Nhûng, nhû trïn töi àaä noái, nïìn nghïå thuêåt hêìu nhû àaä laâ cuãa riïng boån tû baãn nïn nhûäng nhaâ vùn ai muöën àûúåc giai cêëp tû baãn troång voång phaãi boã hïët tûå do cuãa mònh[r]
Trang 1Theo sau cöî xe tang ăïịn hai trùm hoơc sinh vađ ngûúđilađm Ăuê caâc dín töơc: Cao Ly, Nhíơt Baên, Tađu, AnNam, Tíy ăen, AÊ Ríơp im lùơng nghiïm trang Khöngkeđn tröịng, khöng vođng hoa, khöng trûúâng ăöịi, chónguýn möơt caâi xe ïm nheơ hai ngûơa keâo, mang caâiquan tađi phuê vaêi ăoê tûđ tûđ ăi vïì phña ngoaơi chíu thađnhMöịt-cu Ăi möơt giúđ, múâi túâi nhađ hoaê taâng Quan tađichuýìn tay ăem ăùơt trïn möơt caâi bađn, giûôa möơt cùnphođng röơng raôi, thoaâng ăaông vađ ríịt saơch seô Chungquanh bađn ăïí quan tađi, bíìy chíơu cíy cho khoêi trú troơi.Khi chuâng töi ăaô xïịp hađng ặâng tïì chónh trûúâc linhcûôu, möơt baơn ặâng lïn ăoơc ăiïịu vùn Röìi líìn lûúơtchuâng töi ăïịn bïn quan tađi nghiïng mònh tûđ giaô baơnlíìn cuöịi cuđng Xong cöng viïơc ăoâ, chuâng töi laơi ặângthađnh vođng im lùơng Möơt khuâc ím nhaơc bi ai, buöìn baônheơ nhađng, ím ó, theo vúâi tiïịng ăađn caâi bađn tûđ tûđ haơxuöịng, ăem theo caê cöî quan tađi ăi ăađng nađo chuâng töikhöng biïịt Thïị lađ quan tađi ăaô haơ "huýơt" Ăaâm maăaô xong Nhûông ngûúđi ăi ặa ăaâm dùưt tay nhau ra vïì,chó trûđ nhûông thín thñch, ngûúđi tođ mođ thò úê laơi Nûêagiúđ sau caâi bađn khi naôy laơi tûđ tûđ úê dûúâi ăíịt nöíi lïn.Caâi quan tađi biïịn ăíu míịt vađ caâi xaâc baơn töi cuôngkhöng cođn trïn bađn, chó cođn laơi möơt nùưm than ăen.
Trang 2Thò ra chó trong nûêa giúđ ăaâm hoaê taâng khoa hoơc ăaôlađm ríịt ïm aâi saơch seô Khöng phaêi möơt que cuêi, khöngcoâ möơt tñ muđi kheât, khöng phaêi muơc kñch caâi caênhthûúng tím ghï ngûúđi vađ nhíịt lađ ngûúđi ta khöng phaêimoâ tay vađo ăïí traânh tíịt caê moơi thûâ bïơnh truýìnnhiïîm Tíịt caê cöng viïơc ăoâ, ngûúđi ta lađm bùìng sûâcăiïơn caê Chó bíịm vađo caâi cöng tùưc lađ caâi bađn tûđ tûđ haơxuöịng, ăem caâi sùng xuöịng híìm, röìi chaơy vađo buöìngăöịt Möơt caâi bíịm thûâ hai lađ caânh cûêa buöìng ăöịt ăoângchùơt laơi, lûêa ăiïơn bùưt ăíìu thiïu caâi xaâc chïịt Ngûúđi taăaô tñnh sùĩn chó trong 25 phuât lađ caâi xaâc chaây hïịt,khöng phaêi coi chûđng, hay nom dođm vađo ăoâ: khi chaâyxong thò cođn viïơc tùưt ăiïơn ăi, lađm cho nguöơi, vùơn maâycho caâi bađn traê vïì chöî cuô vađ traê cho chuâng töi nùưmxûúng tađn cuêa anh Tai Chuâng töi thu nhùơt nùưm thanăoâ boê vađo caâi loơ bùìng sađnh, gùưn maât tñt laơi thíơt kyôlûúông, ngoađi loơ daân hònh anh Tai, ăïì tïn tuöíi, qúquaân anh vađ ngađy anh tûđ giaô coôi tríìn Chuâng töi ăemăïí caâi loơ íịy sùưp hađng cuđng muön ngađn caâi loơ khaâccuđng möơt kiïíu; trïn nhûông caâi ö ăaô lađm sùĩn úê hai bïntûúđng Ăíịy lađ núi ýn nghó giíịc nguê ngađn thu cuêanhûông ngûúđi ăaô ặúơc söịng möơt cuöơc ăúđi may sau cuöơccaâch maơng thaâng Mûúđi, ăaô gom cöng, goâp sûâc trong
Trang 3cuöơc kiïịn thiïịt nïìn taêng xaô höơi chuê nghôa Ăíịy lađ möơt
"nghôa ắa" múâi xíy ra sau khi vö saên ăoaơt chñnhquýìn
Röìi möîi khi, chuâng töi cuông nhû nhûông ngûúđi khaâc,muöịn ăi thùm "möơ" nhûông ngûúđi thín thñch, thò chuângtöi cûâ viïơc laơi ăíy, tòm kiïịm söị "möơ" nhòn vađo caâi aênhdaân ngoađi loơ, tûúêng tûúơng ăïịn ngûúđi "nùìm trong loơ",tha höì mađ thöín thûâc ngíơm nguđi
Caâi "nghôa ắa" nađy, röìi ra noâ chó lađ möơt caâi di tñchcuêa möơt thûâ caêm tònh giûôa ngûúđi söịng vađ ngûúđi chïịttrong thúđi kyđ quaâ ăöơ cuêa chuê nghôa xaô höơi Hiïơn giúđcođn coâ möơt thûâ giíy vö hònh rađng buöơc giûôa ngûúđisöịng vúâi nùưm xûúng lađ do trònh ăöơ giaâo duơc cuêa dínchuâng chûa ăïịn chöî töơt bûơc khoa hoơc chûa ăaânh ăöíặúơc mung lung huýìn hoùơc Cođn ăïí dín chuâng cođn coâchuât liïn laơc vúâi thi hađi ngûúđi chïịt lađ vò chñnh phuêkhöng thïí ăi quaâ sûâc hiïíu biïịt cuêa dín chuâng Ăïịnluâc nađo dín chuâng ăaô hoađn toađn söịng trong caâi thuýịtduy víơt biïơn chûâng, thò ngûúđi ta tûơ thíịy vö lyâ giûô gònlíịy nùưm than tađn ăïí mađ thûúng xoât huýìn haôo Ăöịivúâi nhûông ngûúđi chïịt, khöng phaêi ngûúđi ta seô míịt hïịtcaâi caêm tònh, khöng cođn thûúng tiïịc nhúâ mong nûôa.Caâi caêm tònh khùng khñt giûôa ngûúđi thín ýu nhíịt lađ
Trang 4nöîi nhúâ thûúng, ăau ăúân trong luâc tûê biïơt sinh ly thòtrong thúđi kyđ nađo cuông coâ Song khöng phaêi trõnhtroơng gòn giûô líịy nùưm xûúng muơc naât múâi lađ thûúngtiïịc, mađ ngûúđi ta thûúng tiïịc bùìng caâch gòn giûô hònhaênh ngûúđi thín ýu trong trñ nhúâ möơt caâch lùơng leô ímthíìm ăoâ múâi lađ biïịt thûúng tiïịc síu sa, thíịm thña.Cho nïn caâi "nghôa ắa" nađy duđ ăaô hïịt sûâc caêi caâch,hïịt sûâc giaên tiïơn, seô khöng cođn coâ trong caâi xaô höơi seôtúâi.
THÏÍ THAO
Töi ăaô noâi phúât qua vïì thïí thao trong möơt vađi ăoaơn,nhûng töi cíìn phaêi noâi roô thïm ñt nûôa, vò víịn ăïì thïíthao cuông lađ möơt víịn ăïì cíìn thiïịt vúâi ăúđi söịng cuêaquíìn chuâng
Nïịu saâch, baâo lađ ăöì ùn cuêa oâc thò thïí thao cuông lađăöì ùn cuêa bùưp thõt, cuêa gín cöịt cuêa ngûơc phöíi Thïíthao cođn lađ quín thuđ cuêa bïơnh tíơt, cuêa gíìy öịm Thïíthao laơi lađ möơt mön giaêi trñ ríịt vui veê vađ myô thuíơt múêmang nïìn thïí duơc tûâc lađ lo cho quíìn chuâng ặúơc
Trang 5maơnh khoeê, vui veê vađ linh lúơi Nïìn thïí duơc íịy phaêihoađn toađn thuđ phuơng cho quýìn lúơi cuêa quíìn chuâng:tûđ ngûúđi lúân ăïịn treê em, tûđ baơn trai ăïịn baơn gaâi Noâphaêi cöí ăöơng cho moơi ngûúđi, khöng nhûông hím möơ,cođn söịt sùưng tham dûơ tíơp thïí thao Noâ phaêi ăađo taơocho giai cíịp vö saên nhûông thín thïí núê nang maơnh meô.Chñnh phuê Xö Viïịt sùn soâc thïí duơc cuông nhû chuâtroơng trñ duơc, ặâc duơc, lađm cho nïìn thïí duơc phaât triïíncuông lađ möơt cöng viïơc cíìn thiïịt ăïí níng cao trònh ăöơsinh hoaơt cuêa dín chuâng.
Chûúng trònh hoơc úê caâc nhađ trûúđng, chûúng trònhlađm viïơc úê caâc xûúêng maây, cöng súê, caâc Könkhö,Söịpkhö, muơc thïí thao cuông ặúơc liïơt vađo nhû möơtphíìn chñnh Vađ caâi kïịt quaê cuêa sûơ thûơc hiïơn chûúngtrònh ăoâ bao giúđ cuông ặúơc myô maôn quaâ sûâc dûơ ắnh,
vò noâ thñch húơp vúâi quýìn lúơi cuêa quíìn chuâng nïnquíìn chuâng hïịt sûâc hoan nghïnh Chñnh phuê ăaô hïịtsûâc sùn soâc quíìn chuâng laơi hïịt sûâc hím möơ, nïn thïíthao trađn lan hïịt sûâc mau choâng vađ síu röơng ÚÊ thađnhthõ cuông nhû úê thön qú, nhûông trûúđng hoơc, nhûôngcöng xûúêng phaêi coâ cíu laơc böơ, mađ cíu laơc böơ nađo cuôngbùưt buöơc phaêi coâ caâi buöìng röơng raôi ăïí tíơp thïí thao.Buöìng nađy duđ úê trïn gaâc hay dûúâi nhađ, duđ laât gaơch
Trang 6hay laât göî cuông ặúơc, miïîn lađ phaêi thoaâng ăaông röơngraôi Ngûúđi ta chó tíơp úê trong buöìng nađy vïì muđa ăöngvađ nhûông khi trúđi mûa, cođn khi nùưng raâo thò tíơp úêngoađi sín cho thoaâng khñ hún Buöíi saâng vađ buöíi töịinađo cuông tíơp Luâc ăíìu tíơp cöng cöơng bùìng nhûông cûêăöơng hö híịp, tíơp chaơy, tíơp nhaêy cho vûđa sûâc vúâi hïịtthaêy moơi ngûúđi Tíơp ăöơ nûêa giúđ röìi chia ra tûđng töịp,tuyđ theo sûâc khoeê, ýịu cuêa tûđng ngûúđi, ăïí tíơp riïngtûđng mön thïí thao: bame fixe, bames praleđlles, ăuquay, nhííy ngûơa göî, v.v Nhûông ban thïí thao ăïìu dotay chuýn mön chó huy, vađ nhûông tay chuýn mönnađy phaêi xuíịt thín úê möơt trûúđng thïí duơc Nhûông bannađy khöng bùưt buöơc ai cuông phaêi tíơp, song ai muöịntíơp cuông phaêi biïn tïn vađ ăi tíơp ăïìu ăïìu khöng nhûôngkhöng phaêi ăoâng tiïìn gò caê mađ ban thïí thao cođn phaâtkhöng cho quíìn ăuđi vađ aâo nõt ăïí tíơp luýơn nûôa Tuykhöng bùưt buöơc ai, song núi nađo cuông ặúơc nhiïìungûúđi biïn tïn vađo ban thïí thao, vò khoeê maơnh thò aimađ chaê thñch, laơi thïm vui veê vađ treê trung nûôa, nïn
ai chùỉng giaêi trñ möơt caâch ríịt ñch lúơi Nhûng bïn caơnhban thïí thao khöng bùưt buöơc nađy, laơi cođn coâ nhûôngphuât thïí thao bùưt buöơc Nhûông phuât thïí thao ăoâ lađtíơp ngay trïn chöî mònh lađm Hoơc trođ, ngûúđi lađm cöng,
Trang 7trñ thûâc hay thúơ thuýìn, cöng viïơc gò mađ cûâ phaêi ngöìihay ặâng nguýn möơt chöî, phaêi dađn tinh thíìn hay sûâclûơc vađo möơt viïơc lađm kyđ khu, tó mó, thò cûâ möîi giúđ phaêilađm nhûông cûê ăöơng hö híịp nùm phuât Ăaô coâ ngûúđichuýn coi riïng vïì viïơc ăoâ Cûâ sau möơt giúđ laơi nöíihiïơu, nhûông ngûúđi ặúng lađm viïơc phaêi boê viïơc ăoâặâng thùỉng bïn chöî mònh ặúng lađm, theo tiïịng höphaêi lađm nhûông cûê ăöơng ăïìu möơt luâc hïịt 5 phuât laơibùưt vađo lađm viïơc Caâch tíơp nađy nghiïơm ra ríịt coâ ñch.Khöng nhûông noâ lađm cho ngûúđi lao ăöơng khoeê maơnh,mađ noâ cođn lađm cho sûâc sinh saên tùng lïn nûôa Trong
3, 4 tiïịng ăöìng höì ngûúđi lao ăöơng cûâ phaêi gođ lûng, daânmùưt chùm chuâ, cíìn cuđ möơt viïơc traânh sao khoêi mïơtmoêi, hoa mùưt, nhûâc ăíìu vò ngöìi hay ặâng lïn möơt chöîthò maơch maâu ằnh trïơ laơi Víơy chen vađo nhûông giúđ ăoâthò cho hoơ nghó möơt luâc, duöîi tay, duöîi chín, beê lûng,lùưc cöí cho giaôn xûúng, giaôn thõt, cho maơch maâu chaơyăïìu, thò sûâc lûơc hoơ trúê laơi maơnh meô saâng suöịt Ngûúđimaơnh meô saâng suöịt coâ nhiïìu cöng viïơc lađm chaơy hún.Ăíy lađ nhûông mön thïí thao thûúđng thûâc mađ quíìnchuâng, ai ai cuông phaêi tíơp luýơn Noâ múâi lađ úê trongphaơm vi caâc trûúđng hoơc, caâc cöng xûúêng Coâ nhûôngmön thïí thao cao vađ khoâ hún nûôa nhû: ăaâ ban trođn,
Trang 8chúi ban chuýìn, quíìn vúơt, ăua xe ăaơp, búi, löơi, ăitrûúơt trïn tuýịt, trïn nûúâc ăaâ (patin) v.v Chñnh phuê
Xö Viïịt cuông hïịt sûâc múê mang vađ cöí ăöơng cho quaêngăaơi quíìn chuâng chúi tíơp Trong caâc tónh ăïìu coâ múênhûông sín víơn ăöơng ríịt lúân, úê Möịt-cu, möơt sín víơnăöơng múâi xíy xong nùm 1928 Sín nađy chûâa ặúơc 100nghòn ngûúđi ngöìi xem Coâ sín ăaâ ban, coâ vođng ăua xeăaơp Muđa reât caâi sín ăaâ ban laơi hoâa ra caâi höì nûúâc ăaâăïí chúi patanh Sín ăaô röơng lúân, tiïơn lúơi, laơi xíy theomöơt löịi kiïịn truâc töịi tín, nïn ríịt nguy nga, myô lïơ.Trïn sín nađy hađng nùm coâ nhûông töí chûâc thïí thaocuêa thúơ thuýìn caâc nûúâc ăïịn chúi, hoùơc ăíịu ban trođn,hay ăaânh quíìn vúơt Nhûông cuöơc chúi ríịt hoađ nhaô, vuiveê, noâ lađm cho tñnh vui veê cuêa anh em vö saên caâc nûúâccađng thïm khùng khñt, thónh thoaêng úê Möịt-cu,Lïningúrat laơi coâ töí chûâc ngađy höơi víơn ăöơng thïị giúâi.Trong ngađy ăoâ thúơ thuýìn caâc nûúâc ăïịn dûơ, coâ caê ăöìngchñ Xittalin, Vöröxilöịp, hay möơt ăöìng chñ trong banTrung ûúng ăïịn lađm lïî khai maơc ríịt vui veê vađ uynghiïm Nhûông ngađy höơi ăoâ seô lađm cho nïìn thïí thao
Xö Viïịt thïm rûơc rúô, maơnh meô Noâ laơi thùưt chùơt thïmtñnh liïn laơc giûôa vö saên thïị giúâi vúâi vö saên Xö Viïịt
Trang 9Noâ ăem laơi möơt tinh thíìn thïí thao ríịt hoađn toađn vađtinh khiïịt.
Cuông thïí thao, cuông búêi thïị giúâi víơn ăöơng nhûngboơn tû baên ăaô ăi ra ngoađi tinh thíìn thïí thao Chuângăaô ăem thïí thao lađm viïơc buön baân Chuâng ăaô ăaânhgiaâ möơt voô sô, möơt tay thïí thao nhû möơt múâ hađng.Chuâng ăaô lúơi duơng thïí thao ăïí truơc lúơi Dûúâi caâi aênhhûúêng ăoâ nhûông tay thïí thao cuông míịt hïịt caê tinhthíìn thïí thao Hoơ ăaô ăi tûđ chöî tađi tûê ăïịn nhađ nghïì,nghôa lađ tûđ chöî ýu chuöơng thïí thao, hoơ ăaô hoâa ra möơtmúâ hađng ăïí ăem baân
ÚÊ Liïn bang Xö Viïịt khöng coâ nhûông tay thïí thaonhađ nghïì Chó coâ nhûông tay chúi gioêi hay chúi keâm,song hoơ chó lađ nhûông ngûúđi ýu chuöơng thïí thao Hoơchúi thïí thao ăïí cho khoeê maơnh, vui veê, myô thuíơt, vòhoơ biïịt rùìng sûâc khoeê cuêa hoơ ríịt coâ liïn quan ăïịn nïìntaêng xaô höơi, ăïịn cuöơc tranh ăíịu ăïí thuê tiïu caâi chïị ăöơngûúđi boâc löơt ngûúđi ÚÊ trong tay boơn tû baên, bíịt cûâmöơt hònh thûâc gò, chuâng cuông lúơi duơng lađm khñ cuơ ăïíboâc löơt ặúơc ngay caê ăïịn thïí thao cuông víơy
Trang 10NGHÏƠ THUÍƠT
Nghïơ thuíơt vúâi cöng cuöơc kiïịn thiïịt xaô höơi.
Ngûúđi nađo noâi: "Nghïơ thuíơt vò nghïơ thuíơt" lađ noâikhöng biïịt nghô Cûâ löi cöí hoơ sang Nga Xö Viïịt hoơ seôthíịy roô rađng, xaâc thûơc sûơ quan hïơ míơt thiïịt giûôa nghïơthuíơt vúâi nhûông víịn ăïì kinh tïị, chñnh trõ, xaô höơi Hoơseô ặúơc muơc kñch nghïơ thuíơt lađ möơt cöí ăöơng viïn ríịtăùưc lûơc cho cöng cuöơc kiïịn thiïịt xaô höơi, lađ möơt trúơ lûơcríịt maơnh meô cho sûâc phaât triïín kinh tïị, lađ möơt sûâctuýn truýìn ríịt coâ hiïơu quaê cho cöng cuöơc caêi caâchxaô höơi, lađ möơt öng thíìy ríịt gioêi giang thöng thaơotrong viïơc giaâo duơc dín chuâng, lađ möơt ngûúđi baơn ríịtvui veê, coâ duýn ăïí cho dín lao ăöơng ïm aâi, nheơnhađng trong khi raênh viïơc
Chñnh phuê Xö Viïịt ăaô kheâo biïịt caâch mïơnh hoâanghïơ thuíơt; ăaô ăem nghïơ thuíơt ûâng duơng cho quýìnlúơi dín chuâng lao ăöơng, ăaô töíng ăöơng viïn hïịt caâc mönnghïơ thuíơt ăïí xíy ăùưp nïìn taêng xaô höơi Saâch, vúê, diïînkõch, chiïịu boâng, ăađn, haât, nhííy muâa, veô ăiïu khùưc,
Trang 11hïịt thaêy ăïìu döìn caê vađo möơt muơc ăñch: kiïịn thiïịt xaôhöơi Hùỉn coâ ngûúđi nghô rùìng ăem eâp nghïơ thuíơt lađmviïơc cho chñnh trõ, e giaêm míịt tñnh caâch cuêa nghïơthuíơt ăi, nhûng sûơ thûơc ăaô ăaânh ăöí hùỉn yâ tûúêng ăoâ.Nïìn nghïơ thuíơt úê Liïn bang Xö Viïịt khöng nhûông giûônguýn veơn tinh thíìn cuêa noâ mađ cođn tiïịn lïn möơt bûơcríịt cao ăïí ăeđ beơp hùỉn nghïơ thuíơt tû baên trong möơtvađi mön nhû: vùn chûúng, diïîn kõch, chiïịu boâng, ăađohaât Traâi laơi úê caâc nûúâc tû baên, dûúâi aênh hûúêng cuêanïìn kinh tïị suy suơp vađ nïìn xaô höơi chñnh trõ ăöìi baơi,nghïơ thuíơt cuông phaêi nhađo theo Ta ăaô thíịy nhûôngbađi vùn khiïu dím, phoâng ăaông, nhûông ăiïơu nhaêy ûúôneơo, thö tuơc, nhûông bađi haât, bađi ăađn xö ăííy ngûúđi tavađo cún thuâ duơc, nhûông cuöịn phim, húê hang loaô löì, ẵthoaô, ùn cûúâp ùn tröơm Chñnh nhûông thûâ ăoâ múâi lađmmíịt hïịt tñnh caâch nghïơ thuíơt Ngûúđi ăeê ra noâ khöngmöơt chuât nhùìm vađo tinh thíìn nghïơ thuíơt mađ chó coâmuơc ăñch truơc lúơi Nghïơ thuíơt ăaô thuöơc quýìn súê hûôucuêa möơt ăaâm ngûúđi, ăaô phaêi thuđ phuơng sûơ cuöìng voơngcuêa möơt söị ñt, ăaô phaêi chaơy theo ăöìng tiïìn, thò chùưcchùưn nghïơ thuíơt ăoâ khöng thïí phaât triïín ặúơc vađkhöng giûô ặúơc tñnh caâch nguýn veơn cuêa noâ ÚÊ xûâ mađchñnh quýìn ăaô vađo tay quíìn chuâng lao ăöơng, nghïơ
Trang 12thuíơt ặúơc phaât triïín möơt caâch dïî dađng, mau choâng
vò noâ khöng cođn lađ cuêa riïng ai, noâ khöng cođn lađ möơtmoân hađng mađ thuöơc caê vïì nhađ nûúâc Noâ ặúơc chñnhphuê vađ dín chuâng chùm lo múê mang, noâ ặúơc ăaơi ăasöị dín chuâng chùm lo múê mang
Nhađ in, hađng saâch, nhađ haât, haông quay phim, raơpchiïịu boâng vađ hïịt thaêy nguöìn lúơi trong xûâ ăïìu thuöơcvïì nhađ nûúâc Khöng phaêi chñnh phuê chó trúơ cíịp chomöơt mön nghïơ thuíơt nađo, mađ hïịt thaêy caâi mön nghïơthuíơt nađo, chñnh phuê phaêi coâ nhiïơm vuơ khúịch trûúngcho cao röơng Khúịch trûúng khöng coâ muơc ăñch ăïítruơc lúơi mađ chó coâ muơc ăñch cung phuơng cho toađn thïídín chuâng Nghïơ thuíơt úê Liïn bang Xö Viïịt víîn phaâttriïín ríịt mau choâng vađ ăöìng thúđi víîn cung phuơng choquýìn lúơi cuêa giai cíịp cíìn lao lađ vò noâ söịng vađ tiïịntheo vúâi giai cíịp íịy ÚÊ caâc nûúâc khaâc quíìn chuâng cíìnlao lađm gò coâ ăuê ăiïìu kiïơn ăïí thûúêng thûâc nghïơ thuíơt.Vùn chûúng thò ăïí dađnh riïng cho boơn nhađ giađu, chophaâi trñ thûâc Dín ngheđo líịy ăíu tiïìn ùn hoơc ăïịntrònh ăöơ thíịu hiïíu ặúơc cíu vùn vađ cuông chùỉng líịyăíu ra tiïìn mua saâch baâo ăïí lađm ăöì ùn cho tinh thíìn.Nhûông nhađ haât lúân thò cöị nhiïn dín lao ăöơng khöngdaâm beân maêng túâi cođn nhûông nhađ xoađng xoađng thò chó
Trang 13cíìn möơt söị ñt ngûúđi múâi ăuê tiïìn ăïịn mua vui Ngûúđiăaô ñt hoơc thò ăöịi vúâi tiïịng ăađn hay, bûâc tranh ăeơp, photûúơng kheâo, tíịt khöng thïí hiïíu thíịu ặúơc tinh tuyâ cuêanoâ Cho nïn hïịt thaêy nhûông mön nghïơ thuíơt úê caâcnûúâc tû baên híìu nhû lađ cuêa ăaâm ngûúđi giađu coâ Nghïơthuíơt ăaô úê trong möơt phaơm vi heơp hođi thïị, tíịt nhiïnkhöng tiïịn böơ ặúơc nhû yâ muöịn Súê dô nïìn nghïơ thuíơt
Xö Viïịt vûúơt ặúơc nghïơ thuíơt úê caâc nûúâc khaâc lađ vò noâcoâ ặúơc möơt sûâc maơnh meô, uêng höơ noâ, thûúêng thûâc ýuchuöơng noâ Sûâc ăoâ lađ sûâc cuêa giai cíịp lao ăöơng, lađ sûâccuêa toađn thïí dín chuâng trong nûúâc Dín chuâng biïịtýu chuöơng nghïơ thuíơt möơt phíìn do trònh ăöơ giaâo duơcdín chuâng ăaô lïn cao, möơt phíìn do trònh ăöơ sinh hoaơtăaô sung tuâc Quíìn chuâng ăaô ăuê trñ phaân ăoaân caâi haycaâi ăeơp cuêa nghïơ thuíơt, laơi ăuê ăiïìu kiïơn ăïí thûúêngthûâc nghïơ thuíơt do ăoâ mađ nghïơ thuíơt möîi ngađy möîiphaât triïín thïm cao, röơng ăïí theo kõp nhu cíìu cuêatoađn thïí dín chuâng
Nghïơ thuíơt lađ phaên aênh cuêa xaô höơi Noâ cođn lađ conăeê cuêa sûâc sinh saên Nhûông cíu haât tûơ thín mađ coâ?Luâc ăíìu chó lađ nhûông tiïịng i-i, ađo-ađo cuêa cöịi xay thoâcmađ ngûúđi lađm viïơc buöìn möìm hoơc theo Röìi cíu haâtăíìu tiïn ăoâ tiïịn hoâa thađnh nhûông ăiïơu haât du dûúng,
Trang 14trêìm bưíng Nhûäng àiïåu muáa luác àêìu cuäng chĩ lânhûäng cấi bễ lûng vùån tay, duưỵi chên cuãa nhûäng thúågùåt, sau khi àậ khom lûng hâng giúâ Nhûäng àiïåu muáangêy thú chêët phấc êëy àậ tiïën lïn nhûäng àiïåu cêìu kyâ,khố khùn vâ àïën cấi thúâi kyâ tû bẫn àang hêëp hưëi nâynố àậ biïën thânh nhûäng àiïåu nhẫy loậ lưì, khiïu dêmnhû tùng gư, rumba v.v Nghïå thuêåt àậ phất sinh dosûå sinh sẫn, thị nố cuäng theo vúái sûác sinh sẫn mẩnhhay yïëu mâ phất triïín mau hay chêåm Àïí sinh sẫn úãLiïn bang Xư Viïët àậ phất triïín tûâ chưỵ mưåt nûúác hêåutiïën àïën chưỵ vûúåt cẫ cấc nûúác tiïn tiïën, nïn nïìn nghïåthuêåt cuäng theo àêëy mâ phất triïín rêët cao Nố phấttriïín theo hai phûúng diïån: Kyä thuêåt vâ tinh thêìn Nốvûâa hay, vûâa giỗi hún vâ đch lúåi cho àúâi sưëng cuãa dênchuáng Trong mưåt àoẩn trïn cấc bẩn àậ thêëy cưngduång cuãa nghïå thuêåt àưëi vúái vêën àïì cẫi cấch xậ hưåinhû chưëng nẩn tưn giấo, nẩn rûúåu, cố kïët quẫ myä mậnthïë nâo thị cưng duång cuãa nố àưëi vúái vêën àïì kinh tïëcuäng kïët quẫ khưng kếm Nhûäng bâi vùn huâng duäng,mẩnh mệ, àổc lïn lâm cho ngûúâi ta phêën khúãi bûúáclïn chiïën trûúâng àïí giûåt phêìn thùỉng lúåi àïí cho giaicêëp mịnh; nhûäng vúã hất tỗ rêët rộ râng xấc thûåc cấi àúâithûåc tïë hiïån tẩi, lâm cho ngûúâi xem, nhêån thêëy rêët rộ
Trang 15ngay caâi nhiïơm vuơ mònh trong cuöơc kiïịn thiïịt xaô höơi;nhûông cuöịn phim chó vaơch sûâc sinh saên trong nhađmaây trïn caânh ăöìng vađ lađm cho oai cuông hiïíu roô sûơgiađu maơnh trong nûúâc; tiïịng ăađn du dûúng, gioơng haâtrung ăöơng lađm cho tím höìn ngûúđi lao ăöơng ặúơc dõudađng ïm aâi, sau nhûông giúđ lađm viïơc khoâ nhoơc Noâi toâmlaơi, nïìn nghïơ thuíơt khöng cođn lađ thûâ ăöì chúi cuöìngvoơng cuêa boơn tû baên mađ lađ möơt lûơc lûúơng ăïí níng caotrònh ăöơ sinh hoaơt cuêa caê möơt giai cíịp cíìn lao, ăïí kiïịnthiïịt xaô höơi chuê nghôa.
VØN CHÛÚNG
Boơn tû baên dûúng dûúng tûơ ăùưc rùìng : chó coâ giaicíịp tû baên múâi ăïí tađi nùng gíy dûơng nïìn vùn hoâa cuêanhín loaơi, múâi ăuê tri thûâc ăïí thûúêng thûâc nhûông cíuvùn cao xa, thím thuyâ Cođn ăaâm quíìn chuâng thò chócoâ oâc tï liïơt, oâc phaâ hoaơi, khöng coâ saâng kiïịn, khöngbiïịt ýu chuöơng vùn hoâa Chuâng ta cuông khöng cíịtrùìng xaô höơi tû baên khöng biïịt ýu chuöơng vùn hoâa vađcuông khöng saên xuíịt ặúơc nhûông tay vùn sô ăaơi tađi
Trang 16Nhûng, nhû trïn töi ăaô noâi, nïìn nghïơ thuíơt híìu nhûăaô lađ cuêa riïng boơn tû baên nïn nhûông nhađ vùn aimuöịn ặúơc giai cíịp tû baên troơng voơng phaêi boê hïịt tûơ
do cuêa mònh ăïí thuđ phuơng, vađ ca tuơng nhûông hađnhăöơng ăi ngûúơc vúâi quýìn lúơi cuêa ăaơi ăa söị dín chuâng,ăïí nhöìi hoơ vađ ru nguê ăaâm dín chuâng bõ boâc löơt, aâpbûâc Búêi víơy trong ăaâm bònh dín, nïịu coâ naêy núê ặúơcnhûông tay vùn sô biïịt ăem vùn chûúng bïnh vûơcquýìn lúơi cuêa ăaâm giai cíịp chiïịm töịi ăaơi ăa söị, thò seô
bõ thïị lûơc cuêa giai cíịp thöịng trõ ăeđ beơp ăi ngay Chonïn dûúâi chïị ăöơi tû baên, nhín tađi khöng thïí phaâttriïín tûơ do ặúơc, noâ bõ giam haôm vađo möơt phaơm vi heơphođi cuêa giai cíịp tû baên - caâi giai cíịp chiïịm phíìn töịithiïíu cuêa xaô höơi Xaô höơi tû baên ăaô ríìy vođ, huyê hoaơibiïịt bao nhiïu nhín tađi cuêa nhín loaơi, ăaô laông phñbiïịt bao nhiïu tri thûâc cuêa loađi ngûúđi
Nhûng vùn chûúng lađ saên víơt cuêa xaô höơi Noâ khöngphaêi lađ möơt víơt "bíịt khaê xím phaơm", bíịt di bíịt dõch,noâ do ngûúđi taơo ra, thò cuông do ngûúđi sûêa ăöíi laơi ÚÊdûúâi chïị ăöơ tû baên, vùn chûúng thuđ phuơng cho möơtgiai cíịp thiïíu söị - giai cíịp tû baên, thò dûúâi chïị ăöơ xaôhöơi chuê nghôa, vùn chûúng cuông tiïịn theo aênh hûúêngcuêa chïị ăöơ ăoâ ăïí thuđ phuơng quýìn lúơi cho ăaơi ăa söị
Trang 17quíìn chuâng lao ăöơng Muöịn cûâu nïìn vùn hoâa mađ boơn
tû baên ăaô laông phñ vađ lađm hoen öị ăi, tíịt phaêi xaô höơihoâa vùn hoâa, nghôa lađ phaêi phaâ boê caâi chïị ăöơ cuêariïng, ăem caâi gia tađi vùn hoâa lađm cuêa chung cho hïịtthaêy caâc phíìn tûê xaô höơi Nhû víơy, nhûông ngûúđi coâ tađimúâi coâ ăuê nùng lûơc ăïí phaât triïín hoơc víịn tû tûúêng cuêamònh, vùn chûúng múâi phaât triïín ặúơc tûơ do, khöng bõăöơc quýìn cuêa boơn tû baên ngùn trúê
Cöng viïơc íịy vö saên Nga ăaô lađm xong
Chñnh saâch íịy ặúng thûơc hađnh úê Liïn bang XöViïịt
Chó sûơ múê mang ặúđng hoơc víịn cuêa toađn thïí dínchuâng ăaô lađm cho toađn böơ trònh ăöơ tri thûâc cuêa dínchuâng möîi ngađy möơt cao síu thïm, cuông ăuê gíy ặúơclođng ýu chuöơng vùn chûúng trong ăaâm quíìn chuâng.Hún nûôa, trong viïơc giaâo duơc, chñnh phuê khöng nhûôngchó ăïí yâ ăïịn nhûông mön sûê hoơc, ắa dû, caâch trñ v.v mađ cuông ríịt chuâ troơng ăïịn mön vùn chûúng Cađng dïîlađm cho dín chuâng ûa thñch vùn chûúng hún nûôa, lađcaâi ăiïìu kiïơn sinh hoaơt, dïî dađng sung tuâc Saâch, baâobaân ríịt reê, thû viïơn ríịt sùĩn vađ ra vađo ríịt thong thaê,thïm vađo giúđ nghó nhiïìu, ăöìng tiïìn lûúng döìi dađo,khöng lo thíịt nghiïơp, khöng lo bõ ăuöíi, khöng lo ăau
Trang 18öịm, tíịt caê nhûông ăiïìu kiïơn ăoâ ăaô lađm cho ngûúđi laoăöơng ặúơc thaênh thúi tím höìn, ặúơc coâ thò giúđ nhađnhaơ ăïí thûúêng thûâc vùn chûúng, vađ vò víơy vùn chûúnglan röơng ặúơc khùưp tíìng lúâp dín chuâng vađ phaât triïínặúơc mau choâng Khöng phaêi quíìn chuâng chó coâ oâc ăïliïơt, phaâ hoaơi, ngu töịi, cuơc mõch, nhû boơn tû baên ăaôkhinh miïơt Quíìn chuâng coâ sùĩn tím höìn vùn chûúng,víîn biïịt ýu chuöơng vùn chûúng, víîn muöịn thûúêngthûâc vùn chûúng; song dûúâi chïị ăöơ tû baên, quíìn chuângkhöng phaât löơ ặúơc lođng muöịn ăoâ, lađ vò vùn chûúng lađcuêa riïng cuêa boơn tû baên Bíy giúđ thò sûơ thûơc lađ úêLiïn bang Xö Viïịt ăaô móa mai laơi nhûông lúđi mađ boơn
tû baên ăaô khinh miïơt quíìn chuâng Quíìn chuâng Liïn
Xö ăöịi vúâi vùn chûúng khöng nhûông khöng coâ oâc ăïliïơt, phaâ hoaơi mađ cođn ríịt ýu chuöơng vùn chûúng möơtcaâch ríịt tha thiïịt, biïịt thûúêng thûâc vùn chûúng möơtcaâch síu xa, vađ biïịt kiïịn thiïịt, múê mang cho vùnchûúng thïm vûông vađng, ăeơp ăeô hún maôi
Trûúâc höìi caâch maơng, nhûông dín töơc thiïíu söị úê vïìmiïìn ăöng bùưc nûúâc Nga híìu hïịt khöng biïịt quýínsaâch túđ baâo lađ gò, ăïịn 90% dín söị khöng biïịt ăoơc biïịtviïịt Chó nhûông ngûúđi ăoơc ặúơc tiïịng Nga múâi coâ saâch,baâo ăïí xem, cođn vùn chûúng bùìng tiïịng baên xûâ thò gíìn
Trang 19nhû khöng kiïịm ăíu thíịy, trûđ möơt vađi dín töơc lúânnhû Cancase, Cari, Ocbec Tûđ khi chñnh quýìn vïì tay
vö saên, chñnh phuê Xö Viïịt múâi hïịt sûâc bađi trûđ naơnthíịt hoơc, gíy dûơng möơt nïìn vùn chûúng theo tiïịng vađchûô cuêa möîi dín töơc, lađm cho aânh saâng vùn chûúngrûơc rúô caâc núi xa xùm cuđng cûơc, tûđ nhûông dín MöngCöí, Tuva Turkestan, úê trïn baôi sa maơc mïnh möngăïịn nhûông dín Esquimaux luön luön sinh söịng trïntuýịt bùng úê vuđng bùưc cûơc Nhûông dín töơc nađy lađthuöơc ắa cuêa Nga hoađng ăaô hai thïị kyê, trûúâc kia cuôngcoâ möơt nïìn vùn chûúng ăùơc biïơt cuêa mònh, song, cuôngnhû hïịt thaêy caâc phûúng diïơn khaâc, bõ tiïu diïơt díìndíìn dûúâi chïị ăöơ ăöơc quýìn cuêa giai cíịp thöịng trõ.Caâch thûâc chíịn hûng nïìn vùn chûúng cuêa vö saên lađlađm cho bíịt cûâ möơt dín töơc nađo cuông coâ möơt quanniïơm, möơt tinh thíìn vùn chûúng ăùơc biïơt cuêa dín töơcíịy Cho nïn nïìn taêng vùn chûúng cuêa möîi dín töơcphaêi duđng tiïịng thöí ím cuêa hoơ lađm phíìn chñnh, mađtiïịng Nga lađ phíìn phuơ Nhû víơy múâi giûô ặúơc tinhtuyâ vùn chûúng cuêa möîi dín töơc, vò möîi dín töơc ăïìucoâ möơt tñnh tònh, möơt tíơp quaân, möơt phong tuơc, möơtphong caênh, möơt nïìn sinh saên riïng Duđng tiïịng thöí
ím cuêa dín töơc lađm nïìn taêng vùn chûúng múâi taê hïịt
Trang 20ặúơc tinh thíìn cuêa vùn chûúng, múâi lađm cho nïìn vùnchûúng phaât triïín ặúơc tûơ do theo tñnh caâch tûơ nhiïncuêa noâ.
Cho ặúơc thûơc hiïơn phûúng phaâp ăoâ, chñnh phuê XöViïịt hïịt sûâc nghiïn cûâu tûđng thûâ chûô cuêa möîi dín töơcăïí ăuâc thađnh chûô, xïịp thađnh khuön, ûâng duơng vađomaây in, cho viïơc truýìn baâ vùn chûúng ặúơc nhanhchoâng
Nhúđ víơy mađ bíy giúđ hïịt thaêy nhûông dín töơc úê Liïnbang Xö Viïịt núi nađo cuông ăïìu coâ saâch baâo riïng ăïímúê mang nïìn vùn chûúng, ăïí lađm núi thi thöị, phaâttriïín cuêa caâc nhín tađi, ăïí sûu tíìm gom goâp nhûông trithûâc cao siïu cuêa toađn thïí dín chuâng mađ bíịy nay bõboơn tû baên díìy vođ, laông phñ
Trong caâi ăaâm quíìn chuâng mađ boơn tû baên khinhmiïơt trûúâc kia, bíy giúđ, dûúâi sûơ khöi phuơc laơi nïìn vùnhoâa, ăaô nííy núê ặúơc ríịt nhiïìu nhín tađi, tri thûâc Ăaônhiïìu nhûông anh thúơ, chõ thúơ tûđ chöî nhađ maây noângnûơc, nhem nhuöịc, trúê nïn nhûông nhađ vùn sô, thi sô,nhađ viïịt baâo ăaơi tađi Con ặúđng tûđ chöî lađ möơt ngûúđilam luô, nùơng nhoơc, ăïịn chöî lađ möơt nhađ thöng thaâi, baâchoơc khöng coâ möơt chuât gò caên trúê caê Ai coâ khiïịu thöngminh, ai muöịn chuýn tím hoơc tíơp coâ thïí thi thöị tađi
Trang 21nùng, biïíu hiïơn tû tûúêng möơt caâch tûơ do, thong thaê,ngûúđi nađo coâ tađi hoa löîi laơc, ngûúđi nađo chùm chuâ, cöịgùưng cođn ặúơc chñnh phuê vađ quíìn chuâng hïịt sûâc níngăúô, ăïí coâ thïí phaât triïín maôi ặúơc tađi lûơc cuêa mònh.Nïịu úê caâc nûúâc tû baên, vùn chûúng bõ chïị ăöơ cuêariïng, bõ ăöơc quýìn, bõ khuêng böị, lađm caên trúê sûâc tiïịnböơ, thò úê Liïn bang Xö Viïịt, nhûông taêng ăaâ íịy ăaô bõdeơp ăi hïịt mađ ăïí laơi möơt con ặúđng tûơ do mùơc sûâc chonïìn vùn chûúng thanh thoêa tiïịn lïn.
ẮA VÕ CUÊA NHAĐ VØN SÔ
Vùn chûúng úê Liïn bang Xö Viïịt coâ möơt ắa võ caotroơng bao nhiïu thò ắa võ caâc nhađ vùn cuông ặúơc quñtroơng bíịy nhiïu Vö saên ăaô biïịt ýu chuöơng nghïơthuíơt thò cuông ríịt biïịt quñ troơng nghïơ sô Vö saênkhöng phaêi chó coâ oâc phaâ hoaơi nhû boơn tû baên vu caâo,mađ cođn lađ möơt lûơc lûúơng truơ cöơt ăïí kiïịn thiïịt Kiïịnthiïịt vïì moơi phûúng diïơn; kinh tïị, xaô höơi, cuông nhûnghïơ thuíơt, kiïịn thiïịt nïìn nghïơ thuíơt cuông coâ nghôalađ múê röơng ăíịt ăïí lađm naêy núê thïm nhûông nghïơ sô coâ
Trang 22ăuê ăiïìu kiïơn ăïí thi thöị tađi nùng cuêa mònh möơt caâchtûơ do, thong thaê.
Trûđ moơi ăiïìu kiïơn thuíơn tiïơn khaâc, lođng ýu quñ vađmöịi caêm tònh cuêa dín chuâng cuông lađ möơt ýịu töị lađmphíịn khúêi tađi nghïơ cuêa hoơ
Ăïịn ăíy, hùỉn coâ ngûúđi dûđng laơi mađ nghô rùìng:nhûông nhađ vùn sô ặúơc dín chuâng quñ troơng hùỉn phaêilađ nhûông vùn sô ặâng vïì hađng nguô dín chuâng Ăemvùn chûúng thuđ phuơng cho quýìn lúơi cuêa dín chuâng;nïịu traâi laơi, hùỉn bõ dín chuâng ăaê ăaêo Nhû víơy mađbaêo rùìng nghïơ thuíơt ặúơc phaât triïín tûơ do thò khöngăuâng vúâi sûơ thûơc Nhûông ngûúđi nhû víơy ăaô vö tònhngaô nhùìm möơt höị vúâi phaâi chuê trûúng: "nghïơ thuíơt võnghïơ thuíơt" Trïn kia töi ăaô noâi: nghïơ thuíơt lađ phaênaânh cuêa möơt xaô höơi, lađ saên víơt cuêa chïị ăöơ Thò vùnchûúng, möơt trong caâc mön nghïơ thuíơt, phaêi lađ möơttrúơ lûơc ăïí ặa nhín loaơi ăïịn coôi ăaơi ăöìng, phaêi lađ möơtýịu töị cho níịc tiïịn hoâa cuêa xaô höơi Chïị ăöơ tû hûôu, ăöơcquýìn, ăöơc ăoaân, vađ naơn chiïịn tranh höîn húơp, khuênghoaêng cuêa xaô höơi tû baên lađ trúê lûơc cho sûơ phaât triïíncuêa xaô höơi; lođng ñch kyê ghen gheât, dím ö vö ăöơ cuêaboơn tû baên lađm laông phñ bao nhiïu nhín tađi Tíịt caênhûông thûâ ăoâ göơp laơi lađ möơt sûâc phaên ăöơng ghï gúâm
Trang 23ngùn caên bûúâc ặúđng tiïịn hoâa cuêa nhín loaơi Nhûôngvùn sô ca tuơng caâi chïị ăöơ íịy, thuđ phuơng caâi giai cíịpíịy, tûâc lađ cuông phaên ăöơng nhû giai cíịp phaên ăöơng íịy,cöị nhiïn quíìn chuâng phaêi ăaânh ăöí ăi Ngûúđi ta chó coâtûơ do ặa nhín loaơi ăïịn coôi haơnh phuâc chûâ ngûúđi takhöng ặúơc quýìn tûơ do xö ăííy nhín loaơi vađo chöịnlíìm than Caê möơt cöng cuöơc kiïịn thiïịt xaô höơi hiïơn giúđ
úê Liïn bang Xö Viïịt lađ cöng cuöơc ăïí ặa nhín loaơi ăïịnchöịn haơnh phuâc, nïn nhûông phíìn tûê nađo thađnh thûơc,hùng haâi bùưt tay vađo cöng cuöơc ăoâ, ăïìu ặúơc chñnhphuê Xö Viïịt, quíìn chuâng lao ăöơng ýu quñ nhû nhau,bíịt luíơn lađ tri thûâc, dín cađy hay thúơ thuýìn Nhûôngnhađ vùn sô cuông thïị Nhûông vùn sô biïịt ăem nghïơthuíơt thuđ phuơng cho nhín loaơi ăïìu coâ möơt ắa võ caoquyâ Lođng ýu quyâ cuêa quíìn chuâng ăöịi vúâi MaximeGorky, Henri Barbuse, Romain Rolland, VaillantCatunier, Andreâ, Malvaux v.v lađ möơt chûâng cúâ hiïínnhiïn
Nhûng thïị nađo lađ biïịt ăem nghïơ thuíơt ăïí phuơng sûơcho nhín loaơi? Khöng phaêi lađ möîi bađi, möîi cíu ăïìuphaêi noâi ăïịn tranh ăíịu, hay hy sinh ăïịn vö saên, ăïịnxaô höơi Möơt bađi thú taê dođng suöịi trong, víìng trùngăeơp, khöng bùưt buöơc phaêi nheât vađo ăíìy nhûông cíu
Trang 24tranh ăíịu, hy sinh múâi lađ biïịt phuơng sûơ cho nhínloaơi Khöng bao giúđ chñnh phuê Xö Viïịt chuê trûúng nhûvíơy Chuê trûúng nhû víơy tûâc lađ giam haôm vùn chûúngvađo trong khuön khöí ríịt heơp hođi, lađ boâp chùơt vùnchûúng laơi, lađ dòm vùn chûúng xuöịng, ăíu phaêi lađ möơtphûúng phaâp múê mang cho nïìn vùn chûúng phaâttriïín.
Phuơng sûơ cho nhín loaơi möîi ngûúđi coâ möơt nhiïơm vuơ,möîi ngûúđi giûô möơt nghïì, lađm möơt viïơc thò vïì phûúngdiïơn vùn chûúng cuông thïị, möîi ngûúđi coâ möơt löịi vùn.Löịi vùn ăoâ víîn phaât löơ hoađn toađn theo tinh thíìn tûơ docuêa noâ, miïîn lađ caâi tûơ do ăoâ phaêi tûơ do phuơng sûơ chonhín loaơi, chûâ khöng tûơ do phaên ăöơng Nhađ vùn vösaên khaâc vúâi nhađ vùn tû baên úê chöî ăoâ
Vùn sô vö saên cođn khaâc vúâi vùn sô tû baên, úê chöî vùn
sô tû baên phaêi lađm töi túâ cho caâi chïị ăöơ ngûúđi boâc löơtngûúđi, nhiïìu khi phaêi ca tuơng nhûông caâi traâi hùỉn vúâilûúng tím cuêa hoơ Bïn boơn vùn sô nađy cođn coâ möơt phaâivùn sô ăöơc líơp cođn coâ lûúng tím, cođn giûô ặúơc nhiïìutûơ chuê Tuy víơy úê dûúâi chïị ăöơ tû baên, möơt söị ăöngcuông bõ trađo lûu cuêa chïị ăöơ ăoâ löi cuöịn theo Ta ăaôtûđng thíịy coâ boơn vùn sô chó theo dñnh vúâi sûơ ăöơng cúôncuêa möơt söị ngûúđi mađ xoay ngođi buât, hïịt mú mađng,
Trang 25maơo hiïím ăïịn kiïịm hiïơp, quaâi hiïơp khiïu dím; coâ boơnlíịy tiïìn cuêa luô tû baên nađy ăïí chûêi luô tû baên khaâc, coâboơn lađ tay sai cuêa chñnh phuê Chöịng ăúâi lûúng tím,boơn hoơ ăaô lađm nhûông viïơc mađ chñnh hoơ biïịt lađ khöngchñnh ăaâng, chùỉng qua cuông vò sinh kïị Sinh kïị cođnlađ möơt ăöơng lûơc ngùn caên bûúâc phaât triïín cuêa tû tûúêngvađ beê keơo tû tûúêng ăïí ăi vađo con ặúđng phaên ăöơng.Cuöơc caâch maơng vö saên ăaô giaêi phoâng cho vùn sô Ngakhoêi caâi híìm höị nguy hiïím ăoâ Caâi thò giúđ chaơy gaơohađng ngađy khöng cođn aênh hûúêng ăïịn thò giúđ ăïí nghiïncûâu, trûúâc taâc cuêa vùn sô úê nûúâc Xö Viïịt nûôa Vïìphûúng diïơn vùn chûúng hùỉn lađ möîi ngûúđi thñch möơtlöịi, song hïịt thaêy dín chuâng ăïìu coâ möơt muơc tiïuchung, möơt xu hûúâng chung - xu hûúâng kiïịn thiïịt xaôhöơi chuê nghôa Duđ duđng möơt löịi vùn nađo cuông víơy, vùn
sô Nga thi thöị vađ phaât triïín ặúơc tađi nghïơ cuêa mònhmöơt caâch tûơ do, thû thaâi, khöng phaêi vò miïịng ùn mađchaơy theo, hïịt cuöìng voơng cuêa möơt boơn nađy, ăïịn súêthñch cuêa möơt boơn khaâc Hún nûôa khöng nhû vùn sô tûbaên chó biïịt ặâng trïn dín chuâng vađ nhòn xuöịng, vùn
sô Nga söịng ngay trong ăaâm dín chuâng, vađ möơt söịchñnh lađ anh thúơ maây, chõ thúơ dïơt, víîn lađm viïơc ặúơc
Trang 26trong nhađ maây, víîn trûúâc taâc ặúơc nhûông quýín saâch,nhûông bađi vùn ríịt coâ giaâ trõ.
Vùn sô vö saên hađng ngađy söịng giûôa ăaâm dín chuânggiûôa nhûông tiïịng maây chaơy, giûôa nhûông tiïịng cađycuöịc, gùơt haâi, nïn vùn chûúng dûơa vađo nïìn thûơc tïị mađphaât triïín Noâ khaâc vúâi vùn chûúng tû baên phíìn nhiïìuchó do sûâc tûúêng tûúơng cuêa caâc vùn sô taơo ra Nïìn vùnnghïơ úê Liïn bang Xö Viïịt coâ giaâ trõ hún vađ cao húnnïìn vùn nghïơ tû baên úê chöî ăoâ
Dín chuâng ăöịi vúâi nhađ vùn khöng xa caâch nhû úê caâcnûúâc Nhađ vùn nađo, chñnh hoơ, khöng phaêi thúơ thuýìnthò úê trong caâi xaô höơi khöng cođn giai cíịp ắa võ cuêa hoơăaô ặa hoơ ăïịn ríịt gíìn guôi vúâi quíìn chuâng cíìn lao Hoơkhöng thíịy mònh khaâc vúâi quíìn chuâng Caâi caêm tònhthín míơt giûôa vùn sô vúâi dín chuâng, cuông lađ möơt ăiïìukiïơn ríịt thuíơn tiïơn cho sûơ phaât triïín cuêa nïìn vùnchûúng Thïm nûôa chñnh phuê Xö Viïịt ăöịi vúâi nhađ vùnríịt híơu, ăaô sùn soâc vïì moơi phûúng diïơn ăïí caâc nhađvùn thi thöị tađi nghïơ möơt caâch dïî dađng laơi traê lûúngríịt röơng raôi Tuyđ theo söị lûúơng chíịt lûúơng cuêa tûđngtaâc phíím, coâ nhađ vùn lônh túâi 3000 ruâp möîi thaâng.Möîi taâc phíím lađm xong ăaô sùĩn coâ chñnh phuê xuíịt baên,nhađ vùn khöng phaêi chaơy long toâc gaây, mûúât möì höi
Trang 27ăïí tòm ngûúđi xuíịt baên, vađ khöng cođn lo ïị vùn nhû úêcaâc nûúâc tû baên.
Tíịt caê nhûông ăiïìu kiïơn noâi trïn ăaô ặa vùn chûúng
vö saên lïn möơt bûơc khaâ cao vûúơt hùỉn vùn chûúng tûbaên vûđa vïì cöng duơng vađ kyô thuíơt Noâ khöng cođn lađmöơt thûâ vùn chûúng mú möơng, laông maơn mađ lađ vùnchûúng thûơc tïị Noâ söịng vađ phaât triïín theo sûâc phaâttriïín cuêa nïìn kinh tïị xaô höơi vúâi möơt muơc ăñch: ặanhín loaơi ăïịn coôi haơnh phuâc
ĂAĐN HAÂT NHAÊY MUÂA
Cuông nhû vïì nghïơ thuíơt vùn chûúng, Chñnh phuê XöViïịt hïịt sûâc sûu tíìm vađ baêo töìn nhûông ăiïơu ăađn, haât,nhaêy, muâa cuêa tûđng ắa phûúng ăïí giûô gòn líịy nhûôngcaâi hay, caâi ăùơc biïơt cuêa möîi dín töơc Caâi ăùơc biïơt cuêanhûông gioơng ăađn haât, ăiïơu nhaêy muâa úê chöî thön qúlađ veê ngíy thú, chíịt phaâc; tiïịng ăađn, cíu haât cuêa díntöơc AÂ Ăöng coâ möơt gioơng ím thíìm, kñn ăaâo Baêo töìnặúơc nhûông caâi hay, caâi ăùơc biïơt íịy lađ giûô laơi ặúơc caâitinh tuyâ vïì phong tuơc, tíơp quaân vađ hiïơn tûúơng lõch sûê
Trang 28cuêa möîi dín töơc, lađ böìi böí ăïí lađm giađu cho mön nghïơthuíơt ăađn, haât, nhaêy, muâa Coâ nhûông tađi tûê chóchuýn sûu tíìm vađ luýơn tíơp nhûông ăiïơu haât bònhdín Chñnh phuê phaêi gûêi hoơ ăïịn tíơn nhûông núi xaxùm, khuíịt neêo, tûđ miïơt Viïîn Ăöng ăïịn nhûông núi baôibiïín, rûđng síu, ăïí thu thíơp nhûông gioơng haât, ăiïơumuâa ăùơc biïơt cuêa tûđng dín töơc Ngûúđi ta cođn ăem caênhûông nghïơ nhín cuêa dín töơc íịy vïì caâc ăö thađnh lúânăïí biïíu diïîn nhûông cíu haât, nhûông ăiïơu muâa trïnnhûông sín khíịu nhađ haât, trong caâc cíu laơc böơ cuêa laoăöơng Töi ăaô tûđng ặúơc nghe, ặúơc xem nhûông ăiïơuhaât, muâa íịy, vađ cuông nhíơn thíịy möîi ắa phûúng coâmöơt veê hay riïng Töi ăaô thíịy nhûông anh chõ em thúơthuýìn, trñ thûâc nhiïơt liïơt hoan nghïnh nhûông gioơnghaât, ăiïơu muâa íịy bùìng nhûông tiïịng vöî tay, tiïịng hö
"bix" vang ăöơng muöịn ăöí caê nhađ haât Baêo töìn, gòn giûônhûông ăiïơu haât bònh dín khöng phaêi lađ caên trúê sûâcphaât triïín cuêa nghïơ thuíơt Khöng, noâ víîn phaât triïíntûơ do vúâi caâi tinh tuây, ăùơc tñnh, phong tuơc, tíơp quaânriïng cuêa noâ Noâ khöng phaêi phaât triïín nhû caâch haâtăiïơu tíy bùìng tiïịng An Nam, nghe nhû mùưng vađo taingûúđi ta víơy
Trang 29Cuông nhû vùn chûúng, nghïơ thuíơt ăađn haât khöngcođn lađ cuêa riïng cuêa ăaâm ngûúđi giađu nûôa Ăađn ngoơthaât hay thò ai mađ khöng thñch Song dûúâi chïị ăöơ tûbaên, quíìn chuâng xa caâch vúâi mön nghïơ thuíơt ăoâ,khöng phaêi lađ quíìn chuâng khöng biïịt thûúêng thûâc, mađlađ vò khöng ăuê ăiïìu kiïơn Lûúng ñt, giúđ lađm nhiïìu, thíịtnghiïơp, quíìn chuâng chó lo ùn cođn chûa xong, cođn oâcăíu mađ nghô ăïịn ăađn vúâi haât ÚÊ trïn ăíịt Xö viïịt,quíìn chuâng ăaô coâ ăuê nhûông ăiïìu kiïơn íịy, laơi ặúơcChñnh phuê chuâ yâ múê mang, nïn mön ăađn, haât, nhaêy,muâa ríịt thõnh hađnh úê khùưp moơi núi Ăem gioơng haât,tiïịng ăađn, ăiïơu muâa lađm cho vui veê, khoan khoaâi tímtrñ ngûúđi lao ăöơng cuông lađ möơt cöng viïơc níng caotrònh ăöơ sinh hoaơt dín chuâng Chñnh phuê coâ ăùơt ranhûông lúâp daơy ăađn, haât, nhaêy, muâa úê caâc cíu laơc böơ.Caâc baơn ăaô biïịt khöng coâ möơt töí chûâc lúân nađo lađkhöng coâ cíu laơc böơ Duđng cíu laơc böơ lađm núi truýìnbaâ, lađ möơt caâch löi keâo ặúơc hïịt thaêy moơi ngûúđi chuâ yâvađo mön nghïơ thuíơt ăoâ Nhûông Cöng höơi, Nöng höơiphaêi phuơ traâch sùn soâc, múê mang caâc cíu laơc böơ, ăöìngthúđi phaêi cöí ăöơng vađ khuýịch trûúng nhûông lúâp daơy vïìmyô thuíơt Trong nhûông cíu laơc böơ ăïìu coâ lúâp daơy ăađn,lúâp daơy haât, lúâp daơy muâa, lúâp daơy diïîn kõch v.v Lúâp
Trang 30daåy àaân coá àuã caác thûá àaân vaâ coá 3,4 thaây daåy Thaâythò chuyïn daåy àaân pianö, thaây chuyïn vïì viölöng,mùngàölin Nhûäng ngûúâi àïën hoåc khöng phaãi traã tiïìnmöåt xu nhoã Möîi nùm cêu laåc böå laåi coân phaát phêìnthûúãng cho nhûäng ngûúâi hoåc gioãi, àïí khuyïën khñchdên chuáng theo hoåc cho àöng Vïì lúáp daåy haát, trûúáchïët ngûúâi ta daåy haát nhûäng baâi cöng cöång nhû caác baâivïì caách maång, vïì thanh niïn, Höìng quên, àïí nhûängkhi ngöìi tuåm vúái nhau, nhûäng khi dùæt nhau möåt luä àilaâm, ài tùæm hay ài chúi, nhûäng khi ài biïíu tònh, ài têåptrêån cuâng nhau cêët àïìu tiïëng haát nghe rêët vui veã vaâphêën khúãi Tiïëng haát vang lûâng trêìm böíng laâm ngûúâi
ta quïn khöng thêëy mïåt nhoåc Nhûäng ngûúâi coá gioångtöët haát hay thò hoåc nhûäng baâi haát khoá hún, haát möåtmònh hoâa vúái tiïëng àaân, röìi coá thïí ài biïíu diïîn trïnsên khêëu Nhûäng ngûúâi coá biïåt taâi, muöën theo àuöíimön nghïå thuêåt cuãa mònh cao hún nûäa, thò Cöng höåigûãi ài hoåc úã caác trûúâng nghïå thuêåt Nhiïìu ngûúâi trúãnïn nhûäng tay àaân ca rêët gioãi Coá ngûúâi thñch laâm möåtnhaâ taâi tûã, boã hùèn xûúãng maáy maâ söëng vúái mön nghïåthuêåt cuãa mònh
Vïì àiïåu nhaãy muáa cuäng vêåy Coá hai löëi nhaãy muáabònh dên, löëi nhaãy cöng cöång (mouvement d'ensemble)
Trang 31vađ löịi nhaêy riïng Löịi sau ặúơc ngûúđi ta ûa thñch hún.Löịi nhaêy möơt mònh lađ theo dõp ăađn, tiïịng haât hay dõpvöî tay cuêa ngûúđi ặâng vođng chung quanh mađ nhaêymuâa nhûông bûúâc, nhûông ăiïơu ríịt lanh leơ kheâo leâo Löịinađy anh em Höìng quín nhaêy ríịt kheâo Vò sau nhûônggiúđ hoơc tíơp úê trong traơi, sau nhûông khi tíơp tríơn úê trïnbaôi coê, anh em xuâm nhau laơi keê haât ngûúđi vöî tay,ngûúđi theo nhõp nhaêy muâa ríịt vui veê vađ ăeơp mùưt Anh
em lao ăöơng nhûông khi tuơ hoơp trong cíu laơc böơ hay úênhađ nghó thûúđng cuông xuâm laơi haât nhûông bađi cöngcöơng, hay líìn lûúơt möîi ngûúđi khoe möơt ăiïơu nhaêyngoùưt nghoeâo, khoâ khùn ăïí cho nhûông ngûúđi chungquanh heđ nhau mađ ăaânh nhõp Ăiïơu nhaêy Cöcadú ặúơcnhiïìu ngûúđi ûa thñch Möîi khi coâ ăaâm ăöng ngûúđi, lađanh em ăem ra chúi, khöng biïịt chaân Caâi löịi möơtngûúđi ăađn öng vađ möơt ngûúđi ăađn bađ öm líịy nhau mađnhaêy nhû tùnggö, phöctröịt, rumba(1), khöng cođn thíịyanh chõ em lao ăöơng chúi nûôa Trûúâc kia ăiïơu nhaêy ăoâcuông coâ, song dín thúơ thuýìn ñt ngûúđi biïịt ăïịn Tuyăiïơu nhaêy íịy cuông lađ möơt thûâ nghïơ thuíơt, song tröngnoâ trûúêng giaê quaâ, noâ dïî cho ngûúđi ta lúơi duơng caâi thûânghïơ thuíơt íịy ăïí giïịt chïịt nghïơ thuíơt, ăïí "gúô gaơc" líịy
(1) Tùng gö, phöịcxtröịt, rumba: tïn caâc ăiïơu nhaêy
Trang 32nhûông caâi coơ saât, ăïí thoêa thñch lođng dím duơc Nhûôngăiïơu nhaêy bònh dín, nhûông trođ chúi cöng cöơng ăaô ăeđbeơp löịi nhaêy trûúêng giaê, khiïu dím íịy mađ ăem laơi choanh chõ em lao ăöơng möơt veê vui ăeơp ngíy thú.
Ăíịy lađ nhûông ăiïơu haât, muâa bònh dín, möîi ngûúđiăïìu coâ thïí tûơ chúi líịy, hay lađ tham dûơ vađo cuöơc chúiặúơc Noâ lađ möơt mön nghïơ thuíơt thöng thûúđng ăïí anhchõ em lao ăöơng giaêi trñ trong nhûông luâc quíy quíìn,tuơ hoơp vúâi nhau Cođn nhûông moân ăađn, haât, nhaêy, muâakhoâ vađ cao hún, thò ăaô coâ nhûông tay chuýn mön,nhûông nhađ nghïì biïíu diïîn cho caâc anh chõ em thûúêngthûâc Khöng nhûông quíìn chuâng coâ ăuê ăiïìu kiïơn ăïíặúơc ûa thñch, ýu chuöơng moân ăađn, haât, nhaêy, muâamađ cođn coâ trñ xeât ăoaân, biïịt thûúêng thûâc mön nghïơthuíơt íịy nûôa Vöịn möîi ngûúđi ăïìu lađ möơt tay tađi tûêtrong nhûông ăiïơu nhaêy muâa bònh dín, nïn anh chõ emlao ăöơng dïî nhíơn ắnh ặúơc caâi hay, caâi kheâo trongnghïơ thuíơt ca vuô cuêa nhûông tay nhađ nghïì Mön nghïơthuíơt nađy cuông chiïịm möơt ắa võ veê vang rûơc rúô trongăaâm quíìn chuâng lao ăöơng Xö Viïịt vađ trïn nïìn nghïơthuíơt thïị giúâi Muöịn thûúêng thûâc nhûông tiïịng ăađn haât
du dûúng tríìm böíng, nghe phaêi ngíín ngú lođng, nhûôngăiïơu muâa uýín chuýín, mïìm maơi, lanh leơ, ngoùưt
Trang 33ngheáo xem àïën phaãi laác mùæt, xin múâi caác baån ungdung vaâo möåt vaâi raåp haát cuãa anh em vö saãn Nga
2 Balet (Ba-lï) laâ vúã haát sùæp toaân bùçng àiïåu nhaãymuáa Tuy chó nhaãy muáa theo nhõp àaân, song vúã haátcuäng coá àiïåu tñch Nhûäng cûã chó, nhûäng veã mùåt, nhûängàiïåu böå coá thïí thay cho nhûäng lúâi noái àïí diïîn taã tinhthêìn cuãa cöët truyïån
3 Opïrette (öpïreát) laâ vúã haát, vûâa haát vûâa nhaãy, vaânoái chuyïån thûúâng theo àiïåu diïîn kõch
4 Diïîn kõch
Trang 34Trong böịn loaơi haât kïí trïn thò löịi diïîn kõch ặúơcquíìn chuâng ûa thñch nhíịt.
Löịi opera vađ balet thò chó diïîn úê nhađ haât lúân, vòdiïîn nhûông vúê nađy ríịt töịn keâm Phaêi sùưm tranh aênh,quíìn aâo ríịt töịn, vađ ăađo keâp vađ ím nhaơc phaêi ríịtnhiïìu Löịi haât nađy phíìn nhiïìu diïîn sûơ tñch vua chuâahay thíìn tiïn Noâ ön laơi nhûông gioơng haât, nhûông tiïịngăađn cuêa nhûông thïị kyê vïì trûúâc Noâ cođn nhû möơt thûâviïơn baêo tađng ăïí dín chuâng khaêo saât caâi nghïơ thuíơtcuêa xaô höơi phong kiïịn vađ thíịy roô löịi ùn mùơc, chúi búđi,
xa xó, aâp bûâc cuêa boơn quyâ töơc; ăeđ lïn trïn caênh phuơctuđng, tiïìn baơc cuêa boơn nöng nö Löịi haât nađy cuông ăaôcaâch maơng hoâa ñt nhiïìu song khöng phaêi caâch maơnghoâa nhûông vúê haât cuô Nhûông vúê cuô ặúơc giûô gòn toađnveơn tûđ trang, caênh y phuơc ăïịn ca vuô vađ ím nhaơc.Ngûúđi ta chó theo löịi ăoâ mađ ăùơt nhûông vúê tuöìng theovúâi ăúđi thûơc tïị hiïơn ăaơi Nhûông mííu lõch sûê cuêa cuöơccaâch maơng ặúơc biïíu löơ bùìng nhûông bađi haât, nhûôngkhuâc ím nhaơc, nhûông ăiïơu böơ ríịt huđng höìn, thöịngthiïịt lađm cho ngûúđi xem tûúâng nhû hiïơn thín ặângtrûúâc möơt cuöơc caâch maơng Vúê haât "Crasuy Mark" taêcaâi tñnh tònh ím thíìm kñn ăaâo cuêa dín AÂ ăöng vađ caâiăúđi nay ăíy mai ăoâ cuêa anh em lñnh thuêy, bùìng nhûông
Trang 35ăiïơu nhaêy muâa nheơ nhađng, hoaơt ăöơng, vui veê, lađm chodín chuâng hoan nghïnh hún nhûông vúê tuöìng vïì ăúđicöí.
Töi ăaô ặúơc xem löịi haât opera vađ balet úê nhiïìu nhađhaât lúân Möịt-cu Töi cuông ặúơc xem vađi bíơn úê nhađ haâtopera vađ Pari Nïn so saânh, töi thíịy nhađ haât úê Möịt-cuhún vïì moơi phûúng diïơn Lyâ do ríịt dïî hiïíu Möơt lađ chïịăöơ quín chuê úê Phaâp bõ ăöí nhađo tûđ giûôa thïị kyê trûúâc,mađ úê Nga thò boơn vûúng tön quyâ töơc ăïịn nùm 1917múâi ăöí Nhûông nhađ haât lúân úê ăö thađnh ăïìu thuöơc vïìtay boơn nađy nïn nhađ haât phaêi sùưm sûêa, luýơn tíơp ăïívïì tay boơn chuâng Möơt leô ăoâ lađm cho nhûông vúê tuöìngphong kiïịn giađu tađi liïơu vađ myô thuíơt hún nhûông vúêhaât úê Pari Leô thûâ hai nûôa, lađ dûúâi chñnh thïí Xö Viïịt,
vö saên ăaô khöng qún chíịn hûng nïìn nghïơ thuíơt, laơithïm trònh ăöơ vö saên sinh hoaơt cuêa dín chuâng sungtuâc thïm maôi, nïìn nghïơ thuíơt coâ ăuê ăiïìu kiïơn ăïí vûúơtlïn cao, lan ra röơng Nhíịt lađ vïì löịi diïîn kõch ặúơc dínchuâng ûa thñch, nïn noâ tiïịn böơ ríịt mau vađ maơnh Noâríịt ăùưc lûơc trong cöng cuöơc cöí ăöơng caêi caâch xaô höơi múêmang kinh tïị Vò löịi diïîn kõch ríịt gíìn guôi vúâi ăúđi thûơctïị nïn noâ diïîn taê ặúơc tím lyâ tinh thíìn, hađnh ăöơngcuêa moơi phíìn tûê xaô höơi Cuông nhúđ ăùơc ăiïím ăoâ, mađ
Trang 36diïîn kõch theo saât vúâi sûâc phaât triïín cuêa nïìn kinh tïị.Noâ ăaô hoađn toađn caâch maơng hoâa theo vúâi ăúđi söịngcaâch maơng cuêa dín chuâng Tuy víơy nhûông vúê haât cöíăiïín cuêa caâi xaô höơi cuô víîn cođn diïîn trïn caâc sín khíịulúân Coâ möơt ăiïìu lađ nhûông boơn phuâ hađo trûúêng giaê vađquíìn chuâng lao ăöơng xem nhûông vúê íịy bùìng möơt quanniïơm ríịt khaâc nhau.
Nhûông nhađ haât lúân thò thûúđng diïîn ăuê caâc thûâ vúê.Ngay nhûông vúê cöí ăiïín nay diïîn thò mai nhûông vúêcaâch maơng, ngađy kia vúê xaô höơi Nhûng nhûông gaânhhaât nhoê thò möîi gaânh chuýn möơt löịi Gaânh thò chuýndiïîn nhûông vúê chöịng tön giaâo Gaânh thò chuýn vïì yhoơc, gaânh thò chuýn vïì thïí thao, gaânh thò chuýndiïîn taê caâi ăúđi söịng nöng dín Nhûông gaânh haât nađy coâaênh hûúêng lúân trong ăaâm dín chuâng, vò noâ ăi khùưpcaâc núi, thím nhíơp khùưp lûúơt Chöî nađo cuông coâ cíu laơcböơ nïn chöî nađo cuông coâ vïịt chín noâ Noâ ăem nhûôngbađi hoơc ríịt thiïịt thûơc vađ roô rađng, chó veô cho quíìnchuâng, nïn quíìn chuâng lônh höơi ặúơc ríịt mau choângvađ dïî dađng Nhû gaânh haât y hoơc chùỉng haơn Noâ ăaôdíơy cho dín chuâng biïịt caâch giûô vïơ sinh vađ ăïì phođngcaâc thûâ bïơnh tíơt Thñ duơ vúê haât daơy vïì viïơc sinh ăeêcuêa ăađn bađ Cöịt truýơn chaê coâ gò thïị mađ khi diïîn laơi
Trang 37ríịt vui vađ caêm ăöơng, caâi caênh cuöịng quyât, lo súơ, búôngúô cuêa anh chöìng treê luâc vúơ trúê daơ xem ăïịn phaêibuöìn cûúđi nön ruöơt Caênh bađ muơ nhađ qú bíín thóunhem nhuöịc, ăúô ăeê bùìng möơt löịi hïịt sûâc cöí löî, nguyhiïím, lađm cho ngûúđi xem phaêi ruđng mònh ghï súơ.Caênh ngûúđi chöìng öm vúơ chïịt vúâi ặâa con múâi ăeê, vòluâc chûêa khöng biïịt giûô gòn vò khöng ăïịn nhađ ăeê ăïíbađ ăúô ăaô töịt nghiïơp trûúđng ăúô ăeê ra, sùn soâc cho, lađmcho ai cuông phaêi muêi lođng caêm ăöơng.
Nhûông loaơi kõch nhû víơy ríịt coâ hiïơu quaê trong dínchuâng nhíịt lađ trong ăaâm qú Noâ ăaô vaơch roô nhûôngcaâi haơi vïì cííu thaê, vađ cöí ăöơng cho dín chuâng biïịtpheâp vïơ sinh, biïịt chûôa bïơnh theo pheâp khoa hoơc.Nhûng noâ khöng phaêi lađ möơt öng thíìy ăaơo maơo, trõnhtroơng daơy nhûông bađi nùơng nïì khoâ hiïíu Noâ lađ möơt loaơinghïơ thuíơt lađm cho ngûúđi ta giaêi trñ, vui cûúđi, caêmăöơng, vađ ăöìng thúđi noâ in síu ngay vađo oâc ngûúđi tanhûông caâi hay, caâi dúê mađ ngûúđi ta vò noâ múâi vui cûúđicaêm ăöơng
Nhûông gaânh haât khaâc cuông ăïìu coâ cöng duơng nhûthïị caê vađ möîi vúê haât ăïìu cheđn vađo nhûúơc ăiïím cuêa xaôhöơi vađ duđng tađi nghïơ myô thuíơt ăïí xïịp ăùơt thađnh vúêhaât ăïí cöí ăöơng böìi böí chöî nhûúơc ăiïím íịy Nhûông "sen"
Trang 38thúơ thuýìn trong nhađ maây, "sen" kyô sû ím mûu phaâhoaơi trong híìm moê, "sen" cu lùưc gian huđng úê thön qú,ăïìu dûơa theo sûơ thûơc möơt núi nađo ăïí ăem phö diïîntrïn sín khíịu, nïn quíìn chuâng ríịt dïî nhíơn ắnh vađríịt ûa thñch Löơt ặúơc hïịt tinh thíìn nhûông cöịt truýơnăoâ, khöng phaêi coâ nhûông nhađ viïịt kõch tađi gioêi, nhađdađn caênh ríịt kheâo, nhađ tađi tûê ríịt lađnh nghïì, mađnhûông ngûúđi ăoâ cođn phaêi ríịt gíìn guôi vúâi dín chuâng,múâi am hiïíu ặúơc tûđng lúđi noâi, tûđng cûê ăöơng, tûđ núi
ùn chöịn nùìm cuêa dín chuâng, thò nhûông ngûúđi íịy ăaôsùĩn caê Nhû trïn töi ăaô noâi: hoađn caênh hiïơn taơi ăaô ăađotaơo ra nhûông ngûúđi íịy, ăaô keâo gíìn hoơ laơi vúâi quíìnchuâng, ăaô vö saên hoâa hoơ Tađi nghïơ cuêa hoơ cuông tiïịntheo vúâi sûơ phaât triïín cuêa nïìn nghïơ thuíơt vö saên Húnnûôa coâ nhiïìu gaânh mađ tađi tûê toađn lađ anh chõ em thúơthuýìn vađ Höìng quín Nhûông tađi tûê nađy ban ngađy víînlađm viïơc trong nhađ maây, trong traơi lñnh nhû moơingûúđi, vađ töịi úê trïn sín khíịu, hoơ lađ nhûông vai ăađo keâpríịt gioêi
Tíịt caê nhûông ăùơc ăiïím ăoâ lađ nhûông caâi khaâc cuêasín khíịu Xö Viïịt
Trang 39VAĐ TRÏN MAĐN AÊNH
Mön nghïơ thuíơt diïîn kõch coâ aênh hûúêng túâi cöngviïơc giaâo duơc, vúâi ăúđi söịng dín chuâng, vúâi nïìn kiïịnthiïịt chuê nghôa xaô höơi Thïị nađo, thò aênh hûúêng cuêaraơp chiïịu boâng laơi cođn tröơi hún möơt bûơc Caâch diïîn taêcuêa nghïì diïîn kõch ăaô ríịt gíìn vúâi ăúđi thûơc, nhûngcaâch diïîn taê cuêa nhûông phim aênh laơi gíìn guôi, thiïịtthûơc roô rađng hún gíịp böơi Cuông nhû caâc mön nghïơthuíơt khaâc, nghïì chiïịu boâng úê Nga Xö Viïịt tiïịn böơ ríịtmau, vađ hoađn toađn tiïịp theo möơt con ặúđng caâchmaơng
Vïì phûúng diïơn ñch lúơi cho nhín loaơi cöị nhiïn phimaênh tû baên khöng thïí bò ặúơc vúâi Xö Viïịt Nhûng vïìphûúng diïơn myô thuíơt, phim Xö Viïịt cuông ùn ặât caêphim tû baên Nhiïìu nhađ dađn caênh trûâ danh, nhiïìu baâochñ lúân úê caâc nûúâc tû baên cuông phaêi cöng nhíơn nhûvíơy Möơt ngûúđi khöng sađnh vïì mön chiïịu boâng, khixem möơt cuöịn phim Xö Viïịt vađ möơt cuöịn phim tû baêncoâ thïí nhíơn biïịt cuöịn nađo hay hún Caâi hay cuêa
Trang 40nhûäng phim tû bẫn lâ nhûäng cấi cêìu kyâ, àưì sưå vâ tưënphđ nhû phim Myä; tịnh tûá, cẫm àưång, lõch sûå, sangtrổng nhû phim Phấp Nhûäng thûá cưët yïëu àïí lâm nưíicấi hay cuãa phim êëy lâ: lêu dâi nguy nga trấng lïå,quêìn ấo bống bêíy, tha thûúát, lâ nhûäng cùåp àuâi mơmmơm, nhûäng cùåp vuá nuáng nđnh, nhûäng cùåp mùỉt lùèng
lú, lâ nhûäng "sen" nhẫy muáa nhộng nhệo, nhûäng àiïåuàân run rêíy, rưån rõp, vâo nhûäng cấi hưn nưìng nân,rung àưång Nhûäng thûá àố, trûâ dùm ba cuưën mưỵi nùmcôn thị hêìu hïët nhûäng cuưën phim tû bẫn khưng cônbiïët tịm cấi hay úã chưỵ nâo nûäa Mâ nhûäng cấi hay êëyàïìu lâ cuãa riïng cuãa bổn quđ phấi trûúãng giẫ, nố xahùèn vúái àúâi sưëng cuãa dên chuáng Nố chĩ cố tđnh cấchphư trûúng mưåt cấch lùn xẫ xa hoa, phung phđ, khoekhoang cấi hốm hĩnh, mấnh khoế hún ngûúâi Nố đt cốàuång chẩm àïën vêën àïì sinh hoẩt cuãa dên chuáng, đt àïí
yá àïën viïåc xêy dûång hẩnh phuác cho nhên loẩi Phim
Xư Viïët thị khấc hùèn Khấc cẫ vïì tinh thêìn vâ hịnhthûác Nhûäng nhâ dân cẫnh khưng phẫi mûúån nhûängdinh thûå nguy nga, àưì àẩc choấng lưån àïí lâm àểp chocuưën phim mâ lêëy ngay nhûäng hêìm than àem thui,nhûäng nhâ mấy àưì sưå, nhûäng cấnh àưìng luáa bất ngất,nhûäng nhâ úã mưåc mẩc àïí bây cẫnh Nhû vêåy àậ khưng