* Nếu chọn được ngôi sao may mắn sẽ không phải trả lời câu hỏi mà vẫn được điểm tốt và được quyền chỉ định người mở ngôi sao tiếp theo... Ngôi sao may mắn.[r]
Trang 1Lớp 9
Trường THCS Thạnh Đông
Trang 2KIỂM TRA MIỆNG
1 Các đoạn văn trong một văn bản cũng như các câu trong một đoạn văn khi liên kết phải đảm bảo yêu cầu gì? ( 7đ)
2.Chỉ ra các phép kiên kết hình thức trong các đoạn văn sau ( 2đ)
a Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích
Ca-chiu-sa của hồng quân Liên-xô Thích ngồi bó gối mơ màng.
b “ Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao
3 Nội dung bài học hôm nay có mấy phần? (1đ)
Trang 3Đáp án
1 a Về nội dung: các câu, các đoạn phải phục vụ chủ đề chung
của văn bản hoặc của đoạn văn (Liên kết chủ đề) phải được
sắp xếp theo một trình tự hợp lý (liên kết lô - gíc)
b Về hình thức: các câu, các đoạn liên kết bằng một số phép
như: Lặp, thế, nối, đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng
2.Các phép kiên kết hình thức trong các đoạn văn sau
a Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích chiu-sa của hồng quân Liên-xô Thích ngồi bó gối mơ màng.
Trang 4VD1 Một nhóm bạn có 5 người cùng nhau đi xem kịch, trong đó bạn A và bạn B chuẩn bị
vé cho cả nhóm
- A hỏi: Mua được vé chưa?
- B trả lời: rồi.
Có lời nào trong VD trên chưa rõ ý hay không?
VD2: Lan và Nga gặp nhau, Lan hỏi:
- Bạn xem cái áo tôi mới mua này có đẹp lắm
Trang 5TIẾT 123
NGHĨA TƯỜNG MINH
VÀ HÀM Ý
Trang 6I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý:
1 T ìm hiểu ví dụ: (sgk/74.75)
-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ.Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi
(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Anh rất tiếc là không còn nhiều thời gian để chuyện trò.
(Anh thanh niên không nói thẳng có thể vì ngại ngùng,
vì muốn che giấu tình cảm của mình).
Câu nói này không có ẩn ý gì.
TIẾT 123
-> Hàm ý
-> Nghĩa tường minh
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 7Câu tục ngữ:
- Không thầy đố mày làm nên.
- Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
? Nêu nội dung của hai câu tục ngữ đó? Cho
biết câu nào được hiểu theo nghĩa tường minh, câu
nào có hàm ý.
Nghĩa tường minh
Hàm ý
Trang 8- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu, nhưng
có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
GHI
NHỚ
Trang 9Khi nói (hoặc viết), nên sử dụng nghĩa tường minh và hàm ý như thế nào?
Ngôn ngữ phải được dùng hợp lí, phù hợp hoàn cảnh mới có giá trị Cần ý thức rõ điều này để tránh lạm dụng.
THẢO LUẬN
Trang 10-Lưu ý 2: Hàm ý thường dùng trong văn chương và giao tiếp hàng ngày
Không dùng hàm ý trong văn bản hành chính.
-Lưu ý 3: nhiều khi hành động cũng chứa hàm ý, đây là cách dùng “hình
ảnh” để diễn đạt ý của ngôn ngữ nghệ thuật.
Trang 11I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý:
Trang 12-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
II LUYỆN TẬP:
Bài tập 1 /sgk.75:
TIẾT 123 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 13a Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy: chưa muốn chia tay.
b Từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái:…mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn, quay vội đi > Cô gái đang bối rối đến vụng về vì ngượng, cô định kín đáo để khăn làm kỉ vật cho anh thanh niên, nhưng anh thanh niên quá thật thà tưởng cô bỏ quên nên gọi cô để trả lại.
II LUYỆN TẬP:
Bài tập 1 /sgk.75:
TIẾT 123 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 14II LUYỆN TẬP:
Bài tập 2 /sgk.75:
-> Hàm ý: Ông hoạ sĩ chưa kịp uống nước chè
Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích sau đây:
Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội hoạ và cô gái:
- Đây, tôi giới thiệu anh một hoạ sĩ lão thành nhé Và
cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi.
Tuổi già cần nước chè: ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh
(Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Bài tập 1 /sgk.75:
TIẾT 123 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 15- Vô ăn cơm!
Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “Ba vô ăn cơm” Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:
- Cơm chín rồi!
Anh cũng không quay lại (Nguyễn Quang Sáng- Chiếc lược ngà)
Câu: “Cơm chín rồi !” có chứa hàm ý -> ông vô ăn cơm đi!
Bài tập 2 /sgk.75:
Bài tập 1 /sgk.75:
TIẾT 123 NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 16II LUYỆN TẬP
TIẾT 123
Bài 4: Đọc các đoạn trích sau và cho biết những câu in đậm
có chứa hàm ý không? Vì sao?
a Có người hỏi:
- Sao bảo Làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? …
- Âý thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy!
Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt
một tiếng, vươn vai nói to:
- Hà, nắng gớm, về nào …
- Ông Hai vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng Tiếng cười
nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo.
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
(đánh trống lảng, cố ý nói sang chuyện khác)
Trang 17-Tôi thấy người ta đồn…
Ông lão gắt lên:
-Biết rồi!
Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi hiu hắt.
I PHÂN BIỆT NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
(Câu nói dở dang, chưa trọn ý hoặc không muốn nói hết ý.)
Trang 18? Hãy chọn đáp án đúng nhất trong những câu sau:
1 Hàm ý là phần thông báo:
A Trái ngược với nghĩa tường minh.
B Ẩn đằng sau nghĩa tường minh.
C Không diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
D Được diễn đạt trực tiếp trong câu.
2 Dùng hàm ý trong trường hợp nào sau đây?
A Khi không biết diễn đạt rõ ý.
B Khi không muốn nói rõ ý.
C Khi không muốn người nghe hiểu ý.
D Khi muốn chấm dứt cuộc thoại.
Tổng kết
Trang 191
2
Trang 20Có 5 ngôi sao, đằng sau mỗi ngôi sao là một yêu cầu.
* Nếu trả lời đúng sẽ được hoa điểm tốt và được quyền chỉ định người mở ngôi sao tiếp theo.
* Nếu trả lời sai thì các bạn khác giành quyền trả lời (bằng cách giơ tay nhanh)
* Nếu chọn được ngôi sao may mắn sẽ không phải trả lời câu hỏi mà vẫn được điểm tốt và được quyền chỉ định
người mở ngôi sao tiếp theo
Luật chơi
Trang 22Ngôi sao may mắn
Chúc mừng bạn! Bạn đã tìm được
ngôi sao may mắn
Trang 23Trống đánh vào lớp đã 7 phút, Tuấn mới hớt hải chạy vào, thầy giáo nhìn đồng hồ nói:……
? Em hãy diễn đạt ý muốn nói của thầy bằng
hai câu: một câu có nghĩa tường minh, một câu dùng hàm ý
Đáp án
Trang 24Đáp án:
- Nghĩa tường minh: Em đến trễ 7 phút
rồi đấy.
- Hàm ý: Em có đồng hồ không?
Trang 25- Ếch ngồi đáy giếng
- Được voi đòi tiên
- Uống nước nhớ nguồn
- Ăn cây táo rào cây sung
- Nước mắt cá sấu
-……….
Trang 26Bạn hãy đọc nhanh năm câu thành ngữ mà nội dung được hiểu theo nghĩa hàm ý
ĐÁP ÁN
Trang 27Đáp án
Mời bạn hãy xác định nghĩa tường minh
và hàm ý trong các trường hợp sau:
A.Bây giờ mới 11 giờ.
B Bây giờ đã 11 giờ.
C Bây giờ là 11 giờ.
Trang 28A Bây giờ mới 11 giờ -> hàm ý còn sớm
B Bây giờ đã 11 giờ -> hàm ý đã muộn (trễ)
C Bây giờ là 11 giờ -> nghĩa tường minh
Trang 29Là lớp trưởng, khi thấy lớp học có rác bẩn,
em sẽ nhắc nhở các bạn trong lớp như thế nào?
Hãy sử dụng một câu có chứa hàm ý để nhắc nhở các bạn.
Đáp án
Trang 30Hôm nay, ai trực nhật ấy nhỉ?
Đáp án:
Trang 311 Đối với bài học tiết này:
- Thuộc ghi nhớ.
- Tìm nghĩa tường minh và hàm ý trong bài
thơ “ Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương.
2 Đối với bài học tiết sau :
NGHỊ LUẬN VỀ 1 ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ
dẫn tìm hiểu bài trong SGK.78
- Học bài cũ: Nghị luận về tác phẩm truyện.
HƯỚNG
DẪN
HỌC
TẬP