Cho các cụm từ: chị Dậu, hoảng hốt, bồng cả 2 con đứng dậy , sắp xếp thành các câu khác nhau mà nghĩa không thay đổi, phân tích tác dụng của việc sắp xếp ấy. Viết một đoạn văn nghị lu[r]
Trang 1Kiểm tra bài cũ
- Lượt lời trong hội thoại là gì ?
-Trong hội thoại để giữ lịch sự ta cần phải làm
gì ?
Trang 2Tiết 114. LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU
I.Nhận xột chung
1 Vớ dụ /sgk
2.Nhận xột:
Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng khàn khàn
của ng ời hút nhiều xái cũ:
Gừ đầu roi xuống đất
Trang 3gõ đầu roi xuống đất,
khàn khàn của người hút nhiều xái cũ Cai lệ
cai lệ
cai lệ
gõ đầu roi xuống đất, gõ đầu roi xuống đất.
gõ đầu roi xuống đất.
thét thét.
Thét
bằng giọng
Bằng giọng
bằng giọng
khàn khàn của người hút nhiều khàn khàn của người hút
khàn khàn của người
hút nhiều xái cũ,
nhiều xái cũ,
xái cũ,
Bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều
gõ đầu roi xuống đất,
Trang 4Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng.Uể oải, chống tay xuống phản, anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên.Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà
lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay
thước và dây thừng
Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thét bằng giọng
khàn khàn của người hút nhiều xái cũ:
- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua,còn sống đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!
(Ngô Tất tố- Tắt đèn)
Nhấn mạnh sự hung h¨ng của tên cai lệ và để tạo liên kết câu.
Trang 5Lần lượt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa
sắp xếp đ ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.
Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải,chống tay xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà
lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay
Trang 6người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi
song, tay thước và dây thừng.
(2) Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, gõ đầu roi xuống đất:
- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua,còn sống
đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!
→ ChØ liªn kÕt víi c©u trưíc.
Trang 7Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp đ ợc
và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy.
Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải,chống tay
xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ
trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dõy thừng.
(3)Thột bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ, cai lệ gừ đầu roi xuống đất:
- Thằng kia ! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn sống đấy à?
Nộp tiền sưu ! Mau!
→ không liên kết
Trang 8Lần lư ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp
đ ược và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy
Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải,chống tay
xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà
lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay
thước và dõy thừng.
(4)Bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ, cai lệ gừ đầu roi xuống đất, thột:
- Thằng kia! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn sống
đấy à? Nộp tiền sưu! Mau!
→ chỉ liên kết với câu sau
Trang 9Lần l ợt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp
đư ợc và nhận xét về tác dụng của sự thay đổi ấy
Anh Dậu uốn vai ngỏp dài một tiếng.Uể oải,chống tay
xuống phản,anh vừa rờn vừa ngỏng đầu lờn.Run rẩy cất bỏt chỏo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà lớ trưởng đó sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dõy thừng.
(5)Bằng giọng khàn khàn của người hỳt nhiều xỏi cũ,
gừ đầu roi xuống đất,cai lệ thột:
- Thằng kia ! ễng tưởng mày chết đờm qua,cũn sống
đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!
→ chỉ liên kết với câu sau
Trang 10Lần lượt thay thế câu in đậm bằng các câu vừa sắp xếp được và nhận xét tác dụng của sự thay đổi ấy?
Anh Dậu uốn vai ngáp dài một tiếng.Uể oải,chống tay
xuống phản,anh vừa rên vừa ngỏng đầu lên.Run rẩy cất bát cháo, anh mới kề vào đến miệng, cai lệ và người nhà
lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay
thước và dây thừng.
(6)Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn của người hút nhiều xái cũ, cai lệ
thét.
- Thằng kia ! Ông tưởng mày chết đêm qua,còn sống
đấy à? Nộp tiền sưu ! Mau!
→ Để nh ấ n m ạ nh s ự hung h ă ng và liên kết với câu sau.
Trang 11*Ghi nhớ: SGK.111
- Lựa chọn trật tự từ là cách sắp xếp trật tự
từ trong một câu.
- Trong một câu có thể có nhiều cách sắp xếp
trật tự từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn
đạt riêng.
- - Người nói (người viết ) cần biết lựa chọn
trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp
Trang 12Bài tập vận dụng:
1 Cho các cụm từ: chị Dậu, hoảng hốt, bồng cả 2 con
đứng dậy
- Sắp xếp thành các câu khác nhau mà nghĩa không
thay đổi, phân tích tác dụng của việc sắp xếp ấy?
1 Có thể sắp xếp thành các câu sau:
A Chị Dậu hốt hoảng bồng cả hai con đứng dậy.( Miêu tả sự việc
theo thứ tự một cách bình thường)
B Hoảng hốt, chị Dậu bồng cả hai con đứng dậy.(nhấn mạnh
trạng thái hành động của chị Dậu).
C Chị Dậu bồng cả hai con đứng dậy, hoảng hốt.(Nhấn mạnh
vào chủ thể của hành động)
Trang 13Nhóm 1 : “…cai lệ giật phắt cái dây thừng trong tay
anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu.
Chị Dậu xám mặt, vội đặt con xuống dưới đất, chạy
đến đỡ lấy tay hắn”.
Nhóm 2 : “…cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập
tiến vào với những roi song, tay thước, dây thừng”
Nhóm 3 : “…tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà
tranh, giứ đồng lúa chín”
Nhóm 4 : “Khen ai khéo vẽ cảnh tiêu sơ
Trang 14-> Trật tự từ thể hiện thứ tự
trước sau của các hoạt động.
… giật phắt cái thừng trong tay anh này và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu
- Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn
Trang 15-roi song, tay th íc vµ d©y thõng
→ cai lÖ: mang roi song, ®i tr íc
→ ngưêi nhµ lÝ tr ëng: mang tay th íc vµ d©y
thõng, ®i sau
Trang 16a)Tre giữ làng, giữ n ước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín
b)Tre giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ làng, giữ n ước.
c)Tre giữ làng, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín, giữ nư ớc.
→ Cỏch viết (của tỏc giả) cú hiệu quả diễn đạt cao hơn, vỡ
cú sự hài hũa về ngữ õm.
Trang 18*Ghi nhớ : SGK/112
Trật tự từ trong câu có thể :
- Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hoạt động,
đặc điểm (nh ư thứ bậc quan trọng của sự vật, thứ tự của hoạt động, trình tự quan sát của ngư ời nói, … )
- Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện t ượng.
- Liên kết câu với những câu khác trong văn bản
- Đảm bảo sự hài hoà về ngữ âm của lời nói.
Trang 19thám và đội con gái ’ “ ”
để tạo liên kết với câu
đứng trước và để làm
nổi bật thỏi độ bất cần,
khụng sợ hói của cụ gỏi.
a.Bà Tr ng, Bà Triệu,Trần H ng Đạo, Lê
Lợi, Quang Trung…
Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạt Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát Chuyến phà dào dạt bến nước Bình Ca
c.-Ấy cũng may cho cô, vơ vẩn mãi ở ngoài phố thế này mà gặp mật thám hay
đội con gái thì khốn:
gái tôi cũng chả cần.
Tiết 114. LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU
Trang 20Bài tập vận dụng:
1 Cho các cụm từ: chị Dậu, hoảng hốt, bồng cả 2 con đứng dậy,
sắp xếp thành các câu khác nhau mà nghĩa không thay đổi,
phân tích tác dụng của việc sắp xếp ấy?
2 Viết một đoạn văn nghị luận với chủ đề tự chọn từ 3-5 câu,
giải thích cách sắp xếp trật tự từ trong một vài câu cụ thể?
1, Có thể sắp xếp thành các câu sau:
A, Chị Dậu hốt hoảng bồng cả hai con đứng dậy.( Miêu tả sự việc
theo thứ tự một cách bình thường)
B, Hoảng hốt, chị Dậu bồng cả hai con đứng dậy.(nhấn mạnh
trạng thái hành động của chị Dậu).
C, Chị Dậu bồng cả hai con đứng dậy, hoảng hốt.(Nhấn mạnh
vào chủ thể của hành động)
Trang 22Thân ái chào các thầy cô và
các em Chúc các thầy cô và các em
công tác tốt và học giỏi