ạ à Đ dùng phương th cứ
bi u ể đạ àt n o ?
? Chỉ ra và phõn tớch 3 hỡnh nh so sỏnh hay nh t trong b i ả ấ à
*B ướ c 2: Bài mới(Gtb)
Hoạt động GV – HS
Hoạtđộng1:Hớng dẫn hs đọc,tìm hiểu
tg,tp,từ khó,bố cục
MT:Hs nắm đợc một số nét về tg,tp,từ
khó,bố cục
PP:Vấn đáp, đọc diễn cảm ,thuyết trình
?Nêu hiểu biết của em về tác giả ?
- 17 tuổi cùng mẹ ra Hải Phòng sống với
những ngời dới đáy xã hội.
- Giác ngộ CM thời kì Mặt trận dân
chủ1936-1939-> viết báo.
- 1939 bị TDP bắt giam, 1942 đợc tự do,
1943 ra nhập hội văn hóa cứu quốc Mất
tại Yên Thế- Hải Phòng.
- Thế giới nhân vật: lu manh, phu phen,
thợ thuyền, trẻ em đầu đờng xó chợ, tri
thức nghèo chịu đau đớn, bất hạnh ->
luôn yêu cuộc sống và ý thức đợc nhân
phẩm của mình.
- Phụ nữ lao động, trẻ em là những nhân
vật ám ảnh, trở đi trở lại trong tác phẩm
của ông.
GV só sánh với Nam Cao cùng những
nhân vật nh thế - > thể hiện tình yêu, sự
Kiến thức cần đạt
I Tỡm hiểu chung
1.Tác giả,tác phẩm
a.Tác giả:Nguyên Hồng ( 1918-1982), quê Nam Định Trớc Cách mạng thánh Tám sống chủ yếu ở Hải Phòng
- Nguyên Hồng là nhà văn giàu tỡnh cảm, bỡnh dị; nhà văn của phụ nữ,nhi đồng và những ngời cùng khổ
b.Tác phẩm.“Những ngày thơ ấu”: Hồi kí kể về cuộc đời cay đắng của tác giả gồm 9 chơng
- Đoạn trích thuộc chơng IV
Trang 2đồng cảm NC viết bằng ngòi bút sắc
lạnh ; NH: ngòi bút chan chứa yêu thơng.
?Em biết gỡ về văn bản “Trong lũng
mẹ”,tiểu thuyết “Những ngày thơ ấu”
biết gì về tập tiểu thuyết “Những ngày
thơ ấu”?
-HDHS đọc và thảo luận chú thích GV đọc
mẫu, hớng dẫn: giọng đọc bà cô( nghiệt
ngã, cay độc), bé Hồng(dè dặt, đề
phòng )
- Học sinh đọc,tóm tắt
- HS,GV nhận xét, sửa chữa
- HDHS tìm bố cục
?Văn bản trên thuộc thể loại gì? đặc điểm
của thể loại đó?
? Đoạn trích chia mấy phần? Nội dung
từng phần?
- HDHS tìm hiểu văn bản
? Đoạn trích có những nhân vật nào? Nhân
vật chính là ai?
- Bà cô, bé Hồng, mẹ bé Hồng Bé Hồng là
nhân vật chính
Ho t ạ độ ng 2 :Hớng dẫn HS tỡm hiểu ND
và nghệ thuật
MT : Khai thác tính cách n/v chính diện và
phản diện qua nội dung và nghệ thuật của
tp
PP :vấn đáp,đàm thoại giảng bình,so
sánh,đối chiếu
? Theo dõi vào phần đầu của văn bản cho
biết Hoàn cảnh của bé Hồng có gì đặc
biệt ? ? Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận của
chú bé Hồng nh thế nào ?
Ti t2: ế MT:Tỡm hi u di n bi n tõmể ễ ế
tr ng c a bộ h ng trong cu c h i tho iạ ủ ồ ộ ộ ạ
v i b cụ v ni m h nh phỳc vui sớ à à ề ạ ướng
c c i m khi ự đ ể được g p m ặ ẹ
PP:V n ỏp,phõn tớch ,bỡnh gi ng.ấ đ ả
=> GV giới thiệu về bà cô
? Trớc câu hỏi ngọt ngào đầu tiên của bà
cô, Hồng đã có thái độ nh thế nào? Vì sao
nh vậy?
*Bà cụ:
- Cười hỏi: Hồng! Mày cú muốn vào
Thanh húa chơi với mẹ mày khụng?
? Em có nhận xét gì về cách ứng xử của bé
Hồng? Cõu hỏi bà cụ
2.Đọc,tóm tắt 3.Từ khó:
4.Thể loại: Hồi kí 5.Bố cục: 2 phần:
- P1: Từ đầu -> ngời ta hỏi đến chứ: Cuộc đối thoại giữa bà cô và chú bé Hồng; ý nghĩ, tình cảm của bé Hồng đối với mẹ
- P2: Còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ
II.Đọc-hiểu văn bản:
1 Hoàn cảnh sống của bé Hồng
- Mồ côi cha , lại xa mẹ , sống trong sự ghẻ lạnh , cay nghiệt của những ngời họ hàng
=>cô độc, đau khổ, luôn khao khát tình thương người mẹ
2.Cuộc đối thoại giữa bà cụ với bộ Hồng.
* Hồng trong cuộc đối thoại với ngời cô
* Hồng:
- Cười đỏp: Khụng chỏu k muốn vào.Cuối năm thế nào mợ chỏu cũng về
Trang 3-> Giả dối, độc ỏc
? Sau lời hỏi thứ hai của ngời cô cùng lời
khuyên đã tác động đến tâm trạng của bé
Hồng nh thế nào? Tìm dẫn chứng?
-Hỏi luụn, giọng vẫn ngọt: Sao lại khụng
vào? Mợ mày phỏt tài lắm đõu.
- Rồi hai con mắt long lanh, chằm chặp
nhỡn.
=> Khụng buụng tha cho đứa chỏu tội
nghiệp
- Vỗ vai,cười núi: Mày dại quỏ,cứ vào đi
tao chạy cho tiền tàu chứ – Hai tiếng
em bộ ngõn dài thật ngọt, thật rừ.
=> Thõm hiểm cố ý làm tổn thương chỏu
- Tươi cười kể chuyện mẹ bộ Hồng ăn vận
rỏch rưới, mặt mày xanh bủng,ng gầy rạc,
ngồi ở chợ cho con bỳ bờn rổ búng đốn?
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ ở
đây? Tác dụng?
=>Độc ỏc, tàn nhẫn,thớch thỳ trc nỗi bất
hạnh của ng khỏc; vỗ vai,đổi giọng
nghiờm nghị , trơ trẽn.
? Kể về cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà
cô tác giả đã sử dụng nt gì?Tác dụng?
=>GV: Là cuộc chiến khụng cõn sức,vũ
khớ là đũn roi tinh thần tra tấn Hồng
nhưng cậu bộ đầy bản lĩnh, hiểu đc mục
đớch bà cụ nờn tỡnh yờu thương mónh liệt
dành cho mẹ khụng thay đổi.
- GV nhắc lại hoàn cảnh gđ Hồng.
? Khi thoáng nhìn thấy mẹ, bé Hồng có
phản ứng nh thế nào?
? Cử chỉ, hành động của bé Hồng khi bất
ngờ gặp đúng mẹ mình đợc miêu tả nh thế
nào
? Em có nhận xét gì về nhịp văn ở đây?
? Theo em giọt nớc mắt lần này của bé
Hồng có giống giọt nớc mắt khi bé Hồng
-> Sớm nhận ra sự giả dối, ứng xử thông minh.
- Im lặng cỳi đầu xg đất, lũng thắt lại, khúe mắt cay cay.
-> Đau đớn, tủi nhục, thơng thân,
th-ơng mẹ.
- “Nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên
mép rồi chan hoà đầm đìa trong tiếng khúc”
=> Đau đớn, phẫn uất đến nối k cũn kỡm nộn được;
- cổ họng nghẹn ứ, khúc k ra tiếng
-> Dùng hàng loạt động từ, tính từ.=>
->B c l tõm tr ng au ộ ộ ạ đ đớ n, u t c ấ ứ
c c i m, lũng c m t c t t cựng ự đ ể ă ứ ộ
c a bộ H ng ủ ồ
- NT: tơng phản
=> Làm nổi bật tính cách tàn nhẫn của cô, khẳng định tình mẫu tử trong sáng cao cả của bé Hồng.
3 Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ:
a, cảm xỳc của Hồng:
- Thoỏng thấy búng mẹ: chạy đuổi
theo,bối rối gọi, nhờ nhầm lẫn chỳng bạn cười
- Trốo lờn xe,rớu cả chõn, ũa khúc nức nở
- Thấy những cảm giỏc õm ỏp mơn man khắp da thịt
-> Nhịp văn nhanh, gấp
Trang 4trả lời ngời cô không?
? Cảm giác của bé Hông khi đợc sà vào
lòng mẹ đợc tác giả miêu tả nh thế nào?Đó
là cảm giác gì?
- Gv bình
? Qua đó em thấy chú bé Hồng là ngời nh
thế nào?
? Hỡnh ảnh ng mẹ được miờu tả ntn khi
gặp Hồng? Thỏi độ, cử chỉ ng mẹ?
? Qua đõy,em thấy tỡnh mẹ con đc thể
hiện ntn?
Ho t ạ độ ng 4 : Hướng d n t ng k tẫ ổ ế -Ghi
nhớ
MT:đánh giá khái quát
PP: liên tởng tích luỹ tổng hợp ,quy nạp
-Gv nêu câu hỏi cho HS rút ra đợc nội
dung,nghệ thuật,ý nghĩa của VB
Hoạt động5: Hớng dẫn luyện tập
MT: Rèn kĩ năng cảm thụ tác phẩm
PP: Vấn đáp, tái hiện thông qua tri giác
ngôn ngữ
Viết một đ/v ghi lại những ấn tợng,cảm
nhận rõ nhất,nỗi bật nhấtcủa bản thân về
ngời mẹ của mình
Câu hỏi cho hs khá giỏi: Phân tích đoạn
trích bé hồng gặp mẹ để thấy niềm hạnh
phúc vô biên của cậu bé đợc sống trong
lòng mẹ, trong tình mẫu tử thiêng liêng
=> Khỏt khao đc gặp mẹ mónh liệt; giải tỏa tõm lớ, cảm xỳc vỡ ũa; Vui mừng, hạnh phúc
-> Hạnh phúc tột cùng
=> Giàu tình cảm, yêu thơng mẹ hết lòng
b,Hỡnh ảnh ng mẹ:
-Gương mặt tươi sỏng
- Khụng cũm cừi, xơ xỏc như cụ núi
- Miệng xinh xắn, thơm tho lạ thường
- Mẹ vuốt ve: thấy ờm dịu vụ cựng
=> Tỡnh mẫu tử thiờng liờng,bất diệt
III.Tổng kết-ghi nhớ
1.Nội dung:
- Cảnh ngộ đáng thơng và nổi khổ của nhân vật bé Hồng
- Nổi cô đơn và niềm khao khát tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng khi gặp mẹ
2.Nghệ thuật:
- Tạo dựng mạch truyện mạch cảm xúc
tự nhiên ,chân thực
- Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu cảm tạo nên những rung động trong lòng độc giả
- Khắc hoạ hình tợng nhân vật bé hồng với lời nói, hành động, tâm trạng sinh
động,chân thực
3.ýnghĩa:Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn con ngời
* Bớc3:Hớng dẫn về nhà:
- Tóm tắt lại đoạn trích
- Học thuộc ghi nhớ,nắm kỹ nội dung bài
- Chuẩn bị bài: Trờng từ vựng