Nãu kãút luáûn vãö hiãûn tæåüng khuïc xaû aïnh saïng khi aïnh saïng truyãön tæì khäng khê vaìo næåïc vaì ngæåüc laûi. Gi ả i thích cho h ọ c sinh th ấ y đư[r]
Trang 1CHƯƠNG III QUANG HỌC
Tiết 44: HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức Nhận biết được hiện tượng khúc xạ ánh sáng
Mô tả được TN quan sát đường truyền của tia sáng từ không khí sang nước và ngược lại
Phân biệt được hiện tượng khúc xạ với hiện tượng phản xạ ánh sáng
2 Kỹ năng Vận dụng được kiến thức đã học để giải thích hiện
tượng đơn giản do sự đổi
hướng của tia sáng khi truyền qua mặt phân cách giữa hai môi trường gây nên
3.Thâi độ: Cẩn thận trung thực
Giâo dục học sinh biết sử dụng ânh sâng hợp lý, biết phòng trânh câc hiện tượng do ânh sâng gđy ra
II CÂC PHƯƠNG PHÂP DẠY HỌC:
- Phương phâp thực nghiệm - dạy theo nhóm
III CHUẨN BỊ:
Đối với nhóm học sinh:- 1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa
trong- 1 bình chứa nước sạch, 1 ca
múc nước- 1 miếng gỗ phẳng mềm để có thể cắm được đinh ghim- 03 chiếc đinh ghim
Đối với GV:
- 1 bình thuỷ tinh hoặc bình nhựa trong suốt hình hộp chữ nhật chứa nước trong sạch
- 1 miếng gỗ phẳng hoặc nhựa để làm màn hứng tia sáng
- 1 nguồn sáng có thể tạo được chùm sáng hẹp một đỉn laze hay đỉn có khe hẹp
IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HỌC SINH:
Trang 2HOẠT ĐỘNG 1:
Giới thiệu chương trình- đặt
vấn đề
Yêu cầu HS làm thí nghiệm như
h.40.1 nêu hiện tượng
-Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:
+ Phát biểu định luật truyền
thẳng của ánh sáng, nếu HS
không nhớ GV có thể gợi ý ánh
sáng trong môi trường không khí
truyền như thế nào?
+ Làm thế nào để nhận biết
được ánh sáng
- Yêu cầu HS đọc tình huống đầu
bài
- Để giải thích tại sao nhìn thấy
đũa như bị gãy ở trong nước, ta
nghiên cứu hiện tượng khúc xạ
ánh sáng
HOẠT ĐỘNG 2:
Tìm hiểu sự khúc xạ ánh
sáng từ không khí sang nước
I.Hiện tượng khúc xạ ánh
sáng:
1) Quan sát ( H 40.2 )
* Yêu cầu HS thực hiện mục 1
phần I SGK trước khi HS rút ra
nhận xét GV có thể yêu cầu HS
trả lời câu hỏi:
- Ánh sáng truyền trong không khí
và trong nước đã tuân theo định
luật nào?
- Hiện tượng ánh sáng truyền
từ không khí sang nước có tuân
theo định luật truyền thẳng của
ánh sáng không?
- Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
là gì?
2) Kết luận:
Hiện tượng tia sâng truyền từ môi
trường trong suốt năy sang môi trường trong
suốt khâc bị gêy khúc tại mặt phđn câch giữa
2 môi trường được gọi lă Hiện tương khúc xạ
ânh sâng
3) Một vài khái niệm:
- Yêu cầu HS tự đọc mục 3
phần I SGK
Đặt vấn đề: Chiếc đũa như gãy từ mặt phân cách giữa 2 môi trường mặc dù đũa thẳng ở ngoài không khí Giải thích
- HS phát biểu định luật truyền thẳng của ánh sáng
- Khi ánh sáng truyền vào mắt ta
ta nhận biết được có ánh sáng
- HS quan sát trả lời câu hỏi:
( chú ý hiện tượng HS nhìn thấy đũa như bị gãy trong nước)
Từng HS quan sát hình 40.2 để rút ra nhận xét
- Truyền theo định luật truyền thẳng ânh sâng
Ânh sâng đi từ S đến mặt phđn câch rồi đến K
bị gêy khúc tại K
Nêu được kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng
Từng HS đọc phần một vài khái
niệm, sau đó chỉ trín hình vẽ câc khâi niệm
đó ( GV photo H40.2) Quan sát GV tiến hành TN, thảo luận nhóm để trả lời C1, C2
Từng HS trả lời câu hỏi của GV để rút ra kết luận
Học sinh trả lời vă ghi văo vở
- Văi HS đọc lại kết luận
- Thể hiện kết luận trín hình vẻ
K N
Nước
I
Không khí
i
S
Trang 34) Thí nghiệm:
- GV tiến hành TN như hình 40.2
SGK yêu cầu HS quan sát để trả
lời C1, C2
- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi
sau:
+ Khi tia sáng truyền từ không
khí sang nước tia khúc xạ nằm
trong mặt phẳng nào? So sánh
góc tới và góc khúc xạ?
5) Kết luận: SGK
+ Thực hiện C3
HOẠT ĐỘNG 3:
Tìm hiểu sự khúc xạ của tia
sáng khi truyền từ nước sang
không khí
II Sự khúc xạ của tia sáng
khi truyền từ nước sang
không khí:
1) Dự đoán:
* Yêu cầu HS trả lời C4 Gợi ý HS
phân tích tính khả thi của từng
phương án đã nêu ra
2) Thí nghiệm kiểm tra:
- Hướng dẫn HS tiến hành TN:
+ B1: - Cắm 2 đinh ghim A, B
- Đặt miếng gỗ thẳng
đứng trong bình
- Dùng ca múc nước từ từ
đổ vào bình cho tới vạch phân
cách
- Hướng dẫn HS cắm đinh
ghim A sao cho tránh xảy ra hiện
tượng phản xạ toàn phần
+ B2:
-Tìm vị trí đặt mắt để nhìn
thấy đinh ghim B che khuất đinh
ghim A trong nước
- Đưa đinh ghim C tới vị trí sao cho
nó che khuất đồng thời cả A và
B
- Mắt chỉ nhìn thấy đinh ghim B
mà không nhìn thấy đinh ghim A
chứng tỏ điều gì?
-Giữ nguyên vị trí đặt mắt, nếu
bỏ đinh ghim B,C đi thì có thể
nhìn thấy đinh ghim A không? Vì
sao?
+ B3:- nhấc miếng gỗ ra khỏi
- Từng HS trả lời C4
- HS níu dự đoân vă phương ân kiểm tra
Nhóm bố trí TN như hình 40.3 SGK
+ Nhìn đinh ghim B không nhìn thấy đinh A + Nhìn đinh ghim C không nhìn thấy đinh A;B + Nhấc miếng gỗ ra : nối đỉnh A B C đường truyền của tia từ A B C mắt
- Từng HS trả lời C5, C6
- Thảo luận nhóm trả lời câu hỏi của GV để rút ra kết luận
-HS đọc ghi nhớ của băi học
Trang 4nước, dùng bút kẻ đường nối 3
vị trí đinh ghim
- Yêu cầu một vài HS trả lời C5,C6
và cho cả lớp thảo luận
*Tia khúc xạ nằm trong mặt
phẳng nào? So sánh độ lớn góc
khúc xạ và góc tới?
3) Kết luận: SGK
HOẠT ĐỘNG 4:
Củng cố - vận dụng- dặn dò:
-Hiện tượng khúc xạ ánh sáng
là gì?
Nêu kết luận về hiện tượng
khúc xạ ánh sáng khi ánh sáng
truyền từ không khí vào nước
và ngược lại
Giải thích cho học sinh thấy được tâc
nhđn lăm nóng trâi đất
Tại câc đô thị lớn việc sử dụng kính xđy
dựng đê được phổ biến, kính xđy dựng
ảnh hưởng đối với con người:
Bức xạ mặt trời qua kính: nung nóng câc
bề mặt nội thất,
Ânh sâng qua kính: ânh sâng dư thừa sẽ
gđy ô nhiễm ânh sâng dẫn đến sự căng
thẳng mệt mỏi
Câc biện phâp giảm thiểu ảnh hưởng của
kính xđy dựng
- Mở cửa thông thoâng
- Che nắng
- Yêu cầu hoạt động nhóm trả lời C7
Câ nhđn trả lời C8
Hướng dẫn về nhà:
1) Học thuộc ghi nhớ của băi
2) Làm bài tập 40 SBT- Đọc có thể
em chưa biết - Xem băi mới " Quan hệ
giữa
góc tới vă góc khúc xạ"
-Hoạt động nhóm lăm C7 ( Văo bảng nhóm) -Câ nhđn lăm C8