- Học sinh có thể kết việc chỉ ra các từ láy và biện pháp tu từ trong quá trình phân tích những cảm nhận của tác giả - Học sinh có thể kết việc chỉ ra các từ láy và biện pháp tu từ tron[r]
Trang 1Thiên trờng vãn vọng
* Gợi ý các ý chính cần cảm nhận trong văn bản
a Bức tranh buổi chiều ở phủ Thiên Trờng:
- Hai câu đầu là bức tranh thôn dã lúc chiều tàvới những xóm làng đang mờ dần trong màn sơng bạc:
Trích thơ
- Vận dụng trí tởng tợng để miêu tả
- Cái màn sơng bạc nh có nh không , bình đạm ,nhẹ nhàng bao bọc và lan toả khiến ngời ngắm cảnh cảm nhận sâu sắc cái
êm đềm ,man mác của cảnh quê vốn đã gắn bó từ thời thơ ấu Rõ ràng ngoại cảnh và tâm cảnh đã hoà làm một rất nhẹ nhàng , tự nhiên.Cảnh chiều buông man mác buồn chầm chậm trôi trong tâm trí tác giả gợi lên một cuộc sống làng
quêyên bình , vắng vẻ mà k đìu hiu bởi trong bức tranh ấy vẫn có sự xuất hiện của con ngời:
Trích thơ
- Tởng tợng rồi miêu tả
- Thật tài tình , chỉ bằng vài nét chấm phá mà cả miền quê rộng lớn đã đợc thu lại trong 4 dòng thơ ngắn gọn Cảnh vốn
đẹp qua lăng kính tâm trạng và cái nhìn đầy yêu mến của tác giả lại càng đẹp hơn Qua đó, một tình cảm chân thành , ấm
áp với quê hơng đợc bộc lộ rõ nét
b Tâm hồn tác giả
- Điều đó cũng chứng tỏ , tuy tác giả là một ông vua có địa vị tối cao thế mà vẫn hành hơng về nơi thôn dã để ngắm cảnh chiều bình yên, suy t ngẫm ngợi, điều này góp phần hé lộ tâm hồn của nhà vua anh minh - một tâm hồn gắn bó máu
thịt với quê hơng thật đáng trân trọng và noi theo!
- Qua bài thơ ta còn cảm nhận bóng dáng đất nớc Đại Việt thời nhà Trần thanh bình, nhân dân ấm no hạnh phúc
Bài thơ đã góp thêm một vầng sáng nữa vào hào khí Đông A thời nhà TRần.
Côn Sơn ca
1 Nội dung văn bản:
Với hình ảnh nhân vật ta giữa cảnh Côn Sơn nên thơ hấp dẫn, đoạn thơ cho thấy sự giao hoà trọn vẹn giữa con ngời
và thiên nhiên bắt nguồn từ nhân cách thanh cao, tâm hồn thi sĩ của chính Nguyễn Trãi.
BT 1 : So sánh cách tả tiếng suối trong 2 bài thơ:
“ Côn SơnCôn Sơn ……… ” ……… ” tai ( Côn sơn ca ) tai ( Côn sơn ca )
“ Tiếng suối Tiếng suối ……… ……… xa ( Cảnh khuya Hồ chí Minh ) xa ( Cảnh khuya Hồ chí Minh ) ” ” – –
* Gợi ý:
- Giống nhau:
Đều so sánh tiếng suối với tiếng đàn, hát- âm thanh do con ngời tạo ra, thể hiện tình yêu thiên nhiên , tâm hồn hoà hợp với thiên nhiên
- Khác:
Bài ca Côn sơn: So sánh tiếng suối với tiếng đàn cầm : Lấy sự vật làm trung tâm mang đặc điểm của thi pháp trung
đại đó là màu sắc cổ điển
Cảnh khuya: So sánh tiếng suối với tiếng hát : Lấy con ngời làm trung tâm mang đặc điểm của thi pháp hiện đại,
màu sắc hiện đại
Bài tập 2:
Trình bày cảm nhận của em về văn bản Bài ca Côn sơn “ ”
Trình bày cảm nhận của em về văn bản Bài ca Côn sơn “ ”
* Gợi ý các ý chính cần cảm nhận trong văn bản
a Mở bài:
- Nguyễn Trãi là một nhân vật lịch sử toàn tài lỗi lạc hiếm có., một danh nhân văn hoá thế giới Không chỉ có công lớn trong việc giúp vua Lê xây dựng cơ đồ, ông còn là một nhà văn , nhà thơ lớn với một sự nghiệp văn chơng đồ sộ
- Bài thơ đợc sáng tác trong thời gian ông cáo quan về ở ẩn ở Côn sơn , một vùng đất có nhiều kỉ niệm gắn bó sâu sắc với nhà thơ
- Với hình ảnh nhân vật ta, giữa cảnh Côn Sơn nên thơ hấp dẫn, đoạn thơ cho thấy sự giao hoà trọn vẹn giữa con ngời và thiên nhiên bắt nguồn từ nhân cách thanh cao, tâm hồn thi sĩ của chính Nguyễn Trãi
b Thân bài:
*
* Bức tranh thiên nhiên Côn Sơn:
- Có thể nói bức tranh thiên nhiên Côn Sơn đợc ngòi bút thơ tài hoa của NT dệt lên bằng tất cả tình yêu thơng sâu nặng,
da diết của tác giả với một vùng đất vốn gắn bó với nhà thơ bằng nhiều kỉ niệm sâu sắc
- Cảnh rừng thông núi đá dới ngòi bút thơ của NT hiện lên đẹp thanh khiết nh chốn thần tiên:
Côn sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe nh tiếng đàn cầm bên tai.
- Trí tởng tợng và nghệ thuật so sánh của NT thật tài hoa Tạo vật tự nhiên bỗng hoá thành những vật dụng của con ngời, gần gũi và thân thiết
Côn Sơn là một cảnh trí thiên nhiên khoáng đạt , thuần khiết, hoang sơ , thanh tịnh
*
* Tâm hồn nhà thơ:
- Tình yêu thiên nhiên tha thiết, sâu sắc, những rung cảm tinh tế trớc thiên nhiên
+ Đôi tai nhạy cảm của thi sĩ đã thổi hồn vào tiếng suối khiến cho nó vốn đơn điệu trở thành cây đàn đa thanh cuốn hút Xúc giác tinh tế của nhà thơ đã hoá thân cho mặt đất vốn khô cằn thành mặt chiếu dịu êm.:
Côn Sơn suối chảy rì rầm.
Ta ngồi trên đá nh ngồi chiếu êm.
Rõ ràng phải có một tình yêu thiên nhiên sâu sắc, một tâm hồn nhạy cảm giao hoà với thiên nhiên nhà thơ mới có thể viết lên những vần thơ hay đến vậy!
- Nhân cách thanh cao
Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.
+ Chữ nhàn chính là tâm trạng Nguyễn Trãi lúc này Dù đã xa chốn quan trờng nhng Nguyễn Trãi vẫn đau đáu một niềm tin , nỗi lo và thấp thoáng hi vọng có ngày trở lại chính trờng đem tài sức để phò vua giúp nớcớc……Chữ nhàn ấy vẫn mang Chữ nhàn ấy vẫn mang tính tính cực chứ không hề bất lực, buông xuôi
Trang 2Rõ ràng, từ trong bản chất tâm hồn, Nguyễn Trãi vốn có sự giao hoà tự nhiên giữa thiên nhiên và con ngời thể hiện nhân cách thanh cao và phẩm chất thi sĩ, nghệ sĩ lớn
lao, thật đáng trân trọng:
- Liên hệ với các bài thơ khác của ông:
Bui một tấm lòng u ái cũ Mài chăng khuyết , nhuộm chăng đen.
c Kết bài:
- Bài thơ đã khép lại song hình ảnh con ngời nhàn tản đang nằm ngâm thơ vẫn in đậm trong tâm trí em ********************************************
Nói tới các bài thơ trung đại Việt Nam có ý kiến cho rằng:
Các bài thơ trung đại đã thể hiện tinh thần yêu n
thanh bình”
Bằng các bài thơ Sông núi n“ ớc Nam , Phò giá về kinh , Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Tr” “ ” “ ờng trông ra ” Hãy làm sáng tỏ nhận định trên.
Gợi ý:
A Mở bài:
Dẫn dắt và trích đợc nhận định
B Thân bài:
1 Tình yêu nớc chống xâm lăng và lòng tự hào dân tộc
- Lòng tự hào dân tộc:
“Sông núi nớc Nam vua Nam ở Vằng vặc sách trời chia sứ sở”
- Tinh thần chống xâm lăng:
“Giặc giữu cớ sao xâm phạm đến đây Chúng mày nhất định phải tan vỡ”
“Chơng Dơng cớp giáo giặc Hàm tử bắt quân thù”
2 Tình yêu cuộc sống thanh bình:
- Thể hiện khát vọng thái bình thịnh trị:
“Thái bình nên gắng sức Non nớc ấy ngàn thu”
- Cảnh làng quê thanh bình:
“TTVV”
C Kết bài:
- Khẳng định lại tinh thần yêu nớc, lòng tự hào dân tộc và tình yêu cuộc sống hoà bình
- Liên hệ bản thân
SAU PHúT chia li
*
* Gợi ý thân bài:
a Khúc ngâm thứ nhất:
Là nỗi nhớ nhung sầu khổ triền miên của ngời phụ nữ phong lu có chồng theo lệnh vua phải đi chinh chiến nơi xa xôi mịt mù đầy nguy hiểm:
- Cách xng hô: chàng - thiếp chứng tỏ cuộc sống vợ chồng hạnh phúc, êm ấm
- Nghệ thuật đối lập chàng đi- thiếp về khắc sâu sự xa cách của hai vợ chồng ở hai phơng trời đối nghịch
Ngời vợ thơng chồng vì phải dấn thân vào chốn hiểm nguy ko hẹn ngày trở về Dờng nh nàng dự cảm
Ngời vợ cũng thơng mình phải chôn vùi tuổi xuân trong căn phòng chật hẹp với đồ đạc cũ kĩ mà hơn nữa còn thiếu đi bóng dáng , hơi ấm của chồng
Liên hệ với các bài thơ khác :
Tống biệt hành- Thâm tâm
Đất nớc - NĐT
- Trong con mắt chia li vời vợi , nàng chỉ thấy:
- Nỗi buồn dờng nh bao phủ cảnh vật , thấm đẫm núi ngàn Một ko gian rộng lớn , trống trả xa lạ khiến con ngời cảm thấy cô đơn
b Khúc ngâm thứ hai:
Nỗi buồn chia li tăng dần trở thành nỗi sầu muộn tràn ngập cả cõi lòng kẻ ở , ngời đi:
- Điệp ngữ hoàn vòng cùng với hình ảnh ớc lệ tợng trng “ cây” , “ bến” khắc sâu sự xa cách của hai vợ chồng Dù xa dần
họ vẫn hớng về nhau, dõi theo nhau vàmong tìm thấy nhau Nhng càng trông ngóng thì ko gian , thời gian càng đẩy họ xa nhau ,xa mãi Rõ ràng ko gian địa lí đã trở thành ko gian nghệ thuật , ngoại cảnh đã trở thành tâm cảnh
c Khúc ngâm thứ ba:
Nỗi sầu muộn vô bờ bến đã kết lại thành khối, thấm đẫm cảnh vật, một nỗi buồn cô đơn ,hoang vắng , lạnh lẽo trong tâm hồn.
- NT điệp ngữ Bình chi tiết màu xanh
- Dờng nhờng nh nỗi đau đớn đang dày vò tâm can ngời chinh phụ khiến nàng phải thốt lên:
Trang 3
-Câu hỏi t từ với điệp từ “ ai” vang lên nh một tiếng thở dài ngao ngán của ngời chinh phụ Nàng đang gặm nhấm nỗi cô
đơn của chính mình Đến đây, nỗi buồn ko chỉ lan toả mà còn kết lại thành khối- một nỗi sầu nghìn cân đè nặng lên trái tim mỏnh manh của ngời CP
- Do đâu Liên hệ vơí thời kì chống Pháp, chống Mĩ ở VN
- Bài thơ ko chỉ mà còn là lời tố cáo chíên tranh phi nghĩa làm li tán hạnh phúc, tuổi xuân, đồng thời thể hiện niềm khao khát hạnh phúc lứa đôi, khát vọng hoà bình.
CPNK là cái đẹp chứa chan tinh thần nhân đạo, phản ánhmột thời kì loạn lạc, đau thơng đã để lại bao xúc động trong lòng ngời đọc bao thế kỉ nay.
***********************************
Đề bài:
Thơ Hồ Xuân Hơng và Bà Huyện Thanh Quan thực chất đều là những tiếng nói thiết tha của tâm hồn ng ời phụ nữ Việi Nam dới chế độ phong kiến hà khắc Nhng ở mỗi tác giả , điều đó lại đợc thể hiện dới một vẻ riêng Qua một
số bài thơ đã đợc học và đọc thêm của hai nhà thơ nói trên , em hãy làm sáng tỏ những nét riêng đó
Đáp án
I Yêu cầu về nội dung
1 Mở bài :
- Giới thiệu về Hồ Xuân Hơng và Bà Huyện Thanh Quan
- Trích nhận định
2 Thân bài :
a) Thơ Hồ Xuân Hơng và Bà Huỵên Thanh Quan đều là tiếng nói thiết tha của những tâm hồn phụ nữ gắn bó với thiên nhiên , đất nớc, con ngời với những tình cảm đời thờng giản dị Nhng trong khi thể hiện vấn đề đó mỗi nhà thơ lại có một nét riêng
b) Vẻ riêng trong cách thể hiện cảm xúc
- Hồ Xuân Hơng có cách phô diễn tình cảm mạnh bạo , có khi táo tợn rất gần với cách phô diễn tình cảm mang màu sắc dân dã, trực tiếp của quần chúng lao động ( dẫn chứng )
Khi cần thiết tỏ thái độ trớc một vấn đề cụ thể thì Hồ Xuân Hơng thờng sôi nổi , mãnh liệt , có phần ngang tàng đầy bản lĩnh và bao giờ cũng muốn đối thoại với cuộc đời bên ngoài , khi xem thờng , mỉa mai , khinh bỉ , khi tự bênh vực một cách mạnh mẽ ( dẫn chứng )
- Bà Huỵên Thanh Quan lại có cách thể hiện tình cảm kín đáo , mực thớc , có phần sang trọng , quý phái Muốn hiểu
đợc tâm trạng cảm xúc của nhà thơ , ngời đọc phải dò tìm qua cảnh vật ( dẫn chứng )
Nếu cần phải bộc lộ thái độ một cách trực tiếp thì nhà thơ hớng vào những xao xuyến của đời sống bên trong (dãn chứng )
Đó cũng là hai nét cá tính tiêu biểu của ngời phụ nữ Việt Nam từ xa đén nay
c) Vẻ riêng trong cách sử dụng hình ảnh
-Hồ Xuân Hơng thờng sử dụng các hình ảnh gây ấn tợng mạnh nh : vừa trắng , vừa tròn , bảy nổi ba chìm , nớc , non , ghé mắt trông ngang …
-Bà Huyện Thanh Quan thờng chọn những hình ảnh trang nhã gắn với các điển tích ,mang dấu ấn văn hoá : ngàn mai , dặm liễu …Ngay cả khi các hình ảnh mang tính dân dã nh : lá , đá , hoa …hay các đông từ : chen , nhớ (nớc ) ,
th-ơng (nhà) …đợc đa vào thơ bà thì mục đích chính vẫn là để kí thác tâm sự nhiều hơn là để miêu tả đời sống
d)Vẻ riêng trong sử dụng ngôn từ
- Ngôn từ của Hồ Xuân Hơng mang màu sắc dân dã thờng ánh lên chút tinh quái , nghịch ngợm : thân em , rắn nát , ghé mắt , trông ngang …
- Ngôn từ trong thơ Bà Huyện Thanh Quan trang nhã , hoa lệ : ngàn mai , dặm liễu
3 Kết bài
- Đánh giá chung về hai nhà thơ
- Khẳng định nhận xét trên là đúng
II Yêu cầu về hình thức
Bài viết đúng thể loại văn chứng minh , có bố cục 3 phần rõ ràng , biết xây dựng luận điểm , các luận điểm liên kết với nhau chặt chẽ lô gíc Lời văn trong sáng , diễn đạt lu loát , không sai lỗi chính tả , dùng từ Chữ viết đẹp , trình bày sạch sẽ
*********************************
cảnh khuya - Rằm tháng giêng Hai bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng đã thể hiện tình yêu thiên nhiên , lòng yêu nớc sâu sắc và tinh thần lạc quan cách mạng của Bác Hồ Hãy làm sáng tỏ nhận định trên.
* Gợi ý:
a Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về Hồ Chí Minh: vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc việt Nam, ngời đã lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh
giành độc lập dân tộc Vốn có một tâm hồn nghệ sĩ, dù Ngời từng viết: Ngâm thơ ta vốn không ham Hồi đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, ở chiến khu Việt Bắc, bận trăm công nghìn việc nhng có khi giữa đôi phút trong đêm khuya thanh vắng, nơi rừng sâu núi thẳm, tình cờ bắt gặp một cảnh đẹp, vẳng nghe một tiếng hát, dõi theo một mảnh trăng xa, Ngời lại làm thơ
- Hai bài thơ Cảnh khuya và Rằm tháng giêng đã thể hiện tình yêu thiên nhiên , lòng yêu nớc sâu sắc và tinh thần lạc quan cách mạng của Bác Hồ
b Thân bài:
* Tình yêu thiên nhiên trong thơ Bác gắn liền với tình yêu nớc sâu sắc.
- Hai bài thơ đều miêu tả cảnh trăng ở chiến khu VB, hình ảnh thiên nhiên hiện lên thật đẹp, thật nên thơ với âm thanh, hình ảnh trong trẻo:
Tiếng suối lồng hoa.
Trang 4- Nếu nh ở câu đầu ta thấy nổi lên vẻ đẹp của âm thanh- những âm thanh trong trẻo, tơi vui, gợi niềm vui sống cho con ngời thì ở câu thứ hai ta lại choáng ngợp bởi vẻ đẹp của hình ảnh Một bức tranh nhiều đờng nét, hình khối với những mảng sáng tối, đậm nhạt khác nhau Có dáng hình vơn cao toả rộng của vòm cổ thụ lấp loáng ánh trăng, có bóng lá, bóng cây, bóng trăng hoà lẫn vào nhau trên mặt đất tạo nên hình bông hoa lung linh, chập chờn, huyền ảo…
cây, bóng trăng hoà lẫn vào nhau trên mặt đất tạo nên hình bông hoa lung linh, chập chờn, huyền ảo…
Rõ ràng, ở câu 1 là “ thi trung hữu nhạc” , còn câu thứ hai là “ thi trung hữu hoạ !thi trung hữu hoạ !””
- Tình yêu thiên nhiên của Bác còn thể hiện trong bức tranh đêm rằm tháng giêng cao rộng, bát ngát , tràn đầy ánh
sáng và sức sống đêm rằng tháng giêng:
Rằm xuân thêm xuân
- Hai câu thơ mở ra một không gian cao rộng, mênh mông, tràn đầy ánh sáng và sức sống trong đêm rằm với vầng trăng tròn đầy toả sáng nơi nơi Bầu trời và vầng trăng nh không có giới hạn, dòng sông và mặt nớc tiếp lẫn với trời Đây là sông mùa xuân, nớc mùa xuân, trời mùa xuân, tơi đẹp , trong sáng nhng cũng là dòng sông tuổi trẻ, sức trẻ tràn ngập đất nớc
- Một bức tranh thiên nhiên tuyệt mĩ đợc vẽ lên bởi Phải có một tình yêu thiên nhiên sâu sắc Ngời mới có thể viết lên những vần thơ hay, đẹp đến vậy!
* Hai bài thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết của tâm hồn nghệ sĩ, đó cũng chính là những biểu hiện cụ thể
và sinh động nhất của lòng yêu nớc, của cốt cách ngời chiến sĩ ở Bác.
-Giữa khung cảnh thiên nhiên đêm rừng VB trong trẻo và tơi sáng ấy, chiều sâu tâm hồn nhà thơ đợc bộc lộ rõ nét hơn
bao giờ hết: Bác luôn lo lắng cho vận dân , vận nớc:
Cảnh khuya nỗi nớc nhà.
Và: Giữa việc quân
( liên hệ: Một canh mộng hồn quanh – Không ngủ đ
( liên hệ: Một canh mộng hồn quanh – Không ngủ đ ợc
Trong tù nhà thơ - Ngắm trăng)
* Tâm hồn nhạy cảm, phong thái ung dung , tinh thần lạc quan cách mạng của Bác Hồ:
- Vợt lên trên hoàn cảnh khó khăn , gian khổ của cuộc kháng chiến, Bác vẫn bình tĩnh , chủ động , lạc quan Phong thái
ấy toát ra từ những rung cảm tinh tế trớc thiên nhiên đất nớc Bác đã thổi vào cảnh rừng đêm VB một linh hồn để dựng lên một bức tranh lung linh, sống động ( qua âm thanh, hình ảnh, cảnh sắc thiên nhiên )
- Mặc dù phải ngày đêm lo nghĩ việc nớc, nhiều đêm không ngủ đợc, những không phải vì thế mà tâm hồn ngời quê rung cảm trớc vẻ đẹp của một đêm trăng rừng, một tiếng suối hay cảnh trời
- Phong thái ung dung lạc quan còn thể hiện ở hình ảnh con thuyền chở đầy ánh trăng giữa không gian bao la :
Khuya về đầy thuyền.
- Không còn bóng dáng của ngời bàn việc quân, chỉ có ánh trăng tràn ngập con thuyền Con thuyền lúc này trở thành
một con thuyền thơ chở đầy trăng và ngời nghệ sĩ Tất cả ánh trăng rằm trên bầu trời tổ quốc , con thuyền trên dòng sông quê hơng và những tớng lĩnh của cuộc kháng chiến, tiêu biểu nhất là HCM đã hoà hợp với nhau, cùng toả sáng cho nhau trong sức sống đêm rằm, trong niềm lạc quan và niềm tin chiến thắng.
- Bài thơ làm cho mỗi ngời đọc xúc động và càng thêm kính yêu Bác: thể hện sự hoà hợp thống nhất của nhà thơ
và chiến sĩ, chất nghệ sĩ lồng vào trong chiến sĩ.
Có thể nói, nếu bài Cảnh khuya thể hiện tình yêu thiên nhiên , yêu nớc tha thiết thì bài Nguyên tiêu vừa nối tiếp vừa nâng cao những cảm hứng chủ đạo ấy, đồng thời thể hiện rõ hơn tinh thần chủ động, phong thái ung dung lạc quan, niềm tin vững chắc ở sự nghiệp cách mạng của vị lãnh tụ , ngời chiến sĩ cách mạng HCM.
c Kết bài:
- Khẳng định lại
- Liên hệ:
- Rút ra bài học cho bản thân: Ngày nay ,Đảng và toàn dân đang thi đua thực hiện tốt cuộc vận động Học Văn bản
đã bồi đắp cho em tình yêu thiên nhiên, niềm vui sống chan hoà giữa thiên nhiên, là lòng yêu nớc sâu sắc , tinh
thần vợt khó, lạc quan cách mạng
*********************************
tiếng gà tra Chỏu chiến đấu hụm nay
Vỡ lũng yờu Tổ quốc
Vỡ xúm làng thõn thuộc
Bà ơi cũng vỡ bà
Vỡ tiếng gà cục tỏc
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
(Tiếng gà trưa, Xuõn Quỳnh, Ngữ văn 7, tập 1)
a Chỉ ra và nờu đặc điểm của cỏc biện phỏp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ.
b Viết đoạn văn trỡnh bày cảm nhận của em về hiệu quả nghệ thuật của cỏc phộp tu từ đú trong việc thể hiện nội dung.
* Gợi ý:
a Chỉ ra và nờu đặc điểm của cỏc biện phỏp tu từ được tỏc giả sử dụng trong đoạn thơ:
- Điệp ngữ: vỡ Đặc điểm: điệp ngữ cỏch quóng.
- Liệt kờ: Vỡ lũng yờu Tổ quốc/ Vỡ xúm làng thõn thuộc/ Bà ơi cũng vỡ bà/ Vỡ tiếng gà cục tỏc/ Ổ trứng hồng tuổi thơ.
Đặc điểm: trỡnh bày từ khỏi quỏt đến cụ thể
b Viết đoạn văn cảm nhận: Những ý chớnh cần thể hiện:
- Xỏc định được vị trớ, nội dung chớnh của đoạn thơ: Sau những kỉ niệm về bà hiện lờn trong hồi tưởng, người chiến sĩ trở về với hiện tại và bộc lộ cảm xỳc, suy nghĩ về mục đớch chiến đấu
Trang 5- Điệp ngữ cách quãng “nghe” lặp lại bốn lần ở bốn dòng thơ liên tiếp gây chú ý cho người đọc, nhấn mạnh nguyên nhân chiến đấu của người chiến sĩ
- Trở về hiện tại, người chiến sĩ nghĩ nhớ ngay đến nhiệm vụ chiến đấu và mục đích cao cả của nhiệm vụ đó Phép liệt
kê theo trình tự từ khái quát đến cụ thể đã giúp tác giả đưa ra một loạt hình ảnh gợi cảm và có hệ thống: Tổ quốc, xóm làng, bà, tiếng gà, ổ trứng Hệ thống đó nằm trong một tập hợp mà hình ảnh sau là “tập hợp con” của hình ảnh trước.
Nhờ phép liệt kê, tình cảm của tác giả vừa được thể hiện ở diện rộng vừa có chiều sâu
- Điệp ngữ vì kết hợp phép liệt kê trên đây một cách nhuần nhuyễn không chỉ nhấn mạnh được mục đích chiến đấu mà còn lí giải một cách cảm động ngọn nguồn của lòng yêu nước, làm sáng lên một chân lí phổ biến Liên hệ: “Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trẻ nên lòng yêu Tổ quốc”(I Ê-ren-bua) Tiếng gà đã đồng vọng với tiếng của quê
hương, gia đình, đất nước
- Đoạn thơ ngắn, diễn đạt tự nhiên với việc kết hợp hai phép tu từ đã hoàn thiện mạch cảm xúc của bài thơ, l àm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước của nhân vật trữ tình
*Lưu ý: Thí sinh có thể trình bày theo trình tự khác, miễn là khai thác hiệu quả các phép tu từ để khám phá các giá
trị của đoạn thơ, làm chủ được ngòi bút Khuyến khích liên hệ mở rộng hợp lí, giàu cảm xúc.
***************************
sèng chÕt mÆc bay - Nh÷ng trß lè
§Ò bµi:
Bản chất xấu xa của bọn phong kiến, thực dân dưới chế độ cũ (những năm đầu thế kỉ XX) qua hai văn bản Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn và Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu của Nguyễn Ái Quốc Gîi ý:
1 Mở bài:
- Lịch sử dân tộc bao phen phải chịu sự quấy nhiễu của thù trong giặc ngoài - bọn xâm lược và bọn tay sai bợ đỡ Những năm đầu thế kỉ XX là thời điểm như thế
- Bộ mặt xấu xa tàn bạo của bọn phong kiến, thực dân đã được các nhà văn ghi lại bằng ngòi bút sắc sảo của mình
Hai văn bản Sống chất mặc bay và Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu đã phần nào thể hiện rõ vấn đề nêu
trên
2 Thân bài:
a Bản chất xấu xa của giai cấp phong kiến:
- Dưới thời phong kiến, quan lại có trách nhiệm chăm lo cho dân như cha mẹ đối với con cái Nhưng thực tế “Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan”(Ca dao)
- Truyện ngắn Sống chết mặc bay, qua hình tượng nhân vật “quan phụ mẫu” và bọn tuỳ tùng, đã chứng minh điều đó.
Tóm tắt ngắn gọn sự việc: Nhà nước cử quan đến làng X để giúp dân hộ đê…
- Công cuộc hộ đê:
+ Đi hộ đê mà không xuống chỗ xung yếu để hướng dẫn, chỉ huy dân, lại ở nơi cao ráo an toàn…
+ Giúp dân hộ đê mà đồ dùng thức đựng, kẻ hầu người hạ như đi hội
+ Giúp dân mà không quan tâm gì đến đê điều Hơn thế, lại say tổ tôm
+ Thái độ vô trách nhiệm đến vô nhân đạo, phi nhân tính:
-> Trong khi quan say chơi bài trong đình bao nhiêu thì bên ngoài tính mạng nhân dân mỗi lúc một nguy cấp bấy nhiêu
-> Hai lần có người bẩm báo tình hình nguy cấp của khúc đê, quan không những thờ ơ mà còn gắt, quát, doạ bỏ tù… -> Sung sướng, hạnh phúc với cú ù “chi chi nảy” trong khi bên ngoài đê vỡ…
=> Quan phụ mẫu là hình ảnh tiêu biểu cho hệ thống quan lại vô trách nhiệm đến vô nhân đạo, cho toàn bộ chế độ
phong kiến tàn nhẫn, thối nát thời đó
b Bản chất trơ tráo, bỉ ổi của bọn thực dân xâm lược
- Bọn xâm lược đứng trên bọn quan lại phong kiến Với trí tưởng tượng phong phú và ngòi bút sắc sảo, qua truyện
Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu, Nguyễn Ái Quốc bóc trần bộ mặt thực dân giả dối của tên Toàn quyền
Va-ren Sự việc: rêu rao lừa phỉnh dư luận sang Đông Dương để trao tự do cho Phan Bội Châu - Hành trình vòng
vo, giả dối của Va-ren:
+ Chỉ cần một mệnh lệnh từ Pháp sang Hà Nội là đủ, nếu thật sự muốn chăm sóc Phan Bội Châu
+ Hắn đi vòng vo… “Trong khi đó, Phan Bội Châu vẫn nằm tù”.
=> Mục đích ngao du, hưởng lạc Đi dể được tiếp rước, đón mời, cung phụng…
- Cuộc chạm trán Va-ren với Phan Bội Châu:
+ Tác giả bình luận “Thật là một tấn kịch! ”
+ Va-ren ba hoa liên tục trong khi cụ Phan im lặng, dửng dưng
+ Cách “đem lại tự do” rất bỉ ổi: dụ dỗ, mua chuộc trắng trợn…
+ Lời của hai nhân chứng nói về phản ứng của Phan Bội Châu với Va-ren cho thấy thái độ cứng rắn bất khuất của nhà cách mạng trước kẻ thù Và, qua đó Va-ren hiện rõ hơn, thật hơn bản chất đáng bị khinh bỉ
Trang 6=> Va-ren là nhõn vật đại diện cho bộ mặt, bản chất của bọn thực dõn đến cướp nước ta Tất cả những gỡ hắn núi và
làm đều là trũ lố - trũ cười lố bịch
c Nghệ thuật:
- Sống chết mặc bay sử dụng bỳt phỏp tự sự kết hợp biểu cảm, đặc biệt là sử dụng hai biện phỏp tương phản và tăng cấp
để khắc hoạ bộ mặt quan lại phong kiến
- Những trũ lố hay là Va-ren và Phan Bội Chõu sử dụng bỳt phỏp tự sự chõm biếm, trong đú phộp tương phản cũng
rất hiệu quả trong việc búc trần bản chất bọn thực dõn
3 Kết bài: - Cả hai tỏc giả đều thành cụng trong việc
xõy dựng những hỡnh tượng điển hỡnh xấu xa của bọn phong kiến, thực dõn ở Việt Nam những năm đầu thế kỉ XX Đú là hỡnh ảnh đối lập với những người dõn yờu hoà bỡnh, gan gúc chống chọi với thiờn nhiờn nhưng đang đau khổ, lẻ loi, yếu ớt; đối lập với những chiến sĩ cỏch mạng yờu nước kiờn cường…
- Đúng gúp của hai tỏc phẩm
**************************************
Trong bài thơi Quê h“ ơng của Đỗ Trung Quân có đoạn:”
Quê h
“ ơng là cánh diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hơng là con đò nhỏ
Êm đềm khua nớc ven sông”
Hãy nêu cảm nhận của em về đoạn thơ trên.
Đáp án
Yên cầu:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, có thể có những phát hiện và cảm thụ riêng nhng cần nêu
đ-ợc một số ý cơ bản sau:
- Đoạn thơ cho ta thấy tác giả đã bộc lệ những suy nghĩ về quê hơng thông qua những hình ảnh rất cụ thể Quê
h-ơng yêu dấu gắn liền với những hoại niệm của tuổi thơ “Cánh diều biếc” thả trên cáh đồng từng mang đấu ấn của tuổi thơ đẹp Đó là cánh diều thả sau mùa gặt Chữ “biếc”gợi tả cánh diều tuyện đẹp
- Âm thanh của “con đò nhỏ” khua nớc trên dòng sông quê hơng êm đềm mà lắng đọng Âm thanh mộc mạc, giải
dị nhng rất đỗi thân thiết không thể nào quên Tiếng mái chèo khua nớc ấy là kỷ niệm của thổi thơ với quê hơng yêu dấu
Có thể nói những kỷ niệm đơn sơ, giải dị của quê hơng luôn có sự gắn bó bằng tình cảm của con ngời gần nh là máu thịt Nghĩ về quê hơng nh vậy, ta thấy tình cảm của nhà thơ đối với quê hơng thật đẹp đẽ va sâu sắc
Nghệ thuật so sánh tạo nên hình ảnh đẹp đầy sáng tạo, đặc sắc và độc đáo đã gợi tả một không gian nghệ thuật có chiều cao, sắc biếc của bầu trời, có chiều rộng của cánh đồng quê, có chiều dài của năm tháng, có âm thanh thân thuộc của mái chèo trên dòng sông quê Nhà thơ đã nói lên một cách đằm thắm, thiết tha một tình yêu quê hơng
********************************
Trình bày suy nghĩ, cảm nhận của em về bài ca dao:
“ Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ,
Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn,
Đài Nghiên, Tháp Bút cha mòn, Hỏi ai gây dựng nên non nớc này? ”
* Gợi ý:
Học sinh cảm nhận đợc:
Bài ca dao gợi tả cảnh trí Kiếm Hồ, gợi tình yêu, niềm tự hào về Thăng Long, về đất nớc.
- Bài ca gợi nhiều hơn tả và chỉ tả bằng cách nhắc đến các địa danh: Kiếm Hồ, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn, Đài Nghiên, Tháp Bút, những địa danh, những cảnh trí tiêu biểu nhất của hồ Hoàn Kiếm
- Địa danh và cảnh trí trong bài ca dao gợi một vẻ đẹp của Hồ Gơm, của Thăng Long giàu truyền thống lịch sử và văn hoá
- Cảnh phong phú đa dạng gợi vẻ đẹp thơ mộng, thiêng liêng; gợi tình yêu, niềm tự hào về cảnh đẹp của Hà Nội, của quê hơng, đất nớc
- “ Hỏi ai gây dụng nên non nớc này?”, câu hỏi tự nhiên nh lời nhắn nhủ, tâm tình làm xúc động ngời đọc, ngời nghe
- Khẳng định, nhắc nhở về công lao xây dựng non nớc của ông cha nhiều thế hệ; cảnh Kiếm Hồ, cảnh Hồ Gơm đợc nâng lên tầm non nớc
- Đồng thời nhắc nhở các thế hệ con cháu phải biết tiếp tục giữ gìn xây dựng non nớc xứng với truyền thống lịch sử văn hóa của dân tộc
*******************************
Chủ đề của trớch đoạn chốo Nỗi oan hại chồng là gỡ? Em hiểu như thế nào về thành ngữ Oan Thị Kớnh?
GY:
- Đoạn trớch Nỗi oan hại chồng thể hiện sõu sắc mõu thuẫn giai cấp thụng qua xung đột hụn nhõn, gia đỡnh mà nạn nhõn trực tiếp của mõu thuẫn ấy là người phụ nữ - những con người cú phẩm chất tốt đẹp nhưng lại phải gỏnh chịu biết bao khổ cực, oan trỏi Đõy là hỡnh tượng điển hỡnh cho thõn phận ngườỡ phụ nữ trong xó hội phong kiến thối nỏt
- Giải thớch thành ngữ Oan Thị Kớnh:
Trang 7+ Thị Kính là con gái nhà nghèo, về làm dâu nhà giàu, chỉ vì vô tình mà mang tiếng giết chồng - một nỗi oan không thể gột rửa, không thể thanh minh - cuối cùng đành xuống tóc đi tu mà vẫn không thoát khỏi số phận oan nghiệt Chỉ là nam nhi giả dạng mà lại bị khép vào án hoang thai
+ Tích truyện Quan Âm Thị Kính từ xưa đã được phổ biến rộng rãi trong dân gian Những oan trái Thị Kính mắc phải được nhân dân ta đồng cảm nên thành ngữ Oan Thị Kính (hay Oan như oan Thị Kính) được dùng để chỉ những nỗi oan
ức quá mức, cùng cực, không thể giãi bày
******************************
Nhà thơ Tố Hữu có đoạn thơ sau:
“ Ôi lòng Bác vậy cứ thương ta
Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Như dòng sông chảy nặng phù sa”
Em hãy làm rõ nội dung của đoạn thơ trên qua 3 tác phẩm sau đây:
“Đêm nay Bác không ngủ”_Minh Huệ ; “Cảnh khuya” và” Rằm tháng riêng”_ Hồ Chí Minh
I.Yêu cầu chung:
1.Kiến thức: học sinh nắm được nội dung chính của đoạn thơ và biết làm rõ nội dung ấy qua 3 bài thơ đã học
2.Kĩ năng : học sinh biết cách vận dụng văn biều cảm về tác phẩm văn học, bước đầu biết vận dụng văn nghị luận vào để làm bài, diễn đạt dễ hiểu
A.Mở bài: Giới thiệu tác giả Tố Hữu hoặc đề tài về Bác
Trích dẫn đoạn thơ
B.Thân bài
1.Làm rõ nội dung đoạn thơ
Học sinh bám vào các từ ngữ trong đoạn thơ để làm rõ nội dung của bài thơ:
“thương”: tình cảm yêu thương tha thiết thể hiện ở sự quan tâm chăm sóc
“Thương cuộc đời chung”: cảnh dân tộc và người dân Việt Nam trong vòng nô lệ, chịu nhiều khó khăn, vất vả
“thương cỏ hoa”: tình yêu dành cho những cảnh vật thiên nhiên(yêu trăng….)
“như dòng sông chảy nặng phù sa”: nghệ thuật so sánh gợi lên sự cống hiến suốt đời âm thầm, lặng lẽ
=>Đoạn thơ thể hiện tình cảm lo lắng cho dân,cho nước và tình yêu thiên nhiên tha thiết của Bác
2.Làm rõ nội dung đoạn thơ qua 3 tác phẩm:: học sinh biết cách vận dụng văn chứng minh và phát biểu cảm về tác
phẩm văn học để làm bài
a,Tâm trạng lo lắng trăn trở cho vận mệnh đất nước, cho cuộc sống của người dân
- Nhiều đêm không ngủ để suy nghĩ việc nước:
“Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm”
“Bác vẫn ngồi đinh ninh
Chòm râu im phăng phắc”
=>Các từ láy gợi lên hình ảnh Bác trong đêm khuya ngồi một mình đang lặng lẽ tập trung cao độ để suy nghĩ về việc nước
“ Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”
=>Nghệ thuật so sánh khắc hoạ hình ảnh Bác nhiều đêm trằn trọc không ngủ vì vận mệnh của nước nhà
“Giữa dòng bàn bạc việc quân”
=>Hình ảnh thơ vừa đẹp, lãng mạn khắc hoạ hình ảnh Bác vừa mang tâm hồn thi sĩ, vừa mang cốt cách chiến sĩ.Giữa bức tranh nên thơ đầy ắp ánh trăng Bác và các cán bộ đang bàn việc nước Câu thơ toát lên một phong thái ung dung lạc quan của Bác
- Lo lắng cho cuộc sống của người dân:
“ Bác thương đoàn dân công
Làm sao cho khỏi ướt.”
“Người cha mái tóc bạc
Bác nhón chân nhẹ nhàng.”
=>Hình ảnh Bác hiện lên lo lắng cho từng giấc ngủ của đoàn dân công, đi dém chăn cho từng chiến sĩ…Những câu thơ mang tính hiện thực gợi lên hình ảnh Bác cao cả với tấm lòng yêu thương mênh mông, gần gũi như người cha
B, Tình yêu thiên nhiên tha thiết:
Tình yêu trăng:
Trang 8“Tiếng suối trong như tiếng hỏt xa
Trăng lồng cổ thụ búng lồng hoa”
Hai cõu thơ như một bức tranh quả đỳng thật là “thi trung hữu hoạ” ỏnh trăng lồng vào lỏ cổ thụ tạo nờn những mảng tối đậm nhạt, đen, trắng …gợi nờn cảnh chập chựng nhiều tầng lớp, đường nột, hỡnh khối Nghệ thuật điệp từ tạo nờn một bức tranh hoà hợp, quấn quýt, ấm ỏp
=>với những chi tiết, hỡnh ảnh chọn lọc, đặc biệt việc sử dụng ba từ “xuõn” trong một cõu thơ tỏc giả đó cho ta thấy một bức tranh thiờn nhiờn đầy sắc xuõn lung linh, huyền ảo, tràn ngập ỏnh sỏng…Dự bận trăm cụng ngàn việc song lỳc nào Bỏc vẫn dành cho trăng một tỡnh cảm đậm sõu tha thiết Cỏc cõu thơ giỳp ta hiểu thờm những rung động nhạy cảm, tinh
tế trước cỏi đẹp và tõm hồn thanh cao trong sỏng của Bỏc
C.Kết bài:
- Đỏnh giỏ đoạn thơ
- Cảm nghĩ chung về hỡnh ảnh Bỏc Hồ
*********************************
Nói về lòng yêu nớc, nhà văn I Ê-ren-bua có câu nói nổi tiếng:
"Dòng suối đổ vào sông, sông đổ vào đại trờng giang Vôn-ga, con sông Vôn-ga đi ra biển Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu tổ quốc."
Em hiểu câu nói trên nh thế nào? Hãy phát biểu những suy nghĩ của em về quê hơng đất nớc.
*
* Dàn ý tham khảo:
I Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề: Truyền thống yêu nớc của dân tộc
- Nêu vấn đề:
+ Lòng yêu nớc đợc hình thành từ những biểu hiện cụ thể hàng ngày
+ Trích câu nói của nhà văn I Ê-ren-bua
II Thân bài:
1 Giải thích câu nói của nhà văn I Ê-ren-bua:
- Lòng yêu nớc vốn là một khái niệm trừu tợng, nhng nó đợc thể hiện qua những việc làm cụ thể, bình thờng hàng ngày Câu nói của I Ê-ren-bua đã diễn tả tình yêu tổ quốc một cách đơn giản, sinh động và dễ hiểu bằng hình ảnh so sánh: "Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu tổ quốc" cũng giống nh "dòng suối đổ vào sông,
sông đổ vào đại trờng giang Vôn-ga, con sông Vôn-ga đi ra biển".
- Tại sao I Ê-ren-bua có thể nói nh vậy?
+ Mỗi con ngời sinh ra, lớn lên đều gắn bó với một ngôi nhà, một ngõ xóm, một đờng phố hay một làng quê, với những ng
những ngời thân thiết nh cha mẹ, vợ chồng, con cái, bạn bè,
+ Chính đời sống thân thuộc, bình thờng ấy làm nên tình yêu mến của con ngời đối với quê hơg
+ Tình yêu Tổ quốc đợc bắt đầu từ chính tình yêu những điều nhỏ bé, đơn sơ, giản dị ấy
2 Những suy nghĩ của bản thân về quê hơng đất nớc:
- Đất nớc Việt Nam còn nghèo nàn vag lạc hậu, nhng không vì vậy mà chúng ta không yêu Tổ quốc
- Suốt mấy chục năm xây dựng CNXH, chúng ta đa thu đợc những thành tựu đáng kể nhng cuộc sống ngời dân vẫn còn nhiều thiếu thốn Vì vậy, mỗi ngời cần cố gắng góp sức mình để xây dựng đất nớc giàu mạnh
- Nớc ta đang trong thời kì hội nhập và phát triển, nên ngời dân Việt Nam cần phát huy tinh thần yêu nớc, tự hào, tin tởng
và quyết tâm đa đất nớc vững bớc đi lên
3 Cách thể hiện lòng yêu nớc của thế hệ học sinh:
- Yêu nớc nghĩa là yêu thơng những ngời thân thuộc nhất, nh: ông bà, cha mẹ, thầy cô, bè bạn,
- Yêu nớc cũng có nghĩa là yêu quý, nâng niu, bảo vệ những gì bình thờng, gần gũi, nh: ngôi nhà, mái trờng, môi trờng sống xung quanh,
- Lòng yêu nớc của lứa tuổi học sinh còn phải đợc biểu hiện bằng những hành động thiết thực cụ thể, nh: chăm học, chăm làm, tích cực rèn luyện tu dỡng để trở thành ngời có ích cho xã hội
III Kết bài:
- Khẳng định tình yêu nớc là thiêng liêng, cần thiết
- Liên hệ, rút ra suy nghĩ của bản thân
*****************************
Cõu 1:
“Mưa xuõn Khụng phải mưa Đú là sự bõng khuõng gieo hạt xuống mặt đất nồng ấm, mặt đất lỳc nào cũng
phập phồng, như muốn thở dài vỡ bổi hổi, xốn xang… Hoa xoan rắc nhớ nhung xuống cỏ non ướt đẫm Đồi đất đỏ lấm tấm một thảm hoa trẩu trắng” (Vũ Tỳ Nam)
Xỏc định, phõn tớch giỏ trị cỏc từ lỏy và biện phỏp tu từ cú trong đoạn văn trờn để thấy được những cảm nhận của nhà văn Vũ Tỳ Nam về mưa xuõn
Cõu 2:
Đỏnh giỏ về ca dao, cú ý kiến cho rằng:
“Ca ngợi tỡnh cảm gia đỡnh đằm thắm, tỡnh yờu quờ hương đất nước thiết tha là một nội dung đặc sắc của ca dao”.
Qua cỏc bài ca dao đó học và những hiểu biết của em về ca dao, hóy làm sỏng tỏ ý kiến trờn
Hớng dẫn chấm
Cõu 1:
Trang 9- Xác định được các từ láy và biện pháp tu từ có trong đoạn văn:
+ Từ láy: bâng khuâng, phập phồng, bổi hổi, xốn xang, nhớ nhung, lấm tấm
+ Biện pháp tu từ:
Nhân hóa: mưa xuân bâng khuâng gieo hạt; mặt đất phập phồng, bổi hổi, xốn xang; hoa xoan nhớ nhung
So sánh: mặt đất như muốn thở dài
- Phân tích:
+ Mưa được cảm nhận như là sự bâng khuâng gieo hạt, những hạt mưa xuân từ bầu trời xuống mặt đất một cách nhẹ nhàng, đem đến cho đất trời một sự nồng ấm
+ Mặt đất đón mưa được cảm nhận trong cái phập phồng, chờ đợi Có lẽ sự chờ đón đó rất lâu rồi nên mặt đất thở dài, xốn xang, bổi hổi
+ Hoa xoan rụng được cảm nhận như cây đang rắc nhớ nhung
Một loạt từ láy nói về tâm trạng, cảm xúc con người kết hợp biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa để diễn tả cảnh vật, thiên nhiên đất trời lúc mưa xuân: làn mưa xuân nhẹ, mỏng, đáng yêu, đem đến hơi thở, sự sống cho thiên nhiên đất trời của mùa xuân Mưa xuân được cảm nhận hết sức tinh tế qua tâm hồn nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên của nhà văn Vũ
Tú Nam
Lưu ý:
- Học sinh có thể kết việc chỉ ra các từ láy và biện pháp tu từ trong quá trình phân tích những cảm nhận của tác giả
Vũ Tú Nam về mưa xuân, không nhất thiết phải tách riêng phần xác định các từ láy và biện pháp tu từ.
- Khuyến khích những bài làm có khả năng phân tích, cảm nhận tốt, giám khảo có thể cân đối cho điểm phù hợp.
Câu 2:
1) Yêu cầu:
a/ Về hình thức: Học sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài, biết cách làm bài văn nghị luận văn học, bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lí, diễn đạt tốt, trôi chảy, có cảm xúc
b/ Về nội dung:
Học sinh trình bày trên cơ sở hiểu biết về ý nghĩa của ca dao, làm nổi bật được: “Tình cảm gia đình đằm thắm, tình yêu quê hương đất nước” trong ca dao
Giải thích:
Nước ta có một nền văn hóa nước lâu đời Cuộc sống của nhân dân luôn gắn liền với làng quê, cây đa, bến nước, con
đò và đồng quê thẳng cánh cò bay Từ khi cất tiếng khóc chào đời người nông dân xưa đã gắn bó với làng quê và với
họ ca dao là những câu hát dân gian phản ánh tâm tư, tình cảm trong đời sống , trong lao động, là “ bài ca sinh ra từ trái tim.” Qua ca dao, họ gửi trọn tình yêu cho những người thân ruột thịt của mình, cho ruộng đồng, lũy tre, cho quê hương, đất nước
Chứng minh tình cảm trong ca dao được thể hiện:
- Tình cảm gia đình đằm thắm được ca dao thể hiện qua:
+ Lòng kính yêu với ông bà, cha mẹ (dẫn chứng – phân tích)
+ Tình cảm anh em, tình nghĩa vợ chồng (dẫn chứng – phân tích)
- Tình yêu quê hương đất nước được ca dao thể hiện qua:
+ Lòng tự hào yêu mến, gắn bó với xóm làng thân thuộc, với cảnh vật tươi đẹp của quê hương, đất nước (dẫn chứng – phân tích)
+ Niềm tự hào, yêu mến, gắn bó với nếp sống, phong tục, tập quán tốt đẹp và những địa danh nổi tiếng của đất nước (dẫn chứng – phân tích)
Đánh giá: Tình cảm gia đình đằm thắm và tình yêu quê hương đất nước được nhân dân ta thể hiện trong ca dao rất phong phú và đa dạng Nó được thể hiện ở nhiều phương diên, nhiều cung bậc tình cảm khác nhau Đọc ca dao ta không chỉ hiểu, yêu mến, tự hào về phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc mình, về cảnh đẹp làng quê, non sông đất nước mình mà còn cảm phục, trân trọng tình nghĩa sâu nặng, cao đẹp của người dân lao động
(Lưu ý: Học sinh phải biết lựa chọn và phân tích dẫn chứng phù hợp với luận điểm Việc phân tích mỗi dẫn chứng
phải thể hiện được các ý nhỏ trong luận điểm và thể hiện được khả năng cảm nhận văn học)
………Hết………