7 benh tuy th bình ppt

Nhu mô tuỵ viêm phù nềTá tràng Sỏi mật Sỏi mật gây tắc ống tuỵ và xuất hiện tổn thương VIÊM TUỴ CẤP... Da MSP màu xanh grey Turner, cạnh rốn Cullen -Vàng da 1.2.2.Khẳng định chẩn đoán ■

BÖnh lý tuþ t¹ng

Giải phẫu tuỵ

Tá tràng

OMC

ống tuỵ Đảo Langherhans

1.Viªm tuþ cÊp

1.1.§¹i c ¬ng

1.1.1.Kh¸i niÖm: VTC hiện tượng tụy

bị viêm do hoạt hóa các proenzym ngay tại tụy, gây nên tụy tự tiêu hủy và giải phóng các enzym tiêu Protid và enzym tiêu lipid vào máu và trong ổ bụng

Tiên lượng: rất khác nhau

75% là thể nhẹ, 25% là thể nặng

Thể nhẹ: tụy phù nề, 85% hồi phục hoàn toàn Thể nặng: tụy hoại tử, 5-10% tử vong

1.Viªm tuþ cÊp

+Tuþ ho¸ nhÇy

+C¸c nguyªn nh©n hiÕm gÆp: sau PT, sau chÊn th ¬ng, ERCP, nhiÔm khuÈn, bÖnh tù miÔn

Nhu mô tuỵ viêm phù nề

Tá tràng

Sỏi mật

Sỏi mật gây tắc ống tuỵ

và xuất hiện tổn thương VIÊM TUỴ CẤP

1.Viêm tuỵ cấp

1.2.Chẩn đoán VTC

1.2.1.Chẩn đoán xác định

■Đau th ợng vị

-Xh sau bữa ăn nhiều r ợu thịt

-Đột ngột, dữ dội, th ợng vị (50%), vàI giờ -Lan ra sau l ng và góc s ờn l ng trái BN cúi gập ng ời để đỡ đau.

-Dùng thuốc giảm đau đỡ

-Tr/c phối hợp: nôn

■Khám lâm sàng

-Không t ơng xứng giữa cơn đau và tr/c thực thể nghèo nàn.

-Shock

-Nhiệt độ bt hay tăng cao

1.Viêm tuỵ cấp

-Khám bụng: tăng nhạy cảm, phản ứng

thành bụng, ch ớng bụng

Xh cơn đau khi khám vùng s ờn l ng trái.

Da MSP màu xanh (grey Turner), cạnh rốn (Cullen)

-Vàng da

1.2.2.Khẳng định chẩn đoán

■Xét nghiệm sinh hoá cấp

-Tăng amylase máu gấp 3 lần bt

-Tăng amylase niệu (muộn và kéo dài) -Tăng lipase máu

-Tăng glycemie máu >3g/l, xh glucose niệu mà tr ớc đó BN không có đái đ ờng -Tăng canxi máu

1.Viªm tuþ cÊp

■XÐt nghiÖm h×nh th¸i

-XQ bông kh«ng chuÈn bÞ

+D·n khung t¸ trµng D·n kh tró håi trµng hay d·n §T ngang

+Canxi ho¸ vïng ®Çu tuþ.

-XQ tim phæi: TDMP tr¸I

+BiÕn chøng: trµn dÞch, nang gi¶ tuþ, ¸p

xe tuþ, vïng ho¹i tö ë tuþ

 CT bông VTC ho¹i tö giai

®o¹n sím

Hinh anh VTC tren CT

Vtc-ct

VTC-CT

Vtc-ct

Hinh anh ong tuy qua ERCP

VTC-ERCP

Vtc=ERCP

Vtc-ercp

1.Viªm tuþ cÊp

 2 Xét nghiệm:

 CTM, CRP, glucose máu, ALT, AST, calci máu,

Lipase, Amylase, các thành phần lipid máu

(Cholesterol, Triglycerid, LDL, HDL), CN gan thận,

 Tiên lượng tính theo bảng điểm Imrie

 SÂ hoặc CT bụng,

 Một số trường hợp nặng cần làm khí máu

 Nội soi quan sát vùng bóng vater khi không tìm thấy nguyên nhân

 SÂNS khi không tìm thấy nguyên nhân

 Tiến hành ERCP trong trường hợp sỏi mật, tắc mật hoặc nghi divisum tụy

1.Viªm tuþ cÊp

ChÈn ®o¸n gi¶i phÉu bÖnh -VTC thÓ phï nÒ

-VTC thÓ ho¹i tö

ChÈn ®o¸n ph©n biÖt

-Viªm tói mËt cÊp

-Thñng æ loÐt DDTT

-Viªm mµng bông VRT cÊp

-Nhåi m¸u m¹c treo

-§ît cÊp cña VTM

1.Viêm tuỵ cấp

Chẩn đoán nguyên nhân

- VTC do sỏi mật: >60tuổi, đau đột ngột và/phản ứng HSP, Murphy, tiền sử đau sốt vàng da, tăng PA, ALT, SA và CT: sỏi mật, không có tiền sử nghiện r ợu.

- VTC do r ợu: tiền sử nghiện r ợu, Canxi hoá tuỵ phát hiện qua thăm dò hình thái.

1.Viêm tuỵ cấp

Tiến triển và tiên l ợng

Tiêu chuẩn đánh giá VTC

Tiêu chuẩn của RANSON

5-1.Viªm tuþ cÊp

 Ure máu > 16 mmol/L 1

 Trong 48 giờ đầu

 Canxi máu < 2 mmol/L 1

1.Viªm tuþ cÊp

Phân độ Balthazar

 Grade A: Tụy bình thường 0đ

 Grade B: Tụy to toàn bộ hay cục bộ 1đ

 Grade C: Tụy không đồng nhất, có thâm

nhiễm mỡ quanh tụy 2đ

 Grade D: Có dòng chảy quanh tụy 3đ

 Grade E: Có hai hoặc nhiều dòng chảy

quanh tụy 4đ

1.Viªm tuþ cÊp

1.5.2.BiÕn chøng trong g® cÊp

-Nang gi¶ tuþ: khèi u æ bông, Siªu ©m vµ

CT bông TiÕn triÓn: sau 6 tuÇn, chÌn

vµo OMC, rß vµo c¬ quan bªn c¹nh, vµo

æ bông, béi nhiÔm.

 CT bông cho thÊy h×nh µnh nang gi¶ tuþ

1.Viªm tuþ cÊp

Nguyªn t¾c ®iÒu trÞ

 §iÒu trÞ néi khoa lµ chÝnh

 §iÒu trÞ phèi hîp ngo¹i khoa khi cã biÕn chøng hoÆc lo¹i bá c¨n nguyªn

 §iÒu trÞ néi khoa nh»m:

 Chèng sèc

 Gi¶m ®au + gi¶m tiÕt

 Bồi phụ nước và điện giải, đảm bảo nhu cầu năng lượng

 Chèng béi nhiÔm vµ ng¨n ngõa biÕn chøng

TD men tụy, CN thận và điện giải đặc biệt

hạ Kali m¸u

1.Viêm tuỵ cấp

Điều trị nội khoa

Viêm tụy cấp thể nặng không có sốc

 Nhịn đúi đến khi hết đau bụng, amylase, lipase BT

 Đặt sonde dạ dày dẫn lưu khi nụn nhiều, đau, giúp tụy giảm bài tiết, hạn chế nôn, giảm áp lực ổ bụng

 Điều chỉnh nước và điện giải truyền dịch theo ỏp lực TMTT, HA và nước tiểu.

 Nuụi dưỡng TM: Glucose 20%(insulin) + protide (1500- 2000 kcal/ngày)

ức chế H2 : Zantac 50mg x 4 ống/ngày hoặc

ức chế bơm Proton : Losec 40 mg x 1-2 ống /ngày

Somatostatin và Octreotide : ch a có bằng chứng chứng

tỏ có hiệu quả trên lâm sàng đối với VTC

1.Viªm tuþ cÊp

Quinolon, immipenem Dùng KS khi BC > 10.000 hoặc sốt hoặc viêm tụy hoại tử

-Gi¶m ®au: Perfalgan (Paracetamol),

Dolargan

Kh«ng dïng nhãm Salicyles

TD men tụy, CN thận và điện giải đặc

biệt hạ Kali máu

1.Viêm tuỵ cấp

 Viêm tuỵ cấp có sốc (có biến chứng)

+ Bắt buộc điều trị tại ICU khi co dấu hiệu :

Theo dõi khí máu động mạnh tối thiểu 8h/lần

Thở ôxy nếu giảm oxy huyết cần

Thông khí hỗ trợ nếu sự giảm ôxy huyết không cải thiện

1.Viêm tuỵ cấp

 Theo dõi điện giải đồ, chức năng thận, Calci, công thức máu, đông

máu 8h/lần tối thiểu 1 lần /ngày.

 Điều trị chống sốc: Dùng Dopamin, Dobutamin, Adrenalin,

Noradrenalin.

 Điều trị huyết khối và dự phòng

huyết khối : dùng heparin trọng l ợng phân tử thấp

 Kháng sinh : dùng một trong hai

nhóm : Quinolon hoặc Imipenem

1.Viªm tuþ cÊp

® êng m¸u > 250 mg/l xem xÐt dung

Insulin nh ng cÇn thËn träng g©y h¹ ® êng huyÕt

OAP, suy ®a phñ t¹ng, ho¹i tö tôy.

cã thÓ ®iÒu trÞ nh viªm tôy cÊp kh«ng

cã biÕn chøng

1.Viªm tuþ cÊp

2.§iÒu trÞ phÉu thuËt

2.Viªm tuþ m¹n

§¹i c ¬ng

ho¸ nhu m« tuþ, tæn th ¬ng lan to¶ hoÆc khu tró thµnh tõng æ, calci ho¸ lan to¶ g©y x¬, sái tôy hoÆc calci ho¸ khu tró ë èng Wirsung lµm hÑp lßng c¸c èng tôy, t¹o u nang gi¶ tuþ lµm suy gi¶m chøc n¨ng néi tiÕt

vµ ngo¹i tiÕt cña tôy

-BiÕn chøng: g® ®Çu lµ VTC, g® sau

lµ suy tuỵ

 Ph©n lo¹i VTM (Marseille-Rome 1988)

-VTM t¾c nghÏn: khèi u nhá, viªm c¬ Oddi, u bãng Vater, nang tuþ, VTC, ChÊn

■ Nang gi¶ tuþ: ®au bông, tr/c chÌn Ðp vµo OMC,

TM l¸ch, vì nang(mµng phæi, mµng bông), XHTH, nhiÔm trïng, khèi ë bông

■ Xét nghiệm sinh hoá

-Men tuỵ(amylase, lipase) ở máu và n ớc tiểu

th ờng tăng trong đợt cấp, có nang tuỵ

2.Viªm tuþ m¹n

■XÐt nghiÖm h×nh th¸I

-Chôp bông kh«ng chuÈn bÞ: h/¶ canxi ho¸ t¹i tuþ

-XQ tim phæi: trµn dÞch mµng phæi

-Siªu ©m æ bông: h/a canxi ho¸ t¹i tuþ, tuþ teo nhá, d·n Wirsung, sái t¹i èng tuþ.

Hinh ¶nh canxi ho¸ trong VTM

Nang tuy ph¸t hiÖn qua CT bông-bÖnh nh©n kh«ng

cã triÖu chøng l©m sµng

2.Viêm tuỵ mạn

 Điều trị triệu chứng

tụy khi bị suy giảm

 Điều trị nh viêm tuỵ cấp khi có

đợt cấp của viêm tụy mạn

 Phẫu thuật và nội soi khi có tắc nghẽn đ ờng mật tụy

2.Viªm tuþ m¹n

(A,D,K), s¾t, vitamin B12, acid folic

2.Viªm tuþ m¹n

.Thuốc điÒu trÞ triÖu chøng

■§au bông: gi¶m ®au (paracetamol,); tinh chÊt tuyÕn tuþ, nèi èng tuþ vµ håi trµng khi Wirsung d·n

■HC kÐm ¨n: tinh chÊt tuyÕn tuþ

(Eurobiol, Creon, Alipase)

 Panthicone F 3 – 6 viªn/ngµy hoÆc

 Pancrease MT 25m : 1-2 viªn/ngµy hoÆc

 Creon 20 dïng 3 viªn/ngµy hoÆc

 Cotazym dïng 3-6 viªm/ngµy

 nhãm øc chÕ H2

 øc chÕ b¬m Proton.

2.Viªm tuþ m¹n

 nang gi¶ tuþ

 ĐiÒu trÞ gi¶m ®au

 Trong nh÷ng tr êng hîp t¾c nghÏn èng tuþ

nèi th«ng tôy – hçng trµng

® îc c©n nh¾c nh lµ mét c¸ch cuèi cïng

3.UNG THƯ TUỵ

3.1.Chẩn đoán xác định

3.1.1.Hoàn cảnh phát hiện bệnh

-Vàng da (35%): dần dân, không thoáI

triển, ngứa, gan to, túi mật to

-Đau bụng (45%): vùng th ợng vị, lan ra sau l

ng, giảm đau khi cúi gập ng ời, Aspirin

làm giảm đau

-Iả chảy (35%): ỉa chảy thẩm thấu

-Thay đổi toàn trạng: chán ăn, mệt mỏi,

■CT bông

-Ph¸t hiÖn khèi u- tû träng, giíi h¹n râ,

Wirsung d·n trªn khèi u; d·n ® êng mËt, tói mËt to

3.UNG THƯ TUỵ

-Phát hiện tốt di căn xa: sau phúc mạc,

ĐMMTTT, vào mạc nối lớn, vào gan

■ERCP

-Wirsung hẹp không đều, dãn ở phía tren, tắc ống tuỵ

-Hẹp không đều đoạn d ới OMC

-Đặt stent trong tr ờng hợp không PT đ ợc

■Siêu âm nội soi: khối u d ới 2 cm

■Dấu ấn khối u

-CEA: khối u phát triển, di căn gan

-CA 19-9: có liên quan giữa kích th ớc khối

u và CA 19-9

ERCP ph¸t hiÖn 2 ® êng ®i trong ung th tuþ

Ung th tuþ ph¸t hiÖn qua CT

3.UNG THƯ TUỵ

3.1.3.Các b ớc chẩn đoán

-Khối u<2cm (tiến triển chậm 20 năm):

Siêu âm nội soi, Chụp tuỵ

-Siêu âm ổ bụng là xét nghiệm có giá trị -Với khối u tuỵ không mổ đ ợc, nên chọc hút

TB để khẳng định chẩn đoán

-Gan và màng bụng là 2 vị trí di căn th

ờng gặp của u tuỵ

3.1.4.Chẩn đoán GPB

-Ung th biểu mô tuyến tuỵ :90%

-Ung th tế bào chế nhầy : 10%

-DÉn l ® êng mËt: nèi mËt ruét, nèi gan vµ håi trµng, nèi d¹ dµy ruét