7 benh tuy (HAY)

Giải phẫu tuỵ Tá tràng OMC ống tuỵ Đảo Langherhans... Nhu mô tuỵ viêm phù nề Tá tràng Sỏi mật Sỏi mật gây tắc ống tuỵ và xuất hiện tổn thương VIÊM TUỴ CẤP... 1.Viêm tuỵ cấp -Khám b

BỆNH LÝ TỤY TẠNG

Thạc sĩ: Nguyễn Thái Bình

Bộ môn nội tổng hợp trường Đại học Y Hà Nội

Giải phẫu tuỵ

Tá tràng

OMC

ống tuỵ Đảo Langherhans

1.Viªm tuþ cÊp

+Tuþ ho¸ nhÇy

+C¸c nguyªn nh©n hiÕm gÆp: sau PT, sau chÊn th¬ng, ERCP, nhiÔm khuÈn, bÖnh tù miÔn

Nhu mô tuỵ viêm phù nề

Tá tràng

Sỏi mật

Sỏi mật gây tắc ống tuỵ

và xuất hiện tổn thương VIÊM TUỴ CẤP

1.Viêm tuỵ cấp

1.2.Chẩn đoán VTC

1.2.1.Chẩn đoán xác định

■Đau thợng vị

-Xh sau bữa ăn nhiều rợu thịt

-Đột ngột, dữ dội, thợng vị (50%), vàI giờ

-Lan ra sau lng và góc sờn lng trái BN cúi gập ngời để đỡ

đau

-Dùng thuốc giảm đau đỡ

-Tr/c phối hợp: nôn, ngừng trung tiện

1.Viêm tuỵ cấp

-Khám bụng: tăng nhạy cảm, phản ứng thành bụng, chớng bụng Xh cơn đau khi khám vùng sờn lng trái

-Vàng da

1.2.2.Khẳng định chẩn đoán

■Xét nghiệm sinh hoá cấp

-Tăng amylase máu gấp 3 lần bt

-Tăng amylase niệu (muộn và kéo dài)

-Tăng lipase máu

-Tăng glycemie máu >3g/l, xh glucose niệu mà trớc đó BN không có đái đờng

-Tăng canxi máu

1.Viªm tuþ cÊp

■XÐt nghiÖm h×nh th¸i

-XQ bông kh«ng chuÈn bÞ

+D·n khung t¸ trµng D·n kh tró håi trµng hay d·n §T ngang +DMB

+Canxi ho¸ vïng ®Çu tuþ

-XQ tim phæi: TDMP tr¸I

CT bông VTC ho¹i tö giai

®o¹n sím

Hinh anh VTC tren CT

Vtc-ct

VTC-CT

Vtc-ct

Hinh anh ong tuy qua ERCP

VTC-ERCP

Vtc=ERCP

Vtc-ercp

1.Viªm tuþ cÊp

1.2.2.ChÈn ®o¸n gi¶i phÉu bÖnh

vµ CT: sái mËt, kh«ng cã tiÒn sö nghiÖn rîu

1.4.2.VTC do rîu: tiÒn sö nghiÖn rîu, Canxi ho¸ tuþ ph¸t hiÖn qua th¨m dß h×nh th¸i

1.Viêm tuỵ cấp

1.5.Tiến triển và tiên lợng

1.5.1.Tiêu chuẩn đánh giá VTC

Tiêu chuẩn của RANSON

1.Viêm tuỵ cấp

Tiêu chuẩn RANSON+BALTHZAR

*Giai đoạn A: Tuỵ bt

*Giai đoạn B: Dãn kh trú hay định khu tuỵ

*Giai đoạn C: gđ B+ thâm nhiễm mỡ

*Giai đoạn D: có lớp dịch viêm xung quanh tuỵ

*Giai đoạn E: có ít nhất 2 lớp dịch quanh tuỵ

1.Viªm tuþ cÊp

1.5.2.BiÕn chøng trong g® cÊp

CT bông cho thÊy h×nh µnh nang gi¶ tuþ

1.Viêm tuỵ cấp

1.6.Nguyên tắc điều trị

1.6.1.Điều trị nội khoa

►Shock(tích dịch vào khoang thứ 3): truyền 4-5l/24 giờ qua

đờng dạ dày hay TM

-Truyền máu nếu cần

►NuôI dỡng: theo đờng sonde dạ dày, hoặc theo đờng TM

1.Viªm tuþ cÊp

1.6.2.§iÒu trÞ phÉu thuËt

■Nang gi¶ tuþ: ®au bông, tr/c chÌn Ðp vµo OMC, TM l¸ch,

vì nang(mµng phæi, mµng bông), XHTH, nhiÔm trïng, khèi ë bông

2.Viêm tuỵ mạn

■Tràn dịch các màng: màng phổi T-P, màng ngoàI tim

■Biến chứng với lách: thrombose TM lách gây lách to,

hematome ở lách, hoại tử lách

■XHTH: tăng áp lực TM cửa thứ phát

2.2.2.Chẩn đoán

■Lâm sàng

■Xét nghiệm sinh hoá

-Men tuỵ(amylase, lipase) ở máu và nớc tiểu thờng tăng trong đợt cấp, có nang tuỵ

-Chức năng gan: HC ứ mật

-ĐáI đờng

-Xét nghiệm phân có mỡ

2.Viªm tuþ m¹n

-Th¨m dß chøc n¨ng tuþ ngo¹i tiÕt

■XÐt nghiÖm h×nh th¸I

-Chôp bông kh«ng chuÈn bÞ: h/¶ canxi ho¸ t¹i tuþ

-XQ tim phæi: trµn dÞch mµng phæi

-Siªu ©m æ bông: h/a canxi ho¸ t¹i tuþ, tuþ teo nhá, d·n Wirsung, sái t¹i èng tuþ

Hinh ¶nh canxi ho¸ trong VTM

Nang tuy ph¸t hiÖn qua CT bông-bÖnh nh©n kh«ng

cã triÖu chøng l©m sµng

2.Viêm tuỵ mạn

2.4.Nguyên tắc điều trị

2.4.1.Điều trị nguyên nhân

2.4.2.Điều trị triệu chứng

■Đau bụng: giảm đau (paracetamol, aspirin); tinh chất tuyến

tuỵ, nối ống tuỵ và hồi tràng khi Wirsung dãn

■HC kém ăn: tinh chất tuyến tuỵ (Eurobiol, Creon, Alipase)

■Đái đờng

■HC ứ mật: PT

■Nang giả tuỵ: chọc hút, PT

■Hẹp môn vị –HTT: PT

-Iả chảy (35%): ỉa chảy thẩm thấu

-Thay đổi toàn trạng: chán ăn, mệt mỏi, gày sút

-Đái đờng (50%)

-Các biểu hiện khác: sốt kéo dàI, HC viêm, hẹp HTT, thiếu máu, di căn gan hay phổi, RL tâm thần

-Cho phép chọc hút vào khối u hay vào hạch

■CT bụng

-Phát hiện khối u- tỷ trọng, giới hạn rõ, Wirsung dãn trên

khối u; dãn đờng mật, túi mật to

3.UNG THƯ TUY

-Phát hiện tốt di căn xa: sau phúc mạc, ĐMMTTT, vào mạc nối lớn, vào gan

■ERCP

-Wirsung hẹp không đều, dãn ở phía tren, tắc ống tuỵ

-Hẹp không đều đoạn dới OMC

-Đặt stent trong trờng hợp không PT đợc

■Siêu âm nội soi: khối u dới 2 cm

■Dấu ấn khối u

-CEA: khối u phát triển, di căn gan

-CA 19-9: có liên quan giữa kích thớc khối u và CA 19-9

ERCP phát hiện 2 đờng đi trong ung

th tuỵ

Ung th tuþ ph¸t hiÖn qua

CT

3.UNG THƯ TUY

3.1.3.Các bớc chẩn đoán

-Khối u<2cm (tiến triển chậm 20 năm): Siêu âm nội soi, Chụp tuỵ

-Siêu âm ổ bụng là xét nghiệm có giá trị

-Với khối u tuỵ không mổ đợc, nên chọc hút TB để khẳng

định chẩn đoán

-Gan và màng bụng là 2 vị trí di căn thờng gặp của u tuỵ

3.1.4.Chẩn đoán GPB

-Ung th biểu mô tuyến tuỵ :90%

-Ung th tế bào chế nhầy : 10%