1 Câu 1: Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của việc “coi trọng những giá trị văn hóa gia đình” đối với tuổi trẻ trong cuộc sống hôm nay được[r]
Trang 1SỞ GD&ĐT BÌNH ĐỊNH
TRƯỜNG THPT NGÔ LÊ TÂN
ĐỀ CHÍNH THỨC
KIỂM TRA HỌC KÌ II- NĂM HỌC: 2019-2020
MÔN: NGỮ VĂN 11
Ngày kiểm tra: 25/6/2020 Thời gian: 90 phút (không kể thời gian phát đề).
Họ và tên học sinh: Lớp
I ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích:
“Một bộ phận thanh niên ngày nay chạy theo thời đại mà quên mất những giá trị xưa cũ Biểu hiện là coi thường hoặc nhận thức sai lệch về những gì ông cha đã làm trong quá khứ Họ thường nói vấn đề đó xưa lắm rồi, bây giờ ai nghĩ thế, ai làm thế Chúng ta đâu biết rằng chỉ có văn minh là xưa cũ, còn văn hóa không bao giờ mất đi sức sống, văn hóa luôn bắt rễ vào hiện tại và thúc đẩy hiện tại Nếu ta không coi trọng những giá trị văn hóa gia đình và dân tộc, ta sẽ mất gốc và thiếu đi sức sống bên trong vì vậy sự phát triển của ta sẽ không thể lâu bền được Nhiều giá trị văn hóa dân tộc thanh niên ngày nay cần phát huy như coi trọng chữ hiếu, kính trên nhường dưới, coi trọng lòng yêu quê hương đất nước, trọng nghĩa, trọng tình…”
(ThS Phạm Thạch Hoàng, ĐH Lâm nghiệp - Tạp chí Thanh niên, số tháng 8/2018) Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 Trình bày tác hại của việc chạy theo thời đại của một bộ phận thanh niên ngày nay được nêu trong
đoạn trích? (0.5 điểm)
Câu 2 Xác định và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ trong câu: Nhiều giá trị văn hóa dân tộc thanh
niên ngày nay cần phát huy như coi trọng chữ hiếu, kính trên nhường dưới, coi trọng lòng yêu quê hương đất nước, trọng nghĩa, trọng tình… (0.5 điểm)
Câu 3 Em hiểu như thế nào về nhận định: chỉ có văn minh là xưa cũ, còn văn hóa không bao giờ mất đi
sức sống? (1.0 điểm)
Câu 4 Em hãy nêu thông điệp tác giả gửi gắm qua đoạn trích? (1.0 điểm)
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm) Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của việc
“coi trọng những giá trị văn hóa gia đình” đối với tuổi trẻ trong cuộc sống hôm nay được trích ở phần Đọc
hiểu
Câu 2 (5.0 điểm) Cảm nhận tình yêu cuộc sống của Xuân Diệu qua đoạn thơ sau:
“Của ong bướm này đây tuần tháng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si;
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,
Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;
Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửa:
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”
(Trích Vội vàng – Xuân Diệu, SGK Ngữ văn 11 Cơ bản, tập II, NXB Giáo dục, 2007, tr.22)
Trang 2
. -HẾT -HƯỚNG DẪN CHẤM VĂN 11
1 Tác hại của việc chạy theo thời đại của một bộ phận thanh niên ngày nay được
nêu trong đoạn trích:
- Quên mất những giá trị xưa cũ
- Coi thường hoặc nhận thức sai lệch về những gì ông cha đã làm trong quá khứ
0.5
2 Xác định và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ trong câu: Nhiều giá trị văn
hóa dân tộc thanh niên ngày nay cần phát huy như coi trọng chữ hiếu, kính trên nhường dưới, coi trọng lòng yêu quê hương đất nước, trọng nghĩa, trọng tình…
- Biện pháp tu từ: liệt kê
- Hiệu quả: nhấn mạnh các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc
0.5
3 Chỉ có văn minh là xưa cũ, còn văn hóa không bao giờ mất đi sức sống
Có thể hiểu:
- Nói văn minh là xưa cũ vì các yếu tố của văn minh có thể hiểu gọn lại là những
di sản được tích lũy (tri thức, tinh thần và vật chất) của con người kể từ khi loài người hình thành cho đến thời điểm xét đến Văn minh có thể thay đổi theo thời gian;
- Văn hóa không bao giờ mất đi sức sống: Văn hóa là tất cả mọi giá trị vật chất
và tinh thần mà con người ta đã sáng tạo ra hay thu nhận được trong quá trình lịch sử Đó là những nét văn hóa tốt đẹp của dân tộc được tích lũy, kế thừa từ nhiều thế hệ Văn hóa truyền thống góp phần định hình bản sắc văn hóa dân tộc, tạo nên những chuẩn mực xã hội, hoàn thiện vẻ đẹp nhân cách của mỗi cá nhân
1.0
4 Thông điệp tác giả gửi gắm:
-> Gợi ý: HS có thể nêu + Phê phán nhận thức sai lệch của thanh niên + Đề cao vai trò giá trị văn hóa gia đình + Ý thức trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống
1.0
1 Câu 1: Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về
ý nghĩa của việc “coi trọng những giá trị văn hóa gia đình” đối với tuổi trẻ trong
cuộc sống hôm nay được trích ở phần Đọc hiểu
2.0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn: Thí sinh có thể trình bày đoạn văn
theo các cách: diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành;
có liên kết chặt chẽ
b Xác định đúng nội dung vấn đề cần nghị luận: ý nghĩa của việc “coi trọng những giá trị văn hóa gia đình” đối với tuổi trẻ trong cuộc sống hôm nay.
0.25
0.25
c Triển khai vấn đề nghị luận:
Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị
luận theo nhiều cách nhưng cần làm rõ việc “coi trọng những giá trị văn hóa gia đình” đối với tuổi trẻ trong cuộc sống hôm nay.
Gợi ý:
+ Gia đình là cái nôi sinh thành của mọi người, “hạt nhân” của xã hội
+ Gia đình có vai trò duy trì những giá trị văn hóa, đạo đức của mỗi cộng đồng, góp phần xây nên văn hóa, đạo đức cả xã hội
+ Ý nghĩa của giá trị văn hóa gia đình trong vấn đề giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc
+ Phê phán một bộ phận giới trẻ không coi trọng giá trị văn hoá gia đình: bất hiếu, bất kính với cha mẹ, ông bà; anh em mâu thuẫn, tranh giành quyền lợi vật chất…
+ Bài học nhận thức và hành động phù hợp
1.00
d Sáng tạo
Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận
0.25
Trang 3e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu 0.25
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: tình yêu cuộc đời của Xuân Diệu 0,25
c Triển khai vấn đề cần nghị luận thành các luận điểm, thể hiện sự cảm nhận sâu
sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn
chứng
Cảm nhận tình yêu cuộc sống của Xuân Diệu qua đoạn thơ
Về nội dung
* Xuân Diệu đã phát hiện ra thiên đường ngay trên mặt đất, không xa lạ mà
rất đỗi quen thuộc ngay trong tầm tay của chúng ta:
- Đó là bức tranh thiên nhiên mùa xuân rực rỡ sắc màu, niềm vui và sức sống,
được thể hiện qua hàng loạt các hình ảnh : ong bướm, hoa lá, yến anh, tuần
tháng mật…
+) Màu sắc: màu xanh rì của đồng nội, màu của lá non, màu của cành tơ phơ
phất…=>Gợi hình ảnh non tơ, mơn mởn.
+) Âm thanh: khúc tình si của yến anh
- Bức tranh thiên nhiên ấy còn được vẽ lên với vẻ xuân tình: mối quan hệ của
thiên nhiên, cảnh vật được hình dung trong quan hệ như với người yêu, người
đang yêu, như tình yêu đôi lứa trẻ tuổi, say đắm Các cặp hình ảnh sóng đôi như
ong bướm, yến anh càng làm bức tranh thiên nhiên thêm tình ý
=> Xuân Diệu đã khơi dậy vẻ tinh khôi, gợi hình của sự vật, nhà thơ không nhìn
sự vật ấy bằng cái nhìn thưởng thức mà bằng cái nhìn luyến ái, khát khao chiếm
hữu
- Bức tranh thiên nhiên đời sống con người càng đằm thắm, đáng yên hơn khi:
“Mỗi……môi gần”
=> Với Xuân Diệu cuộc sống là vui và mùa xuân là đẹp nhất
* Tâm trạng của nhà thơ
- Niềm sung sướng hân hoan, vui say ngây ngất trước vẻ đẹp của cuộc sống trần
gian
- Tâm trạng vội vàng, nuối tiếc thời gian, nuối tiếc mùa xuân ngay cả khi sống
giữa mùa xuân
Về nghệ thuật
- Mới mẻ trong cách nhìn, cách cảm nhận cuộc sống; quan niệm thẩm mĩ hiện
đại; phép điệp, liệt kê, so sánh, chuyển đổi cảm giác
- Cấu trúc dòng thơ hiện đại
2,0
0,5
0,5
Đánh giá
- Đoạn thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Diệu
- Tình yêu đời của Xuân Diệu đem đến quan niệm nhân sinh tích cực
0,5
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc vấn đề cần nghị
Trang 6I PHẦN LÀM VĂN ( 7,0 điểm)
Câu 1: (2.0 điểm)
Yêu cầu về hình thức:
Học sinh viết thành một đoạn văn khoảng 200 chữ , diễn đạt mạch lạc, rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp,…
Yêu cầu về nội dung:
a Giải thích: “đam mê khác biệt” là niềm đam mê riêng, độc đáo, không trùng lặp với người
khác -> Câu nói khuyên những người trẻ tuổi cần phải tìm kiếm niềm đam mê riêng của bản thân mình
b Bình luận:“Hãy giữ cho mình niềm đam mê khác biệt” vì:
Niềm đam mê đó sẽ mang lại cảm hứng cho cuộc sống, tạo nên động lực mạnh mẽ để chúng ta vượt qua mọi khó khăn, thách thức, biến ước mơ thành hiện thực
Khi giữ được niềm đam mê khác biệt, con người sẽ tập trung toàn bộ trí lực, không ngừng sáng tạo, mở ra những con đường mới mẻ, đạt đến đỉnh cao của nghề nghiệp
Đam mê khác biệt sẽ giúp bạn khẳng định khả năng của mình, cống hiến cho cuộc đời, tạo nên dấu ấn riêng và truyền cảm hứng cho mọi người
c Mở rộng vấn đề:
Trong thực tế, nhiều người vẫn đang sống một cách phù phiếm, hời hợt, không biết mình đam mê điều gì, hoặc có đam mê nhưng không đủ can đảm và kiên trì để theo đuổi
Tìm kiếm và sống với đam mê không phải là dễ dàng, đòi hỏi mỗi cá nhân phải quyết tâm cao độ, tập trung tất cả trí tuệ, công sức, dũng cảm vượt qua chính mình và thử thách của hoàn cảnh
Trang 7d Bài học:
Cần phải tìm kiếm cho mình một niềm đam mê thật ý nghĩa trong cuộc sống
Nếu đã tìm thấy phải có quyết tâm theo đổi điều mình đam mê
Câu 2 (5,0 điểm)
Yêu cầu về kĩ năng (1,5 điểm)
Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài.Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cảm nhận vẻ đẹp riêng của hai đoạn thơ trích từ bài
“Tây Tiến” - Quang Dũng và “Việt Bắc” – Tố Hữu
Triển khai tốt vấn đề cần nghị luận; có những cảm nhận sâu sắc về vấn đề; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng
Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo; thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận mới mẻ, sâu sắc
về vấn đề
Chính tả, dùng từ , đặt câu Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu
Yêu cầu về nội dung (3,5 điểm)
* Giới thiệu: khái quát, sơ lược về hai tác giả, tác phẩm (0,25 điểm)
* Cảm nhận vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật của hai đoạn thơ: Thí sinh có thể trình bày theo
những cách khác nhau, nhưng cần làm nổi bật được nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ: (2,0 điểm)
- Đoạn thơ trong bài thơ Tây Tiến.
+ Nội dung:
Thiên nhiên hùng vĩ dữ dội ở con đường hành quân nhiều gian khổ
Thiên nhiên trữ tình, thơ mộng “Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”
+ Nghệ thuật:
Thể thơ thất ngôn cân đối hài hòa giữa các thanh bằng trắc; phép nhân hóa, tương phản, cách sử dụng từ láy tượng hình
- Đoạn thơ trong bài Việt Bắc.
+ Nội dung:
Thiên nhiên gắn bó hài hòa với con người cùng chung mất mát đau thương, cùng chung lưng đấu cật chống kẻ thù chung
Con người và thiên nhiên tạo thành một thế trận trùng điệp để vây bắt kẻ thù
Thiên nhiên là hậu phương vững chắc và cũng là người bạn chiến đấu của con người
Trang 8+ Nghệ thuật: Thể thơ lục bát truyền thống, phép tu từ nhân hóa, hình ảnh thơ ngôn ngữ thơ giàu tính tạo hình
* Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt của hai đoạn thơ để thấy được vẻ riêng của mỗi
đoạn: Thí sinh có thể diễn đạt theo những cách khác nhau, nhưng cần làm nổi bật được: (0,75
điểm)
- Giống nhau: đều là những bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, tươi đẹp của núi rừng trong thời kỳ chống Pháp Đều được viết bằng bút pháp lãng mạn cách mạng
- Khác nhau:
+ Về nội dung:
Thiên nhiên trong Tây Tiến thiên về diễn tả sự khắc nghiệt, dữ dội Là khó khăn, trở ngại
mà người lính phải vượt qua Thiên nhiên trong Việt Bắc thiên về miêu tả sự gần gũi và đồng lòng với con người
Thiên nhiên trong Tây Tiến mang hai vẻ đẹp hài hòa: hùng vĩ và lãng mạn Trong Việt Bắc, thiên nhiên có chiều hướng gắn với hiện thực cuộc kháng chiến
+ Về nghệ thuật:
* Lý giải sự khác biệt: (0,25 điểm)
Bản chất nghệ thuật là sự sáng tạo, “Mỗi tác phẩm văn học phải là một phát minh về hình thức
và một khám phá về nội dung” (nhà văn Lêônit Lêônốp); Do hoàn cảnh sáng tác và phong cách nghệ thuật độc đáo của mỗi nhà thơ