Chàng học trò Thạch Quỳ ngày ấy có ý nghĩ độc đáo: văn thì tự đọc cũng có thể hiểu được nên có thể tự học, riêng toán không có thầy thì.. I..[r]
Trang 1Ngày 26 tháng 11 năm 2009
Nhóm văn – Trờng THCS Phúc Sơn
Bài soạn: Cỏ dại
(Chơng trình đại phơng Ngữ văn 9)
A Mục đích cần đạt.
Giúp học sinh cảm nhận đợc tình yêu quê hơng qua những hình ảnh thơ bình dị; Nắm đợc nghệ thuật đặc sắc của bài thơ;
Giáo dục tình yêu quê hơng, đất nớc, ý thức trách nhiệm đối với quê hơng;
Rèn luyện kỷ năng cảm nhận và phân tích thơ 5 chữ
B Tiến trình dạy học.
Bài cũ: Hãy chỉ ra chất Nghệ trong các văn bản địa phơng đã học?
Bài mới: (Giới thiệu bài từ chất Nghệ, con ngời Nghệ, nhà thơ Nghệ-> giới thiệu
Thạch Quỳ)
GV hớng dẫn giọng đọc: Nhẹ nhàng,
sâu lắng, thiết tha, suy ngẫm
Gv đọc mẫu, gọi hs đọc, nhận xé
- Em biết gì về nhà thơ Thạch Quỳ? và
bài thơ Cỏ dại?
Gv cung cấp thêm về t/g Thạch Quỳ
Thạch Quỳ sinh trưởng trong một gia
đỡnh khỏ đặc biệt Theo gia phả, gốc
gỏc tổ tiờn anh là một ụng quan
Thượng thư Bộ Hỡnh triều Minh, bị
đuổi đỏnh phải rời Bắc Kinh dong
buồm đến Hội An sống cuộc sống lưu
vong ễng tổ của dũng họ là một đứa
trẻ được một người lớnh quõn của
Nguyễn Ánh nhặt đưa về xứ Nghệ cho
làm con nuụi ễng nội Thạch Quỳ là
người thụng tuệ đặc biệt Chớnh ụng là
người đó đem đến cho anh nguồn tri
thức thõm thuý từ văn học cổ điển
Riờng ngọn giú mỏt lành của văn học
dõn gian thỡ Thạch Quỳ được hưởng từ
bà nội và mẹ Mẹ anh là cả một kho
tàng văn học truyền miệng Bà là con
gỏi một nhà nho hào hoa phong nhó,
học vấn cao nhất vựng Mới học lớp 7
Thạch Quỳ đó viết truyện ngắn, làm
thơ Anh mơ ước thi vào trường đại học
Tổng hợp để trở thành nhà nghiờn cứu
nhưng rồi lớn lờn lại vào học ở một
trường đại học sư phạm Yờu văn học
nhưng anh chọn lựa làm một thầy giỏo
dạy toỏn Chàng học trũ Thạch Quỳ
ngày ấy cú ý nghĩ độc đỏo: văn thỡ tự
đọc cũng cú thể hiểu được nờn cú thể
tự học, riờng toỏn khụng cú thầy thỡ
I Đọc – Tìm hiểu chung Tìm hiểu chung
1 Đọc.
2 Tìm hiểu chung
* Tác giả:
- Thạc Quỳ tên thật Vơng Đình Huấn, sinh 1941, quê Trung Sơn, Đô Lơng, Nghệ An;
- Công tác tại Hội văn nghệ Nghệ An, BCH chi hội nhà văn tại Nghệ An;
- Khám phá phát hiện những vấn đề văn hóa xứ Nghệ
* Bài thơ:
Bài thơ đợc rút trong tập “Con chim Tà Vặt”, xuất bản năm 1978
Trang 2chịu, nờn cần phải được học.Thạch Quỳ
kể ngày cũn là sinh viờn khoỏ 2 của
trường Đại học Sư phạm Vinh, anh
thường phải thức trong búng tối để viết
ra những suy nghĩ, những bài thơ bằng
chiếc bỳt chỡ nhỏ, sỏng ra mới mũ mẫm
chộp lại
Thạch Quỳ là đỏ trờn nỳi Quỳ, vỡ thế ta
thấy ở Thạch Quỳ cỏi Tụi như đỏ rắn
Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào? Xác
định phơng thức biểu đạt của bài thơ?
- Hình ảnh xuyên suốt bài thơ là hình
ảnh nào?
- Hình ảnh cỏ dại đựơc gợi trong những
thời điểm nào?
- Hình ảnh cỏ dại ngày thơ bé đợc gợi
lên qua những lời thơ nào?
- Cảm nhận của em về cái hay của
những lời thơ đó?
- Hình ảnh thơ và cách biểu đạt tinh tế
đó gợi cho em vẻ đẹp gì của thiên nhiên
nơi đây?
- Hình ảnh cỏ dại đợc tiếp tục miêu tả
trong không gian và thời gian nào?
những lời thơ nào thể hiện rõ điều đó?
- Những lời thơ này có cách diễn đạt
đặc biệt nào?
- Cánh diễn đạt đó có ý nghĩa gì?
Gv liên hệ hồn thơ Thạch Quỳ, hình
ảnh quê hơng, tình cảm quê hơng qua
các tác phẩm đã học và trong cuộc
sống
- Gv chuyển nội dung
- Em hãy tìm những lời thơ thể hiện
cảm xúc và suy ngẫm của nhà thơ?
- Cảm nhận của em về giọng điệu, ngôn
từ của những lời thơ này?
- ẩn đằng sau những câu chữ đó là
- Thể thơ 5 chữ
- PTBĐ: Biểu cảm k/h miêu tả, nghị luận
II Tìm hiểu bài thơ.
* Hình ảnh cỏ dại.
- Cỏ dại ngày thơ bé
Li ti hoa tím màu Suốt dời còn nhớ nhau .bông Trang dốc núi .dòng sông
Sóng lợn quanh vai mình -> Từ ngữ gợi tả, gợi cảm, hình ảnh đặc sắc, biện pháp nhân hóa
=> Vẻ đẹp mộc mạc, bình dị nhng nên thơ, gieo vào lòng ngời nỗi nhớ khi đi xa
- Hoa chẳng còn
Sông cạn
Thì li ti cỏ dại Vẫn một màu tím tơi -> Dùng từ khẳng định “thì”, “vẫn”; hình ảnh giàu tính liên tởng “hoa chẳng còn”, “sông cạn nớc”
-> Khẳng định vẻ đẹp vĩnh hằng, nguyên sơ, bất tử của cỏ dại – Tìm hiểu chung Quê
h-ơng
* Cảm xúc và suy ngẫm của nhà thơ.
- Suốt đời còn nhớ nhau
- Mơ một lần quẫy đạp Ngập chìm
Có gì nh có lỗi
Mà có lỗi gì đâu Tôi cứ đi
Tóc chớm bạc
Cỏ đừng già
Đất giữ gìn cho cỏ
Cỏ giữ gìn cho tôi -> Giọng thơ chân thành, tha thiết, ngôn từ giàu tính triết lý
=> Khẳng định sự trẻ trung, phơi phới cũng nh cốt cách phong lu của cảnh vật (cỏ dại), con ngời quê hơng;
- Khẳng định tình cảm thủy chung bền chặt với quê hơng;
- Nỗi niềm băn khoăn day dứt niềm tin mãnh liệt sâu sắc về giá trị của quê
h-ơng trong việc bồi đắp, nuôi dỡng tâm hồn, tình cảm, tài năng của mỗi con ng-ời
Trang 3những cảm xúc, suy ngẫm gì của tác
giả?
GV: Suy ngẫm đó là nét phong cách thơ
nổi bật của Thạch Quỳ, nổi bật cái “tôi”
trong thơ ông
- Qua tìm hiểu bài thơ em hãy cho biết
vì sao tác giả lại đặt tên bài thơ là “Cỏ
dại”?
- Bài thơ để lại cho em ấn tợng gì về
nghệ thuật và nội dung?
Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Học sinh tự bộc lộ
Cỏ dại: - Hình ảnh thiên nhiên bình dị, thân thuộc, gần gũi trong cuộc sống;
- Là hình ảnh quê hơng;
- Là hình ảnh thơ xinh xắn
=> Hình ảnh giàu tính biểu tợng
III Tổng kết
* Ghi nhớ: (Sách tài liệu)
IV Luyện tập.
BT1 Qua bài thơ em thích nhất hình
ảnh thơ, câu thơ nào? vì sao?
BT2 Nếu viết về quê hơng em, em sẽ chọn hình ảnh nào để bộc lộ